Tefekkür-zikir münasebeti (Kırık testi-1)

Soru: Efendim, bir yazınızda, düşünürken tıkanıklıkların zikirle açılabileceğini söylüyorsunuz. Ancak biraz detay ne şekilde ortaya çıkıyor?

Cevap:  Evet, hakikî bir mü’min, şükür-nimet, nimet-şükür daireleri içinde dolaşır ve ömür bir tefekkür üveyki gibi geçirir. Şayet bir tümseğe ayağı takılsa, fikir dünyasını zikirle buutlaştırır; tedbirden teslime, temkinden tefvîze geçer; âlemin mesâfelere esir düşen yerlerde o, göklerde tayerân ile hedefe ulaşmak…

Orada da bir mevhibe-i ilâhî söz vardır. Biz aklımızı son sınırına kadar kullanırız. Aklın da bir serhaddi vardır, oraya kadar gideriz. Eğer sorun çözülüyorsa ve mevcut bir sürü çözüm bekleyen sorun ortaya çıkıyorsa, Cenâb-ı Hakk’a daha bir ciddî yönelir, onun dünyadaki bir çıkış yolunu bekleriz. Allah Teâlâ, akla hayale hiç gelmeyen ürünlerin bir kısmını çözebilir ihsan edebilir. O ihsan kapısıdır ve o kapının anahtarı zikirdir, her çeşidiyle Cenâb-ı Hakk’ı anmaktır. Yani, kalbimizle onu anmak, düşünce dünyamızla ona yönelmek, dilimizle onun adını ve sıfatlarını tekrarlamak ve Rahmân u Rahîm’e tam teveccüh etmek… Evet, teveccüh teveccühü sonuç verir; siz teveccüh eder, yüzünüzü güneşe çevirirseniz, gözbebeğinizde güneş belirir. Çiçeklerin güneşe baktıkları açıldıkları gibi siz de Allah’a (celle celâluhû) yönelirseniz, gönlünüz, sırrınız, hafîniz ve ahfânız açılır. Lâtife-i Rabbâniyeniz inkişaf eder, ilhama davetiyelerden çıkarmış olursunuz. Sadece aklın kabalıklarından elde ettiğiniz sadakacıklara bağlı kalırsınız; Aynı zamanda ilham hazinelerinden gelen esintilerle de ilgileniyorsunuz. Akla hayale gelinmiş şekilde bir kısmı sünûhat ve tulûat, kalbe gelen ilhamlar, derin duyular ve sezişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. ilhama davetiyeler çıkarmış olursunuz. Sadece aklın kabalıklarından elde ettiğiniz sadakacıklara bağlı kalırsınız; Aynı zamanda ilham hazinelerinden gelen esintilerle de ilgileniyorsunuz. Akla hayale gelinmiş şekilde bir kısmı sünûhat ve tulûat, kalbe gelen ilhamlar, derin duyular ve sezişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. ilhama davetiyeler çıkarmış olursunuz. Sadece aklın kabalıklarından elde ettiğiniz sadakacıklara bağlı kalırsınız; Aynı zamanda ilham hazinelerinden gelen esintilerle de ilgileniyorsunuz. Akla hayale gelinmiş şekilde bir kısmı sünûhat ve tulûat, kalbe gelen ilhamlar, derin duyular ve sezişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. Sadece aklın kabalıklarından elde ettiğiniz sadakacıklara bağlı kalırsınız; Aynı zamanda ilham hazinelerinden gelen esintilerle de ilgileniyorsunuz. Akla hayale gelinmiş şekilde bir kısmı sünûhat ve tulûat, kalbe gelen ilhamlar, derin duyular ve sezişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. Sadece aklın kabalıklarından elde ettiğiniz sadakacıklara bağlı kalırsınız; Aynı zamanda ilham hazinelerinden gelen esintilerle de ilgileniyorsunuz. Akla hayale gelinmiş şekilde bir kısmı sünûhat ve tulûat, kalbe gelen ilhamlar, derin duyular ve sezişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. derin duyular ve sesişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması. derin duyular ve sesişler olur. İşte zikir, böyle bir sonuçtaye götüren bir başvuru yolu; bir açılma eğilimini ortaya koyma tarzı ve üslubudur. İnsanın, gücü henüz olmadığı, kendi tâkatıyla başa çıkamadığı hâdiseler karşısında “Kudreti Sonsuz”un rahmeti ve inâyetine sığınma koridorudur. “Allah’tan başka hakikî güç ve kuvvet sahibi yoktur, sadece o vardır”ını kullanma, o hazineden elde edilen ilham adındaki altın anahtarlarla problemlerin açma bilgilerinin açılması.

Bir yandan zikir, daha sağlıklı düşünmeyi ve meseleleri halletmeyi, fikrî tıkanıklıkları aşmayı özetlemeyi, diğer taraftan da, fikirden zikre geçilir; fikir de zikri doğurur. Bazen derin bir düşünce, aşk derecesinde bir zikretme lüzumu doldurur insanın gönlüne. Kâinat kitabının birkaç romantik tercümesi, mütalâa edince gönül coşar da Rabb’ini anmak, onun isimleriyle susuzluğunu gidermek ister. Fikir, elinizden tutup sizi ubûdiyete götürmek.

Ve böylece salih bir daire meydana gelir. Zikir, sizi fikirde yeni ufuklara ulaştırır; daha önceden dar aklınızla, kevnî veya tekvinî mantığınızla düşünürken, zikir sayesinde letâif-i Rabbâniyeniz devralır ve artık onlara da düşüncelerinize yardımcı olur. Daha farklı bir derinlikte düşünmeye başlarsınız. Tefekkür öyle bir eşiğe gelir ki, başınızı secdede bulur ve tekrar onu anmaya durursunuz. Fikir ve zikir, birbirinin sürekli besler; desteği. Birinin kolunun kanadının kırıldığı yerde, diğer arkadaşına kol kanat olur; parçasını tutup uçurur.

Akılla vahiy arasında da aynı münasebeti düşünebiliriz. Onun için dedi ki, akıl, vahyin vesayeti giriş yaptığı zaman gerçek gelişmeler yükselir. Yoksa belli bir noktadan sonra akılların karanlığı görülmeye başlar, karanlıklara teslim olur. Fakat o idrak edemediği ve kavrayamadığı Meseleler karşısında vahyin rahlesi önünde diz çökse, doğrudan doğruya Cenâb-ı Hak’dan gelen esintilerle yeniden önü aydınlanır; arasında farklı ufuklar açılıyor. Dolayısıyla o da hiç hız kesmeden yürür.

Akıl, kâinatı ve tabiatı düşünmeyi esas alan natüralist bir mülâhazayla veya kozmos düşüncelerine bağlı olarak bazı şeyler ortaya koyabilir; ama bu sadece Allah’a (celle celâluhû) inanmayanlar için böyledir ve yalnızca onlar için bir ölçüde yeterli olabilir. Çünkü onları, ötesini zaten göremiyorlar. Ne var ki, Allah’a (celle celâluhû) inananların sadece elde ettikleri ürünlerle tatmin olmaları mümkün değildir. Düşünce ufuklarını mutlaka genişletmeleri, derinleştirmeleri lâzımdır. O da ancak vahiyle mümkün olur.