İltica buudlu haşyet (Kırık Testi-1)

Soru: Efendim, bir yazınızda “iltica buudlu haşyet”i kullanıyorsunuz. Bunu bir yanlışlıkla açıklayabilir misiniz?

Cevap:  Müsaade olur, önce “haşyet”in ne olduğu mevzuyla başlar. Sıkça hediyeler kelimelerden birisi “havf”tır ki, “korkma, ürperme, irkilme” mânâlarına gelir. Tasavvuf erbabınca, haram olmasa bile dinimizde kerih görülen bir şeyi işlemekten sakınmak olarak tarif edilen havf, “recâ” duygusuna karşı bir denge unsurudur.

Bazıları havfı, heybet ve hasyet olarak kendi içinde bölüştürmüşlerdir. Her ikisi de korku ve saygı düşüncelerinden kaynaklansa da, heybet daha ziyade “firar”, haşyet ise “iltica” odaklıdır. Seyr u sülûkte heybet sahibi, sürekli firar (kaçma) düşüncesi içindedir; haşyet sahibi ise, her lâhza ayrı bir mülâhaza ile Allah’a (celle celâluhû) ilticâ etme (sığınma) kredileri araştırır ve ona sığınma pazarları kollar.

Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi vesellem) bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurur: “Ben sizin görmediğinizi gördüğünüzü, duyduğunuzu öğrendiğinizi; bir bilebilseniz, gök öyle bir gıcırdayıpla gıcırdayıp inledi ki!… Zaten öyle olması gerekirdi; zira, göklerde meleklerin secdegâhı olmayan dört parmak kadar bile boş yer yoktur. Allah’a yemin ederim ki, eğer azamet-i ilahî adına benim içindei bilseydiniz, az güler yüzlüydünüz, hatta zevcelerinizle bir arada bulunmaktan kaçınır, dağ ve sahralarda bağırarak Allah’a yalvarırdınız.”

İşte bu hadis-i şerif “ilticâ buudlu haşyet”e misal olarak yapılabilir. Çünkü bu hadis de göstermektedir ki, Allah Resûlü (aleyhi ekmelüttehâyâ), bilinebilecek her şeyi bildiği halde firarı tercih etmemiş, kapsandığın kaçmayı ve bir hal yemeyi istememiş, bilakis yine Cenâb Hakk’a sığınmayı seçmiştir.

Ebû Zerr Hazretlerinin “Keşke, kökünden sökülen ve kesilip biçilen bir ağaç olsaydım!” beyanında, kendi hesabına “firar buudlu heybet”e güzel bir misaldir.