Baltacı ve Büyük Petro (Büyük Petro ile Baltacı Mehmet Paşa), Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya İmparatorluğu arasındaki ilişkileri ve savaşları konu alan tarihi bir eserdir. Ahmet Refik, Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olup, özellikle tarihi romanlarıyla tanınır. Baltacı ve Büyük Petro adlı eser de bu türdeki en bilinen eserlerinden biridir.
Kitabın Konusu:
Eser, Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasındaki 18. yüzyıldaki güç mücadelesini anlatır. Öne çıkan iki karakterden biri, Osmanlı İmparatorluğu’nun önemli askerlerinden olan Baltacı Mehmet Paşa ve diğeri ise Rusya İmparatoru Büyük Petro’dur. Kitap, bu iki tarihi figürün ilişkilerini ve 1711’deki Prut Meydan Muharebesi’ni merkez alır.
Prut Meydan Muharebesi, Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında gerçekleşen önemli bir çatışmaydı. Baltacı Mehmet Paşa, Osmanlı ordusunun başında Ruslara karşı zafer kazanmayı amaçlamıştır. Ancak, Büyük Petro’nun liderliğindeki Ruslar da güçlü bir orduyla karşılık verirler. Bu savaş, Osmanlılar açısından hem zafer hem de mağlubiyetin iç içe olduğu karmaşık bir tabloyu ortaya koymuştur.
Karakterler:
- Baltacı Mehmet Paşa: Osmanlı İmparatorluğu’nun ünlü komutanlarından biriydi. Genellikle cesareti ve askeri zekasıyla tanınır. Eserde, hem bir komutan olarak hem de insan olarak özellikleri ön plana çıkmaktadır. Baltacı’nın liderlik tarzı, askeri stratejileri ve insanlık halleri romanın önemli unsurlarını oluşturur.
- Büyük Petro (Petro I): Rusya İmparatorluğu’nun reformist hükümdarlarından biridir. Büyük Petro, Rusya’yı modernleştirmek için büyük çabalar sarf etmiş, Batılılaşma yolunda önemli adımlar atmıştır. Eserde, Büyük Petro’nun askeri dehası, yönetim anlayışı ve hedeflerine ulaşmak için gösterdiği kararlılık vurgulanır.
Tarihi Arka Plan:
- Prut Meydan Muharebesi (1711): Bu savaş, Baltacı Mehmet Paşa’nın Osmanlı ordusunun başında Ruslarla yaptığı ve Osmanlıların kazandığı ancak Rusların da zayıflamadığı, sonuçları belirsiz bir çatışmadır. Eserde bu savaşın hem askerî hem de stratejik yönleri derinlemesine işlenir.
- Osmanlı-Rus İlişkileri: 18. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında sık sık çatışmaların yaşandığı bir dönemi kapsar. Bu dönemde Rusya, Osmanlı İmparatorluğu’na karşı toprak kazançları elde etmek istemekteydi ve bu durum, iki imparatorluk arasında gerginliklere yol açmıştır.
Kitabın Teması:
Ahmet Refik, Baltacı ve Büyük Petro adlı eserinde yalnızca askeri mücadeleleri değil, aynı zamanda bu mücadelenin ardındaki insan psikolojisini, liderlerin karakterlerini ve stratejik düşünceyi de derinlemesine işlemektedir. Ayrıca, Osmanlı İmparatorluğu’nun zayıflamaya başladığı, Rusya’nın ise yükselmeye devam ettiği bu dönemdeki tarihsel süreçleri anlamak adına önemli bir kaynak sunar.
Sonuç: Baltacı ve Büyük Petro, hem bir tarihsel roman hem de Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasındaki mücadeleleri anlamak isteyenler için değerli bir kaynaktır. Ahmet Refik, tarihi olayları anlatırken, olayların derinliklerine inerek karakterlerin iç dünyalarını da işler. Eser, tarihî gerçeklerle kurgunun birleşimiyle dönemin ruhunu etkileyici bir şekilde ortaya koyar.
