Kitap Hakkında
Ramuz el-Hadis kitabı, Gümüşhânevî tarafından hadisi bir eğitim aracı olarak kullanarak ortaya konulmuştur. Tasavvufun toplum üzerindeki gücünden yararlanan yazar, en çok okunan hadis kitaplarından birini sunmaktadır. Kitap, 7103 hadis içermekte olup bunların 6402’si kavlî ve fiilî rivayetlere, 701’i ise Resûlullah’ın hilye ve şemâiliyle ilgilidir. Gümüşhânevî, dostlarının isteği üzerine bu eseri yazdığını belirtirken, Trablusşam müftüsü Ahmed el-Ervâdî’nin hadis derslerindeki tasavvufî terbiyesinin de bu kararda etkili olduğunu vurgulamaktadır.
Kitap, günlük ihtiyaçlara cevap verecek şekilde seçilmiş özlü ve veciz ifadelere sahip hadisleri içermektedir. Gümüşhânevî, bu hadislerin dinin temel esaslarını içermesi ve te’vile ihtiyaç duyulmayacak derecede açık olması konusunda özen göstermiştir. Ayrıca, hadis alimlerinin güvenilirlik konusundaki kanaatlerini aktarırken bazen kendi fikirlerini de dile getirmiş ve bazı hadislere zann-ı gālibe veya şahsi kanaate dayanarak muteber hüküm vermiştir.
Kitabın baş kısmında, hadis ehlinin faziletine, hadisi ilk tedvin edenlere ve hadis usulüyle ilgili bilgilere yer verilmiştir. İki bölümden oluşan eserde farklı bir alfabetik sistem kullanılmış ve birinci bölümde hadisler belirli bir sıraya göre dizilmiştir. İkinci bölüm ise Hz. Peygamber’in şemâiliyle ilgilidir.
Râmûzü’l-eḥâdîs, Gümüşhânevî’nin Nakşibendîliğin Hâlidiyye kolu müntesipleri ve halifeleri aracılığıyla Anadolu’nun her köşesine yayılmıştır. Yazar, hac yolculuğu sırasında Medine’de ve uzun süre kaldığı Kahire’de kitabını birçok kişiye okuttuğu, rivayet icâzetleri verdiği ve görevlendirmelerde bulunduğu için eser Arap dünyasında da geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır.
Râmûzü’l-eḥâdîs’in çeşitli isimlerle birçok baskısı yapılmıştır ve Türkçe’ye çevrilmek suretiyle daha geniş kitlelere ulaşmıştır. Eserde kullanılan kaynaklar arasında Süyûtî‘nin el-Câmiʿu’l-kebîr ve el-Câmiʿu’ṣ-ṣaġīr’inden büyük ölçüde faydalanılmıştır. Ancak kitapta yer alan tüm hadislerin sahih olduğu söylenemez; bazıları sahih rivayetleri içeren kaynaklardan alınırken bazıları zayıf hadisleri içeren eserlerden alınmıştır. Kitap, hadis ehliyle tasavvuf ehli arasındaki mesafeyi kapatmaya yönelik bir adım olarak değerlendirilebilir.
Râmûzü’l-eḥâdîs, Gümüşhânevî’nin Nakşibendîlikteki şeyhliği sayesinde Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar yayılmıştır. Eser, hadis eğitimi ve tasavvufî düşüncenin Kur’an ve Sünnet’e uygun çizgiye çekilmesi amacıyla toplumu etkilemektedir.
Kitap, faydalarıyla dikkat çeken bir eserdir. Okuyan, öğrenen ve öğreten kişinin iyi bir sonla ölmesi, Allah, Resûlullah ve sahabe sevgisiyle rızıklandırılması, tasavvuf büyüklerine duyulan sevgi, kabul edilen dualar, dünya ve ahiret ihtiyaçlarının karşılanması, müslümanlar arasında sevilen bir kişi olması, kötü düşüncelerden kurtulması ve ayıplarının örtülmesi, musibet anında hatmedilmesi durumunda İslam düşmanlarına karşı zafer kazanılmasına vesile olabileceği belirtilmektedir.
