📚 Eserin Konusu ve İçeriği
Bu kitap, 1908 yılında ilan edilen İkinci Meşrutiyet dönemini siyasi, sosyal ve düşünsel açıdan ele alan bir inceleme eseridir. Tarık Z. Tunaya, bu eserde dönemin:
- Siyasi partilerini,
- Fikir akımlarını,
- Toplumsal hareketlerini,
- Aydınlar arasındaki tartışmaları
- ve Meclis-i Mebusan faaliyetlerini
ayrıntılı bir şekilde inceler.
📜 İkinci Meşrutiyet Nedir?
İkinci Meşrutiyet, 1908 yılında II. Abdülhamid tarafından 1876 Kanun-i Esasi’nin yeniden yürürlüğe konmasıyla başlayan anayasal-monarşik dönemdir. Bu dönemde:
- İttihat ve Terakki Cemiyeti yükselmiş,
- Çeşitli siyasi partiler kurulmuş,
- Basın özgürlüğü genişlemiş,
- Osmanlı toplumunun modernleşme sancıları daha görünür hâle gelmiştir.
🧠 Kitabın Temel Temaları
- Osmanlı-Türk modernleşmesi ve Batılılaşma
- İttihatçılık ve muhalefet hareketleri (Ahrar Fırkası, Hürriyet ve İtilaf Partisi)
- Meşrutiyet fikrinin gelişimi
- Siyasi kültürün şekillenmesi
- Aydın-halk ilişkisi
- Toplumsal değişimin siyasete etkisi
✍️ Tarık Z. Tunaya’nın Üslubu
- Akademik, titiz ve kaynaklara dayalı
- Objektif bir tarih okuması
- Kavramlara ve ideolojik eğilimlere dikkatli yaklaşım
- Hem tarihçilere hem de sosyal bilimcilere hitap eden nitelikte
📌 Neden Okunmalı?
- Türkiye’de modern siyasal düşüncenin nasıl şekillendiğini anlamak için
- İttihat ve Terakki’nin siyasal etkilerini sorgulamak için
- Meşrutiyet dönemi çok partili siyasi deneyimlerin arka planını kavramak için
- yüzyılın başında Osmanlı aydınının dünya görüşünü anlamak için
📖 Kitaptan Bazı Bölüm Başlıkları (örnek):
- Meşrutiyet Anlayışı ve Osmanlı Aydını
- İttihat ve Terakki’nin Siyasi Stratejisi
- Fırka (Parti) Hayatının Gelişimi
- Basın ve Propaganda Faaliyetleri
- Meşrutiyetin Düşünsel Arka Planı
🏛️ Akademik Değeri
Tarık Z. Tunaya, Türkiye’de siyasal düşünce tarihi denince ilk akla gelen isimlerden biridir. Bu eser, onun “Türkiye’de Siyasi Partiler” ve “Siyasi Düşünce Tarihi” serilerinin tamamlayıcısı niteliğindedir. Üniversitelerde siyaset bilimi ve tarih bölümlerinde yardımcı kaynak olarak okutulur.
