DON KİŞOT CERVANTES

LACİVERT YAYINCILIK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

Antik Dünya Klasikleri:09 Batı Klasikleri Dizisi: 06

ISBN 978-975-6107-29-4

E-ISBN 978-605-5656-49-2

İrtibat için:

Cağaloğlu Alemdar Mah. Alayköşkü Cad. No: 5 Fatih / İstanbul Yazışma: P.K. 50 Sirkeci / İstanbul

Telefon: (0212) 511 24 24

Faks: (0212) 512 40 00

antikkitap.com facebook.com/AntikDunyaKlasikleri

Kültür Bakanlığı Yayıncılık Sertifika No: 12364

YAYIN HAKLARI

© Eserin her hakkı anlaşmalı olarak Timaş Basım Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’ne aittir. İzinsiz yayınlanamaz. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.

İÇİNDEKİLER

CERVANTES

GİRİŞ

MANÇALI DON KİŞOT

DON KİŞOT’UN İLK MACERASI

DON KİŞOT’UN HAZİN DÖNÜŞÜ

DON KİŞOT, MAĞRİP KRALI MAMBRİNO’NUN SİHİRLİ TOLGASINI ELDE EDİYOR DON KİŞOT MAHKUMLARI KURTARIYOR

PAPAZ’LA BERBER İŞE EL KOYUYORLAR

DON KİŞOT AYNALI ŞÖVALYE’YE KARŞI

KRALIN ARSLANLARI DON KİŞOT’TAN KORKUYOR

ÜÇ BİN ÜÇ YÜZ BİLMEM KAÇ SOPA

CERVANTES

Miguel de Cervantes Saavedra, baba tarafından Endülüslü, anne tarafındansa Yenikastilyalı bir ailenin  çocuğudur.  1547’de,  üniversite  şehri  Alacala  de  Henares’de  dünyaya  gelir.  Çok  küçük yaşlardan itibaren şiire ve oyunculuğa ilgi duyduğunu, “Parnas’a Yolculuk” adlı manzum eserinde bizzat anlatır. 1568 yılı Cervantes’in hayatında bir dönüm noktası olur. Bir düelloda karşısındaki kişiyi  yaralar.  Olay  mahkemeye  intikal  eder.  Bunun  üzerine  Miguel,  hemen  Madrid’i  terk  eder. Mahkeme, düellocunun sağ elinin bilekten kesilmesine ve on yıl için İspanya Krallığı’nın sınırları dışına sürülmesine karar verir. Karardan sonra Miguel İtalya’ya kaçar. 1570’de, Napoli’de bulunan Üçüncü İspanyol Alayına silahşör olarak kabul edilir. Cervantes, o dönemde kalemi bırakıp kılıcı alır eline…

1575’te Arnavut asıllı bir korsana esir düşer ve beş yıl boyunca esir olarak yaşar. Tam dört kere firar eder fakat kaçmayı başaramaz. 15 Eylül 1580’de, bir rahip Miguel için istenen fidyeyi öder ve yazar kurtulur.1580’de Madrid’e dönen Cervantes bir süre sonra sahne eserleri yazmaya başlar. Bu eserlerden bugüne yalnızca “El Trato de Argel “ ve “La Numanica” ulaşır. Ardından ilk romanı “La Galatea”yı tamamlar.

1584  yılında  evlenip  La  Manoha’ya  taşınan  Cervantes  bundan  böyle  adının  sonuna  bir  de “Saavedra” ekleyerek Miguel de Cervantes Saavedra diye imza atmaya başlar.1595, Cervantes’in bir şiir  yarışmasına  katılıp  birinci  olduğu  yıldır.  Tarihler  1597’yi  gösterdiğinde  ise  zimmetine  para geçirdiği  ve  başka  yolsuzluklara  karıştığı  iddiasıyla  tutuklanıp  Sevilla  Kraliyet  hapishanesine konulur. Burada “Don Kişot” u yazmaya başlar. Eseri 1604 yılında bitirir. Ertesi yıl, “Keskin Zekalı Mançalı Don Kişot” yayınlanır. Roman, daha yayınlandığı andan itibaren yok satar. Şeker hastası olan Cervantes, 22 Nisan‘da hayata gözlerini yumar.

Cervantes’in kısa yaşam öyküsünü başyapıtı “Don Kişot” için söylenmiş bir sözle bitirelim: “İnsan, hayatında üç kez Don Kişot’u okumalıdır. Kahkahanın kolayca dudaklara fırlayıp duyguları harekete geçireceği  gençlikte,  mantığın  hâkim  olmaya  başladığı  orta  yaşta  ve  her  şeye  felsefe  açısından bakıldığı ihtiyarlıkta.”

Gibraleon  Markisi,  Benalcazar  ve  Banares  Kontu,  Alcocer  Viskontu,  Capilla,  Curiel  ve Burguillos Kentlerinin Efendisi

BEJAR DÜKÜ’NE

Saygıdeğer Velinimetim,

Sizin, hem halka hem de soylulara hizmet eden eserleri koruyan bir bey olduğunuzu biliyorum. İddiasız  kitapların  sahiplerini  dahi  lütfunuzdan  mahrum  bırakmadığınıza  güvenerek,  “Becerikli Şövalye Mançalı Don Kişot’un Maceraları” adlı emeğimi size ithaf ediyorum. Eğer onu himayenize alır, yayınlanmasını sağlayacak olursanız; bu iyiliğinizi ömür boyu unutmayacağım.

Kitabımın,  bilgili  yazarların  elinden  çıkmış  eserlerin  inceliğinden  ve  edebî  süslerden  mahrum olduğunu  biliyorum. Ancak  bilgisizliklerine  bakmadan,  başkalarının  eserlerini  küçük  gören,  kaba kuvvetlerin  saldırısını  hak  edecek  basitlikte  de  değildir.  Onu  güçlü  kanatlarınız  altına  aldığınız takdirde, bu kaba kuvvetler Mançalı Don Kişot’u ezemeyeceklerdir.

Soylu birinin emrinde çalışmadığım ve soyluların meclisinde bulunmadığım için, size tam olarak nasıl hitap edeceğimi bilemiyorum. Eğer bilseydim, inanın o sözlerin en güzelleri ile sizi yüceltmek isterdim.  Fakir  bir  yazarın,  sizin  gibi  soylu  birine  ömrünün  tek  semeresi  olan  eserinden  ve  iyi niyetlerinden başka verecek nesi olabilir?

Lütufkârlığınıza sığınır, saygılarımı sunarım benim efendim.

Miguel de Cervantes Saavedra

GİRİŞ

Bir yazar için, öyle zannediyorum ki, kitabın en zor bölümü “önsöz”ü olsa gerektir. Zira kitabı kolayca yazıp bitirdiğim halde, önsöz için ne söyleyeceğimi bilememenin aczi içerisindeyim. Parlak cümleler  bulup  tumturaklı  sözler  sarfedemediğime  göre,  hissiyatımı  size  açmayı  daha  uygun görüyorum... Yemin etme basitliğini göstermeden şuna inanmanızı istiyorum: Zihnimin çocuğu olan şu eser  ,  şimdiye  kadar  yazılmışların  en  güzeli  olsun  istedim.  Diyeceksiniz  ki:  Hangi  baba,  kendi çocuğunun  en  güzel  ve  en  zeki  olmasını  istemez!  Çok  haklısınız... Ancak,  şurası  da  bir  gerçek: Tanrı’nın hakkımızda takdir ettiği bir şeyi kimsenin değiştirmeye gücü yetmez. Payımıza düşene razı olmak zorundayız. Buna rağmen babalık sevgisi göze perde çeker, çocuktaki kusurları görmesine engel olur. Baba, çocuktaki kusurları birer meziyet gibi anlatır ve onunla övünür. Pek tabii olarak, ben  de  bu  kaidenin  dışına  çıkamadım.  Çocuklar  arasında  benim  çocuğumun  en  güzeli  olduğuna inanıyorum...

Fakat  ey  sevgili  okuyucum,  sen  baba  olmadığın  için  dilediğin  tenkidi  yapmakta  serbestsin!  Bu yüzden kimse seni cezalandıramaz. Kendi evindesin ve oranın kralı sensin. Eski bir filozofun dediği gibi: “Cübbemin altında, kralı bile öldürebilirim...”

Kitabımı  okurken,  aklına  ne  gelirse  söyleyebilirsin.  Kötü  söylersen,  inan  sana  darılmam.  İyi söylersen de kimseden mükâfat alacak değilsin. Seni böylesine meşhur bir şövalye ile tanıştırdığım için övünecek de değilim. Ancak, aynı şeyi Sanço Panza için söyleyemem... Bu saf ve iyi yürekli seyis ile tanıştığın için çok şanslısın. Onda sadakatin ve dürüstlüğün bütün özelliklerini görecek; dünya üzerinde böyle insanların azaldığına üzüleceksin.

Sevgili okuyucum, Tanrı sana vücut ve akıl sağlığı versin, bu arada beni de unutmasın.

Cervantes

MANÇALI DON KİŞOT

Mança ilinin küçük bir köyünde, soylu bir bey yaşıyordu. Bir rivayete göre adı Kesada, diğer bir rivayete göre de Alanso idi... Pek zengin sayılmazdı ama babasından kalan mirası, har vurup harman savurmadığı takdirde, ömrünün sonuna kadar yeterdi. Gösterişi ve lüks yaşamayı sevmezdi. Şatosunda ellisini çoktan geçmiş emektar bir kahya kadın, her işe koşturan bir uşak ve evde kalmış şapşal bir kız yeğen vardı. Aynı tencereden hem ev halkı hem de kendisi yerdi. Ev halkı dediğimiz de işte topu topu yukarıda saydığımız üç kişi idi. Diğer soylular gibi, burnundan kıl aldırmayan cinsten değildi. Köyün fakirlerine yardım eder, kapıya geleni geri çevirmezdi.

Ahırında cılız bir atı, silahlığında dededen kalma kılıcı, mızrağı, kalkanı ve çengelleri yer yer dökülmüş bir zırhı vardı. Kapısında da sıradan bir av köpeği duruyordu.

Boş zamanlarını ava çıkarak, dostlarıyla sohbet ederek veya şövalye romanları okuyarak geçirirdi. Zamanla  avdan  hoşlanmaz  oldu.  Şövalye  romanlarına  daha  çok  vakit  ayırdı.  Ziyaretine  gelen dostlarına okuduğu roman kahramanlarının maceralarını anlata anlata onları bezdirirdi.

Papaz Efendi, Berber Nikolas’a dert yanıyordu:

–    Azizim, bizim bey, şu kahrolası şövalye romanlarına merak saralı tuhaflaştı. Sohbeti de artık

çekilmez oldu.

–   Haklısın muhterem Peder! Ben kral olsaydım, şövalye romanı yazanların hepsini ipe çektirirdim. Senyör Kesada, her ay şehre iniyor; çantalar dolusu kitap satın alıyordu. Öyle bir gün geldi ki,

odasının  her  tarafı  kitaplarla  doldu.  Okurken  rahatsız  edilmekten  hoşlanmıyor,  ziyaretine  gelen dostlarını bile kabul etmiyordu. Roman kahramanları, onun nazarında dünyanın en büyük insanlarıydı. Nerede  bir  mazlumun  iniltisi  varsa  orada  bitiyorlar,  zalimlerin  tepesine  demir  yumruk  gibi iniyorlardı. Ne yazık ki, analar artık böyle yiğitler doğuramaz olmuşlardı... Meydanı boş bulan kötü insanlar,  zayıfları  alabildiğince  eziyor;  adaleti  temsil  etmekle  görevli  hakimler,  zenginlerin  ve güçlülerin  tarafını  tutuyorlardı.  Eğer,  kendisini  insanlığın  hizmetine  adamış,  yiğit  bir  şövalye çıkmazsa; durum daha da kötüye gideceğe benziyordu.

Bunları düşünürken, birden kafasında şimşekler çaktı: “Soylu bir geçmişim, korkusuz bir yüreğim, adaleti temsile yeterli bir aklım var! Neden bu yiğit şövalye ben olmayayım? Zalimlere haddini bildirmekten, zayıfların imdadına koşmaktan beni alıkoyan nedir?”

Gelmiş geçmiş bütün şövalyelerin ruhunu sevince boğacak bu fikirler, bizim soylu beye öyle parlak geldi ki; kendisini tutamayıp haykırdı:

–      Titreyin  ey  zalimler!  Sevinin  bütün  ezilenler!  Düzeni  bozulmuş  şu  dünyaya,  “Mutlu  Çağ”ı

getirecek olan yiğit bir şövalye doğuyor!

Soylu bey, kararını vermişti. Bu günden tezi yok hazırlıklara başlayacaktı. Kimseye sezdirmeden dededen kalma silahları odasına taşıdı. Onları silip parlattı. Sonra ahıra indi; atını gözden geçirdi. Bu iskeleti  çıkmış,  uyuz  beygir,  ona  meşhur  şövalye  Amadis’in  küheylanı  kadar  yiğit  göründü. İskender’in atı bile yanında yaya kalırdı... Osmanlı Sultanı onu görse, sahip olmak için kim bilir kaç kese altını gözden çıkarırdı. Böyle soylu bir atın, herkesin dilinde dolaşan, güzel bir adı olmalıydı. Bütün isimler üzerinde uzun uzun düşündü. Kimini kısalttı, kimini değiştirdi. Nihayet, “Rosinenta” adında karar kıldı. Atına soylu bir isim bulduktan sonra sıra kendisine gelmişti. Sekiz gününü uzun bir liste hazırlamakla geçirdi. Hemen hemen hepsinin başına doğduğu ilin adını koymuştu. Çünkü bu bir şövalyelik geleneği idi... Onuncu günün akşamı şu isim ona en güzeli gibi göründü: “Mançalı Şövalye Don Kişot”. Bir kaç defa tekrarladıktan sonra kulağa da hoş geldiğine karar verdi. Evet, evet... Bu, dostları sevindirecek; düşmanları korkutacak bir isimdi.

Geriye, aşık olacağı bir sevgili bulmak kalmıştı. Okuduğu şövalye romanlarında sevgilisi olmayan kahraman yoktu. Gerçeği söylemek gerekirse, bizim soylu bey veya yeni adı ile Mançalı Şövalye Don Kişot zaten aşıktı. Gençliğinde güzel bir köylü kızını sevmiş, ancak karşılık bulamadığı için, aşkını herkesten  gizlemişti.  Kızın  adı, Aldonza  Lorenzo  idi.  Fakat  bu,  soylu  hanımlara  veya  prenslere yakışacak bir isim değildi. Atına ve kendisine isim bulmak için iki hafta kafa yorduğuna bakılırsa; sevgilisine de bir kaç gün ayıracak demekti. Ancak hiç de öyle olmadı. Roman kahramanlarından biri, öte dünyadan, ona şu ismi fısıldadı: “Toboso’lu Dulsinea!”.

Hakikaten, kız Toboso köyünde doğmuştu. Ölmüş kahramanlardan mesaj almaya başladığına göre, onlar da kendisinin şövalyeliğini tasdik ediyorlar demekti! Bu geceden tezi yok yola çıkmalıydı. Herkesin derin uykuya dalmasını bekledi. Silahlarını kuşandı. Çizmelerini eline aldı. Hiç gürültü çıkarmadan ahıra indi. Rosinenta’yı eyerledi. Zavallı at, gece karanlığında neye uğradığını bilemedi. Efendisi, daha evvel hiç böyle yapmamıştı.

Mançalı Şövalye Don Kişot, huysuzlanan atını yatıştırmak için kulağına eğildi:

–    Benim soylu Rosinenta’m! Heyecanlanmakta haklısın. Aslına bakarsan, ben senden daha fazla

heyecanlıyım.  Bir  an  evvel  maceraya  atılmak,  ilk  etapta  üç  beş  zavallıyı  huzura  kavuşturmak istiyorum.

Çizmelerini giydi. Rosinenta’yı ahırdan dışarı çıkardı. Etrafı dinledi. Herkesin uykuda olduğundan emin olduktan sonra atına atlayıp, avlunun kümese bakan arka kapısından sessizce çıktı.

Tolgasının  siperi  pek  eski  olduğu  için,  yerine  bir  karton  parçası  takmıştı.  Tamir  işinden  fazla anlamadığı için siper ikide bir aşağı düşüp görüşünü engelliyordu. Açlığa, susuzluğa, uykusuzluğa, hatta kılıç yarasına tahammül etmesi gereken bir şövalye için böyle küçük aksiliklerin hiç ehemmiyeti yoktu...

Rosinenta’yı tırısa kaldırmak için mahmuzladı. Zavallı at, dörtnala koşmaya alışık olmadığı için hiç istifini bozmadı. Savaş atından çok, fakir bir sütçü beygirine benziyordu. Şövalye buna da aldırmadı. Hem kendisine hem de can yoldaşına moral vermek için şöyle konuştu:

–   Dinle soylu atım! İleride maceralarımızı kaleme alacak olan şanslı yazar, kitabına şu cümlelerle

başlayacaktır: “Ünlü şövalye Mançalı Don Kişot, zalimlere haddini bildirmek, ezilenlerin iniltilerini dindirmek için sıcak yatağını ve çok sevdiği baba ocağını terketti. Soylu atı Rosinenta’ya atlayıp bereketli Montiel ovasına doğru yola çıktı.”

Gerçekten de o sırada Montiel ovasında idi. Güneş iyice yükselmiş, bizim şövalyenin sulanmış beynini kaynatacak derecede etkili olmaya başlamıştı. Her yanından terler boşandığı halde mola vermeyi düşünmedi bile. Atı o kadar ağır gidiyordu ki, ancak birkaç mil ilerleyebilmişlerdi.

Akşama doğru kendisi de atı da yorgunluktan ve açlıktan bitkin düşmüşlerdi. Dinlenecekleri ve açlıklarını  yatıştıracakları  bir  çoban  kulübesi  aradı;  ama  nerede!...  Uzun  yola  alışık  olmayan Rosinenta, adımlarını iyice yavaşlatmış; neredeyse boylu boyunca toprağa uzanmak üzere idi. Tam bu sırada, uzaktan bir ev göründü. Sıradan bir insana göre ev, Mançalı Şövalye’ye göre ise bu bir şatoydu. Zira bunu, evi görür görmez koparmış olduğu sevinç çığlığından anlıyoruz:

–    Bak Rosinenta’m! Kader bize gülümsemeye başladı... Her şeyin kötüye gittiğini sandığımız bir

sırada karşımıza heybetli bir şato çıkardı. Kimbilir, orada bizi nasıl bir macera bekliyor?

Hızını alamayıp tekrar bağırdı:

–   Ey mutlu şato! Ünlü şövalye Mançalı Don Kişot’u karşılama şerefine ermek için kapılarını aç! Bir iki tumturaklı cümle daha düzmek üzereydi ki, bütün neşesi iğne batırılmış balon gibi sönüverdi.

Sıcaktan iyice sulanmış olan beyni karmakarışık oldu. İçinden bir ses ona şöyle seslenmişti:

–     Sen  daha  şövalye  sayılmazsın!  Bu  ses,  şeytandan  veya  kötü  cinlerden  de  gelse,  doğruydu.

Okuduğu  şövalye  romanları  da  böyle  söylüyordu:  “Bir  kimse,  soylu  bir  beyin  eliyle  kılıç kuşanmadıkça şövalye sayılamaz.”

Hayalleri bir anda suya düştü. Geri dönse, bütün köy halkına ve özellikle dostlarına rezil olacağı gün  gibi  aşikârdı.  Beyni  sulanmış  da  olsa  hâlâ  çalışıyordu.  Yaradana  sığınıp,  ölmüş  meşhur şövalyelerin ruhlarından imdat istedi. Olumlu ya da olumsuz bir mesaj almadan hareket etmemek niyetinde idi. Münzevi bir derviş sabrı ile beklemeye başladı.

Bir ruh, muhtemelen şövalyeliğin babası Amadis de Gaula’nın ruhu, beklediği mesajı gönderdi:

–   Ey yiğit Mançalı! Asla ümitsizliğe düşme! O gördüğün şatoya doğru yoluna devam et. Orada, sana

kılıç kuşandıracak bir soylu, bu şerefli görevi yerine getirmek üzere bekliyor!

Don Kişot’un solgun yüzüne renk geldi. Yol gösteren ruha teşekkür ederken Tanrı’ya dua etmeyi de unutmadı...

Şatoya  yaklaşınca,  Rosinenta’nın  dizginlerine  asıldı.  Zaten  açlıktan  ve  yorgunluktan  yürüyecek dermanı kalmayan zavallı at, iyice yavaşladı. Okuduğu kitaplardan öğrendiğine göre, şato nöbetçileri meşhur  birinin  geldiğini  görünce  boru  çalarak  şato  sahibine  haber  verirlerdi.  O  da  merasim elbiselerini giyip, bu meşhur kişiyi kapıda karşılardı...

Güneş  batmış,  hava  kararmak  üzere  olduğundan  binanın  arkasında  bulunan  bir  domuz  çobanı borusunu öttürmeye başladı. O bunu kırda oraya buraya dağılmış olan domuzlarını toplamak için yapmıştı, ama bizim şövalye namzedi kale gözcülerinden birinin kendi gelişini haber verdiğini sandı. Hemen üstüne başına çeki düzen verdi. Silahlarını düzeltti. Tolgasının siperini kaldırdı.

Burası ne sıradan bir ev, ne de Don Kişot’un zannettiği gibi bir şatoydu. Avlusunun kerpiçleri eskimiş, bakımsız bir handı. Hancının iki tembel kızı kapıya çıkmış, akşam güneşine karşı oturmuş, müşterilerin dedikodusunu yapıyorlardı. Kendilerine doğru gelen şövalye bozuntusunu görmüşler, bu tuhaf kılıklı adamdan korkmuşlardı.

Mançalı Şövalye namzedi, belki de ilk defa bir şövalye görmüş olan bu iki genç kızın korktuğunu farketti. Korkularını yatıştırmak ve emniyet vermek için gülümsedi: “Ey soylu Senyoralar!” diye söze başladı.  “İyi  yürekli  bir  şövalyeden  korkmayınız.  O  size  kötülük  yapmaz.  Bilakis,  eğer  varsa, düşmanlarınızla savaşıp sizi onlardan kurtarmak ister.”

Bu  tür  bir  konuşma  tarzına  alışık  olmayan  iki  köylü  kızı,  aval  aval  Don  Kişot’un  yüzüne bakıyorlardı. Küçük olanı, diğerinden biraz daha akıllıca idi. Bir zırdeli ile karşı karşıya olduklarını hemen anladı. Yerinden kalktığı gibi, babasına durumu haber vermek üzere koşarak içeri girdi. Diğeri de onu takip etti.

Az sonra, Hancı kapıda göründü. İskeleti çıkmış uyuz bir beygirin sırtında, yine iskeleti çıkmış sırık gibi bir adam görünce gülmemek için kendisini zor tuttu. Tolgasının önüne taktığı karton siperlik onu daha  da  komik  gösteriyordu.  Hancı,  güngörmüş  tecrübeli  bir  yaşlıydı.  Delilerin  damarına basılmayacağını  çok  iyi  biliyordu.  Yerlere  kadar  eğilerek  kahramanımızı  selamladı  ve:  “Soylu şövalyem! Burada kalmak arzusunda iseniz, boş yataktan gayrı her ihtiyacınızı karşılamaya hazırım. Çünkü odalarımızın hepsi tutulmuş vaziyettedir.” dedi.

Hancı’nın hitabı Don Kişot’un çok hoşuna gitmişti. Onu mızrağı ile selamlayıp, gösterdiği nezakete teşekkür etti:

–   Asil şato sahibi! Yatağın yorganın ne ehemmiyeti var? Bir gezici şövalye için toprak ona en iyi

yataktır.  Ayrıca,  zaten  emniyetinizi  sağlamak  için  dışarıda  nöbet  tutacağımdan  uyumaya  vaktim olmayacak. Bana yiyecek bir şeyler verip atıma da iyi bakarsanız, sizden başka bir şey istemem.

Hancı, tekrar yerlere kadar eğilerek onu selamladı:

–   O halde, şatomuza şeref vermek üzere mübarek ayaklarınızı yere indiriniz, dedi.

Rosinenta’nın üzengisini tuttu. Şövalyenin yere inmesine yardım etti. Don Kişot’un, bütün gün at sırtında oturmaktan ayakta duracak dermanı kalmamıştı. Mızrağına yaslanarak vaziyeti idare etmeye çalıştı...

Hancı at bakıcısını çağırdı. Ona bir göz işareti yaptıktan sonra şöyle seslendi:

–   Soylu senyörün soylu atına iyi bak! Ben de kendilerini yemek salonuna götüreceğim...

Şövalye, şato sahibinin iyi kalpli bir bey olduğunu düşünerek içinden onu takdir ediyordu. Yemek kokularının  birbirine  karıştığı  bir  odaya  girdiler.  Katırcılar,  kurulan  yer  sofralarının  başında, karınlarını doyurmakla meşguldüler. Don Kişot’u görünce, yemeği bırakıp onu seyretmeye başladılar. İlk defa bir şövalye ile karşılaşmış olduklarından, her biri bir başka yorumda bulunuyordu. Bir tanesi, kahramanımızın su katılmadık bir deli olduğunu söylerken diğeri itiraz etti: “Hayır, olsa olsa soylu bir barondur.” dedi. Bir üçüncüsü; “İkiniz de yanılıyorsunuz, bir saray şövalyesini tanıyamayacak kadar cahilsiniz.” deyip bilgiçlik tasladı...

Mançalı yiğit, onlara aldırış etmeden Hancı’nın önüne koyduğu yemek artıklarını büyük bir iştahla yedi... Karnı doyduktan sonra ayağa kalktı; nazik bir sesle Hancı’yı çağırdı. Arkasından gelmesini rica ederek onu ahıra götürdü. Orada adamın önüne diz çöktü. Hancı, çattık belaya der gibi sordu:

–   Hayrola, senyör! Yine ne var?

–   Sayın soylu derebeyi...

Hancı, içinden:

–   Biraz sonra kral yaparsa şaşmam, diye söylendi.

Don Kişot devam etti:

–   Sizden istediğim, benim için çok önemli bir lütfu esirgememenizdir.

–   Ne dediniz? Bir lütuf mu?

–   Evet, iyi yürekli efendim! Yakında size de bana da büyük ün kazandıracak bir lütuf! Hancı, yine içinden söylendi:

–   Bizimki iyice tozuttu! Ne yapsam da şundan kurtulsam?

Deliyi kızdırmaktansa, suyuna gitmeyi tercih etti.

–       Eğer  elimden  gelecek  bir  şeyse,  seve  seve  yaparım.  Soylu  bir  şövalyenin  önümde  diz

çökmesinden hoşlanmam, lütfen ayağa kalkınız!

Mançalı yiğit, hiç istifini bozmadı:

–   Siz ricamı kabul etmedikçe, asla bu yerden dizimi kaldırmayacağım! Soylu bir aileden geldiğinizi

biliyorum. Yarın  gün  ağarır  ağarmaz  bana  merasimle  silah  kuşandırmanızı  ve  bu  gece  kalenizin

kilisesinde nöbet tutmama izin vermenizi yüce şahsınızdan istirham ediyorum...

Hancı,  çok  gezmiş,  çok  yaşamış  bir  adamdı.  Çeşit  çeşit  insanla  karşılaşmış  ama  böylesini  hiç görmemişti. Kendisine ve başkasına zararı dokunmadıkça onu idare etmeyi düşündü:

–   Şövalye Hazretleri! Bunu seve seve yaparım. Benim için şereftir.

–   Bu iyiliğinizi ömrümün sonuna kadar unutmayacağım. Zalimlerin elinden kurtardığım zavallılara

sizin  için  de  dua  etmelerini  söyleyeceğim.  Şimdi  izninizle,  kiliseyi  gösterin  de  kutsal  nöbetime başlayayım!

–   Üzülerek söyleyeyim ki, bizim şatonun kilisesi yoktur...

–   Soylu efendim! Eğer benim dindar bir şövalye olup olmadığımı denemek istiyorsanız, biliniz ki

ben dini bütün bir soyluyum. Daha geçen sene, masrafını karşılayarak köyün kilisesini yeni baştan tamir  ettirdim.  Papaz  Efendi  de  çok  yakın  dostumdur...  Söylemeye  utanıyorum,  ama  köyün  bütün fakirleri benden iyilik görmüşlerdir. Kapıma gelen hiç bir ihtiyaç sahibini geri çevirmemişimdir...

–   Size bütün kalbimle inanıyor, tebrik ediyorum! Ancak, tekrar etmeliyim ki şatomda kilise olmadığı

bir gerçek!

Don Kişot, büyük bir hayal kırıklığına uğradı. Duyduklarına inanamadı. Dinsiz bir soylunun elinden silah kuşanacağı için çok üzgündü:

–   Sizin gibi iyi yürekli bir bey, nasıl olur da Tanrı’ya inanmaz?

–   Tanrı’ya inanmadığımı söylemedim ki!

–   Ama kiliseniz yok?

–   Evet, yok fakat bu inanmadığımı göstermez ki!

–   Özür  dilerim,  Senyör!  Sizi  anlayamıyorum!  Tanrı’ya  inandığınızı  söylüyorsunuz,  ama

karargahınızda  kiliseniz  yok.  Burası  aynı  zamanda  bir  askeri  garnizon  sayılır.  Nöbetçileriniz, uşaklarınız,  misafirleriniz  var.  Bunların  ibadet  ihtiyaçlarını  karşılamak  kale  komutanı  olarak vazifenizdir.

Hancı güç durumda kalmıştı. Eğer bir şeyler uydurup bu deliyi ikna edemezse işler karışabilirdi... Son bir gayretle, ayaküstü bulabildiği yalanları sıraladı:

–    Canım, efendim! Beni yanlış anladınız. Hiç kilisesiz askerî garnizon olur mu? Kilisemiz vardı

elbette. Ancak çok küçük olduğu için, daha büyüğünü yaptırmak üzere geçenlerde yıktırdım. En kısa zamanda, şöyle anlı şanlı, koca bir kilise yaptıracağım vallahi!

Don Kişot, bu iyi yürekli, dindar soyluyu yanlış anladığı için çok üzgündü:

–      Sizden  nasıl  özür  dileyeceğimi  bilemiyorum,  Soylu  efendim!  Affınıza  sığınıyor,  kabalığımı

bağışlamanızı istirham ediyorum!

Hancı, üzerinden büyük bir yük kalkmış gibi hafifledi:

–    Esas yanlış anlamanıza sebep olduğum için siz beni bağışlayın... Şahsen, sizin gibi dindar bir

şövalye ile müşerref olduğum için çok mutluyum!

–     Tanrı size uzun ömür versin; mutluluğunuz daim olsun! Lütfen, beni kilise yıkıntısının yanına

götürünüz...  Derhal  nöbetime  başlamak  istiyorum.  Gözünüz  arkada  kalmadan,  emniyet  içinde uyuyabilirsiniz!

Hancıda yine şafak attı:

–   Bu adam, ya gerçekten zırdeli ya da deli numarası yapıyor! Kilise işine iyice kafayı taktı...

Müşterilerin hatırı için onu idare etmekten başka çaresi de yoktu:

–   Beni takip ediniz, dini bütün Şövalye!

Hancı önde, Don Kişot arkada ahırdan çıktılar. Adam, kahramanımızı yıkık bir köpek kulübesinin enkazının yanına getirdi!

–     İşte,  Senyör,  nöbet  yeriniz  burası,  dedi  ve  cevap  vermesini  beklemeden  iyi  nöbetler  dileyip

oradan uzaklaştı.

Yıkık  köpek  kulübesinin  yanında  bir  su  kuyusu,  önünde  de  müşterilerin  hayvanlarını  suladığı kocaman  bir  maslak  vardı. Yiğit  şövalye,  bir  ileri  bir  geri  gitmeye  başladı. Ancak  çok  yorgun olduğundan göz kapakları kendiliğinden kapanıyordu. Uykusunu açmak için önce zırhını ve tolgasını çıkarıp bir kenara bıraktı. Sonra kuyudan su çekip yüzünü yıkadı. Eli kılıcında tekrar dolaşmaya başladı.

Hancı, karısı ve iki tembel kızı pencerenin gerisinden Mançalı Don Kişot’u seyrediyor, komik hareketlerine  katıla  katıla  gülüyorlardı.  O  ise  her  şeyden  habersiz,  büyük  bir  ciddiyetle  kutsal nöbetine devam ediyordu...

Sabaha kadar gözünü kırpmadan dolaştı durdu. Tanyeri ağarırken, şövalye ilan edilmesine az bir zaman kaldığını düşünüyor, heyecandan yerinde duramıyordu. Ara sıra maslağın içine koyduğu zırhı ile tolgasına göz atıyor, anlaşılması zor şeyler mırıldanıyordu. Derken, katırcılardan biri hayvanını sulamak üzere kuyuya doğru yaklaştı. Onu gören kahramanımız mızrağını havaya kaldırarak bağırdı:

–    Ey yiğit şövalye! Kim olursan ol, o silahlara fazla yaklaşma! Onlar, bu memleketin en cesur

şövalyesinin namusudur.

Katırcı, bu ikaza aldırış etmeme hatasını işledi. Maslağın başına kadar gelip alaycı sözlerle şöyle dedi:

–   Bu hurda şeylere de silah mı diyorsun manyak herif!

Mançalı  Şövalyenin  çok  değer  verdiği  zırhı  ile  tolgasını  kaptığı  gibi  kuyunun  biraz  ötesine, gübrelerin üzerine fırlattı.

Kahramanımızın sinirden bütün kanı beynine hücum etti. Başını göğe kaldırıp kısa bir dua etti:

–   Ey, şerefli kimselerin koruyucusu yüce Tanrım! Bileğime güç, yüreğime cesaret ver!

Duasını  bitirir  bitirmez,  mızrağını  iki  eliyle  sıkıca  kavradı.  Katırcıya  öyle  bir  vuruş  vurdu  ki, adamın feleği şaştı. Boylu boyunca yere uzandı. Şövalyemiz ayakları dibine baygın düşen katırcıya hiç aldırış etmeden gezintisine devam etti.

Hancı da uyanmış ve pencereden olayı bütün teferruatıyla seyretmişti. Şövalyenin tehlikeli bir deli olduğunu gördükten sonra, onu idare etmekle ne kadar isabetli davrandığını anladı. Bir an önce şu silah kuşandırma işini bitirip başından savmaya karar verdi...

Eline eski bir hesap defteri aldı. İki tembel kızına en güzel elbiselerini giymelerini söyledi. Kızlar hazır olunca, hizmetçi çocuğun eline de bir şamdan tutuşturdu. Merasim mangası böylece hazırlanmış oldu. Hancı önde diğerleri arkada Don Kişot’un yanına indiler.

–     Senyör,  bana  bu  şerefi  bahşeden  Tanrı’ya  şükürler  olsun  ki  size  kılıç  kuşandırmanın  zamanı

gelmiştir, dedi.

Kahramanımız,  bir  çocuk  uysallığı  ile  Hancı’nın  önünde  yere  diz  çöktü.  Hancı,  elindeki  hesap defterini  açtı.  Üç  defa,  “Oremus,  oremus,  oremus”  diye  bağırdı.  Dişlerinin  arasından  anlaşılmaz dualar mırıldandı. Birden bire elini kaldırıp Don Kişot’un ensesine hatırı sayılır bir tokat indirdi...

Bu yetmiyormuş gibi başını eğmesini söyleyerek, kılıcın kabzası ile sırtına vurdu.

Mançalı  Şövalye,  bütün  bu  saçmalıkların  merasimin  gereklerinden  olduğunu  düşünüyor,  sesini çıkarmıyordu... Hancı, küçük kızına bir göz işareti yaptıktan sonra, kılıcı onun eline verdi:

–   Soylu Senyora, lütfen şövalyemize kılıcını kuşandırınız, dedi. Kız, gülmemek için dudaklarınıısırdı. Alçak bir sesle:

–   Ey soylu şövalye Mançalı Don Kişot, ayağa kalkınız, dedi.

Ve o da babası gibi anlaşılmaz dualar mırıldanarak kahramanımıza kılıcını kuşandırdı.

Hancı,  diğer  katırcıların  uyanıp  oyunu  bozacaklarından  korktuğu  için  merasimi  kısa  kesmek niyetinde idi:

–    Ey soylu şövalye, bütün savaşlarınızda Tanrı yardımcınız olsun. Yüreğinize cesaret, bileğinize

güç versin. Merasim bitmiştir.

–   Sakın unuttuğunuz lüzumlu bir kelime olmasın; her şeyin tam olduğundan emin misiniz?

–   Bana güvenebilirsiniz Senyör. Sizi yeminle temin ederim ki, ben ne kadar soylu bir derebeyi isem,

siz de o kadar gerçek bir şövalyesiniz artık!

–    Soylu efendim! Bu iyiliğinizi asla unutmayacağım. Size gelince güzel Senyoralar... Söyleyiniz,

lütfen! Bir yerlerde kötülüğünüzü isteyen düşmanlarınız varsa, bundan böyle sizi onlardan korumak benim vazifemdir!

İkisi de gülerek teşekkür ettiler. Böyle bir düşmanları olmadığını söylediler. Hancı’ya gelince... O da yemin ederek kimse ile bir alıp veremediği olmadığını tekrarladı.

Don Kişot, bunun üzerine soylu derebeyine döndü:

–   O halde, dünyanın en mutlu şövalyesine izin verin! Kim bilir, beklemeye tahammülleri kalmamış

kaç zavallı, Mançalı yiğit şövalye Don Kişot’un yolunu gözlüyordur. Onları daha fazla bekletmek istemiyorum.

–   Evet, evet! Yerden göğe kadar hakkınız var yiğidim! Geç bile kaldınız... Hancı, bu deliyi bir an önce başından defetmek için uşağına seslendi:

–   Oğlum, koş yiğidimizin soylu atını getir!

Don Kişot’u kızdırmadan masrafları istemenin bir yolunu arıyordu. Sesine tatlı bir ton vererek söze başladı:

–    Sayın soylu ve de şerefli yiğidim! Kılıç kuşandırma merasimi için harcadığım emeklerin hepsi

sana helâl olsun. Ancak, zannettiğin kadar zengin bir soylu değilim. Eğer atınız ve kendiniz için edilen masrafların bedelini ödeme büyüklüğünü gösterirseniz, bunun için çok memnun olurum…

–    Soylu efendim! Okuduğum şövalye romanlarının hiç birinde gezici şövalyelerin para taşıdığına

rastlamadım. Ben de bu geleneğe uyarak yanıma bir kuruş almadan yola çıktım...

–   Para, ekmek ve su kadar gerekli ihtiyaçlardan olduğu için yazmaya lüzum görmemişlerdir. Siz bu

işte acemi olduğunuz için tecrübeli bir derebeyi olarak size nelerin lazım olduğunu söyleyeyim: En başta bir seyise ihtiyacınız var. Seyisi olmayan şövalyeyi kimse ciddiye almaz.

–   Çok haklısınız efendim! Bunu nasıl oldu da düşünemedim...

–   Sonra bolca temiz çamaşırlarınız olmalı. Üstü başı kir içinde, ter kokan bir şövalye de pek

sevimli değildir.

–   Bu da doğru!

–     Sonra  efendim... Yaralandığınız  zaman,  yaralarınızı  iyileştirecek  bir  kutu  merheminiz  olmalı.

Hepsinden daha önemlisi bolca para... Unutmayın, bolca para...

–   Bu para işinden pek hoşlanmadım, efendim! Oldum olası fazla para taşımayı sevmem. Parası çok

olanın düşmanı da çok olur...

–  Yiğidim, sende düşmandan korkacak göz olsaydı şövalyeliğe soyunmazdın... Eğer benim soylu bir

derebeyi  olduğuma  inanıyorsan,  sözlerime  kulak  vermelisin.  Düşün  bir  kere.  Diyelim  uzun  bir seferde, yorgun ve aç, yolun fakir bir köylü kulübesine veya çoluk çocuğunun nafakasını temin etmek için ter döken bir hancının evine düştü, ne yapacaksın? Kılıcını çekip adamcağızlara zorla kendinin ve atının karnını mı doyurtturacaksın? Eğer böyle yaparsan adın kısa zamanda lekelenir, soyguncuya çıkar! Söyle soylu senyör, haksız mıyım?

–      Sevgili  derebeyi!  Bir  kere  daha  ne  kadar  bilgili  ve  şerefli  bir  soylu  olduğunuzu  anlamış

bulunuyorum.  Verdiğiniz  öğütleri  unutmayacağım.  En  kısa  zamanda  size  olan  borcumu  ödeyecek, soyguncu biri olmadığımı ispat edeceğim!

–   Haydi, yolun açık olsun, açık sözlü, yiğit Don Kişot! Sana silah kuşandıran soylu kişiyi unutma! Mançalı Şövalye, atına atladı. Hancı’ya, iki kızına, Rosinenta’yı getiren uşağa ayrı ayrı veda etti.

Mızrağı  ile  onları  selamlayıp  yola  çıktı.  Hancı,  arkasından  el  sallarken  ondan  kurtulduğuna  pek seviniyordu.

DON KİŞOT’UN İLK MACERASI

Mançalı  Şövalye,  atının  içgüdüsüne  itimat  ederek  dizginlerini  serbest  bıraktı.  Soylu  da  olsa, hayvanın gideceği yer ahırının bulunduğu köyden başka neresi olabilirdi. Rosinenta’nın köye doğru yol değiştirdiğini kahramanımız da fark etmişti. Bu gidişini hayra yorarak şöyle dedi:

–       Rosinenta’m,  sen  benim  gözümde  Renand’ın  Bayard’ından  daha  kıymetlisin!  Köye  doğru

yönelişinde mutlaka bir sebep vardır. Bence de şimdilik işin en doğrusu, evimize dönüp şövalyelik için gerekli ihtiyaçlarımızı temin etmektir. Para, iç çamaşırları ve merhem kutusu kolay... Ama iyi bir seyisi nereden bulmalı? Papaz’la Berber bu işe asla yanaşmazlar. Baştan beri şövalyeliğe karşı olan bu adamlardan seyis olmaz...

Düşündü, taşındı sonunda seyisliğe tam lâyık birini buldu: Sanço Panza... Bu adam, aynı köyde oturan, otuzuna yeni basmış, şişman, kısa boylu, temiz yürekli, saf bir köylü idi. Her şişman gibi, uykuyu seven, fazla çalışmaktan hoşlanmayan, midesine düşkün, neşeli biriydi... Cesareti bir parça eksikti. Ancak, bu küçük ayrıntıların fazla önemi yoktu. Neticede bu adam, kahramanımıza seyislik konusunda biçilmiş kaftan gibi göründü.

Böyle tatlı hayallere dalmış giderken, ağaçların arkasından bir inilti duydu... İniltiler, çok geçmeden çığlıklara dönüştü. Don Kişot, atını sesin geldiği yöne doğru sürdü. Ağaçlıkların içine dalınca, meşe ağacına bağlanmış bir at gördü. Çığlıklar ondan gelmiş olamazdı... Dikkatle etrafı gözden geçirince, biraz ileride yine meşe ağacına bağlanmış bir delikanlı gördü. Bağıran oydu. Çığlıklar da boşuna değildi. Sağlam yapılı bir köylü, elindeki kayışı oğlanın sırtına indiriyordu. Hem vuruyor hem de öğüt veriyordu:

–   Dilini tut, gözünü aç!

Zavallı dayağı yedikçe,

–   Tövbe efendim, bir daha yapmayacağım, diye inliyordu.

Don Kişot, bu manzara karşısında daha fazla bekleyemezdi:

–    Be hey görgüsüz şövalye! Utanmıyor musun, savunmasız bir zavallıyı dövmeye? Atınıza binin,

kılıcınızı çekin! Bunun cezasını size pahalıya ödeteceğim!

Köylü, kargısını burnuna dayamış olan bu silahlı korkuluk karşısında, neredeyse küçük dilini yutmak üzereydi. Kendisini güçlükle toparlayıp kibarca karşılık verdi:

–    Sayın Senyör! İzin veriniz de şu tatsız gibi görünen durumu size açıklayayım. Ben, söylediğiniz

gibi  şövalye  filan  değilim.  Ağaca  bağladığım  çocuk,  benim  çobanımdır.  O  kadar  dikkatsiz  ve vurdumduymaz bir uşaktır ki, sürümden her gün birkaç koyunu kaybeder. Bu gidişle sürüde tek bir koyun bile kalmayacak. Nasihat kâr etmeyince ben de mecburen dayağa başvurdum. Ya, efendim! Vaziyet işte bundan ibaret. Şimdi bana ne yapacaksanız razıyım...

–   Sen ne diyorsun delikanlı? Efendin doğru mu söylüyor?

–   Kutsal kitap üzerine yemin ederim ki yalan söylüyor, Senyör! Kendisinde birikmiş olan ücretimi

vermemek için bu yola başvuruyor.

Mançalı Şövalye sinirden tir tir titredi. Adama öyle bir bağırış bağırdı ki, yer yerinden oynadı:

–    Bana bak iğrenç herif! Çabuk şu delikanlıyı çöz ve parasını da hemen eline say! Yoksa yemin

ederim ki, seni şu mızrakla delik deşik ederim!

Köylü, tek kelime etmeden oğlanı çözdü. Sıra para işine gelince yan çizdi:

–   Pek saygıdeğer şövalye! Ne yazık ki, yanımda bir tek kuruşum yok. Andreas -demek çocuğun adı

buymuş- benimle eve gelsin, bütün parasını eline sayacağım.

–    Ben mi? Onunla gitmek mi? Asla, efendim! Siz buradan ayrılır ayrılmaz, değil paramı vermek,

derimi yüzer vallahi!

–    Hayır, hayır! Kılına bile dokunamaz! Böyle bir şey yaptığı takdirde, işte yanında söylüyorum,

anasından doğduğuna pişman ederim onu... Şövalyelik adına yemin eder de paranı ödeyeceğine ve sana bir tek tokat atmayacağına söz verirse, ancak bu şartla kendisini serbest bırakacağım. Aksi takdirde şuradan şuraya bir adım atamaz!

Köylü, şövalyelikten başka her şey üzerine yemin ederek çobanın parasını son kuruşuna kadar, hem de kokulu paralardan ödeyeceğine söz verdi.

Don Kişot, çok hayırlı bir iş yapmış olmanın gönül rahatlığı içinde Rosinenta’ya atladı. Bir şövalye için gerekli olan ihtiyaçlarını temin etmek üzere köyüne doğru yol aldı.

Köylü, kahramanımızın iyice uzaklaştığından emin olduktan sonra uşağını alaycı bir sesle çağırdı:

–   Gel bakayım buraya, sevgili Andreas! Alacağını, koruyucu meleğinin istediği biçimde, ödeyeyim!

–   Ödeyeceksiniz  tabii,  dedi  çoban.  Hele  bir  ödemeyin  de,  nasıl  geri  dönüp  dediğini  yapıyor,

görürsünüz.

Adam, hızla oğlanın kolundan yakaladı. Onu aynı ağaca bağladı. Öyle bir dövdü, öyle bir dövdü ki, anasından emdiği sütü burnundan getirdi...

–   Haydi, bakalım hain uşak! Çağır kurtarıcını da, imdadına gelsin... Söyle ha! Yüzeyim mi o nazik

derini?

*  * *

Kahramanımız, zavallı çobanın çektiklerinden habersiz, bütün gün yol aldı. İniltisini dindireceği başka bir zavallı ile karşılaşmadığına çok üzülüyordu... “Gezici bir şövalye için en sıkıcı şey, hiçbir

macera ile karşılaşmadan tembel tembel at sürmektir herhalde.” diye geçirdi içinden.

Böyle tatlı hayallere dalmış giderken uzaktan bir atlı gurubunun yaklaştığını gördü. İşte macera başlıyordu...  Gelen,  bir  tüccar  kafilesiydi.  Önde  atlarına  kurulmuş  altı  şemsiyeli  zengin,  hemen arkalarından onları takip eden dört atlı uşak, üç de katır seyisi vardı. Ancak bunlar, Don Kişot’a kılık değiştirmiş haydutlar gibi göründüler...

Mançalı Şövalye, üzengiler üzerinde dikildi. Mızrağını iki eliyle sıkıca kavradı. Hamle yapmak üzere yolun ortasında beklemeye başladı. Tüccar kafilesi iyice yaklaşınca, at üzerinde sırık gibi bir adamın kendilerini karşıladığını görüp şaşırdılar. Yanına geldiklerinde bunun şövalye bozuntusu bir üşütük olduğunu anlamakta zorluk çekmediler.

Don Kişot, onlara bağırdı:

–   Durun bakalım beyler! Necisiniz, nereden gelip nereye gidersiniz? Kim olduğunuzu ispat etmeden,

bir adım daha ileriye gidemezsiniz!

Tüccarbaşı alttan aldı:

–    Pek saygıdeğer, soylu şövalye! Kim olduğumuz kıyafetlerimizden anlaşılmıyor mu? Gördüğünüz

gibi,  toplum  hizmeti  yapan  tüccarlarız.  Bunlar  da  uşaklarımız...  Niyetiniz  bizi  soymak  değildir herhalde. Çünkü şerefli bir soyluya benziyorsunuz...

–       Bana  bak,  kendini  akıllı  zanneden  adam!  Bir  kaç  övücü  sözle  beni  kandıracağını  mı

zannediyorsun? Çıkarın hüviyetlerinizi göreceğim. Kim olduğunuza ancak o zaman karar verebilirim.

Tüccarbaşı, kahramanlarımızın sözden anlamaz bir zırdeli olduğuna karar verdi:

–   Çekil yolumuzdan be serseri! Kendini karakol komutanı mı sandın?

Adamın bu sözleri, bardağı taşıran son damla oldu. Kahramanımızın tepesi attı... Böyle bir hakareti ancak kan temizlerdi. Tüccarbaşına hamle yapmak üzere mızrağını ileri doğru uzattı. Rosinenta’nın dizginlerine asıldı, onu şaha kaldırmak istedi. Zavallı at... Ön ayaklarını kaldırması ile kayıp boylu boyunca yere uzanması bir oldu. Atından düşen kahramanımız, kendisini bir çukurda buldu. Kalkmaya çalışırken  silahlarına  takıldı.  Bir  türlü  ayağa  kalkmayı  beceremedi.  Yattığı  yerden  bezirgânlara tehditler savuruyordu:

–      Kaçmayın  alçaklar!  Hele  bir  kalkayım,  size  dünyanın  kaç  bucak  olduğunu  göstereceğim!

Büyücülerin azizliğine uğrayıp atımdan düştüm diye beni güçsüz biri zannetmeyin!

Bezirgânların  arkasında  bekleyen  uşaklardan  biri  dayanamadı.  Don  Kişot’un  yanına  koştu. Mızrağını elinden alıp parçaladı. En büyük parçayı değnek gibi kullanarak kahramanımızın sırtına indirmeye başladı. Bezirgânbaşı bağırdı:

–   Bırak oğlum, zavallıyı öldürecek misin? Adamdan sayıp hesabını sorarlar...

Uşak efendisinin yanına döndü. Kervan harekete geçip yoluna devam etti. Tabii kahramanımızı o halde bırakarak!

Don Kişot, adamlar gittikten sonra tekrar kalkmayı denedi. Bütün eklem yerleri ağrıyordu. Sırtı, yediği sopadan çürükler içinde kalmıştı.

DON KİŞOT’UN HAZİN DÖNÜŞÜ

İlk macerası fazla başarılı geçmediği halde kahramanımız, yine de kendisini teselli edecek noktalar bulup çıkardı:

–     Adamlar,  ucuz  atlattı  değil  mi  Rosinenta?  Eğer  kötü  cinler  ayağını  kaydırmamış  olsalardı,

serserilere Mançalı Don  Kişot’un  kim  olduğunu  gösterirdik.  Sadece  seni  düşürmekle  kalmadılar. Benim de tepeme çöküp kalkmama engel oldular. Bu maceramızda gördük ki, şerefli bir kişi düştüğü zaman ona ilk darbeyi ayak takımı indiriyor.

Kalkmak için bir iki denemede daha bulundu, ama ne mümkün! Bütün kemikleri dökülmüş de onları toplayamıyormuş gibi bir hisse kapıldı. Eğer birileri yoldan geçerken onu görüp yardım etmezse, yandığı gündü...

Don Kişot, sızlayan yaralarının acısına katlanmak için dişlerini sıkarken, bize göre hancı ona göre ise  soylu  derebeyinin  öğütlerini  hatırladı:  “Bir  şövalyenin  çantasında  mutlaka  bir  kutu  merhem bulunmalıdır...” Eğer yanında merhemi olsaydı, sırtındaki çürüklere sürer, acısını dindirirdi. Eve döner dönmez ilk fırsatta bir kutu, hatta iki kutu, yara merhemi temin etmeye karar verdi. Sonra, bir seyis, bolca para ve temiz çamaşır...

Kahramanımız, acılarını dindirmeye yarar düşüncesi ile şövalye kitaplarından ezberlediği birkaç şiiri  okumaya  başladı.  Raslantı  bu  ya,  tam  o  şiirlerini  okurken,  kapı  komşusu  bir  köylü  yoldan geçiyordu. Yerlerde yuvarlanarak şiir okuyan Mançalı Şövalyeyi gördü. Bu şekilde şiir okuyanına ilk defa rastlıyordu. Adamın sadece şiir okuyuş biçimi değil, kıyafeti de çok acayipti... Merak içinde yanına yaklaştı. Ne olur ne olmaz diye bildiği duaları okuyordu:

–   Kolay gelsin arkadaş! İn misin, cin misin, neyin nesisin? Yoksa büyücülerin hışmına uğramış bir

zavallı mısın?

Acayip  kılıklı  adamdan  cevap  alamayınca,  kısa  bir  dua  daha  okuyup  kahramanımızın  sopa darbeleriyle param parça olan siperliğini kaldırdı. Toz toprak içinde kalmış yüzünü temizledi. Yüzü ortaya çıkınca, köylü Don Kişot’u tanıdı:

–   Senyör Kesada, bu ne hal?

Bizimki, başındaki adamdan habersiz, şiir okumaya devam ediyordu. Komşusu, Soylu Kesada’nın aklını kaçırdığına kanaat getirdi:

–   Vay, bizim iyi yürekli, akıllı beyimiz! Sizi bu hale kim getirdi ise, Tanrı onun cezasını versin! Mançalı Yiğit şiir okumayı bitirmiş, bu sefer de roman kahramanlarıyla sohbet etmeye başlamıştı.

Kendisinde  olmadığı  muhakkaktı...  Komşusu,  yarası  beresi  var  mı  diye  bakmak  için  zırhını  ve tolgasını çıkardı. Sırtının çürükler içinde olduğunu görüp başına çok kötü şeyler geldiğini anladı. Zırhını ve silahlarını topladı. Onları Rosinenta’ya, Don Kişot’u da eşeğine yükledi. Bir an evvel köye ulaşmak için yola çıktı.

Vefalı  komşu,  soylu  beyimizi  şatosunun  kapısına  kadar  götürdü.  Ev  halkı  efendilerini  o  halde görünce çığlık çığlığa etrafa koşuşturdular. Uşak, Mançalı Şövalye’yi odasına taşırken, Kahya Kadın da yatağını hazırlıyordu. Yeğen, bağırıp çağırmaktan, şövalye romanlarına küfretmekten başka bir iş yapmıyordu.

Papaz Efendi ile Berber Nikolas, Don Kişot’un şatoya döndüğünü haber alır almaz, işi gücü bırakıp, doğruca yanına koşmuşlardı. Dostunu o halde görünce, Berber Nikolas, bir an için kendisinin okuma yazma bilmez biri olduğunu unutup şöyle bağırdı:

–    Efendimizi bu hale getiren, o lanet olası kitaplardır! Ben İspanya Kralı olsam, bütün yazarları,

yazdıkları kitaplarla birlikte ateşe atardım!

–   Bütün kitapları değil, zararlı kitapları, diye düzeltti Papaz Efendi.

–   Evet, bütün zararlı kitapları ve zararlı yazarları, diye tasdik etti Berber. Kız yeğen, bu adaletli karara pek sevindi:

–   O halde, yarından tezi yok, amcamın bütün kitaplarını yakalım, dedi.

Kahya  Kadın,  bu,  evde  kalmış  kötü  kalpli,  çirkin  kızı  pek  sevmezdi;  ama  verdiği  fikir  hoşuna gitmişti:

–   Evet, hepsini yakalım, diye bağırdı.

Uşak, yakma işinde kararsız kaldı. Belki de, evde söz hakkı olmadığını düşünerek susmayı tercih etti...

Kahramanımız, kitapları hakkında verilen bu feci karardan habersiz, derin bir uykuya dalmıştı. Papaz Efendi:

–   Bırakalım, dostumuz uyusun; biz işimize bakalım, dedi.

Hep birlikte kitap odasına gittiler. Oda hınca hınç kitap doluydu. Döşemede bile ayak basacak boş yer kalmamıştı.

Nikolas Usta:

–     Hepsini pencereden aşağıya atıp avlunun ortasına yığalım, dedi, ondan sonra da ateşe verir,

seyrine bakarız.

Papaz itiraz etti:

–    Hayır, dostum! Kitaplar yargılanacak. Ben pencere kenarına oturacağım. Sizler kitapları tek tek

bana uzatacaksınız. Zararlı olduğuna karar verdiğimi, yakılmak üzere aşağıya atacağım.

Kız yeğen bağırdı:

–   Kutsal kitap üzerine yemin dererim ki, hepsi de zararlıdır ve yakılmayı hak etmişlerdir! Amcamı

bu hale getiren onlardır.

Berber Nikolas, daha zekice davrandı:

–   Eğer, zararlı mı zararsız mı diye tek tek gözden geçirirseniz; bu işi bir haftada bitiremeyiz. Senyör

Kesada, kendine gelir gelmez, mutlaka bize engel olur.

Papaz Efendi, yeğenle Nikolas Usta’nın elifi görse mertek sanan cahil kimseler olduğunu bildiği için tekliflerini kabul etmek istemiyordu. Vicdanını rahatlatmak maksadıyla şöyle bir karara vardı:

–    Bana verdiğiniz ilk on kitap içinden işe yarar bir eser çıkmazsa, bu demektir ki diğerleri de

onlara benzer şeylerdir. Ancak bu şartla hepsinin yakılmasına razı olabilirim.

Yeğen, bütün kitapların zararlı olduğuna öylesine inanmıştı ki;

–   Tamam! Çok yerinde bir karar, diye tasdik etti.

Berber Nikolas’ın uzattığı ilk kitap “Amadis de Gaula” idi. Papaz Efendi onu inceledikten sonra:

–     Kitabın  başında,  bunun  İspanya’da  basılan  ilk  şövalye  romanı  olduğu  yazılı.  Ne  tesadüf!  En

zararlı kitabı elime vermiş bulunuyorsunuz, dedi ve onu açık pencereden aşağıya fırlattı.

İkinci kitap, “Esplandian’ın Kahramanlıkları” adını taşıyordu.

–   Bu da en az öbürü kadar zararlı, dedi Papaz. Senyör Kesada’dan duymuştum; Esplandian denen

adam, güya Amadis’in oğlu imiş.

İkincisi de yakılmayı hak etmiş, birincisinin yanına uçmuştu. Üçüncüsü hepsini güldüren bir kitaptı: “Yunanlı Amadis”

–   İspanyol Amadis’ten sonra bir de Yunanlısı çıktı; ne saçma şey, dedi Papaz ve onu da aşağıya attı. Dördüncüsünün adı, “Haçlı Şövalye” idi. Papaz çok sinirlendi:

–   İşte,  “Her  haçın  altında  bir  iblis  yatar.”  sözünü  söylettiren  bu  tür  kitaplardır,  diye  bağırdı.

Kapağını bile açmadan aşağıya gönderdi.

–   “Şövalyenin Aynası” aşağıya! “Şövalye Don Olivante” aşağıya! “Şövalye Platir” aşağıya! “Felix

Marte’nin Maceraları” aşağıya!

Berber Nikolas, dayanamayıp bağırdı:

–   Peder, aşağıya gidenler yirmiyi buldu! Bana kalırsa, bu kitapların hepsi aşağılık. Kahya Kadın’la yeğen de bu görüşe katıldılar:

–   Evet, bize göre de hepsi aşağılık şeyler! Bütünü ateşe verilmeli.

Don Kişot’un bir servet tutan bütün kitaplarını el birliği ile aşağıya attılar. Hem de kucak kucak. Ne şiir  kitapları,  ne  felsefe  kitapları  ne  de  bitkilere  ve  hayvanlara  ait  bakım  kitapları  bahçedeki yığınların arasına karışmaktan kurtulabildi. Kitap yakma işini, kötü kalpli yeğen üzerine aldı. Onları ateşe verirken, tarifi imkânsız, menhus bir lezzet duyuyordu.

*  * *

Don Kişot, iki gün sonra ayağa kalktığı zaman kitapların yerinde yeller esiyordu. İlk sorduğu soru, “Kitaplarım nerede?” oldu.

Kahya Kadın, üzgün bir tavır takınarak cevap verdi:

–   Artık ne kitap ne de kitaplık kaldı! Siz yatarken şeytan alıp götürmüş... Yeğen:

–   Şeytan değildi o, dedi, büyücü idi... Kara bir buluta binmiş olarak geldi. Hepimizi mumyalanmış

gibi  etkisiz  hale  getirdikten  sonra,  bütün  kitaplarınızı  buluta  yükleyip  götürdü...  Giderken  şöyle bağırdığını hatırlıyorum:

–    Ben büyücülerin kralı Munaton’um! Hiç bir fani benimle boy ölçüşemez! Bu fâni, Mançalı Don

Kişot bile olsa vız gelir!

–   Kızım senin zekân biraz noksancadır... Şu, büyücünün adını yanlış duymuş olmayasın! Munaton mu

dedi, yoksa Freston mu?

–     Ne bileyim, amca! Korkudan karıştırmış olabilirim. Ancak, sonu “ton” ile bitiyordu, bundan

eminim...

–    Tamam, mutlaka Freston iblisiydi o! Kötülük işlemede öyle ustadır ki, şeytanı bile kıskandırır.

Kitaplarımı götürmekle, beni ilhamsız bırakacağını sanıyor. Emeklerinin boşa gittiğini duyunca deliye dönecek. Zira ihtiyacım olan ilhamları büyük şövalye ruhları ziyadesi ile veriyorlar!

Don Kişot’un bu sözleri yeğenine mi, yoksa gerçekten Freston’a mı söylediğinden emin değiliz... Bildiğimiz, kızın kitapları yakmanın işe yaramadığını duyunca pek fena üzülmüş olduğudur.

Kitapları yakmakla Senyör Kesada’yı şövalyecilik hastalığından kurtaramadıkları için Papaz Efendi ile Berber Nikolas da çok üzülmüşlerdi. Ancak olan olmuş; Don Kişot’un bir servet tutan kitapları kül olup gitmişlerdi.

Papaz; yeğene, amcasını göz hapsine almasını, görüp işittiği her şeyi gelip kendisine anlatmasını tembih etti. Kız bu işi severek yapacağını söyledi. İyi veya kötü olduğunu düşünmeksizin bir işe yaradığına seviniyordu...

Muhbir yeğen, Don Kişot’un sık sık Sanço Panza adındaki fakir köylünün evine girip çıktığını, ancak çok uğraştığı halde neler konuştuklarını duyamadığını Papaz’a haber verdi. Birkaç gün sonra, iki tarlasını satıp paraya çevirdiğini, bolca temiz çamaşır ve beş kutu yara merhemi aldığını da söyledi...

Mançalı Şövalyenin Sanço Panza’yı ikna etmesi çok zor oldu. Şövalye seyisliğinin çok şerefli ve çok kazançlı bir meslek olduğunu ballandıra ballandıra anlattı. Sanço Panza:

–     Şerefini  boş  verin  de,  çünkü  o  soyluların  değer  verdiği  bir  şeydir,  siz  getireceği  kazançtan

bahsedin senyör, dedi. Benim bu işten kazancım ne olacak? Kaç para maaş vereceksiniz?

–   Ah, Sevgili Sanço! Şövalyelik konusunda ne kadar da cahilsin. Okuduğum kitapların hiç birinde

şövalyelerin seyislerine maaş ödediğine rastlamadım.

–   O zaman unutalım bu işi, Senyör Kesada!

–   Kaç defa söyledim, oğlum! Kesada değil, Mançalı Şövalye Don Kişot’um ben!

–   Vallahi kim olduğunuz umrumda değil! Kendinize başka bir enayi bulun...

–   Hemen vazgeçme, oğlum! Öyle zannettiğin gibi beleşe çalıştıracak değilim. Gezici şövalyeler çok

kısa zamanda krallıklar, adalar fethederler. Böyle çok toprağımız olunca sana da bir iki ada düşer elbette...

–   Ben o kadar aç gözlü biri değilim. Bir ada verseniz yeter.

–   Verdim gitti!

–   İyi hoş da, ortada ada yokken ben size on tane bağışlayayım isterseniz!

–   İnan Sanço! Çok kısa bir zamanda adana kavuşacak, Osmanlı paşaları gibi yöneteceksin adanı...

–   Bana çok iyiliğiniz dokundu, nankörlük edecek değilim. Ayrıca sizi doğru sözlü bir bey olarak

biliyorum. Öyle diyorsanız, öyledir...

–    Aferin  be  Sanço!  Beni  kırmadığın  ve  kader  arkadaşlığı  yapmaya  razı  olduğun  için  teşekkür

ederim. Ancak, bütün konuştuklarımız aramızda kalsın. Karına bile bundan söz etmeyeceksin...

–   Senyör Don Kişot, siz anlaşılan karımı iyi tanımıyorsunuz. Çok meraklı ve geveze bir kadındır.

–   Bunda şaşacak bir şey yok ki, bütün kadınlar öyledir...

–   Sorarsa, “Birbirimize masal anlattık.” diyecek değilim ya!

–   Canım, çok kârlı bir işe çıkacağını söylersin olur biter. Gerisini anlatmak zorunda değilsin.

–   Peki, senyör bir yolunu bulurum...

–   Bak oğlum! Ben bütün hazırlıklarımızı tamamladım. İki tarlamı satıp paraya çevirdim. Paralar

sende kalacak. İhtiyacımız olduğunda sen harcayacak, hesabını sen tutacaksın. Oldum olası çok para taşımayı sevmem. Zaten gezici bir şövalyenin bunlarla uğraşacak zamanı yoktur. Kısacası, benim maliye bakanım olacaksın.

–   İtimadınıza lâyık olduğumu gösterecek, bir kuruşunuzu ziyan etmeyeceğim.

–   Bolca iç çamaşırı ve yara merhemi de aldım...

–   Çamaşır iyi de merhem nesi oluyor efendim? Yaralı mısınız yoksa!

–   Yaram  filan  yok,  ama  ileride  olacak!  Devlerle,  zalimlerle,  bu  mesleği  kötüye  kullanan

şövalyelerle çarpışırken elbette yaralanabilirim. Ne demişler: “İki testi birbiriyle çarpışınca, biri kırılırsa, öbürü de en azından çatlar.”

–   Doğrusunu söylemek gerekirse, bu testi hikâyesini pek sevmedim. Ne testi olmaya, ne de başka bir

testi ile çarpışmaya hiç niyetim yok...

–   Sen savaşmayacaksın elbette! Bu, soyluların işidir. Eşyalarımıza sahip ol, atıma iyi bak yeter.

–   Soylu biri olmadığıma çok sevindim, efendim! Çünkü kavgadan nefret ederim. Bu güne kadar

elime çoban sopasından başka silah almadım.

İki ortak, kimseye hissettirmeden, gece yarısı yola çıkmaya karar verdiler. Don Kişot:

–   Seni, bizim kümesin arka tarafında bekleyeceğim, dedi.

–   Tamam Senyör! Bir kedi gibi sessiz olacağım... Siz hiç merak etmeyin.

Don Kişot çıkıp gidince Sanço’nun karısı Teresa odaya daldı:

–   Bana bak herif! O kaçık adamla neler konuştunuz öyle vıdır vıdır?

–   O kaçık değil soylu bir beydir, sözlerine dikkat et!

–   Eskidendi o! Kafayı üşüttüğü bütün köyün dilinde dolaşıyor!

–   Kim ne derse desin benim efendim akıllı bir adamdır!

–   Nereden  senin  efendin  oluyormuş,  bakayım!  Siz  bir  şeyler  çeviriyorsunuz,  ama  ne  olduğunu

bilmiyorum. Çünkü sen de ondan aşağı kalır bir deli değilsin...

–   Yakında ada valisi olup Osmanlı paşaları gibi sırmalı elbiseler giyince görürsün, kim deli kim

akıllı imiş!

–   Ha haay! Güldürme beni! Sen kim, ada valiliği kim, tembel herif! Keçi gütmekten aciz bir adam,

vali olacakmış...

–   Bu iş erkek işi! Sen anlamazsın...

–   İster vali ol, istersen at bakıcısı! Benim için fark etmez. Yeter ki bizi ele güne muhtaç etme! Bu

işte para var mı para, sen ondan haber ver!

–   Hem de istemediğin kadar... Çok yakında atlı araba ile gezersen, sakın şaşma!

–   Ticarete mi başlıyorsunuz?

–   Evet, çok kârlı bir ticarete. Ama sakın kimseye bahsetme bundan. Efendim, bütün parasını bana

emanet edecek. Alış veriş işine ben bakacağım.

–   Aklım pek yatmadı bu işe, ama ne yapalım dediğin gibi olsun...

*  * *

Gece  yarısını  geçtiğinde,  bütün  köy  uykuya  dalmıştı.  Köpek  havlamalarından  başka  ses duyulmuyordu. Sadece iki kişi uyanıktı: Don Kişot ve seyisi Sanço Panza... İşler beklediklerinden de kolay gitmiş, kimselere duyurmadan Mançalı Şövalyenin dediği yerde buluşmuşlardı.

Kahramanımız Sanço’yu görünce:

–   İşte bu olmadı, diye bağırdı.

–   Ne var efendim? Bizi bir gören mi oldu?

–   Hayır, mesele o değil!

–   Senyör, lütfen sessiz olun... Mesele nedir?

–   Okuduğum şövalye romanlarının hiç birinde eşekli seyise rastlamadım! Bu eşek de nereden çıktı?

–   Kusura bakmayın, ama atınız sizin için ne kadar kıymetli ise, boz eşeğim de benim için o kadar

kıymetlidir, soylu efendim!

–   Ne ise, kazanacağımız ganimetler arasından bir at çıkıncaya kadar onunla idare et...

–     Senyör,  eğer  sizce  mahzuru  yoksa  onu  bir  değil,  on  tane  ganimet  atı  ile  değişmek  niyetinde

değilim.

–   Peki, peki bunları daha sonra da konuşabiliriz. Kimseleri uyandırmadan buradan uzaklaşalım.

*  * *

Şato  halkı  ve  Panza  ailesi  uyandığında,  bizimkiler  köyden  en  az  on  fersah  uzaklaşmış bulunuyorlardı.

Sanço, lafı ada valiliğine getirmek için bir soru sordu:

–   Efendim, bir şey sorabilir miyim?

–   Sor oğlum. Sorarak öğreneceksin.

–   Ben ada valisi olunca, karım ne olur? Yani onu ne diye çağırırlar; prenses mi derler, Senyora mı?

–   Karını kraliçe, çocuklarını da prens veya prenses diye çağırırlar!

–   Breh, breh! Bizim eli nasırlı hanımdan da ne kraliçe olur ya! Gerçek kraliçeler duysa, inanın onu

bir kaşık suda boğarlar. Çünkü haspa incelikten hiç nasibini alamamıştır. Kadından çok, erkek gibi yürür. Her şeye rağmen, yine de onu çok severim senyör. Evi çekip çevirir, bana ve çocuklarıma iyi bakar. Eğer o olmasa, yakamıza bit düşerdi...

Don  Kişot,  bu  iyi  yürekli  seyisi  sevmeye  başlamıştı.  İç  hesapları  olmayan,  dobra  bir  adamdı. Karısına ve çocuklarına bağlı olan, efendisine de bağlı olurdu... Vefakârlık, bir uşakta aranan en büyük meziyetlerdendi. O da Sanço’da fazlasıyla vardı.

Kahramanımız, saatlerdir yol aldıkları halde bir macera ile karşılaşmadıkları için üzülüyordu. Tam üzüntüsünü  dile  getirmek  üzere  idi  ki,  uzaktan  otuz  kırk  civarında  yel  değirmeni  göründü.  Don Kişot’un sevinçten yüreği hopladı:

–   Ümitsizliğe düştüğüm bir sırada talih yüzümüze güldü Sanço, diye bağırdı.

–   Hayrola efendim! Ben, ne gülen ne de ağlayan bir talih göremiyorum!

–   Şu  koca  koca  devleri  nasıl  göremezsin  Sevgili  Sanço!  Onlarla  savaşmak,  hepsinin  canını

cehenneme  göndermek  istiyorum!  Böyle  bir  canavar  soyunu  dünyadan  kaldırdığım  için  Tanrı  da hoşnut olacaktır...

–   Ben yel değirmenlerinden başka bir şey göremiyorum, senyör şövalye!

–   Büyücülerin işlerinden ve şövalyelik mesleğinden anlamadığın nasıl da belli oluyor.

–   Efendimiz, yalvarırım size! Aklınızı başınıza toplayınız...

–   Sanço, eğer korkuyorsan, sen bu işe karışma! Çekil bir kenara, bak ne yaman savaşıyorum gör.

Benim için hayır dua et, yeter...

Don Kişot, seyisinin yalvarmalarına kulak asmaksızın üzengilerin üzerinde dikildi. Mızrağını iki eliyle sıkıca kavrayıp hamle vaziyeti aldı. Rosinenta’yı mahmuzladı. Hızla yel değirmenlerine doğru at koşturdu...

Aksilik bu ya... Tam o sırada şiddetli bir rüzgar esti. Yel değirmenlerinin kanatları, korkunç sesler çıkararak, büyük bir hızla dönmeye başladı.

Mançalı Şövalye yaman bir nâra attı:

–   Korkudan ödünüz patladı, değil mi! Homurdanın bakalım, bu son homurdanışınız olacak! Kahramanımız, kalkanını siper ederek mızrağını en yakın değirmenin bir kanadına sapladı. Şövalye,

atı ile birlikte havaya uçtu... Mızrak kırılınca, ikisi de tarlaların bir köşesine fırladılar.

Olup biteni uzaktan korku ile seyreden Sanço, efendisinin kıpırdamadan yattığını görünce, eşeğini sürüp yanına geldi. Öldüğünü sanıp, yas tutmaya başladı:

–   Hey büyük Allah’ım! Sıcak evini terkedip bir delinin peşine düşenin hali budur işte! Efendimle

beraber ada valiliği de uçup gitti... Senyör Don Kişot, lütfen ölmeyiniz! Sonra ben ne yüzle köye dönerim?

–   Sızlanmayı bırak da kalkmama yardım et, dedi Don Kişot. Şunu bil ki sanatların en zoru savaştır.

–   Tanrı’ya şükürler olsun, ölmemişsiniz sevgili Efendim!

–   Beni kolayca pes eden saray şövalyesi mi sandın? Eğer mızrağım kırılmasaydı, görecektin ne

yaman bir savaşçı olduğumu...

–   Vallahi, siz gördüğüm şövalyelerin -aslında hayatımda hiç şövalye görmedim ya- en cesurusunuz! Aslında, Sanço, efendisinin ölmediğine değil de ada valiliğinin uçup gitmediğine seviniyordu. Don

Kişot’u güçlükle yerden kaldırdı:

–     Efendim,  yerinizde  dik  durmaya  çalışın,  sakın  düşmeyin!  Ben  Rosinenta’ya  bakayım.  Zavallı

nalları dikti galiba...

–     Sahibi  ölmediğine  göre,  o  da  ölmemiştir.  Benim  sevgili  Rosinenta’m  en  az  binicisi  kadar

dayanıklıdır...

Soylu at, Don Kişot’un söylediklerini duymuş gibi, kalkmak için yerinde debelenmeye başladı. Sanço koşup ona yardım etti. Fazla uğraşmasına lüzum kalmadan Rosinenta ayağa kalktı. Sırtının derisi yarı yarıya soyulmuştu.

Don Kişot:

–   Yardım et de atıma bineyim, dedi.

Seyisin  efendisini  ata  bindirmesi  kolay  olmadı.  Havada  bir  müddet  uçtuktan  sonra  yere  düşen Mançalı Şövalye “üf” bile dememişti. Sanço, kahramanımızın cesareti ve canı pekliği karşısında hayretini gizleyemedi:

–    Senyör Şövalye, sizin gibi cesur bir savaşçıya uşak olduğum için kendimle övünüyorum. Sizin

yerinizde, sıradan bir saray şövalyesi olsaydı, inanın on günde yattığı yerden kalkamazdı!

–   Sevgili seyisim, aslında Rosinenta’nın sırtında zor duruyorum. Bütün eklem yerlerim kopmuş gibi

sızlıyorlar. Ancak, gezici bir şövalye, en zor şartlarda bile hayatından şikâyetçi olmamalıdır. Bunun için dişlerimi sıkıp acılarımı içime gömüyorum...

–   Eğer acılarınızı hafifletecekse, sizin yerinize sızlanabilirim. Tabii, kitaplarda bunu yasaklayan bir

madde yok ise!

Don Kişot, uşağının saflığı karşısında gülmekten kendini alamadı:

–   Sağol dostum, dedi, bunun bir fayda vereceğini sanmıyorum.

Sanço’nun karnı zil çalıyordu. Lafı döndürüp dolaştırıp yemek işine getirdi:

–   Sevgili efendim, aç bir karınla acılara katlanmanız daha zor olmuyor mu, diye sordu.

–   Benim canım hiç yemek istemiyor, diye cevap verdi Don Kişot, sen istersen yiyebilirsin.

Uşağın istediği de zaten buydu. Hemen evden aldığı şeyleri heybesinden çıkardı. Ağzını şapırdata şapırdata yemeye başladı. Karnı iyice doyduktan sonra, su kabağını tepesine dikti...

O geceyi yol kenarındaki bir ağaçlıkta geçirdiler. Mançalı Şövalye, mızrak olabilecek, kocaman bir dal kesti. Kırılan mızrağının ucundaki demiri buna taktı. Yeni mızrağını eliyle tarttı. Şöyle bir iki

hamle denemesi yaptı.

–   Bundan iyisi can sağlığı, dedi.

Sanço’nun tok bir karından sonra, yatacağı rahat bir yer aramaktan başka ne düşünecesi olabilirdi? Yumuşak çimenlerin üzerine boylu boyunca uzandı. Abasını başına çekip uykuya daldı. Don Kişot, bütün  gece  nöbet  tuttu...  Kahramanlık  türküleri  söyledi.  Şövalyelik  hayatı  boyunca  doğruluktan ayrılmayacağına dair kendi kendine söz verdi. Zalimlerin pençesinden kurtaracağı zavallıların sevinç seslerini duyar gibi oluyor, bundan büyük bir zevk alıyordu...

Sabahın ilkışıkları ağaçların tepesini okşarken, Mançalı Şövalye seyisine bağırdı:

–   Kalk artık, tembel uşak! Yeni bir gün, yeni bir maceranın başlangıcı demektir. Kalk, en az senin

kadar tembel olan boz eşeğinle soylu atımı hazırla!

–   Ne aceleniz var, efendim! Maceralar peşimizden kovalamıyor ya! Bu dağ başında bizim gibi iki

deliden başka kim olabilir?

–   Sözlerine dikkat et! Bir uşak olduğunu ve efendine karşı daha saygılı davranmak zorunda olduğunu

unutma! Eğer başkalarının yanında da böyle patavatsızlıklar yaparsan, gözünün yaşına bakmam bir güzel pataklarım... Anladın mı söylediklerimi?

–   Anladım, senyör! Bir daha saygısızlık edersem ekmek çarpsın!

–   Ah seni, mide düşkünü obur şişko, ah! Yeminlerin bile yiyecek üzerine...

–   İyi ya işte! Yeminimde samimi olduğumu göstermiş oluyorum...

–   Kapa  çeneni,  geveze  herif!  On  dakika  içinde  hareket  etmek  için,  hazır  olmazsan;  ekmeğin

çarpmasını beklemeden o işi ben yapacağım!

Sanço, efendisinin çok ciddi olduğunu görünce, kalkmaktan başka çaresi kalmadığını düşündü. On dakika dolmadan Rosinenta ile boz eşeği harekete hazır hale getirdi.

İki kader arkadaşı, kahvaltılarını hayvanların üzerinde yaptılar. Öğleye kadar yol aldıkları halde, kayda değer bir olayla karşılaşmadılar.

Don Kişot:

–   Oğlum Sanço, bugün işler kesat, diye söylendi.

Seyisin cevap vermediğini görünce geriye dönüp ona baktı. Tembel uşak, eşeğinin sırtında bir güzel uykuya dalmıştı... Kahramanımız buna çok kızdı. Öyle bir bağırdı ki, Sanço az daha eşekten düşecekti.

–   Sen, yemek yemekten ve uyumaktan başka bir iş yapmaz mısın a tembel herif?

–   Aman Allahım! Ne var senyör, basıldık mı?

–   Ben ne talihsiz bir şövalyeyim! Kader bula bula bu yağ tulumunu bana seyis seçti...

–   Yoo, senyör! Bir ada için bu hakaretlere katlanamam! Adanız da, kazanacağınız zaferler de sizin

olsun. Seyislikten ve hazine bakanlığından istifa ediyorum.

–    İstifanız kabul edilmemiştir, sayın bakan! Bakıyorum, pek de alıngansınız seyis efendi! Unutma

seninle bir anlaşma yaptık. Anlaşmana sadık kalmak zorundasın.

–   Vallahi, benim ne seyislikte, ne bakanlıkta, ne de ada valiliğinde gözüm vardı! Bunları şu kalın

kafama sokan sizsiniz...

–   Tamam, tamam... Anladık. Unutalım şimdi bunları. Niyetim sana hakaret etmek değildi. Şöyle dişe

dokunur bir macera ile karşılaşmadığımız için canım sıkılıyor...

–    Ne yapayım, efendim! Şuıssız dağ yollarında macera bulamamış iseniz, bunun sorumlusu ben

değilim ki...

–   Haydi, bir yemek molası verelim!

Sanço, yemek lafını duyunca çok sevindi, ama bunu belli etmemeye çalıştı. Zira efendisine hâlâ kırgındı... İki ortak, yemeğe oturmadan önce, Rosinenta ile boz eşeği çayıra saldılar. Don Kişot, uşağının  bozulan  moralini  düzeltmek  için  ona  bağışlayacağı  adanın  güzelliğinden  ve  valiliğin sağlayacağı  nimetlerden  bolca  bahsetti...  Sanço,  kavuşacağı  adanın  sevinci  ile  efendisinin  ettiği hakaretleri unuttu. Ona, bir valinin adasını iyi idare edebilmesi için nelere dikkat etmesi gerektiğini sordu. Onlar böyle sohbete dalınca, Rosinenta’nın bulunduğu tepenin arka yamacına geçtiğini fark edemediler.  Soylu  atın  yer  değiştirmesi  boşuna  değildi.  Burda  yine  kendisi  gibi  çayıra  yayılmış Galiçya kısrakları vardı. Bunlar, su ve ot bulunan yerde öğle uykusuna yatmayı alışkanlık haline getirmiş olan Yanguas’lı katırcıların hayvanlarıydı. Rosinenta, dediğimiz gibi ne kadar soylu da olsa neticede erkekti... Kısrakların kokusunu almış, o tarafa doğru yönelmişti. Gözüne kestirdiği biri ile cilveleşmek isterken hiç beklemediği bir karşılık aldı. Vahşi kısrak arka arkaya öyle çifteler savurdu ki, soylu şövalyenin soylu atı neye uğradığını bilemedi.

Çok geçmeden kolanları koptu. Boşta kalan eyer, kayıp karnının altına indi. Bu tür kötü muameleye alışık olmayan Rosinenta, kaçmayı da beceremedi...

Katırcılar,  atların  çıkardığı  gürültüye  uyanmış;  yabancı  hayvanın  farkına  varmışlardı.  Sopaları kaptıkları gibi, zaten iyice hırpalanmış olan Rosinenta’yı eşek sudan gelinceye kadar dövdüler...

Don  Kişot’la  Sanço  Panza,  atın  kayıplara  karıştığını  farketmişler,  onu  aramak  üzere  tepenin arkasına kadar yürümüşlerdi. Sevgili can yoldaşının katırcılar tarafından feci şekilde dövüldüğünü gören kahramanımızın kan beynine sıçradı:

–    Sanço dostum, bu adamlar gördüğüm kadarıyla şövalye filan değiller. Bunların yaptığını, ancak

ayak takımı yapar! Karşımızdakiler soylu olmadığı için sen de kavgaya girebilirsin. Ben adamlara saldırırken, sen beni arkadan koru. Haydi, Allah yardımcımız olsun!

–   Dur hele senyör! Hani kavga işlerine ben karıştırmayacaktım.

–   Bu  soylular  için  geçerli.  Ayak  takımı  olunca,  pekâlâ  dövüşebilirsin.  Kitaplar  buna  izin

veriyorlar...

–   Hay şu kitapların canı cehenneme! Nerede, neye izin vereceklerini kestirmek zor... Vallahi, ben

onu bunu bilmem! İster soylu, ister soysuz olsunlar; ister ayak isterse baş takımı olsunlar... Benim için hiç fark etmez. Dövülen sizin atınız! İntikamını almak da size düşer! Burada oturup dua etmekten başka elden bir şey gelmez. Çünkü o “ince sanat” dediğiniz savaş işinden hiç anlamam...

–   Alacağın olsun, ödlek uşak! Soylu atım bu halde iken daha fazla bekleyemem.

–   Kusura bakmayın efendim, ama atınız da size benziyor! Şu Galiçya aygırlarına meydan okuması

için bir atın deli olması lâzım! Gelin adamlardan özür dileyip bu işi tatlıya bağlayalım... Yoksa sizi de atınızdan beter hale getirecekler. Yirmi kişiye karşı bir kişi ne yapabilirsiniz?

–   Bir gezici şövalye yüz ayak takımına bedeldir! Seyret bak, hepsini de analarından doğduklarına

nasıl  pişman  ediyorum!Mançalı  Şövalye  daha  fazla  beklemeden  kılıcını  çekti.  Kalkanını  koluna geçirdi. Tehditler savurarak, katırcıların üzerlerine doğru koşmaya başladı. Kavgayı daha yakından görebilmek  için  Sanço  da  efendisinin  arkasından  koştu.  Adamlar,  kendilerine  doğru  iki  kişinin koşarak geldiğini görünce derhal sopalarını kaptılar. Bir çember oluşturarak rakiplerini beklemeye başladılar.

Don Kişot, başına geleceklei düşünmeden kalabalığın içine daldı. İlk rastladığı katırcıya öyle bir kılıç  darbesi  indirdi  ki,  adamın  meşin  çeketi  ve  omuzunun  büyük  bir  kısmı  yarılıverdi. Kahramanımızın vurduğu bu darbe ilk ve son oldu. Adamlar arka arkaya sopaları öyle bir hızla indirmeye başladılar ki, çok geçmeden Don Kişot ayaklarının dibine yığılıverdi. Sanço’nun niyetini bilmediklerinden, efendisinin işini bitirdikten sonra ona döndüler. Zavallı kaçmaya fırsat bulamadan Don  Kişot’un  âkibetine  uğradı.  Daha  ikinci  sopada  yere  düştüğü  halde  katırcılar  hızını  almayıp yoruluncaya kadar vurdular.

*  * *

Bizimkiler  kendilerine  geldiklerinde  etrafta  in  cin  top  oynuyordu.  Katırcılar  çoktan  kaçmış, kayıplara karışmışlardı. Sanço, gözlerini açar açmaz öyle bir velvele kopardı ki, dağ taş inledi:

–    Vay benim kara talihim! Ah benim akılsız başım! Keçi çobanlığı dururken deli bir Şövalyeye

seyis olmak neyimeydi! Mahvoldum! Öldüm! Artık bir ayda ayağa kalkamam! Don Kişot, yattığı yerden, bağırdı:

–     Ne diye böyle yaygara koparıyorsun! Şövalye seyisliğini kolay mı sandın. Bazen böyle hafif

sopalar yemek de vardır...

–   Siz buna hafif sopa diyorsanız aklınızdan şüphe ederim, senyör! Adamlar pestilimizi çıkardı.

–   Alt tarafı, bir kaç çoban sopası yedik. Kılıçla doğranmadık ya! Asıl sen yanımıza yara merhemi

aldığımıza dua et.

–   Yara merhemi, tepenin öbür tarafında, konak yerimizde, heybenin içinde efendim. Ne siz ne de

ben  oraya  kadar  gidemeyeceğimize  göre,  yardımımıza  gelen  biri  olmazsa,  yarına  kadar  ölümüzü bulurlar.

–   Gezici bir şövalye, en zor şartlar altında bile, ümitsizliğe düşmez. Okuduğum kitapların birinde...

–   Hay şu kitaplarınız! Sizi bu hale getiren de onlar değil mi?

–   Bu sana son ikazımdır; bir daha sözümü kesme! Lafın arkasını dinlemeden ne diye gevezelik

ediyorsun?

–   Bu kadar sopayı yedikten sonra, insanda saygı mı kalır! Siz aklımı yitirmediğime şükredin... Ama

yine de özür dilerim!

–    Bak sevgili oğlum! Bir seyisin sadakati, böyle kötü günde belli olur... Daha işin başında iken

ağlayıp sızlanırsan sonunu nasıl getiririz?

–   Sevgili efendim, ben daha ömrümde hiç kavga etmedim. Bu güne kadar bir tek düşmanım olmadı...

–   Kötü  insanlar,  bütün  iyilerin  düşmanıdır.  Sen  kötü  insanla  karşılaşmamışsın  da  ondan  kavga

etmemişsin. Şu katırcılar macerası sana iyi bir ders olsun. Adamlar, kötü niyetlerinden, hiç sebebi yokken ikimizi de bir güzel benzettiler.

–     Vallahi,  senyör  böyle  giderse  adama  kavuşmadan  önce  öbür  tarafı  boylayacağım!  Ölmekten

korkmuyorum da... Hani, çoluk çocuğuma acıyorum.

–   Sevgili Sanço! Tanrı daima iyilerin yanındadır.

–   Aman, efendim... Ben katırcılardan yediğim şu sopanın arkasında hiç iyi bir şey göremiyorum.

–   Hay  saf  çocuk!  Sohbete  dalınca,  esas  söyleyeceğim  şeyi  unuttum.  Diyordum  ki:  Okuduğum

kitapların birinde her türlü yaraya, hatta kılıç yarasına bile, iyi gelecek bir iksirin formülü vardı. Hepsi aklımda. Ama bunun için ayağa kalkmamız, kitapta sözü geçen şifalı otları bulmamız ve bir

kabın içinde üç saat kaynatmamız gerekecek.

–   Vay başıma gelenler! Eğer ayağa kalkacak gücü bulabilsem, gidip heybemizdeki yara merhemini

getirirdim. Dağdaki besili kazdan, evin önünde gıdaklayan hazır piliç daha iyidir derler... Ne demek istediğimi anladınız herhalde soylu efendim!

–      Haklısın  Sanço!  Ama  sana  söz  veriyorum,  ilk  fırsatta  o  şifalı  iksirden  bir  testi  dolusu

hazırlayacağım. Böyle söyleyip seyisinin gönlünü hoş ettikten sonra, yerinden doğrulmaya çalıştı. Güçlükle de olsa iki ayağı üzerine dikilmeyi başardı.

–   Bak, Sanço! Öyle zannettiğin kadar da kötü durumda değilmişiz.

Gelip  seyisinin  kalkmasına  yardım  etti.  Bizimki,  oflayıp  puflayarak  hiç  kalkmak  niyetinde olmadığını  belli  ediyordu.  Ancak,  bütün  gün  çimenler  üzerinde  yatamayacağının  da  farkındaydı. Yaralardan olmasa bile, açlıktan ölebilirdi... Bin bir naz ile ayağa kalktı. Kendisini, tepenin öbür tarafına  kadar,  efendisine  taşıttırdı.  Rosinenta,  bu  hazin  olaya  sebep  olduğunu  biliyormuşçasına, kafasını  yerden  kaldırmıyor;  âdeta  sahibinin  yüzüne  bakmaktan  utanıyordu...  Boz  eşeğe  gelince binicisi gibi gamsız bir şekilde yeşil otları midesine indirmekle meşguldü.Sanço, kabalarına hayli sopa yemiş olduğundan, eşeğin sırtına oturamayacağını söyledi. Efendisi, yara merhemini çıkardı. Uşağının bütün yaralarına tek tek sürdü. Bizimki ahlayıp inlemeye devam etti:

–      Kusura  bakmayın,  Senyör!  Sizi  bilmem,  ama  ben  inleyip  sızlanınca  acılarımın  azaldığını

hissediyorum. İsterseniz sizin yerinize de inlerim...

Mançalı Şövalye, oldukça uzun boylu idi. Onu atına bindirmek her yiğidin harcı değildi. Hele Sanço’nun hiç değildi... En iyisi, boz eşeğe bindirmekti. Bunu becerebilirdi. Efendisini güçlükle sırtına aldı. Karakaçanın semerine bir heybe gibi atıverdi. Neredeyse, başı ile ayakları yere değmek

üzereydi. Ufak bir sarsıntıda düşmesi hiçten bile değildi. İşi garantiye almak için onu eşeğin sırtına bağladı.

Boş  eşeğin  yularını  eline  aldı.  Rosinenta’ya  kendisini  takip  etmesini  söyledi.  Soylu  at,  sanki “anladım” der gibi başını salladı. Seyisliği kabul ettiğine bin pişman idi. Ne kadar yürüyeceğini bilemeden yaya olarak yola koyuldu.

Talih her zaman gezici Şövalyelere gülecek değil ya... Bu sefer de seyise gülmüştü. Yarım saat kadar  yürümemişti  ki,  uzaktan  bir  han  göründü.  Kendisine  bahşettiği  bu  lütuftan  dolayı  Tanrı’ya şükretti...

Hana iyice yaklaştıkları sırada Don Kişot gözlerini açtı. Açması ile bağırması bir oldu:

–    Oğlum Sanço, ne zamandan beri şatoları baş aşağı inşa ediyorlar? Bir şato görüyorum, ancak

çatısı aşağı bakıyor!

–   Hangi yanlışınızı düzelteyim, senyör? Evvela, o gördüğünüz şato değil handır! İkincisine gelince,

başı aşağı olan han değil, sizsiniz!

Hana  girdiklerinde,  daha  birinci  problemi  çözmüş  değillerdi.  Efendisi,  gördüğünün  bir  şato olduğundaısrar ediyordu. Bizimkileri kapıda hancının karısı karşıladı. Sanço’ya, böyle heybe gibi, eşeğin sırtına atılmış adamın kim olduğunu sordu. Sanço, “Sivri bir kayanın tepesinden yuvarlanıp kaburgalarını  incitti.”  dedi.  Bu  sırada  hancının  iki  kızı  koşarak  gelmiş,  şövalyenin  komik  halini seyrediyorlardı. Meslektaşlarına pek benzemeyen hancının karısı, iyi yürekli bir kadındı. Kızlara, adamcağızı eşekten indirmek için kendisine yardım etmelerini söyledi. Bütün odalar dolu olduğundan kahramanımızı tavan arasına taşıdılar. Küçük kız, yaralı müşteriye aceleyle bir yatak serdi. Tabii içi ot doldurulmuş, sert mi sert bu şilteye yatak denirse.

Don Kişot’u yatağına yatırdılar. Hancının karısı, şövalyenin yaralarını görmek ve gerekirse merhem sürüp sarmak için deri yeleğini çıkardı. Sıra gömleğine gelince, kahramanımız inatçılık etti:

–      Pek  saygıdeğer  Senyora!  Bir  gezici  şövalye,  bir  prensese  asla  çıplak  vücudunu  gösterme

saygısızlığında bulunmaz! Lütfen zahmet buyurmayınız! Uşağım gerekeni yapar...

Kahramanımız, bu sözleri İspanyolca söylemişti, ama hancının karısına Yunanca gibi geldi... Çünkü bu  tür  nazik  sözleri  hiç  kimseden  işitmemişti. Adam,  durup  dururken  kendisini  prenses  yapmış, kendisine “Senyora” diye hitap ediyordu...

–   Zavallı kayalardan aşağı düşünce, başını fena çarpmış herhalde, dedi...

Don Kişot’un direnmelerine aldırmaksızın gömleğini de çıkardı. Sırtını çürükler içinde görünce bağırdı:

–   Ayol, bu kayalardan düşmüşe benzemiyor! Bal gibi sopa yemiş! Hangi insafsız, zavallıyı bu hale

getirdi?

Sanço yalanında direndi:

–    İnanınız hanımefendi, kayalardan düştü. Benim efendim öyle rastgele insanlardan dayak yiyecek

biri değildir. Ona, anlı şanlı Mançalı Don Kişot derler... Kılıcına karşı duracak, bileğini bükecek yiğit daha anasından doğmadı!

Hancının karısı, iyiden iyiye şaşırmıştı:

–   Haydi efendin kayalardan düştü de ne dediğini bilmiyor... Ya sana ne oldu?

–   Ben de ona yardım edeyim derken, düştüm.

–   Belli, dedi kadın...

Hancının karısı ile iki kız, Don Kişot’un yaralarına merhem sürdüler. Yırtık ama temiz bir çarşafla vücudunu sardılar. Yapılacak daha başka işleri olduğunu söyleyerek aşağıya indiler.

Tavan arasında, Don Kişot’la Sanço yalnız değillerdi. Her halinden katırcı olduğu belli bir müşteri daha  vardı.  Adam,  katırların  semerlerini  yan  yana  koyarak  kendisine  güzel  bir  yatak  yapmıştı. Hancı’nın  büyük  kızı,  katırcı  ile  pek  samimi  görünüyordu.  Birbirlerine  kaş  göz  işareti  yaptıkları Sanço’nun dikkatinden kaçmamış; “Bu işte bir iş var ama haydi hayırlısı” demişti.

Hancı’nın karısı giderken büyük kız geriye kaldı. Katırcı ile bir şeyler fısıldaştılar. Sanço’nun duyabildiği tek cümle şu olmuştu: “Gece yarısı herkes uyuduktan sonra.” Bizimki kuşkulandı. Adamı şüpheli gözlerle süzdü. İçinden:

–   Pek dürüst birine benzemiyor, kızla birlik olup bizi soyacaklar mı ne?

İş, Sanço’nun tahmininden çok daha başkaydı. Büyük kız, kardeşine benzemeyen hafif meşrep ve biraz da zekâdan noksan biri idi. İki kardeşi yakından tanıyanlar, büyüğünün babaya, küçüğünün de anneye çektiğini söylüyorlardı. Küçüğü ne kadar iyiliksever, ahlâklı ve temiz yürekli ise; büyüğü tam aksine çalışmaktan nefret eden, iyilikten hiç hoşlanmayan, kötü kalpli bir kızdı. Sadece kalbi değil ahlâkı da kötü idi. Hana gelen yabancı erkeklerden gözüne kestirdikleri ile gece yarıları gizlice buluşurlardı.

Bu  gece  de  öyle  olmuş,  anlaştığı  katırcı  ile  fingirdeşmek  üzere  herkesin  uyumasını  beklemişti. Herkes  uyuyabilirdi,  ama  Sanço  asla...  Kız  içeri  girdiğinde  bizimki  ellerini  kuşağının  arasına yerleştirdiği altın kesesine sıkıca bastırdı.

Kötü ahlâklı kız, gece sersemliğinden ve içerisi de karanlık olduğundan Don Kişot’un yatağı ile katırcınınkini karıştırdı. Gelip kahramanımızın koynuna yattı. Bizimki gözlerini açar açmaz bildiği

bütün duaları okumaya başladı. Zira kötü bir cinin gelip yanına uzandığını sanıyordu.

Sanço’nun yatağı da hemen efendisinin yanı başında idi. Don Kişot seyisine seslendi:

–   Oğlum Sanço, uyuyor musun?

–   Buna imkân var mı senyör? Hazine bakanı olsanız, sizin de gözünüze uyku girmezdi.

–   Sen yine rüya görüyorsun galiba! Hâlbuki benim vaziyetim çok fena! Büyücü Freston, bu sefer de

Dulsinea’ma olan sadakatimi bozmak istiyor... Yatağıma teke gibi kokan kötü bir dişi cin göndermiş. Haspa, şu anda yanıbaşıma uzanmış yatıyor!

Katırcı, uyanık olduğundan, konuşulanları duymuş; sinirden küplere binmişti:

–     Bana  nasıl  ihanet  edersin,  diye  bağırdı. Yerinden  kalktığı  gibi  Don  Kişot’un  yatağına  geldi.

Elinde, önceden başucuna koyduğu, kalınca bir sopa vardı. Sopayı rastgele indirmeye başladı. İlk sopalar kıza rastlamış olacak ki, ilk bağıran o oldu. Sonra, bağırma sırası kahramanımıza geldi. Zira şimdi sopalar onun kafasına iniyordu.

Sanço, bir anda, olup bitenler karşısında ne yapacağını şaşırmış, korkudan sesini çıkaramadığı gibi; efendisinin yardımına koşmayı da düşünmüyordu. Son yediği katırcı dayağı gözünü açmıştı.

Ahlâksız  kız,  bir  fırsatını  bulmuş,  kapıya  kadar  gitmeyi  başarmıştı. Ancak  tam  dışarı  çıkacağı sırada, elinde fener bir adam belirdi kapıda:

–   Adalete saygı gösterin, Santa Hermandad’a (Engizisyon Polisi) yardımcı olun, diye bağırıyordu.

Kız yakayı ele vermemek için adamın elindeki feneri üfleyip söndürdü. Engizisyon polisi, feneri yakmaya çalışırken, kötü kalpli kız soluğu aşağıda aldı.

Bağırıp  çağırışmaları  duyan  Hancı  da  uyanmış,  yukarıya  koşmuştu.  Ortalık  ana  baba  günüydü. Polisin feneri yakmaya çalıştığını görünce, mahsustan ona çarpar gibi yapıp elindeki feneri düşürdü:

–   Çok özür dilerim Peder! Ne var, ne oluyor?

–   Daha ne olacak, beceriksiz herif! Elimdeki feneri düşürüp adalete engel oldun. Duymuyor musun,

içeride adam öldürüyorlar!

–     Kutsal  kitap  üzerine  yemin  ederim  ki,  bilerek  yapmadım!  Telaştan  oldu,  inanın! Ama  merak

etmeyiniz, hemen aşağıdan size bir fener bulup gelirim.

–   Çabuk ol, haydi! Yoksa iş işten geçmiş olacak...

Katırcı, Don Kişot’u pestile çevirdikten sonra, hiç bir şey olmamış gibi, gidip yatağına yattı.

Hancı, elinde yanar bir fenerle geri döndüğünde, bütün kötülüğe sebep olan büyük kız da onunla birlikte gelmişti. Güya böylece işin içinde olmadığını göstermek istiyordu. Ancak, Sanço onu görür görmez meseleyi anladı:

–   İşte her şey, şu namustan ve ahlâktan nasibini alamamış kız yüzünden oldu, diye bağırdı... Kız, şirretliği ele alıp, avazı çıktığı kadar haykırdı:

–   Seni gidi utanmaz şişko! Namuslu bir kıza iftira etmenin ne demek olduğunu şimdi gösteririm

sana!

Hancı, Sanço’ya doğru koşan kızı tutmak için ileriye hamle yapınca elindeki fener düştü. Odanın içerisi  yine  karanlığa  gömüldü.  İhtimal  ki,  bunu  bilerek  yapmıştı.  Çünkü  kızın  ne  mal  olduğunu biliyordu...

Kız, karanlıktan istifade, Sanço’nun başına çullandı. Erkek gibi, yumruklarını bizimkinin kafasına gözüne vurmaya başladı.

Engizisyon polisi bağırıyordu:

–     Adalete  saygı  gösterin!  Santa  Hermandad’a  yardımcı  olun!  Han  kapılarını  tutun,  kimsenin

çıkmasına izin vermeyin!

Kötü kalpli kız, Sanço’yu bir güzel benzettikten sonra, karanlıktan faydalanarak Hancı’nın yanına döndü. Santa Hermandad üyesi papaz, bağırmaya devam ediyordu:

–   Çabuk bana yanar bir fener getirin! Bu işi mutlaka çözmeliyim, adaleti yerine getirmeliyim! Hancı, kurtuluş çaresi olmadığını görüp aşağıya indi. Adaletin temsilcisine yanar bir fener getirdi.

Ancak, ne var ki, olan olmuş, dayağı yiyen yemişti... Engizisyon Polisi sordu:

–   Şikâyetçi olan var mı?

Ne  Don  Kişot’ta  ne  de  Sanço’da  cevap  verecek  hal  kalmıştı...  Papaz  sorusunu  tekrarlayınca şövalyemizin talihsiz seyisi inleyerek cevap verdi:

–   Vallahi Peder, karanlık bütün günahların üzerini örter. Bu durumda gerçeği ancak Tanrı bilir...

–   Bir Mağribli gibi konuştun köylü arkadaş! dedi papaz... Madem kimse kimseden şikâyetçi değil,

yapacak bir şey yok demektir.

Neticenin böyle tatlıya bağlanmasına en çok hancı sevinmişti. Engizisyon Polisi ile başının derde girmesini hiç mi hiç istemiyordu. Giderken, hizmetçi kızın bileğine yapışmış:

–   Seninle sonra görüşeceğiz, diyordu...

Sanço  ile  efendisi  sabaha  kadar  uyuyamadılar.  Biri  ahlayıp  oflayarak,  öbürü  büyücülere  lanet okuyarak sabahladılar. Katırcı ise, hâdiseyi pek ucuz atlattığına sevinmiş olarak rahat bir uykuya dalmış, horlaya horlaya uyuyordu.

Bir ara Sanço efendisine dert yandı:

–   Sevgili senyör, öyle görünüyor ki, yine sıkı bir imtihandan geçirildik...

–   İşi öğrenmeye başladın, deli oğlan! Santa Hermandad’a söylediğin o sözler, ne hikmetli sözlerdi

öyle...

–   Vallahi o kadar dayağı yedikten sonra, bizim karı bile filozof kesilirdi alimallah! İşimiz yok bir

de engizisyon polisi ile mi uğraşacaktık...

–   Sanço kardeş, sen sandığımdan daha akıllı bir seyismişsin!

–   Şu iltifat, yediğim bunca dayağın acısını biraz olsun hafifletti, Senyör! Tanrı, her şeyi gönlünüze

göre versin...

Sabah olunca, seyis efendisine sihirli iksiri hatırlattı. Gerçekten söylediği gibi şifalı ise, buna çok ihtiyaçları olduğunu, aksi halde handan sağ çıkamayacaklarını söyledi.

Don Kişot:

–   Han değil, şato, diye düzeltme yaptı. Sanço, efendisini kızdırmamak için:

–   Han veya şato, bana göre hava hoş, dedi.

Mançalı Şövalye kalem kâğıt istedi. İksirin yapımında gerekli olan şeylerin bir listesini yaptı. Üç ayrı cins şifalı ot, karabiber, tuz, zeytin yağı ve sirke ölçüleri ile birlikte sıralanmıştı.

Seyis  Hancı’yı  çağırdı.  Katırcı  çoktan  kaçmış  olduğundan  rahatça  konuşabileceklerdi.  Önce, listedeki şeylerin ismini kimseye vermeyeceği konusunda adamdan söz aldılar. Sonra bunları temin ettiği  takdirde  istediği  kadar  para  vereceklerini  söylediler.  Para  lafını  duyunca  hancı  istedikleri

şeylerin ne işe yarayacağını sormadı bile. Koşarak aşağı inerken;

–   İstediklerinizi eksiksiz temin edeceğim, hiç merak etmeyiniz, diye garanti veriyordu.

Hancı,  derhal  kötü  huylu  hizmetçiyi  kıra  gönderdi.  Şifalı  otları  bulmadan  gelirse  tabanlarına yirmişer sopa vuracağını söyledi. Kız, dayağı yememek için otları kısa zamanda bulup getirdi. Don Kişot, ocağa bir ateş yakılmasını, üzerine beş litrelik bir tencere konmasını istedi. Güçlükle aşağı inerek listede geçen malzemeyi, ölçülerini şaşırmadan tencereye doldurdu. Kitapta denildiği gibi köpürte köpürte iki saat kaynattı. Sonra soğumaya bıraktı.

Hancı, olup bitenleri şaşkınlıkla seyrediyordu. Etrafa çok pis bir koku yaymakta olan bu acayip şeyi ne yapacaklarını sorma cesareti gösterdi. Don Kişot, yine kimseye söylememesi konusunda şeref sözü aldıktan  sonra  -çünkü  Hancı’yı  şerefli  bir  şato  sahibi  biliyordu-  bunun  şifa  bahşedici  bir  iksir olduğunu söyledi. Adam gülmemek için kendisini zor tuttu:

–     Paramı verip beni razı ederseniz, ölünceye kadar ağzımı açmayacağımdan emin olabilirsiniz,

dedi.

Para işlerine Sanço baktığı için, adamla sıkı bir pazarlığa girişti. Onu beş altına zor razı edebildi.

Şifalı iksir soğuduktan sonra, kahramanımız bir tülbent ile beş litrelik bir testi istedi. Seyis bunlar için iki altın daha ödemek zorunda kaldı:

–   Efendim, çok para harcadık inşallah formülde bir eksiklik yoktur! Zekânıza sonsuz güvenim var,

ama ne de olsa insansınız...

–   Bana güven, gerisini merak etme sen! dedi Mançalı. İlacı kendimde deneyeceğim. Şifa verdiğini

ve eskisinden daha sıhhatli olduğumu gözlerinle gördükten sonra sen de içersin.

Getirilen tülbenti, başka bir tencerenin ağzına kapattı. Soğumuş olan iksiri yavaş yavaş dökerek iyice süzülmesini sağladı. Hancı’nın temin ettiği testiyi doldurdu. Geriye bir litre kadar arttı. Bunu bir dikişte içti. Üç dakika müddetle gözlerinden yaş geldi... Sonra, yaban arısı tarafından sokulmuş boğa gibi hanın avlusunda koşturmaya başladı.

Yarış  kazanmış  dünya  şampiyonu  edası  ile  gelip  Sanço’nun  önünde  durdu.  Sanço  fal  taşı  gibi açılmış gözleriyle onu seyrediyordu. Şaşkınlıktan dili tutulmuş gibiydi...

–   Yeminle söyleyebilirim acıdan, halsizlikten eser kalmadı, dedi Don Kişot nefes nefese.

–   Bu bir mucize! diye bağırdı Sanço, bu bir mucize!

Hemen testinin başına koştu. Bir kaldırışta tepesine dikti. Daha üç beş yudum içmişti ki yılan sokmuş gibi feryat etti. Eğer efendisi yetişip elinden almasaydı; testiyi yere atıp kıracaktı. Zavallı seyisin öğüre öğüre işi bitti.

–    Bu formülü veren şövalyeye veya onu uyduran yazara lanetler olsun! Ölüyorum, efendim, bir

şeyler yapın!

–   Azıcık dişini sık oğlum! Biraz sonra hiç bir şeyin kalmaz...

–   Vallahi, biraz sonra bağıra bağıra bu dünyadan gitmezsem bir daha kolay kolay ölmem! Yanıyor,

Senyör... Midem, barsaklarım, boğazım, ağzım alev alev yanıyor!

–   Sanço, bu işte bir yanlışlık var galiba...

–   Nedir, soylu efendim? Yine ne yanlışlık yaptım?

–   Bu  iksir  şövalyeler  için  hazırlanmış  olduğundan  sana  yaramadı...  Ancak,  kitapta  “Seyislere

içirilmez.” diye bir not bulunmadığından bunu düşünemedik!

–   Hey Yüce Tanrı’m, nedir bu başıma gelenler! Bu kadar acı çekmeyi hak edecek ne günah işledim?

Zavallının midesinde ne varsa boşalmış; vücudunun her yanını ter basmıştı. Öyle titriyor ve ve nöbetler geçiriyordu ki, hancı da, son saatinin gelip çattığına inanmış; bu iyi yürekli, saf adama acıyordu...

Dört saat süren heyecanlı bir bekleyişten sonra, nihayet Sanço biraz kendine gelir gibi oldu. En az on kilo vermiş olduğundan, bitkinlikten kıpırdayacak hali kalmamıştı.

Mançalı Şövalye kendisini dipdiri ve eskisinden daha güçlü hissediyordu. Yeni maceralar aramak üzere, bir an önce yola çıkmak için sabırsızlanıyordu. Lafı evirip çevirmeden konuya girdi:

–   Sevgili oğlum çok şükür kendine geldin. Eh, yolcu yolunda gerek demişler... Şato sahibini fazla

rahatsız  etmeden,  izin  isteyip  buradan  gidelim.  Öyle  zannediyorum  ki,  temiz  hava  sana  daha  iyi gelecektir.

Sanço, efendisi ile münakaşa edecek halde değildi. Kafasına koyduğuna göre, bu işten kurtuluş yoktu... Don Kişot, seyisinin eşeğine binmesine yardım etti. Kendisi, Rosinenta’ya binmeden önce Hancı’yı çağırttı. Adam gelince, ciddi bir tavırla onun elini sıktı. Şatosunda misafir kaldıkları müddet içersinde gösterdiği hizmetlerden dolayı teşekkür etti. Atına atladı. Ayrılmadan önce tekrar sordu:

–     Soylu derebeyi! Lütfen bir daha düşününüz... Eğer alınamamış bir öcünüz varsa, çekinmeden

söyleyin. Yılanın deliğine de girmiş olsa, düşmanınızı bulup öcünüzü alacağıma şövalyelik adına söz veriyorum!

–   Sayın şövalye! Ben herkesle iyi geçinen bir soyluyum... Ne alınacak öcüm ne de düşmanım var.

Güle güle gidiniz, yolunuz açık olsun.

–    Soylu eşiniz, güzel Senyoraya saygılarımı iletin. Yaralarımı sarma nezaketinde bulunduğu için

kendisine minnet borçluyum.

Hancı kendi kendine söyleniyordu:

–   Böylesine şeref düşkünü bir deliye de ilk defa rastlıyorum... İşi fazla uzatmadan gitse de kurtulsak.

–   Peki senyör, bunu kendisine ilettiğim zaman çok memnun olacak, dedi Hancı.

Bizimkiler vedalaşıp gözden uzaklaşıncaya kadar yol aldıktan sonra adam rahat bir nefes aldı:

–    Oh be! Gittiler de kurtuldum. O iyilik budalası kadına iyice tembih edeyim ki, bir daha böyle

delileri kapıdan içeri sokmasın...

DON KİŞOT, MAĞRİP KRALI MAMBRİNO’NUN SİHİRLİ TOLGASINI ELDE EDİYOR

Bir fersah kadar yol kat ettikleri halde ikisinden de çıt çıkmamıştı. Sessizliği bozan Don Kişot oldu:

–   Sanço kardeş, sana meşhur Mağrib Kralı Mambrino’dan bahsetmiş miydim?

–   Bende  geçmişi  hatırlayacak  kafa  mı  kaldı  Senyör  Şövalye!  Bir  “oğlum”  bir  “kardeşim”

diyorsunuz, ben de şaşırdım neyiniz olduğumu...

–    Bak Sanço! Ben ömrümde, bir sefer de olsa, hiç bir kadınla yatağımı paylaşmadım. Onun için

evlât sevgisi nedir tatmadım. Seni öyle seviyorum ve kanım öyleısınıyor ki, “Evlat sevgisi, olsa olsa böyle bir duygudur.” diyorum. Sana “oğlum” deyişimin sebebi budur. Ancak, bazen aramızdaki yaş farkını  unutuyor,  duyduğum  yakınlıktan  dolayı  “kardeşim”  diyorum.  Ama  sen  hangisinden hoşlanıyorsan öyle hitap edeyim.

–   İkisi de güzel, efendim... Hangisiyle isterseniz, onunla çağırın.

–   Ne diyordum, nerede kalmıştık?

–   Mağrip kralı bilmem kimden bahsediyordunuz.

–   Kral  Mambrino...  Onun  adını  öğrensen  iyi  olur.  Çünkü,  gelmiş  geçmiş  şövalyelerin  en

meşhurlarından biridir.

–   Ben sıradan, keçi çobanlığından bozma bir uşağım... Şövalye değilim. Onun için de Mamarino mu

her ne ise, adı bana lâzım değildir... Ne diye aklımda tutmaya çalışıp kafamı yorayım ki!

–   Hay dilini eşek arıları soksun, emi! Mamarino değil, Mambrino!

–   Dedim ya efendim... İsterse Dandino olsun, benim için farketmez.

–   Onun dillere destan, sihirli bir tolgası vardı.

–   Bundan  bana  ne,  Senyör?  Adam  ölmüş  gitmiş...  İyi  biriyse,  ruhuna  rahmet!  Değilse  canı

cehenneme!

Mançalı Şövalye, Sanço’nun kayıtsızlığına ve sarf ettiği son sözlere çok kızdı:

–    Seni saygısız uşak seni! deyip elindeki mızrağın sapını bizimkinin sırtına indirdi. Zavallı neye

uğradığını bilemeden eşeğin sırtından aşağı düştü...

Don Kişot, hırsını alamamış bağırıyordu:

–   Bu şerefli mesleğe ömürlerini vermiş soylu şövalyelere hakaret ettiğini ve onları hafife aldığını

duymayayım bir daha! Yoksa anandan doğduğuna pişman ederim seni!

Sanço, büyük bir çam devirdiğini mızrağın sapını yedikten sonra anlamıştı. Tez yoldan hatasını tamir etti:

–   Elinizi, ayağınızı öpeyim; beni affedin! Üst üste yediğim sopalardan sonra bende akıl mı kaldı...

Yoksa, şerefli bir şövalyenin seyisi, şerefli üstatlara hiç dil uzatır mı?

–   Hah şöyle! Adam gibi konuşmasını öğren!

Atından  indi.  Seyisini  eşeğine  geri  bindirdi.  Gönlünü  almak  için  sırtını  okşadı...  Onu mesleğineısındırmak maksadıyla fethedecekleri ülkelerden ve tabii ki bağışlayacağı adadan bahsetti.

İki dost böyle konuşurken uzaktan bir atlının -kahramanımıza göre atlı, seyise göre eşekli- geldiğini gördüler.  Adamın  başında  parıl  parıl  parlayan  bir  şey  vardı.  “Şey”  dedik,  zira  ne  olduğunu bilmiyoruz...

Don Kişot, avazının çıktığı kadar, bağırdı:

–   İşte içine doğmak diye buna derler, Sanço oğlum!

–   Eyvah, yine bir maceraya atılacak galiba, sırtımda da sopa değmedik yer kalmadı...

–   Nedir, o önceden hissettiğiniz aziz efendim?

–   Görmüyor musun, sözünü ettiğim Mağrib Kralı Mambrino’nun sihirli tolgası, uzaktan bana “gel”

ediyor!

–   Eyvahlar olsun! Yine tahtaları düşürdünüz senyör şövalye!

Yabancı iyice yaklaşmış olduğundan, eşeğine binmiş, kendi halinde bir köylü olduğu açıkça belli oluyordu. Başına giydiği o parlak nesne, berber tasından başka bir şey değildi. Buna göre, yabancının bir köy berberi olduğunu tahmin etmek hiç de zor değildi. Ancak, siz gelin de bunu Don Kişot’a anlatın. Berber tasına, “Mambrino’nun sihirli tolgası” diyor, başka bir şey söylemiyordu...

Sanço yalvarıyordu:

–    Efendimiz, ne olur, aklınızı başınızı toplayın! Bakın, yabancı iyice yaklaştı. Gördüğünüz gibi,

eşeğine binmiş, zavallı bir köy berberi bu!

–    Kes sesini, aptal uşak! Büyücüler sana öyle gösteriyorsa ben ne yapayım... Sen bu işe karışma!

Bir kenarda dur, şövalye ile başlatacağımız yaman düelloyu izle. Ona, sihirli tolgaya benim lâyık olduğumu ispat edeceğim. Kılıcımın hakkı ile Mambrino’nun mirasına el koyacağım...

Sözünü bitirir bitirmez, Sanço’nun cevap vermesini beklemeden, atını ileri sürdü. Mızrağını havaya kaldırıp bağırdı:

–    Hey yabancı! Bir tâlih sonucu başına koyduğun o sihirli tolga, aslında benim hakkımdır. Eğer,

şövalyelik  şerefine  değer  veren  biriysen,  kendi  rızanla  onu  çıkarır  gerçek  mirasçısına  verirsin. Yoksa, seni tepeleyip kılıcımın hakkı ile alacağım!

Zavallı berber, şaşkınlıktan ne söyleyeceğini bilemedi. Arkasına, sağına, soluna baktı. Başında sihirli tolga taşıyan birini göremeyince, Don Kişot’un kendisine seslendiğine iyice kanaat getirdi. Bir zırdeli ile karşı karşıya olduğunu anladı.

Kaçmak  için  eşeğini  dehledi  ise  de  kahramanımız  ona  bu  fırsatı  vermedi.  Mızrağını  doğrultup üzerine saldırdı.

Berber, mızrak darbesinden sakınmak için eğilince eşeğinden aşağı düştü. Kendisi bir tarafa, güneş çarpmasın diye başına taktığı traş tası bir tarafa fırladı. Yerden kalkar kalkmaz tabanları yağladı. Canını kurtarmak için tazı gibi kaçıyordu.

Don Kişot, kaçan adama bakıp;

–   Akıllı şövalyeymiş, dedi, yoksa sihirli tolga ile birlikte canı da gidecekti... Kahramanımız, atının üzerinde diklendi:

–   Sanço! Kaldır şu kutsal emaneti yerden ve getir, bildiğin duaları okuyarak başıma koy!

Uşak berber tasını getirirken Mançalı Şövalye, siperi eskimiş emektar tolgasını çıkarıp bir kenara fırlattı.

Bizimki, dua eder gibi, bir şeyler mırıldanarak elindeki kocaman berber tasını efendisinin başına koydu. Don Kişot, kendisine teşekkür etti ve gurur dolu bir sesle şöyle dedi:

–   Dulsinea’m bu başarımı duysa, kim bilir benimle ne kadar övünürdü... Değil mi Sanço?

Seyis, efendisinin sözlerinden çok, komik haline gülmemek için dudaklarınıısırıyordu. Son yediği dayak  ve  acı  sözler  ona  iyi  bir  ders  olmuştu  ama,  uşağının  gülmemek  için  kendisini  zor  tuttuğu kahramanımızın gözünden kaçmamıştı:

–   Nedir, seni güldürmeye çalışan şey sevgili oğlum! Söyle haydi, kızmayacağım...

–   Her söylediğin doğru olsun, ama her doğruyu da her yerde söylemek doğru değildir, dedi içinden

Sanço... Öyle ise, gelsin beyaz yalanlardan biri daha:

–   Korkak şövalyenin kaçışını bir türlü unutamıyorum, senyör... Öyle komikti ki.

Bu yalana kahramanımız bile güldü. Sanço da makaraları koyverip istediği kadar gülme fırsatı buldu...

Berberin eşeği, sahibi kaçınca, ortada kala kalmıştı. Sanço, boş bulunup, ona sahiplenme hırsı gösterdi:

–   Sevgili efendim, şövalyeden arta kalan şu ganimet eşeğine sahip olabilir miyim?

–   Eşek sensin, terbiyesiz uşak! Yenilmiş de olsa, bir şövalyenin atına eşek demene izin veremem.

–    Dil sürçmesi, senyör! Özür dilerim! Hani bilirsiniz eşekleri çok severim. Boz eşeğimi değme

şövalyelerin atı ile değişmem...

–   Olmaz!

–   Nedir olmayan şey efendim; yine bilmeden bir hata mı işledim?

–   Senin nasıl olsa binecek bir eşeğin var. Adamcağızın atını alıp, yaya bırakmana gönlüm razı değil.

Sahibi çok uzağımızda olamaz. Korkudan bir yere gizlenmiş, gitmemizi bekliyordur. Biz uzaklaşınca, gelip atını alacaktır.

–   Senyör, yalvarırım! Hiç olmazsa semerini almama izin verin. Benimki iyice eskimiş vaziyette. Siz

tolgayı, ben de semeri yenilemiş olacağız...

Don Kişot’u tekrar bir gülme tuttu.

–        Vallahi  güzel  oğlum,  okuduğum  şövalye  kitaplarının  hiç  birinde  seyislerin  semerlerini

yenilemelerini yasaklayan bir cümleye rastlamadım...

Sanço, vakit kaybetmeden, başıboş eşeğin yeni semerini çıkardı. Kendi eşeğinin eski semeri ile değiştirdi. İkisi de hallerinden memnun, başka bir macera ile karşılaşmak üzere yollarına devam ettiler.

Onların iyice uzaklaştığını gören zavallı berber, saklandığı yerden çıktı. Semersiz de olsa eşeğine tekrar kavuşmanın sevincini yaşıyordu. Doğrusu, hâdiseyi pek ucuza atlatmış bulunuyordu...

DON KİŞOT MAHKUMLARI KURTARIYOR

Mançalı Şövalye ile seyisi, her zaman olduğu gibi nereye gittiklerini bilmeden bütün gün yol aldılar. Kayda değer bir macerayla karşılaşmadan akşamı ettiler. Erzakları bitmiş olduğundan meşe palamudu yediler. Geceyi bir çayırlıkta geçirdiler.

Sanki yapılacak mühim bir işleri varmış gibi, Don Kişot yine Sanço’yu sabah erkenden kaldırmış, onun  sızlanmalarına  aldırmaksızın  yola  koyulmuşlardı.  Güneş,  tepelerin  ardından  yavaş  yavaş yükselirken bizimkiler beş fersah kadar ilerlemiş bulunuyorlardı.

Don Kişot, seyisine:

–   Oğlum Sanço, sıkı dur! dedi, bugün bizi büyük bir macera bekliyor... Hislerim beni yanıltmaz.

–   Aman efendim, umarım benim içinde rol almayacağım bir macera olur! Hani şu son maceramız

gibi...

–    İşte buna garanti veremem oğlum. Geleceğin bize ne göstereceğini bilemeyiz. Biz sadece bazı

şeyleri hissederiz o kadar. Kaldı ki, çoğu zaman hislerimiz de bizi yanıltabilir.

–   Vallahi senyör, din adamı olmanız gerekirken; yanlış meslek seçmiş gezici şövalye olmuşsunuz...

–   Oğlum, aynı gayeye hizmet ettikleri müddetçe kitap kılıca kuvvet vermiştir. Eğer kılıç kullanan

kişi, kitapsızın biri ise; yaptığına savaş değil çapulculuk denir.

–   Buna göre, bizim yaptığımıza çapulculuk değil; savaş denir değil mi efendim?.

–   Ona ne şüphe!

–   Peki Senyör, kiminle savaşıyoruz? Düşmanımız kim?

–   Şövalyelik  konusunda  ne  kadar  da  cahilsin  be  oğlum!  Bütün  zalimler,  kötü  insanlar

düşmanımızdır; bunu asla unutma!

–   Anladım soylu efendim, unutmam!

Böyle sohbet ederek giderlerken,  uzaktan, görmeye  alışık  olmadıkları bir kalabalık kendilerine doğru geliyordu. On, oniki kadar adam, biribirlerine zincirle tespih taneleri gibi bağlanmışlardı. Yanlarında iki atlı iki de yaya muhafız vardı. Sanço, bunları görünce bağırdı:

–   Şu gelenler, kürek mahkûmları olmalı. Kral onları kadırgalara yolluyor galiba.

–   Kürek mahkûmları mı? diye sordu Don Kişot, hiç kral böyle zorbalık yapar mı?

–   Öyle bir şey dediğimi hatırlamıyorum... Yani kral zorbadır filan demedim.

–   Adamlar, kendi istekleriyle kürek çekmeye gitmiyorlar ya canım! Baksana, zincire bağlanmış,

zorla götürülüyorlar...

–   Ama bu, kralın zorba olduğunu göstermez ki! Kim bilir adamlar bu cezayı hak edecek ne suçlar

işlediler...

–    Biraz sonra anlarız... Bana yine iş çıktı. Eğer adamlar bu cezayı hak etmemişler ise, mutlaka

onları zorbaların elinden kurtaracağım.

–      Vah  benim  talihsiz  başım!  Efendim  yine  tozuttu!  Yalvarırım  size  soylu  şövalye,  önlerine

dikileceğiniz  adamlar  sıradan  kimseler  değiller.  Onlara  hesap  sormanız,  krala  hesap  sormak demektir.  Hele  bir  de  dövüşmeye  kalkarsanız,  vah  başımıza  geleceklere...  Ömür  boyu  yakayı kurtaramayız.

–    Kes sesini korkak herif! Ne pahasına olursa olsun, bir gezici şövalye adaleti yerine getirmekle

sorumludur...  Kral  mıral  anlamam  ben!  Ortada  bir  haksızlık  varsa,  ölümüm  pahasına  da  olsa düzelteceğim...

–   Ben bu işte yokum, senyör! Sakın beni bulaştırmayın. Bile bile canımı tehlikeye atamam.

–   Sana karış diyen oldu mu! Bu, soylular arasındaki bir konudur. Uşakları ilgilendirmez...

–   Şu anda, soylu olmadığıma o kadar sevindim ki, efendim, anlatamam... Çiftçi bir babanın oğlu

olduğum için Tanrı’ya şükürler olsun.

Don Kişot, dediği gibi yaptı. Adamlar iyice yaklaşınca, atını sürüp önlerine dikildi:

–      Durun  bakalım,  efendiler!  Nereden  gelip  nereye  gidiyorsunuz?  Bu  zavallıları  niçin  zincire

bağladınız?

Mahkûmlardan sorumlu atlı muhafız, bu acayip kılıklı şövalye bozuntusunu görünce, kaçık biri ile karşı karşıya olduklarını anladı. Onunla uğraşmaktansa suyuna gitmeyi uygun buldu:

–   Kiminle müşerref oluyorum senyör? diye sordu.

Kahramanımız, üzengilerin üzerinde dikildi. İki eliyle mızrağını sıkıca kavradı. Ciddi bir sesle:

–   Mançalı korkusuz şövalye, zalimlerin düşmanı, mazlumların dostu, soylu Don Kişot’um ben!

–   Çok saygıdeğer senyör şövalye! Tanıştığımıza memnun oldum. Kralımızın emriyle bu mahkûmları

götürüp sahil muhafızlarına teslim etmekle görevliyim. Onların suçlarını ve hak ettikleri cezaları gösteren mahkeme tutanağı da yanımda. Arzu ettiğiniz takdirde size okuyabilirim. Ancak bu çok uzun süreceğinden  en  iyisi  adamların  kendilerine  sorun.  Seve  seve  size  cevap  vereceklerdir.  Çünkü yaptıkları çirkin işleri anlatmaktan zevk duyan insanlardır...

Don Kişot, muhafızın alttan almasına çok memnun oldu:

–     Sayın  muhafız  efendi,  siz  sıradan  bir  saray  şövalyesine  benzemiyorsunuz.  Büyüğünüze  saygı

göstermenizden,  soylu  bir  aileden  geldiğiniz  anlaşılıyor.  Şimdi  izninizle  adamlarla  konuşacağım.

Eğer  gerçekten  zincire  vurulmayı  hak  etmişler  ise  yolunuz  açık  olsun  deyip  geçmenize  müsaade edeceğim.

Böyle söyledikten sonra, en öndeki mahkûma zincire vurulmayı hak edecek ne yaptığını sordu. Adam, feleğin çemberinden geçmiş biri idi. Alaylı bir sesle:

–   Aşık olduğum için bu cezaya çarptırıldım, dedi.

–   Nee! Aşık olduğunuz için mi? Her aşık olanı kadırgaya sürüyorlarsa, benim çoktan kürek başında

olmam gerekirdi...

–  Yalnız, benim aşkım bir kıza veya kadına değil; bir kese altına karşı idi. Ona öyle sıkı sarılmıştım

ki, polisler enseleyip aşkımı elimden almasalardı, birlikte çok mutlu bir hayat sürebilirdik...

–   Hımm! Pek tuhaf bir aşk hikâyesi bu...

–   Evet, şövalyem! Daha da tuhafı, sevgilimi elimden almaları yetmiyormuş gibi sırtıma yüz kırbaç

indirdiler.

–   Vay zalimler vay!

–     Yaa!  Hem  de  ne  zalimler.  Sırtımdaki  kırbaç  yaraları  iyileşmeden,  üç  yıllık  “büyük  çayırda

otlama” cezası verdiler...

–   Yahu, sen hayvan mısın ki, çayırda otlatacaklar? Bu soruya, sıradaki ikinci mahkûm cevap verdi:

–     İyi  yürekli  şövalye!  Kadırgaların  aramızdaki  ismi  “büyük  çayır”  dır.  Kürek  çekme  işine  de

“otlamak” deriz...

–   Yaa, öyle mi? Peki senin suçun nedir?

–   Beni de müzisyen olduğum için zincire vurdular, efendimiz!

–   ...............?

–    Elli kırbaç yiyince bülbül gibi öttüm. Onlar da sesimi kıskanıp hâkim önüne çıkardılar. Zalim

adam, iki yıl çayırda otlama cezası verdi...

–   Şimdi de şarkıcıları mı küreğe mahkûm ediyorlar?

Üçüncü mahkûm cevap verdi:

–   Senyör Şövalye! Suçunu itiraf eden birine bizde, “Bülbül gibi öttü.” denir...

–   Yaa! Vah, vah... Halbuki, benim bildiğim suçunu itiraf edeni bağışlarlar...

–   Engizisyon bağışlamaz, efendim...

–   Sen akıllı uslu bir adama benziyorsun. Ya sen ne yaptın?

–   Akıllı olmak yetmez, Şövalyem. Ancak paran varsa aklın bir işe yarar...

–    Bilmece gibi konuşacağına, suçunun ne olduğunu söylesene! Daha geride ifadesi alınacak çok

arkadaşın var.

–   Eğer hâkimin istediği yirmi altını verebilseydim, şimdi sıcak evimde yatıyor olacaktım.

–   Hâkimin  rüşvet istediğini mi  söylemek  istiyorsun?  Olur  mu  böyle  şey!  O  zaman  adalet  öldü

demektir...

–   Aklım daha fazlasına ermez soylu senyör... Siz sordunuz, ben de cevap verdim.

–   Gelelim sana, dedi bir sonrakine, senin suçun nedir?

Soruya  muhatap  olan  adam,  sakalı  yarı  beline  kadar  inmiş,  yaşlı  biriydi.  Cevap  vermekten utanıyormuş gibi, başını öne eğdi... Onun yerine, hâkime rüşvet veremeyen adam konuştu:

–    Şu, her haliyle saygı uyandıran, kibar insan, dürüst bir ticaret adamı olduğu için boynuna yafta

geçirilip şehir içinde dolaştırıldı.

–   Yani ele güne rezil edildi, desene!

–   Evet, aynen öyle şövalye hazretleri...

–   Ne ticareti yapardı, bu pek saygıdeğer ihtiyar?

–   İşsiz güzel hanımlara iş bulur, hakkı olan komisyonu alırdı...

–   Şuna “Pezevenklik yapardı.” desene!

–   Bu o kadar kötü bir meslek olsaydı, devletlerin çoğuna “pezevenk devletler” denmesi gerekirdi!

İspanya Krallığı da dahil pek çok devlet genelevler açıp, isteyen kadınlara iş buluyor; karşılığında da vergi alıyorlar. Ha devletin aldığı vergi, ha şu kibar ihtiyarın aldığı komisyon... Aralarında ne fark var, söyler misiniz?

–   Sen sandığımdan da akıllı çıktın! Zincire vurulmayı fazlasıyla hak etmişsin! Sonra bir başka mahkûma döndü:

–   Şu arslanımızın günahı nedir?

–   Kendi işini kendi gördüğü için zincire vuruldu, dedi iri yarı adam.

–   Siz hep böyle şifreli mi konuşursunuz, birader! Kendi işini kendi göreni mahkûm ettikleri nerede

duyulmuştur?

–   İspanya’da görülür senyör şövalye...

–   Hele doğru dürüst anlat bakayım şu meseleyi!

–   Anlatıp  da  ne  olacak!  Sanki  bizi  bu  silahlı  muhafızların  elinden  kurtarıp  zincirlerimizi  mi

çözeceksiniz!

–     Neden olmasın? Sen Mançalı Şövalye Don Kişot’un adını ve yüz devle dövüşecek cesarette

olduğunu duymadın galiba!

Silahlı muhafızın sabrı iyice taşmış, bu son sözler üzerine alttan almayı da bir tarafa bırakmıştı:

–   Bana bak babalık! diye bağırdı Don Kişot’a, çekil yolumuzdan, seni eğlendirecek zamanımız yok!

Şu arslanım dediğin ayı yavrusu kaç kişi öldürdü, biliyor musun? Bunların hepsi dolandırıcı, hırsız, kâtil ve tehlikeli adamlardır.

–   Ben öyle sanmıyorum, diye sinirle bağırdı kahramanımız. Hem biraz daha nazik konuşursanız, bu

sizin iyiliğinize olur.

–   Çekil be yolumuzdan, iskelet kılıklı adam! Delileri eğlendirecek zamanımız yok, dedim!

–   Deli senin babandır, zalimlerin uşağı herif! diye bağırdı Don Kişot ve ilâve etti:

–   Savun kendini!

Muhafızın kendisini toparlamasına fırsat vermeden üzerine saldırdı. Mızrağını öyle bir indirdi ki, adam bir tarafa elindeki çakmaklı tüfek bir yana fırladı. Muhafızın yere düştüğünü gören mahkûmlar iki  yaya  muhafızı  çembere  aldılar.  Zincirlerle  saldırıp  yere  yıktılar.  Tekmelerle  pestillerini çıkardılar.

Don Kişot, boşta kalan atlı muhafıza hücum etti. Adam tek kaldığını görünce atını mahmuzlayıp kaçtı. Mahkûmlar sevinçlerinden zincirlerini parçaladılar.

Sanço,  neticeden  hiç  memnun  değildi.  Kaçan  muhafızın  gidip  Santa  Hermandad’a  haber vermesinden  korkuyordu.  Bu  endişesini  efendisine  de  açtı.  Hemen  buradan  uzaklaşıp  ormana

saklanmayı teklif etti.

–   Dur bakalım, dedi şövalye, bundan önce görülecek bir işimiz var. Sonra serbest kalmış olan mahkûmlara döndü:

–   Beni dinleyin arkadaşlar! İyi insanların görevi, iyiliğin değerini bilip iyilik sahibine karşılık

vermektir. En kötü şey ise nankörlüktür.

–   Kısa kes babalık, diye sözünü kesti, “kendi işini kendi görmekten mahkûm olan” iri yarı adam...

Vaaz dinleyecek zamanımız yok! Enselenmeden buradan tüymeliyiz...

–       Ey  görgüsüz  serseri!  diye  bağırdı,  kahramanımız,  sizi  hürriyetinize  kavuşturan  soylu  bir

şövalyenin sözlerini kesmeye utanmıyor musun!

Don Kişot, öyle kızmıştı ki, gözlerinden ateş fışkırıyordu. Tehdit dolu sözlerle konuşmasına devam etti:

–      Hepiniz  beni  dinleyin!  Size  yaptığım  iyiliğin  karşılığı  olarak,  hep  birlikte,  zincirli  olarak

Toboso’ya  gitmenizi  sevgilim  Dulsinea’yı  bulmanızı  ve  sizi  nasıl  kurtardığımı  ona  anlatmanızı istiyorum. Ondan sonra nereye isterseniz oraya gidersiniz! Anladınız mı?

İri yarı adam cevap verdi:

–    Neden bizi anlamak istemiyorsun babalık? Hep birlikte Toboso yoluna düşmemiz intihar olur.

Santa Hermandad polisleri hepimizi yakalar, derimizi yüzerler...

–    Anlamam, diye diretti Don Kişot, ya dediğimi yaparsınız ya da hepinizi tekrar zincire bağlar,

polise teslim ederim!

–    İşte o biraz zor, dedi “ayı yavrusu” ismini verdikleri adam. Arkadaşlarına işaret verdi. Hep

birlikte azıcık geriye açıldılar. Kahramanımızı öyle bir taş yağmuruna tuttular ki kalkanı ile zırhı vız geldi. Kaçmayı erkekliğine yediremedi. Ancak bu cesareti ona pahalıya mal oldu. Yediği taşlara

dayanamayan  Rosinenta  yere  yıkıldı.  Kahramanımızın  da  taş  değmedik  yeri  kalmamış,  pestile dönmüştü...

Sanço,  taş  yağmuru  başlar  başlamaz  eşeğini  kendisine  siper  yapmış,  korkudan  başını  bile çıkarmamıştı.

İri yarı mahkum, Don Kişot yere düşünce, gelip tepesine dikildi. Başından berber tasını alıp, beline, kalçasına, neresine gelirse, vurmaya başladı. Sonra tası yere çalıp yamyassı etti. Bir tekme vurarak, on metre ileriye fırlattı. Atın eyerinde, eşeğin semerinde ne varsa alıp oradan uzaklaştı.

Kısa zamanda, mahkûmlardan her biri ayrı yöne dağılıp gözden kayboldular.

Sanço, koşarak efendisinin yanına geldi:

–   “Soylu işi” dediğiniz savaş size pek pahalıya patladı, sevgili efendim!

–   Haklısın  sevgili  oğlum...  dedi  Don  Kişot  inleyerek,  seni  dinleseydim  bunlar  başımıza

gelmeyecekti. Ama ne yaparsın ki olan oldu bir kere.

–   Sevgili efendim, benden ne kadar bir Osmanlı sipahisi olur ise; sizden de o kadar söz dinleyen bir

şövalye  olur.  Madem,  “Keşke  sözünü  dinleseydim.”  diyorsun;  öyle  ise  şimdi  dinleyin  bari. Yalvarırım size, hemen buradan gidelim, kendimize saklanacak bir delik bulalım. Birazdan Santa Hermandad muhafızları gelirler. Şövalye mövalye tanımaz canımıza okurlar dünyanın bütün gezici ve gezici olmayan şövalyeleri bir araya gelseler onlara güç yetiremezler. Oklarının vızıltısını şimdiden duyar gibi oluyorum.

–      Sen  de  dünyanın  en  korkak  uşağısın,  Sanço!  Ama  “Sözümü  dinlemedi.”  dedirtmemek  için

söylediğini yapacağım. Yalnız bir şartla...

–   Sizin şartınız bitmez mi hiç sevgili efendim? Ben diyorum hamileyim, siz diyorsunuz bahçenden

bir gül versene.

–   O da ne demek, Sanço! Doğru konuş, yoksa tepemi attıracaksın!

–   Ah Senyör, demek istiyorum ki, kaybedecek vaktimiz yok, ama siz oturmuş şart mart deyip vakit

kaybediyorsunuz.

–   Asıl gevezelik yaparak, sen vakit kaybettiriyorsun! Sözümü kesmeseydin şimdiye bitmişti.

–   Elinizi ayağınızı öpeyim, Senyör! Ne ise şartınız, söyleyin de buradan kaçalım.

–   Dediğini yapacağım ama hiç bir kimseye korktuğum için bunu yaptığımı söylemeyeceksin. Çünkü

gerçekten korkmuyorum.

–    Tamam efendim, tamam! Siz dünyanın en cesur şövalyesisiniz... Korktuğunuzu söyleyen adam

büyük bir yalancıdır. Ayrıca biz kaçmıyoruz, çekiliyoruz. Çekilmek, korkaklık değildir.

–   Haydi oradan, sen de yağcı seyis...

Don Kişot atına, Sanço da eşeğine binerek kaçabildikleri kadar hızla kaçtılar. Gidip Sierra Morena ormanına daldılar. Bir kaç gün burada saklanmaya karar verdiler.

Aksilik bu ya kahramanımızın zincirden kurtardığı mahkûmlardan biri de buralarda saklanıyordu. Daha onları ormana girerken görmüş, hissettirmeden kendilerini takip etmişti. Niyeti, geceyi bekleyip, şövalyenin  atını  veya  seyisin  boz  eşeğini  çalmaktı.  Zira  yaya  yürümekten  ayaklarına  kara  sular inmişti. Yokluk insana her kötülüğü yaptırırdı. Hele bu insan, iyiliğe karşı nankörlük etmiş biriyse...

Bizimkiler, ormanda yalnız olduklarını zannederek, kuytu bir yerde kamp kurdular. Çok yorucu bir gün geçirdiklerinden, akşam olur olmaz, hayvanlarını bağlayıp uykuya yattılar. Kürek mahkumu, bir saat  kadar  bekleyip,  sessizce  onlara  yaklaştı.  “Eşek  daha  dayanıklı  olur.”  deyip  Sanço’nun  can yoldaşını gözüne kestirdi. Hayvanı çözdü. Yularından tutup gürültü çıkarmadan oradan uzaklaştırdı. Ormandan çıkınca sırtına atlayıp dehledi. Gün ağarıncaya kadar onu koşturdu.

Sabah olunca, her zamankinin aksine, ilk gözlerini açan Sanço oldu. Sanki boz eşeğinin çalındığını hissetmişçesine kötü rüyalar görmüş, pek rahat uyuyamamıştı. Eşeğinin yerinde yeller estiğini fark edince deliye döndü. İki eliyle dizlerini döverek yas tutmaya başladı:

–   Ah ciğerimin köşesi, ah can yoldaşım, ah çocuklarımın oyuncağı, ah elimde doğan yavrum!

Don Kişot, seyisinin ağlama sesine uyanıp neler olduğunu sordu. Gerçeği öğrenince en az onun kadar üzüldüğünü söyledi. Teselli etmek için şatosundaki üç sıpayı kendisine bağışlayacağını söyledi. Bunu duyan Sanço biraz olsun yatıştı. Gözyaşlarını sildi. Efendisine teşekkür etti.

Boş boş oturmak, kahramanımıza göre iş değildi. Düşündükten taşındıktan ve biraz da kaşındıktan sonra aklına çok parlak bir fikir geldi:

–   Sevgili oğlum! Sevgilime olan aşkımı ispatlamanın tam sırası. Hazır, bir kaç boş günümüz varken

çile çekmeye başlayabilirim...

–   Çektiğimiz çileler yetmedi mi, Senyör? Sizin hayatınız çile...

–   Yoo, diye itiraz etti kahramanımız, bu çile başka çile!

–   Vah başıma gelenler! Şurada birkaç gün rahat edeceğimizi düşünürken önce canım kadar sevdiğim

boz eşeğim çalındı; şimdi de efendim tahtaları düşürdü... Bakalım yine ne çılgınlıklar düşünüyor?

–     Şövalye  olmadığın  için  yaptıklarım  ve  düşündüklerim  sana  tuhaf  gelebilir.  Bunun  için  seni

suçlayamam. Ancak, akıl vermeye kalkışırsan bozuşuruz; bilmiş ol!

–   Ucu bana dokunmasın da, ne çilesi çekerseniz çekin. Bu, sizin bileceğiniz şey...

–   Uşağım olduğunu unutuyorsun! Ben çile çekerken, sen de gidip Dulsinea’ma onun için katlandığım

acıları anlatacaksın.

–   Ben uşağınız olduğumu unutmadım, ama siz eşeğimin çalındığını unuttunuz. Buradan ta Toboso’ya

beni yaya göndermeyi düşünmüyorsunuz herhalde!

–   Rosinenta ne güne duruyor? Çile çekerken ona ihtiyacım olmayacak...

–   Pek saygıdeğer efendim! Daha önce, size hiç ömrümde ata binmediğimi söylemiştim.

–   Rosinenta  bildiğin  atlardan  değildir.  Çok  soylu  ve  çok  uysal  bir  arkadaştır.  Seni,

yatağındaymışsın gibi, hiç yormadan götürüp getirecektir...

–   Eh, ne diyeyim... Kafaya koymuşsunuz bir kere!

–   Beni iyi dinle, oğlum! Şimdi Dulsinea’ma verilmek üzere bir mektup yazacağım. Onu götürüp

kendisine teslim edeceksin. Sonra da aşkı uğruna katlandığım çileleri bir bir anlatacaksın.

–   Peki, efendim mektubunuzu verir, çektiğiniz çileleri de bir bir anlatırım...

–   Neyi anlatacaksın, şapşal herif? Daha çekmeye başlamadım ki!

–   Tanrı’m sen bana sabır, efendime de azıcık akıl ver!

–   Eğer yola çıkmak üzere olmasaydın, şu söylediklerini sana çok pahalıya ödetirdim. Ne olmuş

bakayım, benim aklıma?

–    Aman efendim, kızmayın! Hani, daha fazla çile çekmenize gönlüm razı değil... Onun için dua

ettim. Yediğimiz dayakları anlatsam, yeter de artar bile. Vallahi, Dulsinea’nız onları bile duysa, üzüntüsünden hüngür hüngür ağlar.

–    Kes sesini geveze uşak! Sen soylu aşkından ne anlarsın! İnsan, hiç yediği dayakları anlatır mı,

aptal herif!

–   İşte ben böyleyim, senyör... İşi düzeltmeye çalıştıkça berbat ediyorum. Gerçekten çok haklısınız.

Şu soyluların işine bir türlü aklım ermedi gitti...

–   Zaten aklın ermediği için hep affediyorum. Bırakalım bunları da mektubu yazmaya başlayayım. Kahramanımız cebinden bir kalem çıkardı. Ancak kâğıdı bulması biraz zor oldu. Zira, mahkûmlar

eşekle atın üzerinde ne buldularsa çalıp kaçmışlardı. Ceplerini biraz daha karıştırınca eline bir hesap defteri geçti. Boş sayfalarından birini çıkarıp mektup kâğıdı olarak kullandı:

–    Ben mektubu yazıp bitirmedikçe ağzını açmayacaksın. Bir tek kelime edersen seni eşek sudan

gelinceye kadar döverim.

–      Eşek  yok  ki  suya  gitsin...  Eşek  deyince  yüreğimin  ta  derinliklerini  sızlattınız.  Söz  eşekten

açılmışken,  yeğeninize  de  bir  mektup  yazıp  ahırdaki  üç  sıpayı  bana  bağışladığınızı  söyleseniz. Toboso bizim köye çok yakın. Gitmişken sıpalarımı da alıp evime teslim etsem hiç de fena olmaz...

–   Mektuba ne gerek var oğlum, bana güvenmiyor musun?

–   Size güvenirim de, inatçı yeğeninize güvenmem. Elimde yazılı belge olmadıkça, vallahi şatodan

bir çöp vermez bana...

–   Peki, peki... Dediğin gibi olsun. Dulsinea’mınki bittikten sonra onu da yazarım.

–   Senyör, ne olur  ne olmaz...  Ben şöyle biraz uzaklaşayım.  İki mektup  da bittikten  sonra beni

çağırırsınız.

–   Aferin Sanço! En doğrusu da bu galiba...

–   Haydi bana eyvallah! Size kolaylıklar dilerim, ilhamınız bol olsun...

Sanço, iyice uzaklaşıp gözden kaybolunca, kahramanımız, “En kolayı budur.” deyip önce yeğenine üç sıpayı vermesini emreden mektubu yazdı. Sonra uzun uzun düşünüp Dulsinea’ya hitaben ikinci mektubu yazdı. Farkında olmadan, şuur altından, sevdiği güzel köylü kızını yani Aldonza Lorenzo’yu hatırlamıştı... Aklı öylesine karıştı ki, Dulsinea ile köylü kızını birbirinden ayıramaz oldu. Kitabın başında  söylediğimiz  gibi,  bu  güzel  köylü  kızı  kendisine  yüz  vermediği  için  sevgisini  herkesten gizlemiş, acısını içine gömmüştü. İşte şimdi, farkında olmadan, bu acılarını dile getiriyordu:

Don Kişot’tan Tobosolu Dulsinea’ya Pek Soylu, Güzel Hanımefendi,

Sana ulaşamamanın acısını tâ kalbinin derinliklerinde hisseden şu zavallı insanı dinle! Kendisi hasta olduğu halde sana sağlık dileklerini yolluyor. Eğer güzel gözlerin bana hâlâ hor bakmaya devam edecekse ve aşkıma değer vermeyecek ise, bil ki çok sabırlı bir insan olmama rağmen, artık bu acıya daha fazla dayanamayacağım. Seyisim sana çektiğim çileleri bir bir anlatacak. Ya beni sevdiğini söyler, normal hayata döndürürsün; ya da çilelerimle baş başa bırakır delirmeme sebep olursun.

Gönlün hangisini istiyorsa onu seçmekte serbestsin. Ölene kadar seni sevmeye devam edecek olan solgun yüzlü şövalyen

tarih ve imza

Mektup yazma işi bitince Don Kişot derin bir ah çekti. Seyisine bağırıp gelmesini söyledi. Ancak bizimkinden  ses  seda  çıkmadı.  Kahramanımız,  merak  edip  onu  aramaya  çıktı.  Çevreyi  bir  hayli dolaştıktan sonra bir de ne görsün. Tembel uşak, boylu boyunca yatmış, horul horul uyuyor...

–   Seni uykucu şişko seni! diye bağırarak onu uyandırdı.

Sanço, faltaşı gibi açılmış gözlerle efendisine bakarken haykırdı:

–   Muhafızlar! Yakalayın şu adamı!

Şaşırma sırası Don Kişot’a gelmişti:

–   Sanço, oğlum, kendine gel! Ne muhafızından bahsediyorsun sen, aklını mı kaçırdın?

Sanço, gözlerini bir müddet ovuşturduktan ve uykusunu dağıttıktan sonra nihayet kendine gelebildi:

–  Ah, efendim, ah... Bana bağışladığınız adaya gitmiş valiliğe başlamıştım. Bir görseydiniz, inanın,

şahinler gibi idare ediyordum adacığımı...

–   Korkuttun beni oğlum... Kalk artık, mektup işleri tamam. Şu fazla yazı bulunanı Duslinea’m için.

Şu da yeğenime vereceğin senet...

–   Peki, Senyör! Beni Rosinenta’ya bindirin de bir an evvel yola çıkayım.

–   Dur  hele  oğlum!  Bundan  önce  sana  birkaç  çile  örneği  göstereyim  ki,  gördüklerini  sevgilime

anlatasın...

Bunları  dedikten  sonra  soyunmaya  başladı.  Olimpiyat  atletleri  gibi,  bir  tek  donla  kaldı. Yattı, yuvarlandı, parende attı, amuda kalktı... Ne kadar numarası varsa gösterdi... Bu arada birkaç defa donu düştü. Sanço, gördüğü delilikler karşısında güleceğini mi yoksa ağlayacağını mı bilemedi...

–   Yeter, senyör, yeter Tanrı aşkına! Bir saçı uzun için bu çilelere katlanmaya değmez! Vallahi, o

karıyı  görünce  öyle  şeyler  anlatacağım  ki,  ağzı  bir  karış  açık  kalacak!  Hele  istediğiniz  cevabı vermesin de bak ne yapıyorum. Sarayını veya evinin damını başına yıkmazsam bana da...

–   Hah, işte şu anda biri bizi dinlese, inan senin de benden aşağı kalır deli olmadığını hemen anlar!

Sakın, soylu Dulsinea’mın yanında patavatsızlıklar yapıp beni küçük düşürme! Şerefli bir şövalyenin seyisi olduğunu unutma!

–   Bu konuda size bir garanti veremem. O, işin gidişatına bağlı bir şey… Haydi, senyör giyinin artık!

Yoksa üşütüp iyice zıvanadan çıkacaksınız!

–    Sanço, daha bir iki zor çile örneği daha göstermek istiyorum. Şu kayaların üzerine çıkıp aşağı

yuvarlanayım. Ağaçlara tırmanıp daldan dala uçayım.

–   Bu söylediklerinizin hepsini yapacağınızdan şüphem yok! Hiç zahmet etmeyiniz, efendim. Aynen

yapmışsınız gibi Dulsinea’ya anlatacağım. Hem daha neler anlatacağım Allah bilir...

–    Sanço, gözünü seveyim, Dulsinea’ma kaba davranma. O çok soylu ve nazik bir çiçektir. Sakın

karın Teresa’ya yaptığın gibi bağırıp çağırma!

–     Ne demek istiyorsunuz, Senyör? Yani sizinki çiçek de benimki çayır otu mu? Yoo, efendim,

Teresa’ma laf söyletmem... Belki soylu filan değil, ama evimin gülü, çocuklarımın bülbülüdür o!

–     Teresa  bacımı  ben  de  severim;  erkek  gibi  kadındır! Ancak  bir  köylü  karısı  ile  bir  prensesi

ayırdetmen gerektiğini söylüyorum o kadar. Bunda alınacak ne var?

–      Şu  soyluların  işine  aklım  ermedi,  gitti...  Her  neyse,  yine  de  söylediklerinizi  unutmamaya

çalışacağım.

–   Aferin, oğlum! Zaten iyi bir seyise de bu yakışır. Al şu mektupları. Sakın düşürüp kaybedeyim

deme! Aksi halde hem üç sıpadan olursun, hem de görevini yerine getiremediğin için benden dayak yersin...

–   Tamam, efendim! Lütfen, giyinin artık. Sizi çıplak görmeye dayanamıyorum.

Kahramanımız giyindi. Sanço’yu Rosinenta’nın sırtına bindirdi. Neler yapacağını bir kere daha tekrarlayıp onu yolcu etti.

Beş dakika geçmemişti ki, bizimki geri döndü. Don Kişot, uşağını tekrar karşısında görünce çok kızdı:

–   Yine ne var beceriksiz adam!

–   Şey, efendim...

–   Ne diye lafı ağzında geveleyip duruyorsun! Söyle çabuk, neden geri döndün?

–   Sevgili şövalyem, burası öyle kuytu bir yer ki, geri gelirken bulamam diye korkuyorum...

–   Bak bunda haklısın işte! Bolca katır tırnağı keselim. Giderken bunları geçtiğin yerlere serpersin.

Böylece dönüşünde yolu bulman kolay olur.

–     Hay  aklınızla  bin  yaşayın!  Tam  deli  olduğunuza  karar  verdiğim  zaman  öyle  akıllıca  şeyler

yapıyorsunuz ki, size haksızlık ettiğimi düşünüyorum...

–   İnsanoğlunun düştüğü hatalardan biri de budur zaten. Başkalarını eleştirmekten kendisini tanıyacak

zaman bulamaz... Her ne ise, bu hamur çok su götürür. İşimize bakalım.

Birlikte  bol  miktarda  katır  tırnağı  topladılar.  Don  Kişot,  seyisine,  bunları  ormandan  dışarı çıkıncaya kadar belli yerlere serpiştirmesini söyledi.

Sanço, giderken, efendisinden kendisi için çokça dua etmesini istedi. Sarılıp koklaştıktan sonra vedalaştılar.

PAPAZ’LA BERBER İŞE EL KOYUYORLAR

Sanço, durup dinlenmeden, akşama kadar yol aldı. Hava kararmak üzereyken uzaktan bir han görüp sevindi. Nihayet midesi sıcak yemek görecek, sırtı da yumuşak yatağa uzanabilecekti. Yaklaştığı zaman, burasının çifte dayak yedikleri Santa Hermandad’lı han olduğunu fark etti. Efendisi de yanında olmadığına göre, gözünün yaşına bakmaz, pestilini çıkarıncaya kadar döverlerdi.

Tam bunları düşünürken handan iki kişinin çıktığını gördü. Bunlar, kendi köyünden Papaz Efendi ile Berber  Nikolas’tan  başkası  değillerdi.  Sanço,  onlara  görünmemek  için  kaçmaya  çalıştıysa  da beceremedi. Adamlar, bizimkini hemen tanıdılar:

–   Dur hele Sanço kardeş, ne diye bizden kaçıyorsun?

–   Sizden değil, Hancı’dan kaçıyorum. Sebebini anlatmak uzun sürer.

Berber, şüpheli gözlerle onu süzdükten sonra sordu:

–   Çok sevdiğin boz eşeğine ne oldu?

–   Efendimin kurtardığı kürek mahkûmlarından biri, biz uyurken, onu çalıp götürdü.

–   Vah, vah... dedi. Papaz, alaylı bir sesle, demek öyle oldu ha?

–   Kutsal kitap üzerine yemin ederim ki doğru söylüyorum.

–   Efendinin atı sende ne geziyor bakalım, diye sordu berber...

–   İşte onu da anlatmak uzun sürer. Hem anlatsam da bana inanacağınızı sanmıyorum...

Berber dayanamadı:

–   Bana bak şişko seyis! diye bağırdı, Senyör Kesada’ya ne yaptın çabuk söyle!

–   Ne demek istediğini anlamıyorum?

–   Altınlarına ve atına konmak için onu öldürüp hangi çukura attığını soruyoruz!

Sanço,  bu  iki  adamdan  yakayı  kurtaramayacağını  anlayınca,  başlarından  geçen  son  macerayı, ormana kaçışlarını ve efendisinin kendisini Dulsinea’ya elçi olarak gönderdiğini bir bir anlattı.

–      Efendinin  sana  verdiği  sözleri  tutacağına  emin  misin?  Ada  valiliğini  unutman  gerekecek

herhalde...

–     Yoo,  yanılıyorsunuz,  Peder!  diye  itiraz  etti  Sanço.  Efendim  söz  vermiş  ise,  mutlaka  yerine

getirecektir... Hiç bir şey, onu şövalyelikten vaz geçiremez. Siz efendimi yeterince tanımıyorsunuz!

Papaz onu bu yolla kandıramayacağını anlayınca, tehdit yoluna gitti:

–    Eğer dediklerimizi yapmazsan, seni handaki Santa Hermandad muhafızına teslim ederiz. Ondan

sonra efendin bile kurtaramaz...

–   Vay başıma gelenler!

–   Nedir benden istediğiniz Peder, siz onu söyleyin!

–   Dua  et  ki,  cahil  ve  kaba  bir  insan  olduğun  için  seni  ciddiye  almıyorum...  Yoksa,  bu

terbiyesizliğini sana pahalıya ödetirdim!

Sanço,  onu  daha  fazla  kızdırmamak  için  sesini  çıkarmadı.  Berber  Nikolas  da  okuma  yazma bilmeyen bir adam olduğundan Papaz’ın sözlerine fena içerlemişti. Bunu hissettirmemeye çalışarak araya girdi:

–     Bence planınızı anlatmaya başlasanız iyi edersiniz Peder! Bırakın, herkesin cahilliği kendine

kalsın...

Papaz Efendi, Berber’in kızdığını anladı. Zoraki bir tebessümle, şirin görünmeye çalışarak söze başladı:

–       Bak  Sanço  kardeş!  Eğer  planımızın  iyi  yürümesinde  yardımcı  olursan,  efendin  yeniden

şövalyeliğe başlayacak; böylece sen de çok istediğin adana kavuşacaksın.

–   Benim efendim zaten şövalye. Hem de su katılmadık bir gezici şövalye.

–   Bizi dinleyecek misin, yoksa Santa Hermandad’a teslim edelim mi seni?

–   Sizi dinlemiyorum demedim ki, efendim şövalyedir dedim o kadar.

–   Şimdi bırakalım bunları da, efendini dağdan aşağıya indirecek planımızı dinle! dedi ve anlatmaya

başladı.

Planı can kulağı ile dinleyen Sanço, itiraz etti:

–  Yoo, Dulsinea işini halletmeden size yardımcı olamam! Ayrıca, şatonun ahırında beni bekleyen üç

sıpam var...

–     Canım  sıpaların  kaçmıyor  ya!  Senedi  cebinde  olduktan  sonra,  istediğin  zaman  gider  alırsın.

Sıpalara kavuşacağım derken adayı elden kaçıracaksın.

–   Üç sıpa için aylardır hayalini kurduğum adadan vazgeçecek kadar geri zekâlı değilim. Dediğiniz

gibi sıpalar nasıl olsa çantada keklik... Peki, Dulsinea işini ne yapacağız?

–   Aman efendim, Dulsinea işi zaten başından beri masal.

–   Ne demek, masal?

–   Dulsinea diye biri yok, anlamıyor musun?

–   Siz gelin de bunu efendime anlatın. Cesaretiniz varsa, onun yanında, “Dulsinea diye biri yok.”

deyin de bakın sizi ananızdan doğduğunuza pişman etmiyor mu?

–   Canım, bunu ona söyleyecek kadar da aptal değiliz herhalde... İzin ver de sözümü tamamlayayım!

–   Buyurun Peder, sizi dinliyorum!

–   Diyorum ki, Dulsinea işi nasıl olsa masal. Masalda yalan mübahtır. “Gittim, sevgilini gördüm,

mektubunu verdim, çok sevindi.” filan dersin. “O da seni çok seviyor, aşkını herkesten gizliyor seni görmek için can atıyor.” dersin...

–   Ya, “Nerede mektubun cevabı?” derse?

–   Sen göründüğün kadar aptal değilmişsin Sanço kardeş...

–   Efendim beni boşuna mı seyis seçti sanıyorsunuz!

–   Doğru, gerçekten iyi bir seçim yapmış. Senden âlâsını da bulamazdı... Nerede kalmıştık?

–   Mektup işinde...

–   Haa, evet! “Okuma yazması olmadığı için cevabını sözlü verdi.” dersin.

–   Okuma yazma bilmeyen soylu olur mu? O soylu bir prensestir, unuttunuz mu?

–   Yahu, sen de efendin aratmaz oldun ha! İşimizi gittikçe zorlaştırıyorsun...

–   Eğer onu inandıramazsam, dayağı siz değil ben yiyeceğim...

–   Canım, uydur bir şey işte... Ne bileyim, “Senin aşkından deli divane olmuş, okumayı yazmayı

unutmuş.” dersin.

–   Amma da kuyruklu bir yalan oldu, ha!

–   Bunlara “beyaz yalan” denir, Sanço kardeş... Biliyorsun, bütün bunları sırf Senyör Kesada’nın

iyiliği için yapıyoruz...

–   Kesada değil, Don Kişot! Eğer onu Kesada yaparsanız, benim ada da kuş olur, elimden uçar!

–   Aman efendim, lafın gelişi öyle dedim.

–   Vallahi orası hiç belli olmaz! Kim bilir, belki de doğru söylüyorsunuz…

–   Sanço, efendinin yanında dura dura, sen de ona benzemişsin. Her şeyin altında bir çapanoğlu

arıyorsun...

–   Eee, ne demişler: “Kır atın yanında duran ya huyundan ya soyundan.”

–   Tamam mı, anlaştık mı?

–   Anlaşamadık  desem  sanki  beni  bırakacak  mısınız? Ya  Santa  Hermandad’ı  ya  da  sizi  tercih

edeceğim...

–   İnan pişman olmayacaksın! Bu hem senin için hem de efendin için hayırlı olacak...

–   Eh, ne diyeyim... öyle diyorsanız, öyledir! Eğer bir kilise azizi olarak siz de yalan söylüyorsanız,

batsın bu dünya! Ne sıpaları ne de adayı isterim o zaman...

Papaz, bu sözler karşısında verecek bir cevap bulamadı. Öyle ki, Sanço’nun deli mi yoksa akıllı mı olduğunda  tereddüde  düştü...  Öteden  beri  Don  Kişot’la  onu  “kafayı  üşütmüş  bir  ikili”  kabul ediyorlardı...

Sanço’yu ikna ettikten sonra, Papaz hana gitti. Çok geçmeden, yanında, ata bindirilmiş güzel bir kızla geri döndü. Bizimki kızı görünce hayretini gizleyemedi:

–   Aman, aman! Bu ne güzel bir kız öyle! Yoksa, Dulsinea’yı mı bulup getirdiniz?

–   Sanço kardeş, ne çabuk unuttun? Sana bahsini ettiğimiz, “Mikomikon Prensesi” bu işte!

–   Peki, nerenin prensesi bu güzel dilber?

–   Yahu, ne laf anlamaz adamsın! Mikomikon ülkesinin prensesi dedik ya!

–   Hayret... Bütün soylular, oturdukları memleketin adını alıyorlar. Sanki o memleket babalarının

malı! Aynı memleketin havasını, suyunu, toprağını paylaşan diğer ademoğulları sanki insan değil! Ne tuhaf şey!

–   Elifi görse mertek sanan şu adamı dinleyen de bir filozof konuşuyor sanacak!

–   Efendimin yanında bir ay kalsan, inan Peder, sen de filozof olursun... Çünkü, okumuş yazmış

adamsın. Ben cahil olduğum için ancak bu kadar kapabildim...

–   Burada oturup senin zırvalarını dinlersek, hiç bir zaman Kara Dağ’a varamayız.

–   Kara Dağ da neresi, Peder?

–   Efendinin inzivaya çekildiği yerin adı Kara Dağ’dır.

–   Vay benim kara bahtlı efendim! Demek çile çektiğin yerin adı Kara Dağ ha!

–   Yolcu yolunda gerek demişler; haydi arkadaşlar gidiyoruz!

Sanço önde, diğerleri arkada atları mahmuzladılar. Konuşa konuşa Kara Dağ’a vardılar. Bir şey bizimkinin dikkâtini çekmişti: Mikomikon Prensesi, yol boyunca, hiç konuşmamıştı... Sanço, fazla sabırlı bir adam değildi. Dayanamayıp, Papaz’a sordu:

–   Saygıdeğer Peder, bizim soylu Prenses İspanyolca bilmiyor mu?

–   Bilmez olur mu! Sadece İspanyolca’yı değil, İngilizce ve Fransızca’yı da su gibi konuşuyor.

–   Öyle ya! Koskoca bir ülkenin prensesi olur da dil bilmez mi! Benimkisi de cahillik işte...

Sanço, kendisine prenses diye tanıtılan kızın, Papaz’ın öz be öz yeğeni olduğunu bilmiyordu. Uzak bir köyde oturduğu için onu hiç görmemişti. Tekrar sordu:

–     Peki  bu  bilmem  ne  ülkesinin  güzel  prensesi  niçin  buralara  kadar  gelmiş?  Efendimle  ne  alıp

vereceği var?

Bu soruya Berber cevap verdi:

–   Sevgili dostum, Mikomikon prensesinin başında büyük bir dert var. Bu derde çareyi ancak efendin

Don Kişot bulabilir...

–   Neymiş bu dert, merak ettim doğrusu?

–   Çok kötü kalpli bir dev, prensesimizin ülkesini ve tahtını elinden almış. Onu zindana hapsetmiş.

Kendisi ile evlenmeyi kabul etmedikçe, serbest bırakmayacağını söylemiş. Ancak, prensesin sadık adamları nöbetçilere bolca rüşvet verip onu zindandan kaçırmışlar. Mikomikon ülkesinin yaşlı ve bilgili kâhini, prensese, “Seni bu kötü kalpli devin elinden ancak Mançalı Korkusuz Şövalye Don Kişot kurtarabilir.” demiş. O da bütün tehlikeleri göze alarak Mança iline kadar gelmiş. Etraftan sorup  soruşturmuş.  Don  Kişot’un  eski  dostları  olduğumuz  için,  “Onun  yerini  bilse  bilse  Berber Nikolas’la Papaz Efendi bilir.” demişler. Uzatmayayım efendim, güzel Prenses bize gelip kendisini Mançalı  Şövalye  ile  buluşturmamızı  istedi.  Başından  geçen  acıklı  hikâyeyi  anlattı.  Biz  de  onu kıramayıp birlikte yola çıktık. Önümüze gelen hancıya hamamcıya sorduk. Gerisini biliyorsun işte...

–   Vay be! Aynı efendimin anlattığı şövalye romanlarındaki gibi bir hikâye... Yani lafın kısası, tam

Mançalı Şövalyeye göre bir macera bu!

Sonra, Prenses’e döndü:

–   Sevgili Senyora! dedi, efendime gelmekle en doğru hareketi yapmışsınız... Dünyada devlerle veya

büyücülerle başa çıkabilecek tek gezici şövalye benim efendimdir.

Prenses rolündeki kız, nihayet ağzını açtı:

–   Bu sözleri şövalyenin seyisinden duymak beni rahatlattı, dedi. Prenses’ten yüz bulan Sanço:

–   Güzel ve soylu Senyora, affınıza sığınarak, bir şey sorabilir miyim?

–   Sor, dedi Prenses.

–   Acaba adını aklımda tutamadığım ülkenizde efendime hizmetlerinin karşılığında, çünkü o kötü

devi anasından doğduğuna pişman edeceğinden eminim, bağışlayabileceğiniz bir adanız var mı?

–   Hem de birkaç tane! Beni o devin elinden kurtardığı takdirde, seve seve birini bağışlarım.

–   İşte  bunu  duyduğuma  çok  sevindim,  Prenses  Hazretleri.  Çünkü,  efendimin  bana  bir  ada

bağışlayacağına dair sözü var...

–   Efendine de sana da yetecek kadar adam var; hiç merak etme seyis efendi.

–   Efendimin dünya malında gözü yoktur. O, karşılık beklemeden iyilik yapar. Kendisine vereceğiniz

adayı kabul etmeyeceğini şimdiden söyleyebilirim. Ama bana bağışlayacağınız küçük bir adaya hayır demez...

Böyle konuşa konuşa Kara Dağ’ın eteğine kadar geldiler. Sanço, efendisinin mutlaka uygun durumda olmadığını, kim bilir ne delilikler yaptığını bildiği için şu teklifte bulundu:

–    Beyler, siz burada bekleyin. Ben önden gidip efendime Dulsinea’dan getirdiğim güzel haberleri

ulaştırayım ki, kendisine gelsin. Sonra adını aklımda tutamadığım bilmem ne ülkesinin prensesinden - sevgili  Senyora  kusuruma  bakmasınlar–  bahsedip  mevzuyaısındırayım.  Ondan  sonra  gelir  sizi çağırırım. Prenses:

–   Çok tedbirli bir insansınız, sizi sabırsızlıkla bekleyeceğiz, dedi Sanço, Rosinenta’yı mahmuzlayıp

ormana daldı. Kavuşacağı adanın sevinciyle sanki bulutların üzerinde uçuyordu. Öyle dalgındı ki,

berberin kendisini takip etmekte olduğunu bile hissetmiyordu...

Bizimki, yola serptiği katır tırnaklarını izleyerek Don Kişot’u kolayca buldu. Buldu bulmasına ama, onu görür görmez de yüreği cız etti... Zavallı, bir kayanın üzerine tünemiş öylece bekliyordu. Yüzü iyice sararıp solmuş, adeta canlı cenazeye dönmüştü. Seyisini görünce gözleri parladı. İlk sorduğu soru şu oldu:

–   Dulsinea’mdan ne haber?

–   Haberler iyi! dedi Sanço, hem de beklediğinizden daha iyi...

–   Bana yeniden hayat verdin, sevgili oğlum! Demek sevgilimi gördün, kendisine mektubumu verdin,

öyle mi?

–    Evet senyör! Hem de elimle koymuş gibi kolayca buldum onu... Mektubunuzu alınca ne kadar

sevindi bilemezsiniz. Öptü, kokladı ve sonra nedimesine vererek okumasını söyledi.

–   Sanço oğlum, bütün bu söylediklerinin doğru olduğuna emin misin? Rüya filan görmüş olmayasın!

–   Amma yaptınız, senyör! Rüya ile gerçeği ayıramayacak kadar aptal mıyım?

–   Devam et, lütfen! Dünyanın krallığını verseler bu kadar sevindiremezlerdi beni!

Sanço anlattıkça, Don Kişot’un yüzüne kan geliyor; bir canlılık kazanıyordu. Papaz’la Berber’in öğrettiği gibi bol keseden attı durdu... Dulsinea masalını bitirip Mikomikon Prensesi’ni anlatmaya gelince, ağaçlıkların arkasından acayip kılıklı bir adam peyda oldu. Bu, bizim berberden başkası değildi. Sakal takıp kıyafet değiştirdiği için Sanço bile onu tanıyamamıştı...

Don Kişot, adamı görür görmez, kılıcına el atıp haykırdı:

–   Dur orada ey yabancı! Kimsin, burada ne işin var?

–   Pek saygıdeğer senyör şövalye! diye söze başladı Berber. Ben sizin hakir bir kölenizim. Yaveri

bulunduğum Mikomikon Prensesi, beni size gönderip kendilerini huzura kabul etmenizi rica ediyorlar.

–    Ben de size tam bunu anlatmak üzereydim, dedi Sanço... Zavallının kötü kalpli bir devle başı

dertteymiş.

Don Kişot’un sevincine diyecek yoktu. Tebessüm ederek seyisine şöyle dedi:

–   Gördün mü, oğlum Sanço! Aynı günde iki büyük sevinci birden yaşıyorum... Sonra, yaver kılığındaki Berber’e döndü:

–   Prensesiniz Senyora alteslerine söyleyiniz, kendisini burada kabul etmekten şeref duyacağım!

–   Allah kılıcınıza güç versin senyör şövalye! Bu iyiliğinizi ömür boyu unutmayacağız, diyen berber,

arkasına bakmadan geldiği yoldan geri döndü.

Çok geçmeden, kızla birlikte göründü. Üzengisinden tutarak attan inmesine yardım etti. Prenses, gelip şövalyenin önünde diz çöktü:

–   Ey şövalyeliğin yaşayan âbidesi! Bana yardım edeceğinizi vadetmedikçe buradan kalkmayacağım,

karşınızda  dünyanın  en  talihsiz  ve  bahtsız  prensesini  görüyorsunuz.  Ona  ancak  siz  yardım edebilirsiniz...

Don Kişot, kızı yerden kaldırmaya uğraştı ise de başaramadı. Kendisi de diz çökmek zorunda kaldı ve yüz yüze geldiler...

–   Prenses, ben sizin kölenizim, ricanız benim için emirdir.

–   O  halde  beni  o  kötü  devin  elinden  kurtarmadıkça,  başka  hiçbir  şey  için  kılıcınıza  el

atmayacağınıza söz veriniz. Sizden bu sözü almadıkça yerden kalkmayacağım!

–   Size şövalye sözü veriyorum ki, o hain devin kellesini gövdesinden ayırmadıkça, başka hiçbir şey

için kılıcıma el atmayacağım! Lütfen, yalvarıyorum size, kalkın artık yerden!

Kız yerden kalkarken şövalye ona yardım etti. Sanço, adasına kavuşmuş gibi bağırdı:

–   Prenses Senyora! Efendim yemin ettiğine göre devi ölmüş bilin!

–   Sen de kendini adana kavuşmuş bil, dedi kız...

Don Kişot, prensesin söylediği son cümleyi duyunca seyisine döndü. Kızgın bir sesle:

–   Aç gözlü, saygısız uşak! diye bağırdı. Bunu bana nasıl yaparsın? Prensesin önünde beni küçük

düşürmeye utanmıyor musun?

–   Ah Senyora, yaktınız beni! diye inledi Sanço. Adadan bahsetmenin sırası mıydı şimdi? Vallahi,

soylusu da soysuzu da gevezelikte aynı bu kadın milletinin...

Bizimki, başına gelecekleri bildiği için, kaçıp prensesin arkasına saklandı. Şövalye, burnundan soluyordu:

–   Sakın ağzını bir daha açayım deme! Konuştukça çam deviriyorsun, şapşal uşak!

–   İyi vallahi... Her şey yolunda iken “Sevgili Sanço Kardeş”, işler kötüye gidince “Şapşal Uşak”

oluyoruz!

Prenses rolündeki kız, gülmemek için kendini zor tutuyordu. İşi tatlıya bağlamak maksadıyla duruma müdahale etti:

–  Affetmek, büyüklüğün şanındandır senyör şövalye. Hatırım için iyi kalpli seyisinizi bağışlamanızı

rica  ediyorum.  Zira,  benden  ada  filan  istemiş  değildir.  Hakkınızda  o  kadar  çok  şey  duydum  ki, Sanço’ya bağışlamayı vadettiğiniz ada da bunların içinde...

–    Soylu Prenses’im, siz onu yeterince tanımıyorsunuz. Yüz buldu mu, astarını ister. Bazen uşak

olduğunu unutup ortağımmış gibi benimle pazarlığa tutuşur. Eğer, kendisine gösterdiğiniz yakınlıktan dolayı sizden bir ada istemiş olsaydı, buna hiç şaşmazdım!

Berber, bir an önce yola çıkmak için yaver rolünü tekrar takındı:

–    Sevgili prensesim! O kara vicdanlı dev, mutlaka kaçtığınızı öğrenmiş; halkınıza etmedik zulüm

bırakmamıştır.  Yiğit  şövalyemiz,  lütfedip  yola  çıkmamıza  izin  verirlerse  kendisine  müteşekkir kalacağız...

–    Yaverim çok haklı, asil şövalye hazretleri. Devin başını gövdesinden ayırdığınızı görmedikçe

içim rahat etmeyecek, halkım işkence altında inlerken gözüme uyku girmeyecektir...

–   Sizin şu üzüntünüz, deve olan kinimi bir kat daha arttırmış bulunuyor, güzel Senyora! Onunla bir

an önce karşılaşabilmek için sabırsızlanıyorum. Hemen yola çıkalım.

Don  Kişot,  silahlarını  sıkılayıp  Rosinenta’sına  atlayınca;  Sanço  yaya  kaldı.  Berber’in  de  yaya olması,  onu  bir  parça  teselli  ediyordu.  Prensesle  Mançalı  Şövalye  önde,  diğer  ikisi  yaya  yola koyuldular. Ormandan çıkıp düze indiklerinde Papaz’la karşılaştılar. Kahramanımız onu görünce çok şaşırdı:

–   Sevgili dostum, bu ne tesadüf! Hayrola, ne işiniz var buralarda?

–   Soylu altesleri Mikomikon prensesinin sizi aradığını bildiğimden onu takip ettim. Bu hareketimi

hoş  göreceğinizi  umarım.  Zira  sizi  çok  özledim.  Ayrıca,  şöhretinizin  İspanya  sınırlarını  aşmış olmasından gurur duydum...

Bu son sözler, Don Kişot’un çok hoşuna gitmişti:

–    Şöhret peşinde koşan biri olmadığımı çok iyi bilirsiniz sevgili Peder! Nerede göz yaşı, nerede

kanayan bir yara var ise; oraya koşmak benim için zevktir. Bunun için kimseden en ufak bir menfaat beklemiyorum.

–   Ama kendi rızaları ile bir adacık verirlerse hiç fena olmaz! dedi Sanço...

Don  kişot,  beklemediği  bir  sırada,  uşağının  yaptığı  bu  münasebetsizliğe  çok  kızdı.  Mızrağını kaldırdığı gibi onun başına indirdi. zavallı seyis, neye uğradığını bilemeden yediği darbe ile yere yıkıldı.

–    Ne kızıyorsunuz, efendim! Eğer siz böyle savaşmaya devam ederseniz, ömrümün sonuna kadar

vadettiğiniz adama kavuşamayacağım demektir... Söyleyin dostlar, haksız mıyım?

Yattığı yerden söylediği bu sözlere, prenses de dahil, herkes hak verdi. Berber onun kalkmasına yardım  etti.  Don  Kişot,  etraftakilere  ayıp  olmasın  diye,  sesini  çıkarmadı.  Ancak,  her  halinden, seyisine küstüğü belli oluyordu.

Ovada iki saatten beri yol alıyorlardı ki, karşıdan eşeğe binmiş bir adamın geldiğini gördüler. Sanço,  nerede  eşekli  birini  görse,  kendi  boz  eşeğini  hatırlamadan  edemiyordu.  Adam  iyice yaklaşınca, eşeği de binicisini de tanıdı. Yüreği heyecandan ağzına geldi:

–    Sevgili efendim, bütün kutsal şeyler üzerine yemin ederim ki, şu gelen benim eşeğimdir! diye

bağırdı, üstündeki de hürriyetine kavuşturduğunuz kürek mahkûmlarından biridir!

Adam da bizimkileri tanımış, eşekten atladığı gibi tabanları yağlamıştı. Öyle bir kaçıyordu ki, arkasından değme atlı yetişemezdi...

Don Kişot, yolun ortasında, binicisiz kalan eşeği yakaladı. Getirip sahibine teslim etti. Sanço, kral hazinesine kavuşmuş gibi, sevinçten uçuyordu. Koşup eşeğinin boynuna sarıldı:

–    Ah benim can yoldaşım! Nihayet sana kavuşabildim! Söyle bakayım, o haydut herif sana çok

eziyet etti mi? Yoksa seni sattığımı mı düşündün! Karşılığında değil üç sıpa, üç kese altın verseler senden vazgeçmem...

Orada bulunanlar, Sanço’nun eşeği ile sarmaş dolaş olmasına katıla katıla güldüler. Papaz Efendi:

–   Sevgili dostum, bu mahkûm hikayesi de ne oluyor? diye sordu.

Bu  soru,  kahramanımızın  hiç  hoşuna  gitmemişti.  Seyisinin  gevezelik  etmesine  tekrar  kızmış, bağırıyordu:

–   Be hey sersem uşak! Senden mahkûmları soran mı oldu? Aklının ermediği şeylere ne diye burnunu

sokuyorsun?

Sanço’nun yediği mızrak acısı hâlâ gitmemiş olduğundan, şamar oğlanı gibi elleriyle kafasını örtüp, papazın arkasına saklandı. İşin tuhaf tarafı, söylenmeğe devam ediyordu:

–       Yalan  mı  yani!  Kralın  muhafızlarıyla  savaşıp,  ellerindeki  kürek  mahkûmlarını  serbest

bırakmadınız mı?

–    Şövalyeliğin Ş’sinden anlamadığın nasıl da belli oluyor! Zincire vurulmuş o insanlar, suçsuz

olduklarını  söyleyip,  kendilerini  kurtarmam  için  yalvardılar...  Hangi  şartlar  altında  olursa,  olsun birileri benden yardım isteyince, onları geri çeviremeyeceğimi sen de pekâlâ biliyorsun.

Papaz, tekrar söz aldı:

–   Kralın muhafızlarına kılıç kaldırmanın, krala isyan etmek olduğunu bilmiyor musunuz?

–   Bir yerde haksızlık varsa, kral mıral dinlemem! O insanlar, günahkar da olsalar, değil mi ki kendi

arzuları  dışında  zincire  vurulmuş,  zorla  kadırgalarda  kürek  çekmeye  mahkûm  edilmişlerdir...

Gezginci bir şövalye olarak, duruma el koymaktan başka çarem yoktu. Ben doğru olanı yaptım!

–   Ya şimdi kral muhafızları veya Santa Hermandad okçuları sizi aramaya çıkmışlarsa?

–   Dünyanın  bütün  muhafızları  da  önüme  çıksalar,  sevgili  Senyoraya  verdiğim  sözü  yerine

getirmekten beni alıkoyamazlar...

Mikomikon Prensesi rolündeki kız, şövalyenin cesareti karşısında hayrete düştü. Onun gerçeklerden kopmuş bir zırdeli olduğuna iyice kanaat getirdi. Yine de Amcasının yardım teklifini kabul ettiği için hayırlı bir iş yaptığına inanıyordu...

Papaz, şövalyeyi daha fazla kızdırmamak için mahkûm hikayesini orada kesti. Lafı değiştirip, kötü kalpli deve getirdi:

–   Sevgili dostum, bu cesaret sizde oldukça, Mikomikon ülkesine kan kusturan o devin de hakkından

geleceğinize inanıyorum...

–   Eğer büyülü değilse, bu efendim için peynir ekmek yemekten daha kolay bir iştir, dedi Sanço, dua

edelim ki, o kötü dev büyülenmiş filan olmasın. Çünkü ne kadar büyülü işe girmiş isek, temiz bir dayak yiyip öyle ayrılmışızdır...

–     Hay  patavatsız  herif  hay!  diye  bağırdı  kahramanımız,  sana  adam  gibi  konuşmasını  bir  türlü

öğretemedim gitti! Bütün büyücüler başına üşüşsün, e mi!

–   Kızmayın efendim! Ben sadece bildiğimi söyledim.

–   İyi de aptal uşak, her doğruyu öyle rastgele her yerde söylemek doğru mudur?

–   Af buyurun! Ben ne soylu biriyim, ne de gezici şövalyeyim. Öyle ince işlere aklım ermez... Her

gün falakaya da yatırsanız, doğru bildiğimi söylemeden duramam. Onun için, siz siz olun, bana asla sırrınızı açmayın...

–    Ne büyük günah işledim ki, böyle odun kafalı bir uşağa düştüm! Gezici bir şövalyenin şerefi,

yanındaki seyisle ölçülür. Bu görgüsüz keçi çobanı, şerefimi iki paralık etti...

–   Yoo, senyör! Bu kadarı da fazla! Keçi çobanlığı yapmak, kötü bir şey mi? Şerefli olmam için,

tembel tembel oturup hazırdan mı yemem lâzımdı. Ne demek istediğim ortada... Daha fazla konuşmak istemiyorum!

–   Gördünüz mü lafın ucu kendisine dokundu mu, filozof kesilir köftehor! Aynı hassasiyeti efendisine

de gösterse ne olur!

İki ortağın, delilikle akıllılık arasında zik zak çizmeleri herkesi şaşırtıyordu... Sanço’yu eşeğine bindirdiler. Yola devam etmek için şövalyeden izin istediler.

Mançalı  Don  Kişot’a  sık  sık  iltifatlar  ederek  üç  saat  kadar  yol  almışlardı  ki,  kahramanımızla seyisinin katırcıdan ve kötü huylu kızdan dayak yedikleri hana geldiler. Akşam karanlığı bastırmak üzere olduğundan burada gecelemek istiyorlardı. Tabii, bunun için yine Don Kişot’tan izin istemeleri gerekiyordu. Prenses’in yaveri, yani bizim Berber, protokol icabı söz istedi:

–    Sayın şövalye hazretleri, Prensesimiz çok uzun bir yoldan geldiği için fazla yoruldu. Eğer izin

verirseniz, bu geceyi handa geçirmek ve sabah erkenden yola çıkmak istiyoruz.

Efendisinin cevap vermesine fırsat kalmadan Sanço ileri atıldı:

–   Ağalar, yolcu yolunda gerek... Prensesimizin halkı o kötü devin elinde işkence çekerken, bizim

hanlarda, şatolarda keyif çatmamız hiç de asilce bir davranış olmaz!

Don Kişot, seyisinin damdan düşer gibi söze karışmasına çok kızdı:

–   Be terbiyesiz uşak! Ne zaman adam gibi susmasını öğreneceksin? diye bağırdı.

–   Fakat, senyör! Hani katırcı var ya, filan...

–   Kes sesini! Yoksa...

–   Kötü kız var ya, falan...

–   Neler saçmalıyorsun, Tanrı aşkına!

–   Vallahi  efendim...  Eğer,  “Her  doğruyu  rastgele  yerde  söylemek  doğru  değildir.”  dememiş

olsaydınız...

Mançalı Şövalye, seyisinin ne demek istediğini anlamış; ancak anlamazdan gelmeyi tercih etmişti. Prenses’e döndü:

–     Güzel Senyora, uşağım bazen böyle saçmalar... İnanın o zaman ne demek istediğini ben bile

anlayamam. Lütfen, bu zavallının kabalığını hoşgörün. Geceyi şatoda geçirmek istiyorsanız, rahatınızı temin etmek boynumuzun borcudur. Şato sahibi, soylu bir derebeyidir. Kendisini tanırım. Bana büyük saygısı vardır. Karısı da çok alçak gönüllü bir Senyoradır. Size hizmet etmekten şeref duyacaktır.

–   Sizin yanınızda kendimi emniyette hissediyorum, senyör... Nasıl isterseniz öyle olsun. Kahramanımız önde, diğerleri arkada hanın avlu kapısından içeri girdiler. Sanço, eşeğinin yularını

çekerek geriye kalmış, eşikte durmuş, neler olup biteceğini gözlüyordu. Hancı, daha önce papazdan bolca  bahşiş  almış  olduğundan  saygı  ile  yerlere  kadar  eğildi.  Don  Kişot,  bu  saygıyı  kendisine gösterdiğini zannederek teşekkür etti. Prenses’in şatoda gecelemek istediğini, onun rahat etmesi için ne gerekiyorsa yapılmasını söyledi.

Adam, tekrar yerlere kadar eğildi:

–   Gezici bir şövalye ile bir prensesi ağırlamaktan şeref duyarım, dedi.

İşlerin  yolunda  gittiğini  gören  Sanço,  korka  korka  kalabalığa  karıştı.  Hancı,  içeri  girmiş, hizmetçilere emirler yağdırıyordu. Bu arada ilk yaptığı iş, kötü ahlaklı kızına ortalıkta görünmemesini söylemek oldu...

Yemekler  yendikten  sonra,  herkes  odasına  çekildi.  Berberle  papaz,  Don  Kişot’a  görünmeden prenses rolündeki kızın odasına girdiler. Ertesi gün yapacakları işleri konuştular. Ancak, şövalyeyi evine götürebilmek için iyi bir sebep bulamadılar. Tam bu sırada, hanın avlusundan bir gürültünün geldiğini duydular. Berber, ne olup bittiğini anlamak için, başını pencereden dışarı uzattı. İki çift öküze koşulmuş kocaman bir köylü arabasının içeri girmiş olduğunu gördü. Bunu diğerlerine de haber verince, Papaz’ın aklına çok parlak bir fikir geldi.

–   Tamam, buldum! diye bağırdı. Fikrini açıklayınca, yeğeni ile Berber onu buluşundan dolayı tebrik

ettiler.

Papaz’ın planı şuydu: Sahibini ikna edip arabayı iki günlüğüne kiralayacaklar. Hancı’dan yeteri kadar ağaç parçaları satın alıp bunlarla bir kafes yapacaklar. Kafesi arabaya yükleyecekler. Sonra beyaz  çarşaflara  bürünüp  kahramanımızın  odasına  girecekler.  Onu  tuttukları  gibi  aşağıya  götürüp kafese kapatacaklar. Planın devamına gelince... Onu da, gelin olaylar sırasında birlikte görelim.

Berber’le Papaz aşağıya indiler. Hancı’yı da yanlarına alarak arabanın sahibine gittiler. Çok hayırlı bir iş için arabasını iki günlüğüne kiralamak istediklerini söylediler. On altına onu razı ettiler. Hancı ile  anlaşmaları  da  zor  olmadı.  Adam,  istedikleri  ağaçları  bulup  getirdi.  Kafesi  zamanında yetiştirebilmeleri  için  iki  adamını  yanlarına  yardımcı  olarak  verdi.  Fazla  gürültü  çıkarmadan çalışmalarını söyledi.

–   O deli şövalyenin uyanıp ortalığı birbirine katmasını istemiyorum, dedi...

Dört adam, kısa zamanda, sağlam bir kafes yapıp onu arabanın üzerine yüklediler. Bütün bu işler olup  biterken,  kahramanımız  her  şeyden  habersiz  horul  horul  uyuyordu. Yediği  dayaklar,  çektiği çileler zavallıyı öyle halsiz düşürmüştü ki, yanında top atsalar uyanacağı yoktu.

Bizimkiler, işlerini bitirdikten sonra hancıdan dört tane beyaz çarşaf istediler. Hem kendileri hem iki yardımcıları çarşaflara büründüler. Yukarı çıkıp Don Kişot’un odasına daldılar. Berber onu öyle bir bağladı ki, kahramanımızın kıpırdayacak hali kalmadı. Son düğümü fazla sıkmış olacak, Mançalı Şövalye inleyerek gözlerini açtı. Açması ile çığlığı basması bir oldu:

–     Sizi  it  dölleri  sizi!  Korkak  Freston  sizi  göndereceğine,  cesareti  varsa  kendisi  gelip  benimle

kozunu paylaşsın! Tez, şu ipleri çözün! Yoksa, hepinizi ananızdan doğduğunuza pişman ederim.

Hayalet  adamlar,  Don  Kişot’un  tehditlerine  aldırmadan,  karga  tulumba  onu  aşağıya  indirdiler. Kafesin kapağını açıp içeriye soktular. Sonra da üzerinden kilitlediler.

Berber, sesine boğuk bir ton vererek şöyle dedi:

–      Ey  şövalyelik  mesleğinin  son  temsilcisi!  Freston,  senin  düşmanın  olduğu  kadar  bizim  de

düşmanımızdır. Seni büyük bir tehlikeden kurtarmak için gelmiş bulunuyoruz. Biz, iyiliğini isteyen şövalyelerin  ruhlarıyız.  Kara  Dağ’da  çektiğin  çilelerin  haberi  bize  ulaştı.  Katlandığın  acıların mükâfatı olarak, seni koruma altına alıyoruz. Mikomikon prensesine verdiğin sözü de biz üzerimize alıyoruz. Çünkü o dev büyülüdür. Hakkından ancak biz geliriz... Bir şövalye, üstadlarına fazla soru sormaz! Bize itimat et ve sesini çıkarma!

Kahramanımız,  duyduklarından  manevi  bir  haz  aldı.  Ağzını  açıp  tek  kelime  söylemedi. Hayaletlerden biri yukarı çıkıp Sanço’yu uyandırdı. Zavallının, çarşafa bürünmüş adamı görüp ne hallere girdiğini varın siz düşünün...

Araba  yola  çıkıp  handan  biraz  uzaklaşınca,  bizimkiler  hayaletlerden  ikisini  geri  gönderdiler. Bunlar,  hancının  yardım  için  verdiği  iki  hizmetçiden  başkası  değillerdi.  Cepleri  bahşişle  dolu olduğundan görevlerini severek yapmışlardı...

Papaz’ın yeğeni, hana yakın bir çiftlikte oturduğundan, kendisini merak etmemelerini, sabah olunca kolayca evine gidebileceğini söylemişti. Mançalı Şövalyenin iki eski dostu, arabayı köylerine doğru sürdüler. Sanço da eşeğinin sırtında onları takip ediyordu. Bir ara efendisine yaklaşıp şöyle dedi:

–   Ah, gözümün nuru sevgili efendim! Nedir bu başımıza gelenler! Ne zaman güzel bir macera ile

karşılaşsak, büyücüler gelip işimizi berbat ediyorlar!

–    Sus, sevgili oğlum! Başıma öyle bir devlet kuşu konmuş bulunuyor ki, bunu sana anlatmam çok

zor. Sadece, beni buraya kapatanların büyücü olmadığını bil yeter... Gerisine karışma!

–   Ama, Senyör... Araba bizim köye doğru gidiyor?

–   Hiç önemli değil! Bizi götürenler, ne yaptıklarını biliyorlar.

Güneş tepelerin üzerinde iyice yükseldiğinde, araba da köye girmiş bulunuyordu. Don Kişot’un, böyle sirk hayvanı gibi, bir kafese kapatılmış olarak getirildiğini gören köylüler, koşarak yeğenine haber verdiler.

Sanço,  şimdilik  yapabileceği  bir  şeyi  olmadığını  düşünerek,  efendisinden  izin  istedi.  Eşeğini dehleyerek evinin yolunu tuttu.

Kahramanımızı taşıyan araba şatoya yaklaştığında, yeğenle kahya kadın da koşarak onu karşılamaya çıktılar. Don Kişot, iki gün boyunca aç, susuz bir halde, hem de bağlı olarak, yolculuk yaptığından iyice halsiz düşmüştü. Ağzını açıp ev halkına cevap verecek gücü kalmamıştı.

Hayaletler  onu  odasına  taşıdılar. Yatağına  yatırdılar.  Bağlarını  çözüp  serbest  bıraktılar.  İşleri bitmiş olduğundan gözden kayboldular...

Şato halkının Papaz’la Berber’in çevirdiği dolaplardan haberleri vardı. Hayalet kılıklı adamları gördükleri  zaman  hayret  etmeyişlerinin  sebebi  buydu.  Bizimkiler,  Mançalı  Şövalyenin  odasından çıktıktan sonra üzerlerindeki çarşafları çıkardılar. Kahya kadına güzel ve gıdalı yemekler pişirerek efendisini iyi beslemesini söylediler. Papaz:

–   Kahya bacı, dedi, bir müddet için Senyör Kesada’yı görmesek belki geçmişi daha kolay unutur.

Yalnız dediğimizi unutma, ona iyi bak ki yüreği ve beyni güçlensin, böylece normal hayata dönebilsin.

–   Hay hay Peder, elimden geleni yaparım dedi. Kahya kadın, Tanrı sizden razı olsun. Bu iyiliğinizi

nasıl öderiz...

–     Emeklerimizin  ve  zahmetlerimizin  hepsi  efendinize  helal  olsun.  O  iyi  bir  insandır. Yeter  ki,

planımız hedefine ulaşsın. Bundan sonra dua etmekten başka elimizden bir şey gelmez... İyileşme emareleri başlayınca bize mutlaka haber ver. Gelip kendisini ziyaret edelim.

–   Olur Peder. Merak etmeyin, iyileşir iyileşmez size haber ulaştırırım.

Berber’le Papaz, çok hayırlı bir iş yapmış olmanın gönül huzuru içinde evlerine gittiler. Kahya kadın da efendisine yemek pişirmek üzere mutfağa indi.

Biraz  da  Sanço  Panza’dan  bahsedelim:  Efendisinden  izin  aldıktan  sonra  doğruca  evine  gitti. Karısını ve çocuklarını görmek için can atıyordu. Teresa onu eşikte görür görmez feryadı bastı:

–   Amanın, amanın! Gözlerime inanamıyorum! Çocuklarımın babası geldi!

–   Nasılsın bakalım karıcığım?

–   Kocasız bir kadın nasıl olursa öyle... diye sitemli bir cevap verdi Teresa.

–   Ne demek istiyorsun?

–   Kızma canım, “Çocuklara hem babalık hem de annelik yapmak kolay değil.” demek istedim... Sen

neler yaptın bakayım? Ceplerin para, çantan hediyeler dolu olarak gelmişsindir inşallah... Şu yamalı elbise  ile  komşu  kadınlara  daha  fazla  görünmek  istemiyorum.  Çocukların  da  elbiseleri  ve ayakkabıları iyice eskidi.

–    Ah karıcığım! diye inledi Sanço. Gezici şövalyelik zannettiğin kadar para getiren bir meslek

değil. Ama şöhreti ve dayağı bol...

–   Desene gittiğin gibi, meteliksiz geri döndün! Keçi çobanlığı, şu ne idüğü belli olmayan seyislikten

daha iyiydi. Ne diye o deli herifin arkasına takılıp gittin? Artık aklını başına toplamanın zamanı geldi de geçiyor bile. Çiftinin çubuğunun başına geç.

–    Yoo,  Teresa!  Efendim  bir  krallık  ele  geçirdiği  zaman,  bana  da  bir  ada  bağışlamayı  vâdetti.

Adama kavuşmadan seyisliği bırakmayı benden isteme! Şunun şurasında ne kaldı ki...

Okul yüzü görmemiş olan kadın sordu:

–   Bu ada dediğin de ne ki? Yenilir içilir bir şey mi? Satsan kaç para eder?

–   Ne yenir ne içilir, ne de satılır bir şeydir. Ada demek, şanlı şerefli bir saltanat demektir. Teresa’nın kafası iyice karıştı:

–   Bilmece  gibi  laflar  ediyorsun:  Şanlı  şerefli  bir  şey  ama;  yenmiyor,  içilmiyor...  Satsan

satamıyorsun?  O  deli  şövalyenin  yanında  kalalı,  sen  de  kafayı  bozmuşsun  anlaşılan.  Vah  zavallı kocacığım, vah!

–    Karıcığım, bırak da anlatayım. Efendim bana vâdettiği o adayı bağışladığı zaman ben vali yani

kont gibi bir şey olacağım, sen de kontes olacaksın. Kontes demek, kraliçe veya prenses gibi bir şey işte... Kralın sarayı gibi bir şatoda oturacağız. Hizmetçilerimiz olacak. Pek çok paramız ve malımız olacak. Kadife elbiseler giyecek, atlı arabalara bineceksin...

–   Ay, ay! Tutun beni bayılacağım... Sen iyice kafayı üşütmüşsün, ayol! Keçi çobanından kral, eli

nasırlı köylü karısından kraliçe olduğu nerede duyulmuş? İkimiz de anlamayız bu işlerden!

–   Efendim Don Kişot, olur diyorsa olur! Sen ondan daha iyi mi bileceksin! Hem, vali olunca okuma

yazma bilmeye ne gerek var! Her valinin bir mektupçusu olurmuş. Mektuplarını o yazar, gelenleri de o okurmuş...

–   Aklım bu işe hiç yatmadı ama... Madem öyle diyorsun, öyle olsun bakalım. Ama bilmiş ol ki,

beklemeye tahammülüm kalmadı. Şu valilik mi, kontluk mu her neyse, bir an önce olsun. Yoksa ben yapacağımı bilirim!

–     Tamam,  karıcığım!  Sen  hiç  merak  etme...  Efendim  biraz  kendisini  toparlasın,  hemen  sefere

çıkarız. Onun bir krallık ele geçireceğine ve bana da bir ada bağışlayacağına hiç şüphem yok...

Sanço, karısını böylece ikna ettikten sonra evin eksiklerini tamamlamak üzere kolları sıvadı. Önce ahırı bir güzel temizledi. Boz eşeğin önüne taze saman ve yulaf koydu. Sonra evin etrafını çevreleyen çiti tamir etti.

Birikmiş işleri tamamlaması iki gününü aldı. Bu arada efendisini iyice özlediğinden, onu görmek için can atıyordu... Bir bahane uydurup evden uzaklaştı. Doğruca Senyör Kesada’nın şatosuna gitti.

Don Kişot’un evde kalmış yeğeni bizimkini kapıda görünce önüne dikildi. Onu içeri almak niyetinde olmadığı her halinden belli oluyordu:

–     Dur  bakalım,  şişko  köylü!  diye  bağırdı,  birazcık  aklın  varsa  paşa  paşa  geldiğin  yere  geri

dönersin!

–   Çekil önümden, ben ancak efendimden emir alırım!

Kahya kadın bağrışmaları duymuş, yeğene yardım etmek için koşarak gelmişti. O da Sanço’ya kafa tuttu:

–   Ne laftan anlamaz adamsın! Bas git evine! Efendimi bu hale getiren sensin, kahrolası şişko!

–   Hop hop, kendine gel kadın! Ağzından çıkanı kulağın duysun! Şövalyeyi görmeden şuradan şuraya

adımımı atmam!

Don Kişot, seyisinin sesini tanımış, yattığı yerden bağırıyordu:

–   Bırakın gelsin! Kadınlar ne zamandan beri erkeklerin işine karışmaya başladılar! Oraya gelirsem

ikinizi de tepelerim, bilmiş olun!

Kahya kadınla yeğen duydukları sesten ürktüler. Gerçekten yerinden kalkıp gelirse, ne yapacağı belli olmazdı... İstemeye istemeye Sanço’ya yol verdiler. Bizimki sallana sallana efendisinin odasına girdi. İki dost birbirlerine sarılıp hasret giderdiler.

Yeğen, koşarak Papaz’a gitmiş; seyisin şatoya geldiğini ve efendisinin aklını çelmek için odasına girdiğini haber vermişti. Papaz, bunları duyunca:

–   Hay lanet herif, diye bağırdı, pişmiş aşa su katmak diye buna derler!

Vakit geçirmeden cübbesini giydi. Giderken berbere uğramayı da ihmal etmedi. İkisi birlikte şatoya geldiler. Onlar içeri girdiğinde Don Kişot’la Sanço tekrar kaçmak için plan yapıyorlardı...

Kahya kadın papazı görünce yalvaran bir sesle:

–   N’olursunuz Peder... dedi, şu deli şişkoyu efendimden uzaklaştırın! Yoksa, ne yapıp yapar Senyör

Kesada’mızı yine yoldan çıkarır.

–   Hele sabret Kahya bacı, içeri girip neler olduğuna bir bakalım... diyerek Don Kişot’un odasına

doğru  yürüdü.  İçeri  girebimek  için  kapıyı  çaldı.  Ancak,  iki  ortak  hiç  birşey  duymamış  gibi konuşmalarına devam ediyorlardı. Öyle ki, Papaz’la Berber odaya girdikleri halde, onları görmemiş gibi davrandılar:

–   Ya demek öyle! dedi Don Kişot.

–   Evet Senyör, öyle... diye devam etti Sanço, bizimkisi delilikten başka bir şey değilmiş! Artık bu

saçma şövalyelik maceralarını terkediyor, çiftimin çubuğumun başına dönüyorum.

–   Haklısın Sanço kardeş.. diye onu tasdik etti eski efendisi, bizimkisi delilikten başka bir şey değil..

Ben  de  aynı  fikirdeyim.  Kendimi  toparlar  toparlamaz  üzdüğüm  ev  halkından  ve  dostlarımdan  – özellikle Papaz Efendi’den ve Berber Nikolas’tan– özür dileyeceğim. O saçma sapan şövalyelik mesleğinden vazgeçtiğimi söyleyeceğim.

–   Tanrı’ya şükürler olsun! diye bağırdı Papaz.

–   Evet, binlerce şükürler olsun! dedi Berber.

Don Kişot onları yeni görmüş gibi yatağından doğruldu:

–    Ne diye geldiğinizi haber vermediniz, sevgili dostlarım? Sizi gördüğüme çok sevindim... Hele

gelin şöyle yanıma oturun, biraz hasret giderelim.

–      Senyör  Kesada,  istemeyerek  kulak  misafiri  olduğumuz  sözler  karşısında  ne  kadar  sevinç

duyduğumuzu anlatamam...

–    Evet, aziz Peder... Acı ama gerçek. Geç de olsa bir delilik yaptığımızı kabul ediyor ve sizi

üzdüğümüz için özür diliyoruz.

–   Efendim, dostluk dediğin kötü günde belli olur... Biz sizi şövalyelik zamanınızda bile unutmadık.

Çok şükür dualarımız kabul oldu...

–   Sadece dua mı ettiniz, Peder? dedi Sanço.

Papaz, bu münasebetsiz köylünün ne demek istediğini çok iyi anlamıştı, ama anlamazlıktan geldi:

–   Şu şakacılığından bir türlü vazgeçmiyorsun Sanço kardeş... dedi, ama boş ver, sana yakışıyor!

Don  Kişot  dahil,  hepsi  bu  cevaba  güldüler.  Papaz,  Mançalı  Şövalyenin  gerçekten  iyileşip iyileşmediğini anlamak için lafı döndürüp dolaştırıp yine şövalyeliğe getirdi:

–   Senyör, öyle meşhur oldunuz ki, maceralarınız bütün İspanya’da dilden dile dolaşıyor.

–   Rica ederim Peder bırakalım bunları! Daha ciddi şeylerden bahsedelim... Yaptığım delilikleri

hatırlatıp beni daha fazla mahçup etmeyin!

Papaz, Senyör Kesada’nın iyice akıllandığına kanaat getirip ondan özür diledi. Bir daha şövalyelik konusunu açmayacağına söz verdi.

*  * *

Her şey yoluna girmiş görünmesine rağmen, dostları Don Kişot’u göz hapsinde tutmaya devam ediyorlardı.  Sanço’nun  sık  sık  efendisinin  ziyaretine  gelmesi,  onları  ister  istemez  şüpheye düşürüyordu.

Kahramanımız, seyisi ile baş başa olduğu birgün onun kulağına eğilip fısıltı ile şöyle dedi:

–    Oğlum Sanço, benim şu geri zekâlı yeğenim var ya, aklı sıra Papaz’la Berber’in muhbirliğini

yapıyor. Eğer şu anda bile kapıyı dinlemiyorsa ben de ne olayım...

–   Bunu anlamak zor değil efendim, dedi Sanço. Ayaklarının ucuna basarak, sessizce kapıya yaklaştı.

Açar açmaz çirkin muhbirle burun buruna geldi. Dilini çıkarıp,

–   Böö! diye bağırdı.

Kızcağız, korkudan bayılmış; olduğu yere yıkılıvermişti. Don Kişot, belki de hayatında ilk defa, katıla katıla güldü...

Kahya kadın, yeğeni ayıltmak için epey uğraşmak zorunda kaldı. Zavallı gözlerini açtığı halde, çevresine bön bön bakıyor; dili tutulmuşçasına bir tek kelime konuşamıyordu.

Bunu takip eden günler boyunca bizimkiler hep kaçış planları yaptılar. Sanço:

–   Yalvarırım efendim, bir an önce gidelim buradan! Eğer sevgili adama kavuşamazsam Teresa’ya

rezil oldum demektir...

Don Kişot, “Merak etme oğlum”, diyerek onu teselli ediyordu.

–    Çok kısa bir zamanda adanı elinle koymuş gibi bulacak muradına ereceksin. Yeter ki, kimseye

görünmeden buradan kaçmanın bir yolunu bulalım... Papaz’la Berber bizi iyice göz hapsine almışlar. Atım ve silahlarımla beraber nasıl şatodan çıkacağımı bilemiyorum.

Sanço:

–   Efendim, bu pek de zor bir iş değil, silahlarınızı teker teker şatodan çıkarabilirim.

–   İyi de nasıl olacak bu iş?

–   Senyör,  af  buyurun,  yediğim  dayaklardan  ve  çektiğim  çilelerden  sonra  iyice  zayıflamış

bulunuyorum. Elbiselerim artık bol geliyor. Onları cübbemin altına saklar, birer birer dışarı çıkarır, götürür bayırın arkasındaki koruluğa saklarım.

–   Hay aklınla bin yaşa! Yakalanmadan bu işi becerirsen adanı çantada keklik bil...

–   Vallahi adacığımın hatırı için Rosinenta’yı bile cübbemin altına saklamanın bir yolunu bulurum... Don Kişot, bu sözlere gülmemek için kendisini zor tutuyordu.

Sanço,  dediği  gibi  yapmış;  efendisinin  bütün  ağırlıklarını  kaçırıp  koruluğa  saklamıştı. Kahramanımız,  bir  sabah,  Rosinenta’yı  kırda  gezdirmek  istediğini  söyleyince  yeğeni  ondan şüphelenmiş;

–     Amcacığım,  atınızı  kırlarda  gezdirmek  yeni  mi  aklınıza  geliyor?  diye  sormuştu.  Amcasının

kızdığını görünce de fazla ileri gidememiş, silahsız bir yere kaçamayacağını düşünerek buna razı olmuştu.

Don  Kişot,  seyisi  ile  bayırın  arkasındaki  korulukta  buluşmak  için  sözleşmişti.  Oraya  gidince Sanço’yu  boz  eşeğinin  sırtında  kendisini  bekler  vaziyette  buldu.  Etrafı  iyice  kolaçan  edip arkalarından kimsenin gelmediğinden emin olduktan sonra, silahları sakladıkları yerden çıkardılar. Kahramanımız,  Sanço’nun  da  yardımı  ile  kısa  zamanda  silahlarını  kuşandı.  Zırhını  giydi. Rosinenta’ya  atladı.  Mızrağını  eline  alıp  seyisine  kendisini  takip  etmesini  söyledi.  Öyle  hızlı  at koşturuyordu ki, uşağı boz eşekle onu yakalamakta zorluk çekiyordu.

Öğleye  kadar  yavaşlamadan  yol  aldılar.  Ne  hayvanlarda  ne  de  binicilerinde  nefes  alacak  güç kalmıştı. Sanço, arkalarından hiç kimsenin gelmediğini söylediği halde efendisi durmak niyetinde değildi.

–   Sevgili senyör, bir saat daha böyle gidecek olursak korkarım bayılıp eşekten düşeceğim, dedi ve

yakındaki bir koruluğa saklanmayı teklif etti. Don Kişot, bu teklife hayır diyemedi. Koruluğa girip kuytu bir köşeye sığındılar. Yorgunlukları geçince yemeklerini yiyip istirahate çekildiler. Şövalye:

–   Sanço, oğlum! Kuşlar gibi hürüz şimdi; hayatından memnunsun değil mi?

–   Vallahi, ne yalan söyleyeyim, sevgili adama kavuşunca daha da memnun olacağım.

–   O günler fazla uzak değil, inan bana oğlum. Dulsinea ile buluşmamı sağlarsan, sana bir değil iki

ada bile bağışlayabilirim.

–    Haydaa! Şimdi durup dururken, Dulsinea da nereden çıktı? Ne buluşmasından bahsediyorsunuz,

efendim?.

–   Canım, geçenlerde, mektup götürdüğün zaman “Dulsinea’nız sizi görmek için can atıyor.” demedin

mi?

–        Aman  Senyör!  Aradan  o  kadar  zaman  geçti  ki,  söylediklerimin  bir  kelimesini  dahi

hatırlamıyorum... Ne bileyim, belki de böyle bir şey söylememiştir!

–   Neler saçmalıyorsun sen Sanço! Ne demek “Belki de böyle bir şey söylememiştir.”

–   Şey... Yani...

–   Yoksa bana yalan mı söyledin, ha! Çabuk, ağzındaki baklayı çıkar; yoksa kalkar seni ayağımın

altına alırım! Şuıssız ormanda, yardımına koşacak birini bulamayacağından, başına gelecekleri bir düşün...

–     Sevgili  efendim,  benden  şüphelenmenize  çok  üzüldüm.  Berber’le  Papaz’ın  arkamıza  düşmüş

olacağını  hesap  ederek  böyle  konuştum!  Sizin  anlayacağınız  onlara  yakalanmak  korkusuyla  yan çizmeye çalıştım...

–    Hah, şöyle! Senin ne kadar korkak bir adam olduğunu bilmezmişim gibi, ne diye lafı geveleyip

duruyorsun da gerçeği söylemiyorsun.

Sanço,  aceleden  uyduruverdiği  yalana  efendisinin  inanması  karşısında,  rahat  bir  nefes  aldı. Dulsinea işini halletmeden, adasına kavuşamayacağını anladı...

–   Ne zaman yola çıkıyoruz, senyör?

–   Mümkün olduğu kadar çabuk.

–   Yani yarın sabah mı demek istiyorsunuz?

–   Hayır, bu gece!

Bizimki  efendisini  kızdırmamak  için  daha  ileriye  gidemedi.  Ona  boyun  eğmekten  başka  çare kalmamıştı.

Hazırlıkları tamam olunca, ağaçlıklardan çıkıp Toboso’nun yolunu tuttular. Bütün gece yürüdüler. Güneş tepelerin arkasından yükselmeye başladığı zaman, ancak yolun yarısını katedebilmişlerdi. Bir yerde durup sabah kahvaltısı yaptılar.

Sanço:

–   Efendim, şurada azıcık uzanıp bir iki saat kestirsek hiç de fena olmayacak, zira gözlerimden uyku

akıyor.

Don Kişot:

–   Olmaz! Bir şövalye seyisi iki gün uyumadan yol yürüyebilmeli... Hiç dinlenmeden yola çıkarsak,

Tobosa’ya ancak akşama varabiliriz. Dulsinea’ma kavuşmak için çok sabırsızlanıyorum. Şövalyelik

hayatım boyunca hep bu anı bekledim. Kalk, gidiyoruz!

–   Siz gerçekten delisiniz, Senyör...

–    Gönül ferman dinlemiyor, oğlum! Aşık olmadığın için bu duyguyu bilemezsin... Bütün aşıklar

biraz delidir!

–   Eh, deliliği kabul ettiğinize göre, söyleyecek başka bir şey bulamıyorum... Aşık olan sizsiniz ama,

çilesini beraber çekiyoruz!

–   Sanço, bazen öyle akıllıca laflar ediyorsun ki.....

–    Evet, efendim... Çekinmeyin, devam edin! Keçi çobanlığımı, köylülüğümü, cahilliğimi yüzüme

vurun!

İki ortak, böyle atışarak hayvanlarına bindiler. “Yolcu yolunda gerek” diyerek harekete geçtiler. Akşama kadar, kayda değer bir olayla karşılaşmadan, Toboso’ya doğru at sürdüler. “At sürdüler.” dedikse de bu lafın gelişi... Aslında, bildiğiniz gibi, efendi at sürerken seyisi de eşek sürmektedir...

Toboso’ya vardıklarında hava iyice kararmıştı. Köyünışıkları göründüğü zaman Sanço’yu bir korku sardı:  Dulsinea’yı  nereden  bulup  da  efendisine  gösterecekti. Yalanı  ortaya  çıkar  da,  Don  Kişot, vâdettiği adayı vermekten vazgeçerse ne yapardı?

Seyisi böyle karamsar düşüncelere dalmışken, kahramanımız sevinçle bağırdı:

–   Tanrı’ya şükürler olsun, Dulsinea’mı göreceğim saat gelip çattı! Sanço oğlum, şu anki saadetimi

sana anlatamam. Kendimi yirmi yaşındaki bir delikanlı gibi heyecanlı hissediyorum. Düş önüme, beni sevgilimin sarayına götür!

–   Ne sarayı, senyör? Ben size Dulsinea’nın sarayda oturduğunu söyledim mi?

–   Söylemeye ne hacet! Bir prenses, nerede oturur?.

–   Öyle bağırmayın, senyör! Köyün bütün köpeklerini üzerimize çekeceksiniz...

–   Senin korkaklığın yüzünden vakit kaybedemem. Tez beni Prenses Dulsinea’nın sarayına götür!

–   Bir saraydır tutturmuşsunuz, efendim... Bu gecenin köründe nereden bulayım istediğiniz sarayı?

–    Ne demek, “Nereden bulayım!” Daha evvel oraya gittin ya... Hava karanlık da olsa, kolayca

bulabilirsin.

–   Beni çok sıkboğaz ediyorsunuz, senyör. Biraz müsaade edin de kafamı toplayayım..

Sanço, o kadar şaşırmıştı ki, artık ne yalan uyduracağını bilemiyordu. Yukarıdaki sözleri zaman kazanmak için söylemişti.

–    Af buyurun ama senyör, gecenin bu saatinde bir prensesi rahatsız etmek, sizin gibi soylu bir

şövalyeye yakışır mı? Bunca sene sabrettiniz de sabahı bekleyemiyor musunuz?

–    Çok haklısın oğlum... Daha evvel söyledim ya; aşıkların hepsi bir parça deli olurlar! Eğer sen

hatırlatmamış olsan, kız kaçırmaya gelmiş acemi oğlan gibi Toboso’ya rezil olacaktım...

Sanço, efendisini bu kadar kolay razı edeceğini aklının ucundan bile geçirmemişti. Sabaha kadar bolca zamanı vardı. Ne yapar yapar, bu müddet içinde, Don Kişot’u memnun etmenin bir yolunu bulurdu.

–   Senyör, dedi, beni ara sıra da olsa adam yerine koyduğunuz için ne kadar teşekkür etsem azdır...

Siz, efendilerin en soylusu, en şereflisi, en...

–   Kes sesini yağcı uşak! Sana kaç defa söyledim, iltifatın aşırısı dalkavukluktur! diye... Gezici bir

şövalye için, dalkavuk bir seyise sahip olmak kadar bahtsızlık olamaz. Dalkavuk iltifat ettikçe o da

kendisini bir şey zannederek gurura kapılır. Bana bir daha gereksiz yere iltifatta bulunma! Anladın mı geveze uşak!

–   Anladım, efendim! Anladım...

Bizimkiler  köyden  biraz  uzaklaşarak  geceleyebilecekleri  bir  yer  aradılar.  Bir  gün  bir  gece durmadan yol geldikleri için ne kendilerinde ne de hayvanlarında yürüyecek hal kalmıştı.

–   Burası pek güzel bir yer, dedi Sanço, geniş çayırlığı göstererek. Karnımı doyurur doyurmaz yatıp

uyuyacağım.  Tabii  siz  izin  verirseniz.  Yoksa  bir  gece  daha  uykusuz  kalırsam  Dulsinea  ile  ne konuşacağımı bilemez, sizi mahçup edecek saçma sapan şeyler söyleyebilirim.

–    Peki, oğlum peki... Nasıl istersen öyle olsun. Ancak senin gibi gamsız adam görmediğimi de

söylemeden  geçemeyeceğim.  Ben  aşk  hasreti  ile  yanıp  kavrulurken,  sen  yan  gelip  yatmayı düşünüyorsun.

–    Neden sitem ediyorsunuz, efendim? Aşık olmadığım için neler hissettiğinizi anlayamayacağımı

söyleyen sizsiniz!

–   ...........?

–   Ama derdinizi paylaşmıyor da değilim. Sizi üzgün gördükçe ben de üzülüyorum. Ancak uykusuz

yapamayacağımı iyi bilirsiniz.

–   Tamam Sanço, tamam! Yemeğini ye, kendini çok sevdiğin uykunun kucağına at.

Bizimki,  yemeğini  yedikten  sonra  uykuya  yatar  gibi  yaptı.  “Yatar  gibi  yaptı”  diyoruz,  zira efendisinin kendisine soru sormasını istemediği için böyle davranmıştı. Yattığı yerden, sabahleyin uygulayacağı  planı  düşünmeye  başladı.  Don  Kişot’u  Dulsinea’ya  götüremeyeceği  kesindi.  Çünkü böyle biri yoktu... Aklına güzel bir plan geldi. Artık gönül huzuru içinde yatabilirdi. O da öyle yaptı.

Kahramanımız  sabaha  kadar  uyuyamadı.  Sevgilisine  söyleyeceği  sözleri  kelimesi  kelimesine ezberledi. Ancak,  bu  iş  çok  zamanını  aldı.  Çünkü  Sanço’nun  horultu  ile  uyuması  onun  dikkatini dağıtıyordu.

Sabahın  ilkışıkları  Toboso  köyünü  aydınlatırken,  Don  Kişot  seyisini  yakasından  silkeleyerek uyandırdı:

–   Kalk bakalım tembel uşak! diye bağırdı, Dulsinea’nın aşkı için gözlerini aç.

–   Bırakın da şu namussuzu asayım, dedi Sanço, gözlerini açmadan...

_ Ne namussuzu, ne asması be adam! Rüya mı görüyorsun?

–   Ah, Senyör! diye inleyerek gözlerini açtı, siz miydiniz?...

–   Neler saçmalıyordun sen öyle?

–   Sormayın efendim, üç yetimin malını zorla ellerinden alan hain bir adamın cezasını veriyordum.

–   Ne diyor yahu bu?...

–   Sizin anlayacağınız, adama gitmiş, valiliğe başlamıştım...

–   Bırak şimdi bunları, kalk çabuk, Dulsinea’ma gidiyoruz!

Bizimkinin aklına hemen yatarken kurduğu plan geldi:

–   Soylu efendim, Toboso’ya bizzat kendiniz gitmeyi düşünmüyorsunuz değil mi?

–   O da ne demek! Sevgilimi başka türlü nasıl görebelirim?...

–   Aman Senyör! Sizin böyle gündüz vakti Toboso’ya girmeniz hiç de mantıklı bir hareket olmaz.

–   Ne demeye çalışıyorsun sen Tanrı aşkına?

–   Demek istediğim şu ki, gezici bir şövalyeyi soylu prensesin kapısında gören köylüler dedikoduya

başlarlar. Bu da Dulsinea’nın şeref ve nâmusuna leke getirir...

–   Vay canına, bunu nasıl düşünemedim?...

–   Ama eşeğe binmiş bir köylü Toboso’ya girerse, bu hiç kimsenin dikkatini çekmez. Daha evvel

yaptığım gibi, doğruca Dulsinea’ya gider, sizin kendisini görmek istediğinizi söyler, onu alıp buraya getiririm. İnanın efendim, en doğrusu bu... Sizinle başbaşa görüşebilmek için koşa koşa gelecektir.

–   Soylu bir prenses koşarak gelir mi aptal herif! Atına biner, yanına iki de nedimesini alarak anlı

şanlı bir şekilde gelir...

–   Ah Senyör... Soylu biri olmadığımdan, soylu bir hanımın nasıl geleceğini nereden bilebilirim!...

Kendime göre anlatmaya çalışıyorum işte.

–   Bana bak! Gevezeliği bırak da şimdi, ona gidince neler söyleyeceğini anlatayım.

–   Sizi dinliyorum, Senyör.

–   De ki, sizi gördüğü günden beri...

–   Ne! Onu gördünüz mü?...

–   Öyle ya... Ne zaman gördüm ki ben onu! Bu aşk, aklımı da başımdan aldı. Ne ise... De ki, sizin

aşkınızdan  sararıp  solmuş  bulunan  Mançalı  Şövalye  Don  Kişot,  güzel  yüzünüzü  görmek  için Toboso’ya geldi. Ondan bu lütfu esirgememenizi diliyor, sizi dört gözle bekliyor. Aynen böyle söyle! Sakın kafandan birşeyler eklemeye kalkma!

–   Tamam Senyör! Aynen öyle söylerim ve kafamdan bir tek kelime eklemem.

–   Aferin oğlum! Sen çok iyi kalpli bir uşaksın. Ayrıca Dulsinea ile konuşma şerefine ereceğin için

de dünyanın en bahtiyar adamısın.

–   Ben bu şerefe daha önce erdim efendim; unuttunuz mu?...

–   Fark etmez, şeref şereftir!...

–   Haklısınız Şövalye hazretleri, şeref şereftir...

–   Sanço, birşey daha var... Sana söylediğim sözleri kendisine naklettikten sonra, hareketlerine çok

dikkat et! En ufak bir teferruatı gözden kaçırmamalısın. Sana göre ehemmiyeti olsun veya olmasın, ne görürsen gelip bana söyleyeceksin. Burnunu siler yahut gülerse, gözleri parlar veyaıslanırsa, neşeli görünür yahut kaygılanırsa... Hepsinin ayrı bir manası var. Haa, dahası: Ayakta mı duruyor yoksa oturuyor mu, otururken ayağa mı kalkıyor, yoksa ayakta iken oturuyor mu; ayakta ise, tek ayak mı yoksa çift ayak mı üzerinde duruyor. Tek ayak üzerinde duruyor ise, bu sol mu yoksa sağ ayak mıdır. Bu  ayrıntıların  hiçbirini  kaçırmamalısın.  Hepsine  tek  tek  dikkat  et  ve  geldiğin  zaman  en  küçük ayrıntısına kadar bana anlat. Söylediği sözlerin bir harfini bile unutmamak için iyice aklına yerleştir. Döndüğün zaman bunları da anlatacaksın...

–   Aman Tanrı’m! Soylu aşkı ne karışık şeymiş meğer... Vallahi ben evlenirken bunların hiç birine

dikkat etmedim. Teresa’yı görmeye gittiğim zaman, baktım eli ayağı düzgün, güzeliği yerinde, ailesi namuslu kişiler, “bundan iyisi can sağlığı” deyip karar verdim... Çok şükür, karımdan hiç bir gün pişmanlık duymadım.

–   Gözünü seveyim, Sanço! Teresa ile Dulsinea’yı kıyaslamanın sırası mı şimdi?

–   Özür dilerim, Senyör! Ne yapayım, karımı çok özledim...

–   Her  ne  ise,  söylediklerimi  unutmamaya  çalış!  Haydi  yolun  açık  olsun.  Seni  sabırsızlıkla

bekleyeceğim...

Sanço eşeğine bindi. Efendisinin elini öpüp hayır duasını aldı. Birkaç adım atmıştı ki, Don Kişot arkasından seslendi:

–        Eğer  gösterdiğim  kahramanlıkları  merak  edip  sorarsa,  büyülü  olanları  hariç,  hepsini

anlatabilirsin.

–      Yani  dayak  yediklerimiz  hariç  demek  istiyorsunuz...  Anladım,  Senyör!  Ona  öyle  şeyler

anlatacağım ki, dinlerken ağzı bir karış açık kalacak!...

Bu cevaptan sonra eşeğine binip ağır ağır gözden kayboldu. Efendisinin kendisini göremeyeceği kadar uzaklaştıktan sonra durup eşeğinden indi. Onu dilediği gibi otlayacak şekilde çayıra saldı. Gidip bir ağacın altına oturdu. Yanında bir Sanço daha varmış gibi kendi kendine konuşmaya başladı:

–    Eee, deli şövalyenin ondan aşağı kalmaz deli seyisi, şimdi ne yapacaksın bakalım? Toboso’ya

inip Dulsinea’yı mı arayacaksın?..

–   Yoo, Toboso’da Dulsinea ne gezer! Dulsinea efendimin kafasında...

–   Ama Mançalı Don Kişot’a onu bulup getireceğini söyledin!..

–   İstersen  söyleme!  Tobosolular  namuslarına  çok  düşkün  insanlardır.  Eğer,  bizim  deli  şövalye

kapılarına dayanıp illâ da Dulsinea’mı isterim deseydi; efendimi de beni de eşek sudan gelinceye kadar döverlerdi...

–   Peki şimdi ne yapacaksın? Efendin Dulsinea’sını dört gözle bekliyor.

–   Yeldeğirmenlerini dev, hanları şato, hizmetçileri soylu kont zanneden birini kandırmaktan kolay

ne var!...

–   Peki, nasıl becereceksin bu işi? Yine ne yalanlar uyduracaksın, merak ediyorum?

–   Dua edelim de şuradan bir köylü kızı geçsin!... Gerisi kolay...

–   Anlayamadım?

–   Anlamayacak birşey yok: İşte Dulsinea’n geliyor, diye bağırırım...

–   Buna inanacağını mı sanıyorsun?

–   İsterse  inanmasın,  yemin  ederim.  Yalan  derse  bir  daha  yemin  ederim.  “Büyücüler,  Prenses

Dulsinea’yı sana bir bir köylü kızı şeklinde gösteriyorlarsa ben ne yapabilirim.” derim...

–   Sen, yalancı, kötü bir uşaksın!

–   Bir deliyi idare etmeyi kolay mı sanıyorsun!... Evet, belki yalan söylüyorum, ama onun iyiliği

için... Eğer ben onu idare etmesem, elalemin oyuncağı olur. Çoluk çocuk arkasından teneke çalıp alaya  alırlar...  Halbuki  o  bunu  haketmeyecek  kadar  iyi  bir  insan.  Kimsenin  kötülüğünü  istemez. Zâlimlerin düşmanı kimsesizlerin dostudur.

–   Delilikte, senin de ondan aşağı kalır yanın yok dostum!...

–   Zâlim bir kontun kapısında vezir olmaktansa, Don Kişot’a uşak olmayı tercih ederim.

–   Ne halin varsa gör! Sen laftan anlayacak adam olsaydın, evini barkını terkedip bir delinin ardına

düşmezdin...

–   Kimin deli, kimin akıllı olduğunu Tanrı bilir... Belki de deli olan sensin!

Don Kişot’un sadık uşağı, ikinci Sanço ile konuşa konuşa yorgun düştü. Onunla baş edemeyeceğini anlayınca vurup kafayı yattı. Uyandığında vakit ikindiyi bulmuştu. Efendisine ne yalan uyduracağını düşünürken, kendisine doğru üç köylü kızının geldiğini gördü. Sevincinden havaya fırladı:

–   Yaşasın, işte Prenses Dulsinea geliyor! Bundan iyisi can sağlığı... Yanında iki de nedimesi var!...

Hemen eşeğine atladı. Bir solukta Don Kişot’un yanına vardı. Onu oflayıp puflarken buldu. Yüzüne yalancı bir sevinç vererek bağırdı:

–   Müjdeler olsun efendim, sevgiliniz soylu Toboso’lu Dulsinea geliyor!

–   Ne diyorsun, Sanço! Buna gerçekten inanayım mı? Yoksa, sahici kederimi yalancı bir sevince

çevirmek için mi böyle söylüyorsun?..

–   Aman Senyör, yalvarırım kendinize biraz çeki düzen veriniz! Nerede ise iki nedimesi ile birlikte

görünmek üzere! Size olan aşkını itiraf etmek için kendisini huzura kabul buyurmanızı bekliyorlar...

–    Demek teklifimi kabul etti, beni seviyor!.. Ah sevgili oğlum, korkarım şu zayıf yüreğim onun

güzelliğini görmeye dayanamaz... Saadetten düşer ölürüm...

–   Aman gözünü severim Mançalı yiğidim! Bir kadın yüzünden ölmek size yakışır mı? Sakın öleyim

filan demeyin, sonra bana ada bağışlayacak sizin gibi bir efendi nereden bulurum?...

–     Vallahi  şu  söylediklerimizi  duyan  biri,  senin  de  benden  aşağı  kalır  yanın  olmadığını  hemen

anlardı. Beni Dulsinea aşkı, seni de şu ada aşkı deli etti!...

Bu esnada üç köylü kızı -hem de eşeklerine binmiş olarak- göründüler... Sanço, hemen koşarak ortadaki kızın önünde diz çöktü. Kızcağız, onu ezmemek için eşeğini zor zapt etti...

–   Ey soylu Dulsinea, diye seslendi, aşığınız Mançalı Şövalye Don Kişot’un huzuruna hoş geldiniz! Kızlar neye uğradıklarını bilemediler. Bir yerde yatan şişman adama, bir zırhlara bürünmüş acaip

kılıklı şövalyeye bakıyor, ne söyleyeceklerini kestiremiyorlardı. Aslında, Don Kişot’un hali onlardan bin beterdi... Eşeklerin sırtında üç köylü kızından başka bir şey göremeyince ne halde olduğunu varın siz düşünün.

Nihayet, ortadaki kız, iki zırdeli ile karşı karşıya olduklarını anladı.

–    Çekil yolumuzdan! diye bağırdı, ne Dulsinea’sı, ne aşkı... Ağabeyim şimdi çıkar gelirse, sizi

ananızdan doğduğunuza pişman eder!

Sanço efendisine döndü:

–   Duyuyor musunuz Senyör Şövalye, ne soylu kelimelerle size aşkını ilan ediyor!

–   Vallahi ben bize hakaret eden bir köylü kızından başka birşey göremiyorum...

–   Sakın böyle saçma lakırdılar etmeyin! Gelin siz de prenses Dulsinea’nın önünde eğilin; yoksa size

gücenecek...

Don Kişot, istemeye istemeye gidip Sanço’nun yanına diz çöktü.

–    Prenses’in güzelliğine bakın, efendim! Hele bindiği beyaz kısrak... Ya etrafa yayılan şu misk

kokusu... Gül müdür, lavanta mıdır?...

–   Ne gül ne lavanta, bayağı tezek kokusu, dedi Mançalı Şövalye... Düzmece Dulsinea’nın yanındaki kız patladı:

–   Tezek  kokan  sensin,  pis  moruk!  diye  bağırdı,  yolumuzdan  çekilecek  misiniz  yoksa  sizi

eşeklerimizle ezip geçelim mi?..

–   Kalk oğlum Sanço, diye inledi Don Kişot, kötü kalpli, büyücü Freston yine bana bir oyun oynadı

anlaşılan...

Efendisinin bu sözlerine pek sevinen uşak ayağa kalktı. Yana çekilerek kızlara yol verdi. Don Kişot da seyisi gibi kenara çekildi. Büyücü Freston’a lanetler okuyordu...

Dulsinea, öbür kızlara bağırdı:

–   Haydi kızlar, ne duruyorsunuz, kaçalım! Bu iki delinin ne yapacakları belli olmaz...

Tabanlarını  eşeğin  karnına  öyle  bir  vurdu  ki,  hayvan  arı  sokmuş  gibi  fırladı.  Bizim  düzmece Dulsinea  kendisini  yerde  buldu.  Don  Kişot,  hemen  kızı  kaldırmaya  koştu.  Onu  kaldırırken  şöyle mırıldandı:

–   Sen ey akla hayale gelebilecek güzellerden daha güzel Prenses! Şu yaralı gönlümün biricik ilâcı!

O pis büyücü, bana yapabileceği en büyük kötülüğü yaparak güzelliğini görmeme engel oldu... Şu anda seni dünya gözü ile gördüm ya... O da yeter.

İşittiği bu sözler, kıza İspanyolca’dan başka bir dille söylenmiş gibi geldi...

–   Sen iyice üşütmüşsün galiba, diye bağırdı, kendini kralın has bahçesinde mi sanıyorsun?

Bir  silkeleyişte  kolunu  Don  Kişot’un  elinden  kurtardı.  Sanço’nun  semerini  düzeltip  hazırladığı eşeğine  doğru  koştu.  Şöyle  bir  adım  kala,  öyle  bir  sıçradı  ki,  iki  elini  destek  yaparak  semere oturuverdi...

Sanço’nun ağzı bir karış açık kaldı.

–    Aman Senyör, ne yiğit sevgiliniz varmış, diye bağırdı, bir kese altın verseler onun yaptığını

yapamam!...

Köylü kızları, iki zırdeliden yakalarını kurtarmış olmanın sevinci ile eşeklerini öyle koşturdular ki; değme atlı arkalarından yetişemezdi...

Bizimki rolünü oynamaya devam etti:

–     Yıldırım  gibi  atları  var!  Mahmuz  filan  kullanmaya  lüzum  kalmadan  rüzgar  gibi  uçuyorlar...

Toboso’nun en soylu atları bunlar değil ise, ben de hiç birşey bilmiyorum!...

–     Sanço  oğlum!  Bana  öyle  geliyor  ki,  ömrümün  sonuna  kadar  şu  büyücü  Freston’dan  yakamı

kurtaramayacağım. Bana ettiği kötülüğü gözlerinle gördün işte...

–    Ben, beyaz atına binmiş, sırmalı kadifeler giymiş misk gibi kokan, soylu bir prensesten ve yine

atlarına binmiş terbiyeli iki nedimesinden başka bir şey görmedim, sevgili efendim...

–   Öyle ya! Seninle bir alıp vereceği yok ki Freston’un…

–   Ah Feriston! Seni ipte görmek için, inan olsun, sevgili adamı feda etmeye hazırım!...

–   Aman be Sanço! Hiç olmasa en büyük düşmanımın adını doğru öğren: Feriston değil Freston,

anladın mı?

–   Ne fark eder, Senyör? Sonu “ton” ya, sen ona bak... Başı ha Feres olmuş ha Teres! Bence “Teres”

daha uygun...

Don Kişot, üzüntüsünden Sanço’ya cevap vermedi. Ona laf yetiştirmeye hiç niyeti yoktu.. Akşam karanlığı basmak üzere olduğundan, geceyi geçirmek için yakındaki meşeliğe çekildiler..

DON KİŞOT AYNALI ŞÖVALYE’YE KARŞI

Mançalı Şövalye ile seyisi Sanço Panza, köyden kaçtıktan sonra ortalık birbirine karışmış, şato bir ölü evine dönmüştü. Yeğen dizlerine vurarak ağlıyor, Sanço’ya lanetler yağdırıyordu. Kıza göre, amcasını baştan çıkaran o şişko köylüden başkası değildi. Kahya kadınla uşak da ona hak veriyor, efendilerini bir daha göremeyeceklerini söyleyerek ağlıyorlardı.

Yeğen, vakit geçirmeden Papaz’a gitti. Her şeyi olduğu gibi anlattı. Ne yapıp edip amcasını geri getirmenin  bir  yolunu  bulmasını  söyledi.  Papaz,  Don  Kişot’un  akıllanmış  gibi  davranarak  onları atlatmasına çok kızdı. Berber’e haber gönderdi. Nikolas Usta geldiğinde akşam olmak üzereydi. İki ahbab gece yarısına kadar kafa yordular. Sonunda, traşçının teklif ettiği planda karar kıldılar. Planı uygulamak üzere, sabah yola çıkmak için sözleştiler.

Biz  tekrar  Don  Kişot’la  Sanço  Panza’nın  karargah  kurdukları  Toboso  yakınlarındaki  meşe koruluğuna dönelim. Kahramanımız, Dulsinea’sının büyülenmiş olmasına çok üzülmüş, ağzını bıçak açmıyordu. Sanço onu neşelendirmek için eski maceralarından söz etmiş, şaklabanlıklar etmiş, ama bir türlü buna muvaffak olamamıştı. Yapacak bir şeyi kalmadığını görünce de vurup kafayı yatmıştı.

Vakit gece yarısını çoktan geçmiş; korulukta kuş seslerinden, yaprak hışırtısından başka bir şey duyulmaz  olmuştu.  Tahmin  edeceğiniz  gibi,  Don  Kişot  hala  ayaktaydı.  Dulsinea’yı  büyüden kurtarmanın çarelerini düşünüyor, ancak bir çıkış yolu bulamıyordu. Tam derin hayallere daldığı sırada  yandaki  ağaçlıklardan  ayak  sesleri  duyuldu.  Kulak  kabartıp  dinlemeye  başladı.  Gelen seslerden iki kişi oldukları anlaşılıyordu. Rahatça konuşmalarından kendilerini yalnız zannettikleri anlaşılıyordu. Biri, diğerine şöyle seslendi:

–   Çok maceralı bir günün akşamı, böyle sessiz bir koruluğa yolumuz düştüğü için çok şanslıyız. Sanço cevap verdi:

–   Haklısınız senyör şövalye, gerçekten şanslı günümüzdeyiz. İzin verin de atlarımızı biraz ileriye

götürüp bağlayayım.

–      İyi  edersin,  sevgili  seyisim.  Hizmetlerinden  çok  memnunum.  En  kısa  zamanda,  fethettiğim

topraklarda sana iki ada bağışlayacağım.

–     Sizin  hizmetinizde  bulunma  şerefi,  her  şeyin  üzerindedir  şövalye  hazretleri...  İki  adanın  ne

ehemmiyeti var.

–    Seyis dediğin işte böyle gözü tok olur; aferin sana. O düzmece şövalye Mançalı Don Kişot’un

görgüsüz seyisi, şişko Sanço Panza gibilerinin on tanesi ile seni değişmem.

–   Siz de yüz Don Kişot edersiniz efendim.

Kahramanımız,  duydukları  karşısında  şaşkına  döndü.  Bütün  iliklerine  kadar  titredi.  Titremesi korkudan değil, sinirdendi tabii... Hemen uyumakta olan Sanço’ya yaklaştı. Bir eliyle (uyandırmak için) kulağını çekerken, diğer eliyle ağzını kapattı. Sanço uyanmış, ancak ağzı kapatılmış olduğundan “ham-hum” sesleri çıkarabiliyordu.

–   Sus, dedi Don Kişot, sesini çıkarma! Bizi müthiş bir macera bekliyor.

Böyle söyledikten sonra, elini uşağının ağzından çekti. Şaşırmak sırası Sanço’ya gelmişti:

–   Ödümü kopardınız senyör, dedi yavaşça, ne macerası şu karanlıkta?

–   Sus da dinle!

İki yabancı konuşmalarına devam ediyorlardı. Seyis olanı efendisine şöyle dedi:

–    Soylu şövalyem, o kendisini gezici şövalye zanneden zavallı Don Kişot, bir gün sizi karşısında

görünce kim bilir nasıl şaşıracak.

Efendisi gurur dolu bir sesle onun sözünü tamamladı:

–   Korkudan saklanacak delik arayacaktır, mutlaka...

–   Bir de, “Dulsinea’mdan güzel kız yoktur.” deyip böbürleniyormuş.

–   Yaa,  ne  demezsin!  Zavallı  sevgilim  Vandalya  prensesi,  eşsiz  güzel  Kasildo’nun  şöhretini

duysaydı, mahcubiyetten kafasını öne eğer; benden özür dilerdi...

–    Bu günlerin pek uzakta olmadığını hissediyorum sayın şövalyem... Siz gezici şövalye bozuntusu

Don Kişot’u yere sererken; ben de kırbacımla o şişko seyisini benzeteceğim...

Kırbaç  lafını  duyunca,  Sanço’nun  genzine  bir  şey  kaçmış  gibi  hapşırıverdi.  Bunu  isteyerek yapmamıştı. Yabancı şövalye, duyduğu bu ses karşısında kılıcına sarılıp ayağa fırladı:

–   Heey, kim var orada? İn misin cin misin, çabuk cevap ver!

Don Kişot, yabancıya doğru yürürken cevap verdi:

–   Ne iniz ne de ciniz, sizin gibi Ademoğullarıyız!

Öteki onu dostça karşıladı:

–   Gördüğüm kadarıyla, siz de gezici şövalyesiniz. Bir meslektaşla karşılaşmak ne bahtiyarlık...

–   Ben aynı şeyi söyleyemeyeceğim, sayın adını bilmediğim şövalye!

–   Adım övünmek gibi olmasın, aynalı şövalyedir. Beşikteki çocuklar bile bu ismin sahibini tanırlar.

–   Esefle görüyorum ki, siz şövalyelik törelerini de bilmiyorsunuz!

–   Nedenmiş o?

–   Çünkü, gerçek bir şövalye asla övünmez! Şu, “beşikteki çocukların bile bildiğini” söylediğiniz

ismi ben ilk defa sizden duyuyorum. Bütün Mança ilini dolaştığım halde, aynalı şövalye diye birinden bahsedildiğine hiç rastlamadım.

Yabancı şövalye çok kızmıştı:

–   Sözleriniz hakaret dolu, Senyör! Diliniz bir yılanınkinden daha rahatsız edici! Bu güne kadar, hiç

bir şövalye bana bu sözleri sarfedecek cesareti gösterememişken; siz kim oluyorsunuz ki sırtı yere gelmemiş bir şövalyeyi yalancılıkla itham ediyorsunuz.

–   Ben, düzmece şövalye dediğiniz Mançalı Don Kişot’um!

–   Yaa... Demek kızgınlığınızın sebebi bu, öyle mi?

–   Evet siz, gerçek şövalyenin olmadığı yerde, şövalye geçinen palavracının birisiniz! Eğer benimle

karşılaşacak cesaretiniz varsa, hangimizin palavracı olduğunu görürsünüz!

–   Aynalı Şövalye’ye meydan okumak ha! Buna pişman olacaksınız, Senyör!

–   İsterseniz aynasız şövalye olun, vız gelirsiniz!

–   Dinleyin şövalye eskisi! Gece karanlığında ancak hırsızlar ve ayak takımından serseriler kavga

eder.  Cesaretinizi  sabaha  saklayın.  Güneşin  ilkışıklarıyla  birlikte  kozumuzu  paylaşırız.  O  zaman kimin gerçek, kimin düzmece şövalye olduğu anlaşılır.

–   Peki, teklifinizi kabul ediyorum.

–   Bu savaşın şartlarını şimdiden kararlaştıralım. Kimin sırtı yere gelirse, silahlarını öbürüne teslim

edip er meydanından çekilsin. Bir daha da şövalyelik iddiasında bulunmasın.

–   O da kabul, dedi Don Kişot, pilavdan dönenin kaşığı kırılsın.

Anlaşma sağlandıktan sonra ikisi de kalkıp seyislerinin yanına döndüler. Onları, pek sıkı fıkı bir halde sohbet ederlerken buldular. Aynalı Şövalye’nin uşağı, efendisini görünce dostluğu filan unutup horozlandı:

–     Benim  şövalyem  seninkinin  hesabını  görürken,  ben  de  elimdeki  şu  kırbaçla  o  kaba  etlerini

benzeteceğim, diye bağırdı.

–    Haydaa! dedi Sanço, bu kırbaç işi de nereden çıktı dostum? Anlaşılan, efendin sana şövalyelik

törelerini anlatmamış. Anlatmış olsaydı; uşakların soyluların kavgasına karışmadığını bilirdin. Hani

ne demişler: “Atlar tepişirken, eşekler arada ezilir.” Biz eşek olmadığımıza göre, neden arada kalıp ezilelim?

–   Doğru söylüyor, dedi aynalı şövalye, seyisinin cevap vermesini beklemeden... Sen karışma bu işe!

–   Yiğidi öldür ama hakkını yeme, dedi Mançalı Don Kişot. İlk defa ağzınızdan şövalyeye yakışır bir

söz işittim.

Sanço cevap vermedi. Birbirlerine iyi geceler dileyip ayrıldılar. Bizimkiler karargahlarına dönünce Sanço dayanamadı:

–     Acaba  diyorum,  Senyör...  Bu  kavga  gerçekten  gerekli  miydi?  Hani,  adamın  huyunu  suyunu

bilmiyoruz... Kimin nesi, kimin fesi belli değil. Bakarsınız işin içinde yine şu Tereston denen şeytan dölünün parmağı vardır...

–   Tereston değil, Freston! diye bağırdı kahramanımız.

–   Vallahi bu isim bana daha anlamlı geliyor... Teres demek, kötü adam demek; Fres de nesi?

–   Peki, Sanço, peki... Sana laf anlatmak, deveye hendek atlatmaktan daha zor.

–   Efendim, eğer gerçekten işin içinde büyü varsa, yandık demektir. Sırtım şimdiden dayak yemişim

gibi sızlamaya başladı. Elinde kamçı ile horozlanan o seyis bozuntusunu hiç gözüm tutmadı....

–   Dinle beni sevgili oğlum! Şu sayacağım şeyler tehlikeye girince er olan kavgadan kaçmaz. Malın,

canın, namusun ve vatanın tecavüze uğrayınca bunları savunmak boynuna borç olur.

–    Şu söylediğiniz şeyleri Mağribli bir dostumdan da duymuştum, Senyör... Peki, bizde bunlardan

hangisi tecavüze uğramış bulunuyor?

–   Sanço, sen uyurken o şövalye bozuntusu Dulsinea’ma hakaret etti. Kendi sevgilisinin ondan daha

güzel olduğunu söyledi... Ayrıca beni yalancılıkla itham edip meydan okudu. Bütün bunlar, namus kapsamına  girer...  Senin  anlayacağın,  namusum  tecavüze  uğramış  bulunuyor. Artık,  bu  kavgadan dönmem mümkün değildir.

–   Haklısınız, efendim... Eğer, birisi Teresa’ma hakaret etseydi; inanın aynı şeyi yapardım!

Sanço,  Don  Kişot’a  yarınki  savaşa  güçlü  çıkabilmesi  için  uyumasını  tavsiye  etmiş  ise  de, kahramanımız  kabul  etmedi.  Haklı  davasında  galip  gelebilmek  maksadıyla  sabaha  kadar  dua edeceğini söyledi...

*  * *

Sabahın ilkışıklarıyla birlikte, Mançalı Şövalye, seyisini derin uykusundan uyandırdı. Kendisini savaşa hazırlamasını emretti. Sanço, hiç itiraz etmedi. Ne de olsa, işin ucunda namus davası vardı... Efendisinin giyinmesine yardım etti. Zırhının kopçalarını tek tek gözden geçirdi. Kılıcının kayışını sıkıladı.  Bildiği  duaları  mırıldanarak,  tolgasını  başına  koydu.  Sonra  gidip  Rosinenta’nın  eğerini yerleştirdi.  Kolanlarını  sıkıladı.  Dizginlerinden  çekerek  onu  Don  Kişot’un  yanına  getirdi. Üzengisinden tutup, kahramanımızın binmesine yardım etti.

Öbür şövalye de çoktan hazırlanmış, biraz ilerideki meydanlığa atını sürmüş bulunuyordu. Don Kişot’un atı ne kadar zayıf ve çelimsiz ise; Aynalı Şövalye’nin bindiği at da tam aksine, besili ve gösterişli  idi.  Giydiği  zırh,  bir  saray  şövalyesini  kıskandıracak  güzellikte  idi.  Kılıcı,  usta  bir demircinin  elinden  yeni  çıkmış  gibi,  parıl  parıl  parlıyordu.  Başını  bütünüyle  örten  tolgasının siperliğinde ve yan kenarlıklarında küçük küçük gümüş aynalar vardı. Aynalı Şövalye adını bunlardan alsa gerekti... Mızrağı bilek kalınlığında ve en az üç kulaç uzunluğundaydı. Ucundaki sivri demir, görenlere korku veriyordu. Sol koluna geçirdiği kalkan, sanki büyük İskender’den miras kalmıştı...

Sanço, efendisinin rakibini bu halde görünce yüreğine bir korku düştü. Don Kişot’u er meydanına yolcu ederken -daha önce söylediği gibi, bu kavgaya hiç mi hiç bulaşmak niyetinde değildi- şöyle mırıldandı:

–   Aman senyör şövalye, lütfen dikkatli olun! Baksanıza, adam Romalı gladyatörlere benziyor!

–   Osmanlı sipahilerine benzese bile vız gelir, dedi kahramanımız, göreceksin ilk hamlede işini

bitireceğim...

–   “Söyleyene değil, söyletene bak.” demiş atalarımız... Haydi hayırlısı... Don Kişot rakibine yaklaştı:

–   Sayın Aynalı Şövalye, dedi, yüzünü görmediğim biri ile savaşmak şövalyelik törelerine uymaz.

Okuduğum  kitapların  hiç  birinde  böyle  bir  kavgaya  rastlamadım.  Onun  için,  tolganızın  siperini kaldırın da karşılaşacağım yiğidin yüzünü göreyim!

Ötekisi bu teklife itiraz etti:

–    Görüyorum ki, korkudan ne yapacağınızı şaşırmış vaziyettesiniz! Zaman kazanmak için eskimiş

şövalye törelerine sarılıyorsunuz... Er meydanından kaçmak niyetindeyseniz, bunu açıkça söyleyin!

–   Bu küstahlığınızı pek pahalıya ödeteceğim size! Haydi geçin karşıma!

İki şövalye, hamle yapacak kadar, usûlden olan mesafeye açıldılar. Don Kişot, yaman bir nâra atarak Rosinenta’sını mahmuzladı. Aynalı Şövalye de öyle yaptı. Ancak, sanki bindiği o yiğit at gitmiş, yerine inatçı bir katır gelmişti... Karnına yediği mahmuzlara bana mısın demedi at. Bir adım ileri atmadı... Uyuz Rosinenta’ya gelince, kendisinden beklenenin aksine, yıldırım gibi koşturuyordu. En keskin gözler bile, nallarının inip kalktığını göremedi... Kahramanımız, sağ eliyle sıkıca kavradığı mızrağını ileriye doğru uzatmış, rakibini hedef almıştı. Ona yetişir yetişmez öyle bir darbe indirdi ki, Aynalı  Şövalye  atından  düşüp  boylu  boyunca  toprağa  uzandı.  Don  Kişot,  savaş  usûlünün  gereği atından atladı. Gelip rakibinin göğsüne çöktü. Başındaki aynalı tolgayı çekip çıkardı. Düşmanının yüzünü görür görmez kendini geriye atıp avazı çıktığı kadar bağırdı:

–   Sanço, çabuk gel buraya! Freston alçağının bana oynadığı oyunu gözlerinle gör!

Korkak seyis, istemeye istemeye bu emre itaat etti. Yerde baygın yatan adamı görür görmez dehşetle haykırdı:

–   Aman Allahım! bu bizim Berber Nikolas Usta! Ne yaptınız senyör; adamcağızı öldürdünüz!

–   Sakın gördüğüne inanma! Ezeli düşmanım Freston, başarımı gölgelemek için bu çirkin oyuna

başvurdu. Hiç çaresi yok, büyücünün uşağını şuracıkta gebertmedikçe içim rahat etmeyecek!

–   Ne olur efendim, yalvarıyorum size! Biraz mantıklı olun... Fireston mu Tereston mu, her ne karın

ağrısı ise... Biliyorsunuz, ben şövalye olmadığım için onun büyüsü bana tesir etmiyor. Yerde yatan şu zavallının, dostumuz berberden başkası olmadığına yemin ederim...

–   Sanço, şimdilik bir hata yapmamak için, sözünü dinleyip onun canını bağışlayacağım. Ama, ben

yine de, Freston’un bir oyunu ile karşı karşıya olduğumuza inanıyorum...

–   Tamam senyör... Zavallının canını bağışlayın da neye inanırsanız inanın!

Berber Nikolas bir türlü kendine gelememiş, ölü gibi yatıyordu. Aynalı Şövalye’nin seyisi ortalarda görünmüyordu. Sanço, onun kim olduğunu tahmin etmiş, bağırıyordu:

–   Hey korkak Thomas, seyisliği kolay meslek mi sandın! Çıksana ortaya, hangi deliğe saklandın? Thomas, Papaz’ın ders verdiği bir delikanlı idi. İyilik olsun diye seyislik rolünü almıştı... İşlerin

böyle ters gideceğini hesap etmediğinden, gece karanlığında bol keseden atıp tutmuştu.

Sanço’nun sesini duyunca, saklandığı yerden çıktı. Korka korka, efendisinin yani yalancı şövalyenin yanına geldi. Tam bu sırada berber kendine geldi. İnleyerek gözlerini açtı. Don Kişot, hemen kılıcını onun boğazına dayadı:

–    Söyle bakalım, sihirbazın alçak uşağı! Yalancı şövalye kimmiş? Ya dün geceki sözlerini geri

alırsın ya da cehennemi boylarsın!

–   Aman yiğit şövalyem, neyi emrederseniz onu söyleyeceğim. Lütfen kılıcınızı boğazımdan çekiniz...

Ne olur ne olmaz...

–   Toboso’lu Dulsinea’nın Vandalya Prensesi Kasilda’dan daha soylu ve daha güzel olduğunu itiraf

et!

–    İtiraf ediyorum senyör! Dulsinea yeryüzündeki prenseslerin en soylusu ve en güzelidir. Prenses

Kasilda, onun yanında haltetmiş...

Kahramanımız  kılıcını  biraz  daha  hasmının  boğazına  yaklaştırdı.  Berber’in  korkudan  gözleri yuvalarından fırlayacak gibi oldu.

–   Ölünceye kadar Dulsinea’mın kölesi olmayı kabul ediyor musun?

–   Ediyorum şövalyelerin şahı, ama ne olursunuz kılıcınızı biraz geriye çekiniz! Don Kişot, onu serbest bırakacağına çok üzülüyordu:

–   Eğer dostum Nikolas’ın kılığına girmemiş olsaydın işin bitikti serseri herif! dedi, git efendin

Freston alçağına ondan korkmadığımı söyle! Elinden geleni ardına koymasın...

Bunları söyledikten sonra kılıcını kınına koydu. Yenik şövalyenin göğsünden indi. Ayağa kalktı. Seyisine  atını  hazırlamasını  söyledi.  Sanço,  göz  açıp  kapayıncaya  kadar  Rosinenta’yı  hazır  etti. Hayvanına binen kahramanımız, Aynalı Şövalye ile seyisini orada bırakıp, yola koyuldu. Sanço, ona yetişebilmek  için,  Berber’le  vedalaşamadan  eşeğine  atladı.  Olanca  hızı  ile  koşturarak  efendisini yakaladı.

KRALIN ARSLANLARI DON KİŞOT’TAN KORKUYOR

İki gündür Saragossa’ya doğru yol aldıkları halde, dişe dokunur bir macera ile karşılaşmamışlardı. Üçüncü günün sabahı, uzaktan bir atlının geldiğini gören kahramanımız kılıcına el attı. Seyisine, yeni bir maceraya hazır olmasını söyledi...

Adam iyice yaklaşınca, onun pek serseriye benzemediğini farkettiler. Güzel yüzlü, temiz giyimli, Papaz çömezlerini andıran kibar biriydi. Don Kişot’u büyük bir nezaketle selamladı.

Mançalı Şövalye:

–   Kimsin, neyin nesisin, buıssız yollarda ne işin var? diye sordu.

–   Adım Don Diegue de Miranda, dedi beriki, kısaca Miranda diyebilirsiniz.

–   Miranda kardeş, kötü birine benzemiyorsun; bizimle arkadaşlık eder misin?

–   Memnuniyetle efendim! Adınızı bağışlar mısınız?

–   Adım Mançalı Don Kişot. gezici şövalyeyim. Bu da seyisim Sanço Panza.

–   Efendim gibi soylu biri olmadığım için, adımın önünde don veya gömlek cinsinden bir ünvanım

yok, dedi Sanço...

Miranda, bu sözlere gülmekle yetindi. Onları iyi tanımadığı için fazla konuşmamayı tercih ediyordu. Don Kişot, yeni yol arkadaşına başından geçen maceraları anlattı. Kibar atlı, saf biri olacak ki,

kahramanımızı dikkatle dinliyor; hiç itiraz etmiyordu...

Sanço, eşeğinin üstünde ara sıra uyukluyor; efendisi kızacak diye de içten içe korkuyordu. Vakit öğleye yaklaştığından hava iyiceısınmıştı. Don Kişot, sıcaktan bunalmış; tolgasını çıkarıp seyisine emanet etmişti.

Ovadan geçerken, keçilerini otlatan çobanlara rastladılar. Sanço, onlardan bir parça beyaz peynir satın alabileceğini düşündü. Efendisinden izin isteyip eşeğini keçi sürüsünün bulunduğu tarafa doğru dehledi.

Keçi  çobanlığı  bizimkinin  eski  mesleği  olduğu  için  adamlarla  kolayca  anlaştı.  Pek  pahalı sayılmayacak bir fiyata, üçüne yetecek kadar peynir satın aldı. Peyniri kahramanımızın kendisine emanet ettiği tolganın içine koydu... Tam işini bitirmiş dönerken, Don Kişot’un avaz avaz bağırdığını duydu:

–   Neredesin, uykucu, pisboğaz uşak?

–   Geliyorum Senyör, geliyorum! diye bağırdı Sanço, ne var yine; sizi kızdıracak bir şey mi yaptım?

–   Çabuk tolgamı ver, hantal herif! Macera var! Savaş vaziyeti almalıyım...

Sanço, korkudan tolgaya peynir koymuş olduğunu unuttu. Hiç vakit geçirmeden onu şövalyenin eline tutuşturdu. Kahramanımız, tolgasını kaptığı gibi, içinde ne olduğuna bakmadan, başına geçirdi... O da nesi? Don Kişot’un kan beynine hücum etti:

–   Geri zekalı uşak, ne koydun tolgamın içine?

–   Hiç bir şey, diye itiraz etti bizimki, ne koyabilirim ki!

–   Nedir bu yüzümden aşağıya akanlar öyle ise? Sıcaktan beynim sulanmadı ya!

–   Kim bilir, belki de Tereston’un yeni bir oyunu ile karşı karşıyasınızdır... O teres herefin ne

yapacağı belli olmaz!

–    Seninle çene yarıştıracak zamanım yok geveze herif! Söz bekler, macera beklemez... Dostumuz

Miranda’ya gezici şövalyelik mesleğinin ne heyecan verici olduğunu göstermek istiyorum.

–   İyi de, efendim, ben etrafta maceraya benzer bir şey göremiyorum, diye tekrar itiraz etti Sanço.

–   Karşıdan gelen şu kocaman arabayı görmüyor musun yani?

–   Görüyorum,  görmesine  ama;  üzerinde  dalgalanan  bayraklardan  bunun  krala  ait  olduğunu

anlamamak için deli olmak lâzım... Herhalde, kralın hazinesini soymayı düşünmüyorsunuz? Geçen sefer  paçayı  zor  kurtardığımızı  unutmayın.  Hani  şu  kürek  mahkûmları  macerasını  kastediyorum canım...

–   Biraz sonra anlayacağız ne olduğunu. Hele bir yaklaşsınlar bakalım... Bu sırada peynirler iyice erimiş, kahramanımız gözlerini açamaz olmuştu:

–   Sanço! diye bağırdı, çabuk mendilini çıkar da şu yüzümü sil!

Seyis korkudan mendili olmadığını söyleyemedi. Derhal gömleğini çıkararak efendisinin yüzünü sildi. Bu arada el çabukluğu yaparak tolganın içindeki peynirleri yere döktü...

Araba iyice yaklaşmış olduğundan, Don Kişot peynir meselesi üzerinde fazla durmadı. Mızrağını iki eliyle  sıkıca  kavrayıp  ileriye  doğru  uzattı.  Gelip  yolun  ortasında  durdu.  Üzengilerin  üzerinde dikilerek beklemeye başladı.

Arabacı, karşısında zırhlar içinde, elinde mızrağı, şövalye kılıklı adamı görünce şaşırdı. Katırların yularından çekerek arabayı durdurdu. Bu arada, arabayı ve içindekileri korumakla görevli muhafız

atını kahramanımıza doğru sürdü:

–   Maksadın nedir yabancı! dedi, niçin yolumuzu kestin? Don Kişot, kızgın bir sesle cevap verdi:

–   Burada soruları ben sorarım arkadaş! Şimdi sen söyle bakalım; kimsiniz, nereden gelip nereye

gidiyorsunuz, bu arabanın içinde ne var, dalgalanan şu bayrakların anlamı nedir?

–      Senyör,  peşpeşe  o  kadar  çok  soru  sordun  ki,  dedi  muhafız,  hangisine  cevap  vereceğimi

bilemiyorum...

–   Kılıcım yalancıları asla affetmez! Vereceğin cevapları ona göre tart biç...

Muhafız,  bir  kaçıkla  karşı  karşıya  olduğunu  anlamakta  zorluk  çekmedi...  Onunla  dalaşmaktansa çalıyı dolaşmayı tercih etti:

–   Ben yalana tenezzül etmeyecek kadar soylu biriyim, şövalye hazretleri... Gördüğüm kadarıyla siz

de soylu bir beye benziyorsunuz.

–   Benzemiyorum, ta kendisiyim! Adım Mançalı Şövalye Don Kişot’tur.

–   Bu isim bana pek yabancı gelmedi, yiğidim...

Kahramanımızın yerine seyisi Sanço cevap verdi:

–   Elbette yabancı gelmeyecek... dedi, efendimin şöhreti bütün İspanya’ya hatta dünyaya yayılmıştır!

–   Al birini vur öbürüne... dedi içinden muhafız, seyisi efendisinden aşağı kalır deli değil... Bunlarla

işimiz var!

Don Kişot, tekrar gürledi:

–   Lafı dolaştırıp durma, çabuk sorularıma cevap ver!

–   Kızmayın Senyör... Zaten ben de bunu yapmak üzereydim. Bu araba benimdir. İçinde Afrika’dan

getirdiğim iki dev arslan var! Onları benden satın alan Oron Valisi, ikisini de kral majestelerine hediye etti. Arabanın üzerinde sallanan bayraklarda Kralın arması var. Sizin anlayacağınız, arslanlar kralımızın malıdırlar. Kendisine teslim etmek üzere götürüyoruz...

Don Kişot, hayretle:

–   İki Afrika arslanı ha! dedi.

–   Evet mösyö, İspanya’da eşi görülmemiş iki dev arslan... Birinci yani öndeki kafeste olanı erkek,

ikinci kafesteki de dişisidir. Şimdi bırakınız da yolumuza devam edelim!

–   Arslanlar ha! diye tekrarlardı kahramanımız, Freston alçağı bula bula bu oyunu mu buldu benim

için? Onlar, ahlâksız büyücünün para ile tuttuğu iki serseriden başkası olamaz. Aç kafesleri de, o büyücüler kralına benimle oyun oynamanın ne demek olduğunu göstereyim!

“Kafesleri aç” emrini alan muhafız, hayretinden mi korkusundan mı bilinmez, dondu kaldı... Ne diyeceğini şaşırmış bir halde, aval aval kahramanımızın yüzüne bakıyordu.

Olanları  dehşetle  seyreden  Miranda,  şövalyenin  arkadaşlık  teklifini  kabul  ettiğine  bin  pişman olmuştu. Sanço’ya gelince; zavallı korkudan altınııslatmak üzereydi...

Miranda kahramanımıza yaklaştı:

–   Senyör, gerçekten ne istediğinizin farkında mısınız? diye sordu... Don Kişot, gurur dolu bir sesle cevap verdi:

–   Dostum,  gezici  şövalyeler  en  zor  şartlar  altında  bile  ne  yaptıklarını  çok  iyi  bilirler.  Evet,

muhafıza kafesleri açmasını emrediyorum!

Arabacı, oturduğu yerden aşağıya atladı. Gelip Don Kişot’un önünde diz çöktü:

–    Yalvarırım, şövalye hazretleri! Evimde beni bekleyen bir karımla beş çocuğum var... Onların

hatırı için emrinizi geri alın.

–   Kalk ayağa korkak herif! Bir şövalyenin asla sözünü geriye almayacağını sana anlatan olmadı mı?

Ya kafeslerin kapaklarını açarsın ya da seni elimdeki şu mızrakla arabaya çivilerim! Anladın mı?

Arabacı, işe karıştığına çoktan pişman olmuş, ancak aldığı emri yerine getirmekten başka çaresi kalmamıştı. Bacakları titreye titreye arabanın üzerine çıktı. Öndeki kafesin kapağını açtı. Sonra geri kaçıp bir kenara sindi.

Kahramanımız  atından  indi.  Kılıcını  çekip  açık  kafesin  önüne  dikildi.  İlk  hamleyi  arslanın yapmasını bekledi... Kapağın açıldığını gören hayvan ileriye doğru yürüdü. Başını dışarı çıkarınca Don Kişot ile gözgöze geldiler. Uzun zaman birbirlerini seyrettiler. Canavar, hiç ses çıkarmadan geriye döndü. Gidip kafesin dip köşesine yattı.

Kahramanımız arabacıya seslendi:

–   Ne oluyoruz! Hani çok korktuğunuz Afrika arslanına ne oldu? Zavallı adam, saklandığı yerden kısık bir sesle cevap verdi:

–   Vallahi ben de anlamadım, senyör!

–   Haydi  bakalım,  arabacı  efendi,  saklandığın  yerden  çık  da  şuna  bir  iki  kırbaç  indir!  Onu

kızdırmazsak kafesinden çıkacağı yok...

–   Buna ne gerek var yiğidim! dedi arabacı, canavar sizden korkup geri çekildi... Hepimiz şahidiz! Don Kişot, bu cevaba pek sevindi:

–   Doğru söylüyorsun... dedi, değil mi ki benden korkup geri çekildi; onu yendim sayılır... Ancak bir

şartla kafesin kapısını kapatmanıza izin veririm!

–   Şartınız kabulümüzdür cesur şövalyem, yeter ki siz emredin...

–   Gözünüzle gördüğünüz şeyleri yazıp altını imzalayacaksınız!

–   Tamam, senyör! Hele önce şu kapağı kapatayım... Sonra ne isterseniz yazıp imzalayalım.

Arabacı,  kahramanımızın  cevabını  beklemeden  saklandığı  yerden  çıktı.  Kafesin  kapısını  örtüp sürgüsünü iyice sıkıladı...

–   Yaz, dedi bizimki, “Mançalı Korkusuz Şövalye Don Kişot, kafesin kapısını bana açtırıp arslana

meydan okudu. Vahşi arslan, gezici şövalyeden korkup geri çekildi. Uysal bir kedi gibi gidip dip köşeye yattı. Ben ve burada bulunan herkes bu olayı filanca senenin falanca ayının feşmekan günü gözlerimizle gördük.”

Arabacı,  vakit  geçirmeden,  kalem  kağıt  çıkardı.  Don  Kişot’un  istediği  şekilde  tutanağı  yazıp imzaladı. Götürüp muhafıza da imzalattı.

Sanço  ile  Miranda  gördüklerine  inanamamış,  olayı  uzaktan  seyretmekten  başka  bir  şey yapmamışlardı.

Muhafızla  arabacı,  hayatlarında  böyle  cesur  bir  şövalyeye  rastlamadıklarına  yemin  ettiler. Kahramanımız, seyisi Sanço’ya bu iki adama gösterdikleri anlayıştan dolayı ikişer altın vermesini emretti.

Adamlar,  hem  büyük  bir  tehlikeyi  çok  ucuz  atlattıklarına  hem  de  ikişer  altın  kazandıklarına sevindiler. Yollarına devam etmek üzere şövalyeden izin istediler.

Don Kişot:

–  Yolunuz açık olsun dostlarım! dedi, yalnız sizden çok rica ediyorum, bu gördüklerinizi Kralımıza

da anlatın. Gezici şövalyeliğin ölmediğini bilmesini istiyorum...

–   Hiç merak etmeyiniz, Senyör... Öyle şeyler anlatacağız ki, kralımız duyduklarına inanamayacak! Araba hızla uzaklaşırken, bizimki arkalarından bağırdı:

–   Eğer beni tekrar görmek isterseniz, “Arslanlı Şövalye” diye arayın! Zira bundan sonra bu adı

almaya karar verdim!

Sonra Miranda’ya döndü:

–   Evet, dostum! Sana, gezici şövalyeliğin ne demek olduğunu gösterebildim sanırım...

–   Hem de fazlasıyla... dedi kibar adam, her gittiğim yerde şanınızı yüceltmek için arslanları nasıl

dize getirdiğinizi anlatacağım...

–   Bu artık senin bileceğin bir iş, dedi Don Kişot... Takdiri sana kalmış!

Miranda,  ikinci  bir  tehlikeyi  göze  alacak  kadar  cesur  değildi...  Evine  dönmek  için  izin  istedi. Kahramanlarımızla vedalaşıp kendi yoluna gitti.

ÜÇ BİN ÜÇ YÜZ BİLMEM KAÇ SOPA

Don Kişot önde, seyisi Sanço arkada bütün gün yol aldılar. Yeni bir macera ile karşılaşmadıkları için kahramanımızın neşesi yerinde değildi.

–   Oğlum Sanço! diye bağırdı, bugün yine macerasız geçeceğe benziyor.

Cevap alamayınca uşağına döndü. Onu eşeği üzerinde uyuklar halde görünce çok kızdı:

–   Sanço! Bre uşakların en tenbeli, uykucu şişko!

–   Eyvah, yine bir büyücü baskını mı var!

–   Keşke olsa! Sıkıntıdan patlayacağım. Gezici bir şövalye için en büyük talihsizlik, macerasız

kalmak olmalı...

Böyle söyleşip giderlerken yolları yemyeşil bir ovaya çıktı. Uzaktan sağa sola koşuşturan atlılar gördüler. Yaklaştıkları zaman bunların şahinle kuş avlamaya çıkmış kimseler olduğunu anladılar.

Don Kişot, kendilerini büyük bir maceranın beklediğini hissetmiş, bağırıyordu:

–   Sevgili uşağım, talih yüzümüze gülmeye başladı. Yeni bir macerayı karşılamaya hazır ol!

–   Desenize, kısmette yine dayak yemek var...

–   Bu gördüğümüz insanlar, soylu kimselere benziyorlar. Kader beni onlarla karşı karşıya getirecek

olursa, sen elini kılıcına atmak zorunda değilsin. Daha evvel söylediğim gibi, uşaklar soyluların kavgasına karışmazlar.

–   Gerçi kılıcım yok, ama, yine de şövalyelik töresi içinde en çok bu kaide hoşuma gidiyor... Zira

oldum olası barış sever bir insanımdır. Bana tokat atana öbür yüzümü dönerim...

–   Korkak herif, kalkmış bir de iyi hristiyan rolü yapıyorsun!

Don Kişot atlılara iyice yaklaştıktan sonra, bunlardan birinin kadın olduğunu farketti. Beyaz bir kısrağa  binmiş  olan  bu  güzel  kadın,  etrafındakilere  emirler  yağdırıyor;  onlardan  büyük  saygı görüyordu. Atının eğeri ve koşumları gümüş işlemeliydi. Altın simlerle süslü yeşil bir elbise giymişti. Havada  tuttuğu  elinde  bir  çakırdoğan  vardı. Asilce  duruşundan,  soylu  bir  prenses  veya  bey  kızı olduğu hemen farkediliyordu.

Kahramanımız, seyisini yanına çağırdı ve ona şu emri verdi:

–     Oğlum  Sanço,  hiç  vakit  kaybetmeden,  elinde  çakırdoğan  tutan  şu  soylu  hanıma  git,  efendin

Arslanlı  Şövalye’nin  iyi  dileklerini  ve  selamlarını  söyle!  Eğer  izin  verirlerse,  gelip  kendisine saygılarımı arzedeceğimi ve ne dilekleri varsa yerine getirmeye hazır olduğumu bildir! Yalnız, dikkat et, abuk sabuk laflar edip beni küçük düşürme!

–   Elçilik görevini en iyi şekilde yerine getireceğimden asla şüpheniz olmasın, senyör... Bu ağızdan,

sizi mahçup edecek hiç bir söz çıkmayacaktır.

–   Şu söylediklerinden pek emin değilim ya, haydi dediğin gibi olsun...

Sanço, elçiye yakışır bir eda ile, üstüne başına çeki düzen verdi. Görevini yerine getirmek üzere boz eşeğini dehledi. Soylu hanımın önüne gelince karakaçandan indi. Yere diz çöküp konuşmaya başladı:

–   Ey soylu ve soylu olduğu kadar da güzel Senyora, az ileride gördüğünüz yiğit kişi, şöhreti İspanya

sınırlarını aşmış, gezici şövalye Mançalı Don Kişot’tur. Övünmek gibi olmasın, ben de onun seyisi Sanço Panza’yım... Efendim, büyücüleri, devleri ve vahşi Afrika arslanlarını dize getirmiş korkusuz bir şövalyedir. Kazandığı son zaferden dolayı adı Arslanlı Şövalye’ye çıkmıştır. İlk fırsatta kötü bir

kralı  yenip  topraklarını  ele  geçirmeye  ve  bana  bir  ada  bağışlamaya  söz  vermiştir.  O,  sözünden dönmeyen  soylu  bir  efendi  olduğu  için,  şimdiden  kendimi  vali  olmuş  görüyorum...  Hem  başınızı ağrıtmamak hem de arslanlı şövalyeyi kızdırmamak için, bana verdiği emri iletiyorum: Eğer izin verirseniz, efendim huzurunuza gelip iyi dileklerini ve saygılarını arz edecekler... Ayrıca, varsa, düşmanlarınızla savaşıp sizi onlardan kurtarmak istiyor...

Soylu hanım ve etrafında bulunan atlılar, bir sürü tumturaklı cümleler zırvalayan bu şişko adamı dinledikten sonra, onun kafadan çatlak olduğuna kanaat getirdiler... Bütün gözler, az ileride bekleyen silahlı korkuluğa çevrilmişti. İskeleti çıkmış uyuz bir at ve sırtında da sırık gibi bir adam... Giydiği zırh, sanki müzeden çalınmış intibası veriyordu. Halkaları yer yer dökülmüş, eski püskü bir şeydi. Belindeki kılıcı ve elindeki mızrağı hâkezâ... Soylu hanım gülmemek için kendisini zor tutuyordu. Şövalye  kılıklı  adamın,  eşeğin  sırtındaki  seyisi  rolündeki  şişkodan  az  aşağı  kalır  deli  olmadığı kesindi... Onlarla eğlenerek hoşça vakit geçirmeleri mümkündü. Bütün ciddiyetini takınarak Sanço’ya şöyle dedi:

–     Lütfen  ayağa  kalkınız,  yiğit  şövalyenin  elçisi!  Hakkında  pek  çok  şey  duyduğumuz  efendiniz

Mançalı Şövalye Don Kişot’la tanışmak benim için şereftir... Biraz ileride bir av köşkümüz var. Eğer bizimle beraber oraya kadar gelme lütfunda bulunursanız, kocam Dük Hazretleri ve ben çok memnun kalacağız.  Şimdi  gidiniz,  efendinize  kendisini  topraklarımızda  görmekle  şeref  duyduğumuzu  ve misafir etmek istediğimizi söyleyiniz... Beklemediği böyle bir cevabı alan Sanço’nun, sevinçten ağzı kulaklarına  vardı.  Diz  çöktüğü  yerden  kalktı.  Eşeğine  atladı..  Nefes  nefese  Don  Kişot’un  yanına döndü. Konuşmaların uzamasından endişeye düşen kahramanımız, uşağına bağırdı:

–    Sakın, elçilik görevini kötüye kullanarak, bir çuval inciri berbat etmiş olmayasın! Neden lafı o

kadar uzattın bakayım?

–   Soylu bir düşesle nasıl konuşulacağını bilmeyecek kadar cahil bir seyis değilim efendim! Elçilik

görevimi hakkı ile yerine getirdiğimden şüpheniz olmasın...

Sanço,  soylu  hanımın  verdiği  cevabı  efendisine  aktarırken;  dük  de  eşinin  yanına  gelmiş,  olup bitenleri öğrenmiş bulunuyordu. Eşi gibi, o da hoşça vakit geçirmek için, oyuna devam etmeye karar verdi... Çok şövalye romanı okuduklarından, onları iyi idare edeceklerine inanıyorlardı.

Arslanlı  Şövalye,  seyisinden  aldığı  güzel  haberler  üzerine,  atını  prensesten  yana  sürdü. Rosinenta’dan inmek için Sanço’nun yardımını bekledi. Beriki, eşekten inmeye çalışırken, aceleden ayağı yulara takıldı. Başı aşağıda, ayakları havada asılı kaldı... Üzengisinden tutulmadan inmeye alışık  olmayan  kahramanımız,  uşağının  yardımına  koşayım  derken  boş  bulunmuş;  üzengiye  basar basmaz  gevşek  olan  eğer  ters  dönüvermişti.  Bizim  yiğit  şövalye,  boylu  boyunca  yere  uzandı... Düşerken  dizini  yere  çarptığından,  kalkması  hayli  zor  oldu.  Prensesin  önünde  diz  çökmek  için yürürken aksıyordu. Bu aksiliği de büyücülerin bir marifeti zannettiğinden, ezeli düşmanı Freston’a lanetler yağdırıyordu...

Kahramanımız, güç bela, gelip düşesin önünde diz çöktü. Soylu hanım, şövalyenin bozulan moralini düzeltmek ve vaziyeti idare etmek için şöyle dedi:

–   Ey Mança ilinin yiğit ve soylu şövalyesi Senyör Don Kişot, lütfen ayağa kalkınız! Topraklarımıza

ayak bastığınız şu mutlu anda, başınıza gelen aksilik beni ziyadesi ile üzdü. Ancak, başarılarınızı kıskanan  büyücülerin  marifetlerini  de  bilmez  değiliz.  Peşinizi  bırakmadıklarını,  başarılarınızı gölgelemek için ellerinden gelen her kötülüğü yaptıklarını çok iyi biliyoruz.

Düşes’in bu sözleri, kahramanımızın buruk yüreğine su serpti:

–    Soylu Senyora, sözlerinizden hakkımda çok şey bildiğiniz anlaşılıyor... Şartlar ne olursa olsun,

size ve soylu eşinize her konuda hizmet etmeye hazırım!

Dük’ün  adamlarının  yardımı  ile  ayaklarını  yulardan  kurtarmış  olan  Sanço,  koşarak  efendisinin yanına gelmiş, ayaklarına kapanarak ondan özür diliyordu.

–   Senin bir suçun yok... dedi Don Kişot, düşeş hazretlerinin de buyurduğu gibi bunlar kötü cinlerin

işi! Dileyelim, bu kadarla yetinsinler!

Şövalye  ile  seyisi  konuşurlarken,  düşes  kocasının  kulağına  eğilerek  bir  şeyler  fısıldadı.  Neler söylediğini bilmiyoruz ama, dükün hemen harekete geçtiği görüldü:

–   Sayın Mançalı Don...

–   Affınıza  sığınarak  sözünüzü  kesiyorum...  dedi  Sanço,  eğer  efendimi  Arslanlı  Şövalye  diye

çağırırsanız  daha  çok  hoşuna  gidecektir.  Zira,  iki  Afrika  arslanı  ile  dövüşüp  onları  kedi  gibi uslandırdığı günden bu yana adını arslanlı şövalye olarak değiştirmiş bulunuyor....

Don Kişot, sızlayan dizine rağmen, dik durmaya çalışarak seyisine kızar gibi yaptı:

–     Sen,  hem  geveze  hem  de  saygısız  bir  uşaksın!  Dük  Hazretlerinin  sözünü  kesmeye  utanmıyor

musun? Nasıl isterlerse, öyle hitabetmekte serbesttirler...

–     Seyisinize  kızmayın, Arslanlı  Şövalye!  dedi  Dük.  Efendisinin  şerefini  koruduğu  için  bilakis

memnun olmalısınız. Arslanlarla olan o inanılmaz maceranız dilden dile dolaşıyor! Bileğinizin ve yüreğinizin gücü ile kazandığınız bir ünvanla çağırılmak en tabii hakkınızdır... Şimdi izin veriniz de, gidip size tahsis edeceğimiz av köşkünü hazırlamaları için hizmetçilerime talimat vereyim.

–    Pek saygıdeğer Dük Hazretleri! Bu lütufkârlığınız, beni ziyadesiyle memnun etti. Ancak, beni

sıradan  bir  saray  şövalyesi  ile  karıştırmamanızı  rica  ediyorum...  Size  her  konuda  hizmet  etmeye hazırım; fakat bunun için hiç bir karşılık beklemiyorum.

Sanço, açlıktan guruldayan karnına elini bastırarak söze karıştı:

–     Sayın Dük’üm, alçak gönüllülükte de efendimin üzerine yoktur. Şu ne olduğuna bir türlü akıl

erdiremediğim şövalyelik törelerine pek bağlıdır. Her ne kadar, uşakların bu törelere uymak zorunda olmadıklarını söylüyor ise de; onunla beraber gezdiğim için bütün çilelerine ortak oluyorum... İnanır mısınız, giriştiğimiz maceralarda dayağın en fazlasını ben yiyiyorum. Günlerce aç kalıyorum. Eğer yediğim dayaklardan olmasa bile, eminim bir gün açlıktan ölüp gideceğim...

Sanço’nun bu sözleri, Don Kişot’u çileden çıkardı. Fırtınaya tutulmuş kavak ağacı gibi titredi. Her şeye rağmen sakin görünmeye çalışarak şöyle dedi:

–    Dük Hazretleri, seyisimin kabalığını hoş görün! Hayatımın en büyük hatasını, midesine düşkün,

tenbel ve korkak bir köylüyü kendime seyis seçmekle yapmış bulunuyorum... Bütün marifeti, kadın gibi hayatından şikayet etmek ve yerli yersiz gevezeliklerde bulunmaktır...

Kahramanımız, bu sözler üzerine Düşes’in tebessüm ettiğini görünce büyük bir çam devirdiğini anlamakta gecikmedi. Hatasını tamir etmek için derhal ağız değiştirdi:

–     Bu  söylediğim  sözler,  şüphesiz  sıradan  kadınlar  içindir!  Soylu  prensesimizi  üzmeyi  aklımın

ucundan bile geçirmedim.

Düşes, şövalyeyi ve seyisini içine düştükleri zor durumdan kurtarmak için şöyle dedi:

–    Kendinizi boş yere üzmeyin sayın Arslanlı Şövalye! Sözlerinize alınmış filan değilim. Ayrıca,

uşağınız Sanço’yu da çok sevdim. Saf ve temiz yürekli bir seyisiniz var. Çektiği bunca çileye rağmen sizi terketmediğine göre, onunla ne kadar övünseniz yeridir. Eğer, bizim hizmetçilerin kabalıklarını

ve sadakatsizliklerini görseydiniz; Sanço’ya haksızlık ettiğinizi hemen anlardınız...

Don Kişot’un cevabını beklemeden Sanço’ya döndü:

–   Ey iyi yürekli seyis koş efendinin atını hazırla! Sayın Dük’üm, siz de önden gidip av köşkümüzü

misafirlerimizi ağırlayacak şekilde hazırlattırınız.

Sanço, bu güzel ve güzel olduğu kadar da alçak gönüllü prensesi çok sevdi. Önünde yerlere kadar eğilerek  gösterdiği  nezaketten  dolayı  teşekkür  etti.  Sonra  koşarak  efendisinin  atını  hazırladı. Koşumları ve eğeri sıkıladı. Üzengiden tutarak Don Kişot’un kazasız belasız Rosisenta’ya binmesini sağladı.  Vakit  kaybetmeden  eşeğine  atladı.  Düşes,  Sanço’ya  yanında  gitmesini  söyledi.  Yolda giderken ona çeşitli sorular soruyor, aldığı bol atasözlü cevaplar karşısında gülmekten kırılıyordu. Seyisinin zırvalarına alışık olan Arslanlı Şövalye hiç gülmüyor, ciddiyetini muhafaza ediyordu.

Düşes, Sanço ve Don Kişot’un başı çektiği alay, köşkün kapısına vardığı zaman onları bir merasim mangası karşıladı... Düşes, kahramanımıza döndü:

–   Bu karşılama merasimi sizin şerefinize düzenlenmiş bulunuyor... dedi, köşkümüze, gezici şövalye

olarak, ilk defa siz ayak basmış olacaksınız!

Don Kişot ne cevap vereceğini düşünürken, uzun kırmızı elbiseler giyinmiş iki hizmetçi korkarak onu atından indirdiler. Yerlere kadar eğilerek;

–     Hoş  geldiniz,  şeref  verdiniz,  yiğit  Mançalı  Şövalye  Don  Kişot!  diye  bağırdılar.  Üçüncü  bir

hizmetçi ileri çıktı. Elinde göz kamaştırıcı kırmızı bir pelerin tutuyordu.

–   Gezici şövalyeliğin alameti olan şu pelerin, size efendimiz Dük Hazretlerinin hediyesidir. Lütfen

kabul buyurun! diyerek onu kahramanımızın omuzlarına attı. Aynı anda merasim mangası hep bir ağızdan bağırdı:

–   Yaşasın, Mança ilinin korkusuz şövalyesi! Arslanlı Şövalye çok yaşa!

Don Kişot, gördüğü rağbet karşısında şaşırmış olmakla beraber, bunu hiç belli etmemeye çalışarak merasim mangasını selamladı.

Sanço, efendisine gösterilen itibar ve saygının gerçek olup olmadığına bir türlü karar veremiyordu. Ancak, bunun bir rüya olmadığı da kesindi. İçinden, kendi kendine, şöyle söylendi:

–   Bazen efendimi deli zannetmekle, ona ne kadar haksızlık ettiğimi anladım. Hiç, deli ve uyduruk

bir şövalyenin böyle krallar gibi karşılandığı görülmüş şey midir?

Düşes  de  atından  inmiş,  kahramanımızı  içeri  buyur  ediyordu.  Köşkün  dış  kapısından  içeri girdiklerinde  avluyu  dolduran  bir  hizmetçi  ordusu  ile  karşılaştılar...  İyi  giyimli  hizmetçiler  koro halinde Don Kişot’a övgüler yağdırıyor; bir yandan da üzerine kokular serpiyorlardı.

Sanço’nun  hali  görülmeye  değerdi  doğrusu...  Fal  taşı  gibi  açılmış  gözlerle  etrafa  bakıyor;  ne yapacağını,  nasıl  hareket  edeceğini  bilemiyordu...  İki  hizmetçi  koşarak  gelip  onu  boz  eşeğinden indirdiler. Düşes, bizimkine yanından ayrılmamasını söyledi. Aldığı bu güzel emir karşısında, çok sevdiği eşeğini hizmetçilere bırakmak zorunda kaldı. Soylu hanımın ardından köşke girdi. Prensesi karşılamaya gelen yaşlı bir dadının kulağına eğildi:

–   Saygıdeğer Senyora! dedi, lütfen avluya kadar gidiniz. Orada bana ait bir boz eşek göreceksiniz...

Uysal fakat korkak bir hayvandır. Bunca kalabalığı görünce kim bilir ne kadar korkmuştur. Onu biraz okşayıp sakinleştirin. Sonra ahıra götürüp önüne bolca yulaf koyun.

Dadı, misafir de olsa, bir uşağın kendisine emir vermesine çok kızmıştı:

–   Bana bak görgüsüz uşak! diye bağırdı, sen beni hizmetçi kızlarla karıştırdın galiba... Ben, Düşes’i

kucağımda büyütmüş onurlu bir dadıyım. Eşeğini çok seviyorsan, gider kendin ilgilenirsin... Anladın mı şişko herif!

–   Niçin kızıyorsunuz hanım kalfa? Oysa ben efendimden şövalye hikâyeleri dinlerken şöyle dediğini

hatırlıyorum:  “Savaştan  döndüğünde  o  kahraman  Lancolet,  hanımlar  kendisine  dadılar  da  atına bakıyorlardı...” Şunu iyi bilmenizi isterim ki, ben boz eşeğimi Lancolet’in atına değişmem... Ama bir eşeğe bakamayacak kadar yaşlı iseniz, bak ona bir şey diyemem!

–   Yaşlı senin anandır, yağ tulumu!

Kızgın dadı, bu son cümleyi öyle yüksek sesle bağırararak söylemişti ki, Düşes bile duymuştu. Oyunun bozulmasını istemeyen Prenses araya girdi:

–      Sevgili  Sanço,  eşeğiniz  için  hiç  endişeye  kapılmanıza  gerek  yok..  dedi,  onunla  bizzat  ben

ilgileneceğim.

Sonra dadısına döndü:

–   Dadıcığım, bu gün çok yorulmuşa benziyorsun... Sana izin veriyorum, git istirahatine bak. Yaşlı kadın, Düşes’in Sanço’ya sahip çıkmasına çok kızdı:

–   Bu kadarı da fazla! diyerek oradan uzaklaştı.

Sanço, yaşlı dadının niçin kızdığını hâlâ anlamış değildi. Üzgün bir sesle Düşes’ten özür diledi:

–      İnanın  Senyora,  dadıyı  kızdırmak  istememiştim...  dedi,  hatta  böyle  bir  şeyi  aklımdan  bile

geçirdiysem efendime musallat olan bütün kötü cinler başıma üşüşsün! Eşeğimi çok sevdiğim ve o yaşlı dadıyı da iyi kalpli bir hanım zannettiğim içindir ki, kendisinden böyle bir ricada bulundum...

Bütün olup biteni gören ve konuşmaları duyan Don Kişot, Sanço’ya çok kızmış, nihayet duruma müdahale etmek zorunda kalmıştı:

–    Be görgüsüz uşak! diye bağırdı, bu soylu insanların arasında eşekten söz etmenin sırası mıydı?

Prensesimize emeği geçmiş bir dadıya böyle küçük düşürücü teklifte bulunmakla beni mahçup ettin. Bir şövalyenin değeri, yanındaki seyisten belli olur... Ah Sanço, bu yetmiyormuş gibi, ona yaşlı diyerek kalbini iyice kırdın!

–     Bakın  efendim,  bana  şövalye  romanlarından  örnekler  vererek  dadıların  atlarla  ilgilendiğini

söyleyen  sizsiniz!  Ayrıca,  bir  insan  gerçekten  yaşlı  ise  bunu  söylemekte  ne  kötülük  var, anlayamıyorum? Sonra, insan misafir olduğu yerde ne ihtiyacı varsa söyleyebilmeli. Bunun da ayıp tarafını göremiyorum...

–    Sana bir arkadaş gibi davranmakla ne büyük hata ettiğimi şimdi anlıyorum... Kendini şövalye

Lancolet mi sandın ahmak herif! Bakılmasını istediğin soylu bir at değil; boz bir eşektir!

–     Bana  söyledikleriniz  için  bir  şey  diyemem  efendim..  Eşeğime  gelince...  İnanın  Senyör,  onu

Lancolet’in atı ile değişmem!

Bu konuşmalar Düşes’i çok eğlendiriyordu. Don Kişot’un Sanço’yu fazla hırpalamasını istemeyen soylu kadın araya girdi:

–    İyi kalpli seyisiniz haklı sayın Arslanlı Şövalye... dedi, misafirlerimizin her ihtiyacını yerine

getirmek görevimizdir. Asıl kabalığı Sanço değil, yaşlı dadım yapmıştır. Bunun için sizden özür diliyorum...

–   Alçakgönüllülüğünüzle bizi mahçup ediyorsunuz altesleri... Hatırınız için onu bağışlıyorum.

Az sonra hizmetçiler kahramanımızı, kapısı altın işlemeli, bir odaya aldılar. Krallara yakışır bir saygı ile zırhını ve tolgasını çıkardılar. Ortaya avurtları birbirine geçmiş, zayıf, sırık gibi bir adam çıktı.  Hizmetçiler,  Dük’ten  kesin  şekilde  ciddi  davranacaklarına  dair  emir  almamış  olsalardı, gülmekten kırılacaklardı...

Sıra gömleğini çıkarmaya gelince, Don Kişot itiraz etti:

–   Güzel kızlar! Gezici şövalyeler hem cesur hem de edepli insanlardır. İç çamaşırlarımı görmenizi

istemiyorum... Bana giydireceğiniz elbiseleri şuraya bırakın. Seyisime haber verin, gelip bana yardım etsin. Hizmetleriniz için teşekkür ederim, çıkabilirsiniz!

Hizmetçi  kızlar  itiraz  etmeden  huzurdan  çıktılar.  Sanço’ya  efendisinin  kendisini  çağırdığını söylediler. Beriki bu haberi duyar duymaz;

–     Eyvah, Mança çırası gibi yandım! diye bağırdı. Kızlara, kendisi için dua etmelerini söyledi.

Efendisiyle yalnız kalınca yaptığı patavatsızlıkların hesabını soracağını çok iyi biliyordu...

Korka korka kapıyı çaldı. İçeri girdiği zaman efendisinin çok sakin olduğunu görüp rahatladı. Yine de, ne olur ne olmaz diye gözü kapıdaydı. Don Kişot, onu dövmek için üzerine yürürse tabanları yağlayıp  kaçacaktı.  Kahramanımız,  yumuşak  bir  sesle,  seyisine  elbiselerini  giydirmesini  söyledi. Bizimki görevini yerine getirirken şövalye ona nasihat etti:

–     Sana yalvarıyorum oğlum, öyle olur olmaz yerde ağzını açıp beni ele güne rezil etme! Sana

bakanlar da beni düzmece bir şövalye sanacaklar... Söz gümüş ise sükût altındır. Ne olursun, mecbur kalmadıkça söze karışma. Sık sık ipliğini pazara döküp ne kötü bir kumaştan yapıldığını gösterme!

–    Yerden göğe kadar haklısınız, soylu efendim... Benim gibi keçi çobanından ne gezici şövalye

seyisi olur ne de ada valisi! Hata yapmamak için hiç konuşmamam lâzım... Zira soyluların neden hoşlandıklarını, neye kızdıklarını bir türlü öğrenemedim! Beni seyis seçerken, ağzı sarmısak kokan, elifi görse mertek sanan, sizin kapınıza gelmeden önce hiç bir soylu ile görüşmemiş, cahil bir köylü olduğumu pekâlâ biliyordunuz... Ne derler: Kenarına bak bezini, anasına bak kızını al. Bülbülü altın kafese koymuşlar ah vatanım demiş. Bana arkadaşını göster, senin kim olduğunu söyleyeyim. Çingene kızını padişahın oğlu ile evlendirmişler, düğün alayı ormandan geçerken ‘Bu ağaçlardan ne güzel kasnak olur’, demiş...

–   Yalvarırım çeneni kapat! Yoksa kendime hakim olamayıp seni ayaklarımın altına alacağım! Şu

yerli yersiz atasözü yumurtlaman beni çileden çıkarıyor... Hadi öbürleri neyse de; kafesteki bülbülle bizim mevzunun ne alâkası var?

–    Olmaz olur mu Senyör! Siz bana kızıp bağırdıkça, görgüsüz bir keçi çobanı olduğumu yüzüme

vurdukça,  köyümü  özlüyorum...  Gezici  bir  şövalyenin  seyisi  olmaktansa,  köyümün  tepelerinde keçilerini otlatan hür bir çoban olmayı istiyorum...

–  Ah Sanço! Ah, benim iyi kalpli saf oğlum! Senden fazla bir şey istemiyorum ki... Konuşacağın lafı

iyice tartıp biçmeden söyleme diyorum. Özellikle de, gelişigüzel atasözü yumurtlama diyorum...

–   Peki efendim, bana sorulmadıkça söze karışmayacağım. Aklıma atasözü gelince, söylememek için

dilimiısıracağım...

–   Haydi bakalım göreceğiz.

Don Kişot, seyisinin yardımı ile giyindi. Kılıcını kuşandı. Dükün hediye ettiği kırmızı pelerini omuzlarına  aldı.  Başına  da  kızların  elbiselerle  birlikte  getirdiği  yeşil  külahı  geçirdi.  Sehpanın üzerinde bulunan pahalı kokudan sürünmeyi de ihmal etmedi.

Kapıdan  çıkarken,  sıraya  dizilmiş  hizmetçiler  yerlere  kadar  eğilerek  şövalyeyi  selamladılar. Aşçıbaşı koşarak geldi. Dük Hazretlerinin kendisini yemek salonunda beklediklerini bildirdi.

Sofraya beş kişilik yemek takımı konmuştu. Ev sahibi, sarayın din işlerine bakan baş rahibini de yemeğe davet etmişti. Adam, değnek yutmuş gibi dimdik oturuyordu. Kahramanımız içeri girince Dük ile  karısı  ayağa  kalktılar.  Papaz  da  istemeye  istemeye  kalkmak  zorunda  kaldı.  Don  Kişot,  ev sahiplerini saygı ile selamladıktan sonra, siyahlar giyinmiş rahibe döndü. Onu da büyük bir nezaketle selamladı. Göz göze geldiklerinde, papazın kendisinden hoşlanmadığını farketti....

Dük, baş köşeyi kahramanımıza teklif etti. Şövalye bunu büyük bir incelikle reddetti. Ancak ev sahibi fazlaısrar edince karşı koymaktan vazgeçip gösterilen yere oturdu.

Sanço, efendisine verdiği sözü unutmuş olacak ki, dayanamayıp, Dük’ten konuşmak için izin istedi. İzin verilince, kahramanımız korkudan renkten renge girdi. Eğer sofradaki soylulardan ve papazdan utanmasa, tekme tokat onu kapıdışarı ediverecekti...

–   Efendilerimiz dinlemek lütfunda bulunacak olurlarsa, şu olaya benzer bir hikâye nakledeceğim...

dedi ve anlatmaya başladı: Hikâye bizim köyde geçmiş olup aynıyla vâkidir. Bana nakleden kişi, sözüne güvenilir dürüst biridir.

Don  Kişot’un  sırtından  soğuk  terler  boşandı.  Uşağını  ikaz  etmek  için  hızlıca  öksürdü.  Bizimki şövalyenin huzursuz olduğunu görüp şöyle dedi:

–    Korkmayınız, saygıdeğer efendim! Sizi utandıracak abuk sabuk laflar etmeyeceğim. Bu konuda

size vermiş olduğum sözü de unutmuş değilim...

–   Ben böyle bir söz aldığımı hatırlamıyorum! dedi şövalye, ne istersen onu anlat... Dük Hazretleri

izin verdikten sonra bana müdahale etmek düşmez! Ama rica ediyorum, kısa olsun!

–   Anlatacağım hikâye öylesine gerçektir ki, şurada oturan efendim bile bana hak verecektir.

–   Hay efendini büyücüler götürsün, e mi! Korkarım bir sürü zırvalar uydurup şurada bulunan soylu

insanların başını şişireceksin!

–    Başları sağolsun ve başımızdan eksik olmasınlar! Ne demiş atalarımız: “Her gövdeye bir baş,

gövdeyi de taşıyacak ayaklar lazım.”

–   Sanço yalvarırım, hikâyeye geç!

Dük ile karısı gülmekten kırılıyorlardı. Hayatlarını renklendiren şu iki deli ile karşılaştıklarına çok seviniyorlardı... Düşes, her fırsatta Sanço’yu korumaktan geri durmuyordu. Bu sefer de öyle yaptı:

–     Rica ederim Arslanlı Şövalye, bırakınız dilediği gibi konuşsun! İnanın onu dinlemekten zevk

duyuyoruz.

Dük de karısını tasdik edici sözler söyleyince kahramanımıza susmak düştü...

Sanço,  her  sıkıştığı  yerde  imdâdına  koşan  Düşesi  çok  seviyordu.  Ona  anasından  fazla  saygı duyuyordu. Madem gerçek buydu, belli etmemek olmazdı:

–    Ey prenseslerin en güzeli! Kraliçelerin en soylusu! Bir keçi çobanına layık olmadığı yakınlığı

göstermekle  alçakgönüllülükte  de  üstün  olduğunuzu  belli  ediyorsunuz.  Allah,  Dük  Hazretleri  ile birlikte, size uzun ve mutlu bir ömür versin!

–   Aman Sanço kardeş, bu övgülerinizi eşsiz Toboso’lu Dulsinea duymasın!

–   Allah’ın lütfu boldur, iyi kalpli Senyora... Güzelliği sadece Dulsinea’ya vermedi ya! Her neyse,

bu işi fazla karıştırmasak iyi olur; bakarsınız farkında olmadan bir çam deviririm... Sonra efendim de beni devirir!

–     Ey  Sanço...  Ne  diyeyim, Allah  iyiliğini  versin!  dedi  şövalye,  ağzın  açıldı  ya;  kapatabilene

aşkolsun...

Rahip, bu saçmalıklara daha fazla dayanamamış; Don Kişot’un yapamadığını o yapmıştı:

–   Bana bak, soytarı kılıklı adam! diye bağırdı, asıl konuya gel; yoksa bu gidişle hikayen ancak öteki

dünyada bitecek...

–    Sabredin, Aziz Peder! Bu konuda size ders verecek değilim ama, benim bildiğim, din adamı

sabırlı olur...

–      Sen  sadece  cahil  değil,  ayrıca  küstah  bir  adamsın!  Buraya  senin  saçmalıklarını  dinlemeye

gelmedim...

–     Bütün  insanlar  saygılı  ve  bilgili  olsalardı,  siz  işsiz  kalırdınız  sayın  peder!  Daha  hikâyemi

dinlemediniz  ki,  saçma  olduğunu  nasıl  söylersiniz?  Ayrıca,  sizi  böyle  kızdıracak  kötü  bir  şey söylediğimi de hatırlamıyorum...

Eğer Düşes araya girmeseydi, Sanço Papaz Efendiyi çenesi ile dize getirecekti.

–   Sayın Peder, sizi yemeğe davet ederken, şöhreti İspanya sınırlarını aşmış gezici şövalye Mançalı

Don Kişot’un ve seyisi Sanço Panza’nın misafirimiz olduğunu söylemiştik...

Ev sahibesi, bu sözleriyle onun oyuna katılmaya razı olduğunu ima etmek istemişti. Konuşmasına şöyle devam etti:

–   Lütfen, şeref misafirimizin konuşmasına müdahale etmeyin. İzin verin de hikayesini tamamlasın...

–   Başlamadı ki, tamamlasın, dedi Papaz.

Düşes’in işareti üzerine Sanço devam etti:

–     Evet efendim, ne diyordum: Bizim köyde soylu bir bey vardı. Bir gün kendisine ziyadesiyle

hizmeti dokunan bir köylüyü, ki bu adam benim gibi sıradan bir sığır çobanıydı, yemeğe davet etmiş. Bu iyi kalpli bey, şimdi öldü. Herkese iyiliği dokunan bir kimseydi.

Bizimki lafı uzattıkça rahip sinir krizleri geçiriyor; bunu farkeden Dük’le karısı kıs kıs gülüyorlardı. Don Kişot da rahipten farksız değildi hani...

–   Ne diyorduk efendim? diyerek devam etti Sanço. Bizim bey, yaptığı masraflar boşa gitmesin diye

köyün papazı ile çömezlerini de yemeğe çağırmış...

Devirdiği bu büyük çam, bardağı taşıran son damla oldu. Rahip’ten önce Don Kişot bağırdı:

–   Hay çenesi kapanasıca, sersem şişko!

–   Ne diye öyle deliler gibi bağırıyorsunuz, efendim? Yeminle söylüyorum ki, hikâye aynen böyle.

Eğer yalanım varsa, çok sevdiğim boz eşeğim ölsün!

–   Senin de eşeğinin de canı cehenneme!

–   Nerede,  ne  zaman  kızacağınızı  bir  türlü  öğrenemedim  gitti..  Ömrümün  sonuna  kadar  da

öğrenebileceğimi sanmıyorum. Halbuki, pek göründüğüm kadar da kalın kafalı biri değilim... Bırakın da hikayemi tamamlayayım. Baksanıza, Peder kızıyor...

–   Sanço doğru söylüyor... dedi Düşes, bırakalım da hikayesini tamamlasın.

–   Vallahi nerede kaldığımı unuttum! Efendim böyle Santa Hermandad kılıcı gibi başımın üzerinde

sallandıkça, bende akıl mı kalır...

Rahip ha patladı ha patlayacak... Don Kişot, Düşes’in ikide bir Sanço’ya sahip çıkmasına kızıyor, ancak bunu belli etmemeye çalışıyordu...

Dük’le  karısı  birbirinin  yüzüne  bakıyor,  hikâyeciye  nerede  kaldığını  söylemekte  tereddüt ediyorlardı.  “Sizin  bey,  masraflar  boşa  gitmesin  diye  köyün  papazı  ile  çömezlerini  de  yemeğe çağırmıştı”  deseler,  işin  ucu  rahibe  dokunacaktı...  Bu  düğümü  nasıl  çözeceklerini  düşünürlerken Sanço bağırdı:

–   Hah, tamam! Hatırladım... Bizim bey, sığır çobanı ile birlikte başkalarını da yemeğe çağırmış... Don Kişot alnında biriken terleri sildi. Rahat bir nefes aldı. Şövalyenin rahatlaması bizimkinin

gözünden kaçmadı. Efendisini teselli etmek için:

–     Korkmanıza  gerek  yok,  sevgili  efendim!  Dedim  ya,  öyle  göründüğüm  gibi  kalın  kafalı  biri

değilimdir...  Dananın  kuyruğunu  koparacak  kadar  sıkı  çekmem...  Bilirsiniz  hayvanları  severim. Özellikle boz eşeğimi!

–   Eşeğinle birlikte kör bir kuyuya düşesin de cehennemin dibini boylayasın!

–   Hay aksi… Yine kızdı!

–   Sanço yalvarırım, şu lanet olası hikâyeni tamamla! Bak, yemekler soğuyor...

Yemek lafını duyunca bizimkinin gözleri parladı. Efendisi onu en nazik yerinden vurmuştu....

–      Hemen  Senyör,  hemen...  dedi  Sanço,  zaten  hikâye  fazla  uzun  değil!  Neyse  efendim,  sofra

kurulmuş...  Bizim  bey,  sığır  çobanını  baş  köşeye  davet  etmiş.  Köylü,  yol  yordam  bilmez  biri olmadığını göstermek için teklifi kabul etmemiş. “Baş köşeye sığır çobanı değil; evin beyi yakışır.” demiş. Bey bakmış köylü inat ediyor. Omuzlarından tuttuğu gibi bizimkini baş köşeye oturtmuş:

–   Otur be, sığır çobanı! demiş, sen de biliyorsun ki, bey nereye oturursa baş köşe orasıdır! Benim

hikaye bu kadar soylu efendiler. Ne eksik ne fazla, aynen böyle olmuş... Buyurun, şimdi yemeğe başlayabiliriz!

Önce Rahip Efendi sonra da Don Kişot hikayeden nasiplerini almış olduklarından, ikisinin de iştahı kaçmıştı. Dük’le karısı, Sanço’nun gerçekten deli mi yoksa deli rolü oynayan akıllı biri mi olduğunda şüpheye düşmüşlerdi... Hem konuyu değiştirmek hem de şövalyenin bozulan moralini düzeltmek için Don  Kişot’a  son  günlerde  sevgilisi  Tobosolu  Dulsinea’dan  haber  alıp  almadığını  sordular. Kahramanımız, Dulsinea’nın adını duyunca kötü bir rüyadan uyanmış gibi gözlerini açtı.

–     Soylu  Senyora,  ne  zaman  sevgilimin  adını  duysam  böyle  heyecanlanıyorum;  beni  bağışlayın!

Sorunuzun cevabına gelince.... Kötü büyücüler ve onların uşakları peşimi bırakmadıkları için, ne yazık ki, bugüne kadar onun eşsiz güzelliğini dünya gözü ile görebilmiş değilim... Bir sürü devi yendim. Pek çok haydudun ve zalim adamın burnunu yerlere sürttüm. Gidip Dulsinea’nın hizmetine girmeleri karşılığında hayatlarını bağışladım... Ancak, ezeli düşmanım hain Freston onu tezek kokan çirkin bir köylü kızı kılığına soktuğundan gönderdiğim adamların gidip kendisini bulabildiklerine ihtimal veremiyorum...

Sanço, efendisinin kırılan gönlünü tamir etmek için, hemen destek çıktı:

–     Sevgili Senyora... dedi, benim büyücülerle bir alıp veremediğim olmadığı için -çünkü onları

kıskandıracak bir başarım yoktur- eşsiz Dulsinea bana bütün güzelliği ile göründü... Ay gibi parlayan yüzü, gözlerimi kamaştırdı.

–   Yaa! Onu gördün demek?.

–   Keşke bu şerefe ben değil de efendim erseydi... İki nedimesi ile birlikte gelip efendime aşkını ilân

etti fakat....

–   Öyle mi, Sanço’nun söyledikleri doğru mu sayın Arslanlı Şövalye?.

–   Maalesef doğru Senyoram... Ancak, ben hakaret dolu sözler sarfeden, eşek sırtında bir köylü

kızından başka şey göremedim. Yanındaki iki kız da öyle...

–   Aman Prensesim... dedi Sanço, soylu beyaz kısrağının üzerinde öyle asil bir duruşu vardı ki... Papaz dayanamadı:

–   Dük Hazretleriyle soylu eşi beni bağışlasınlar ama, nasıl oluyor da şu iki delinin saçmalıklarını

sıkılmadan dinleyebiliyorsunuz?. Sizi anlayamıyorum!

Sonra kahramanımıza döndü:

–     Don Kişot musun, Don Dangalak mısın nesin; sersem herif! Bu kadar şeyi nereden bulup da

uyduruyorsun?  O  saçma  sapan  şövalye  romanlarını  okuyup  aklını  bozduğun  belli... Yok  devleri yenmiş, yok vahşi Afrika arslanları ile boğuşmuş... Yok efendim, büyücü bilmem kim sevdiği kızı çirkin bir köylü kızı kılığına sormuş... Bütün bunlar deli saçması şeyler! Eğer birazcık aklın kalmışsa, evine döner, çoluk çocuğunun terbiyesi ile uğraşırsın... Anladın mı beni, be hey sersem! Evet, seni ancak böyle laflar yola getirir... İspanya’nın neresinde tek bir dev görülmüş ki, devlerle savaştığını söylüyorsun? Orada burada dolaşıp herkesi kendine güldüreceğine, aklını başına topla! Adam gibi evine dön!

Don Kişot, kendisinden beklenmedik bir sabırla Papaz’ı dinledi. Dük’le karısı onun hiç kızmadan muhatabını dinlemesi karşısında şaşırıp kaldılar.

Rahip sözlerini bitirip susmuş olduğundan kahramanımızın ne cevap vereceğini merakla bekliyordu. Mançalı Şövalye, hiç istifini bozmadan söze başladı:

–    Sustuğunuza göre, sözleriniz bitti sanırım Sayın Peder... Bulunduğunuz yer ve mesleğinize olan

saygım haklı öfkemi dizginlemiştir. Aklı başında kimseler bilirler ki, mesleğinin ehli olmayan kara cübbelilerin kadın gibi tek bir silahıları vardır o da dilleri... Eşit şartlarda dövüşmüş olmak için, şövalyelik geleneğine uyarak, ben de size aynı silahla mukabele edeceğim... Şu farkla ki: Soylu bir bey olduğum için, sizin gibi küfretmeyeceğim! Tâ ki sizin gibi mesleğimi küçük düşürmüş olmayayım. Bir din adamı olduğunuz için, arzu ederdim ki, bana vereceğiniz nasihatlar da din çerçevesi içinde kalsın...  Beni  tanımadığınız  halde,  bir  sürü  haksız  ithamlarda  bulundunuz.  Evli  olup  olmadığımı bilmeksizin, çoluk çocuğumun yanına dönmemi tavsiye ediyorsunuz. Dulsinea’ya gelince, kendisini büyük bir aşkla sevdiğim halde, daha elim eline değmiş değildir. İnsanların bir kısmı şerefli idealler peşinde  ömür  tüketirken,  diğer  bir  kısmı  köleliği,  dalkavukluğu,  başkalarını  aldatarak  mal biriktirmeyi tercih ederler. Çok azı da gerçek din yolundan giderler! Bana gelince, öyle inanıyorum ki,  şerefli  bir  meslek  seçmiş  bulunuyorum.  Nerede  bir  kötülük  görsem  kılıcımla  ezeceğim.  Hiç karşılık beklemeden mazlumların imdadına koşacağım ve koşuyorum da... Siz ne derseniz deyin; şövalye doğdum, şövalye öleceğim!

Bunları söyledikten sonra ev sahiplerine döndü:

–   Ey soylu Dük ve Düşes Hazretleri! Papaz Efendiyi de beni de dinlediniz. Sizi hakem seçiyorum.

Kim kime haksızlık etmiştir, kararı siz veriniz!

Sanço, ev sahiplerinin kararını beklemeden ileri atıldı:

–       Verin  elinizi  öpeyim  soylu  efendim!  Siz  gelmiş  geçmiş  şövalyelerin  en  bilgilisi  ve  en

şereflisisiniz!  Ömrümün  sonuna  kadar  hizmetinizdeyim...  Bazen,  “Efendim  delinin  biri  mi?”  diye şüpheye düştüğüm için kendimden utanıyorum!

–    Al  sana  bir  deli  daha!  dedi  Papaz,  bozacının  şahidi  şıracı...  “Tencere  yuvarlanmış  kapağını

bulmuş.” diye buna derler.

–        Hop  hop,  Papaz  Efendi!  Efendim  gibi  kibar  sözlerle  karşılık  vereceğimi  sanıyorsan

aldanıyorsun...  Ben,  eşeğinden  ve  kuru  canından  başka  kaybedecek  bir  şeyi  olmayan  sıradan  bir köylüyüm. Deli senin babandır! Hikayemdeki dersi alamayışından belli ki fazla zeki bir adam da değilsin... Senden ders alan çömezlere acıyorum. Bu yılan dilinle çocukcağızları dinden soğutursun alimallah... Senin gibilerin hakkından ancak benim gibi cahiller gelir... Seni gördükten sonra, “Her haçın altında bir iblis yatar.” sözünün ne demek istediğini daha iyi anladım! Tamam mı, aldın mı dersini?.

Don Kişot, Sanço’ya kızar gibi yaptı:

–   Kes artık sesini! Gevezelikte mahalle karılarını da geçtin...

–   Kızmayın efendim! Yarın bana söz verdiğiniz adayı bağışlar da vali olursam; ilk işim bunun gibi

kara cübbelilerle uğraşmak olacak!

Düşes, bu saf uşağın hayalperestliğine şaşırıp kaldı. Duyduğu sözler ona yeni bir oyun ilham etti:

–   Şövalyelikte olduğu kadar bilgide de üstün olduğunuzu gösterdiniz sayın Arslanlı Şövalye! dedi,

ancak  seyisiniz  Sanço  pek  yaman  bir  atıcı... Attı  mı  mangalda  kül  bırakmıyor!  Bir  gün  ona  söz verdiğiniz adayı bağışlayacağınızdan şüphem yok... Ancak iyi bir vali olup olamayacağı konusunda şüphelerim var...

–   Devlet idaresi şövalye seyisliğine benzemez... dedi Dük, Sanço’ya bakarak. Bizimki bu sözlere pek alınmış olacak ki, derhal cevabı yapıştırdı:

–   Saygıdeğer  Dük’üm,  eğer  vali  olursam  gelip  kendi  gözlerinizle  görebilirsiniz... Adamı  nasıl

şahinler gibi idare ediyorum. Babam rahmetli, devlet adamlığının çobanlık gibi bir şey olduğunu söylerdi... Mağriblilerin de buna benzer bir sözü var.

–   Lafla peynir gemisi yürümez, dedi Dük. Eğer Arslanlı Şövalye izin verirse, makamı yeni boşalmış

bir adam var; seni oraya vali tayin edeyim.. Görelim bakalım, nasıl idare edeceksin!

Bu fikir Düşes’in de çok hoşuna gitti:

–   Lütfen şovalyem, izin veriniz de seyisinizi vali yapalım, dedi.

Sanço  duyduklarına  inanamadı.  Rüyada  olup  olmadığını  anlamak  için  kaba  etlerini  çimdikledi. Acıdığını  hissedince  gerçek  olduğuna  kanaat  getirdi.  Don  Kişot  da  en  az  seyisi  kadar  şaşırmış bulunuyordu. Hiç beklemediği bu teklif karşısında ne söyleyeceğini kestiremiyordu.

–    Sanço iyi kalpli, saf ve dürüst bir adamdır, ama, korkarım resmi formaliteleri pek beceremez,

üstelik okuma yazması da yoktur, dedi.

Beriki, efendisinin valilik işine pek razı olmadığını görüp fena halde içerlemişti:

–   Neden anlamayacakmışım! Hele siz bir izah edin... Foralite dediğiniz şey nedir? Yenilir mi, içilir

mi?.

–   Foralite değil oğlum, formalite dedim...

–   Danışmanları ona gerekli bütün formaliteleri izah ederler, dedi Düşes, ayrıca bir valinin illa

okuma yazma bilmesi de gerekmez. Özel mektupçusu bütün yazışmaları yerine getirir...

Dük, Don Kişot’tan tekrar ricada bulundu:

–   Haydi Senyör, seyisinizi daha fazla üzmeyin... Gelin şu işe razı olun!

–   Peki efendim, madem bu kadarısrar ediyorsunuz, karar sizindir... Nasıl isterseniz öyle olsun. Sonra Sanço’ya döndü:

–   Kalk, efendimizin önünde diz çök! Gösterdiği bu büyük lütuftan dolayı kendisine teşekkür et...

Beriki sevinçten uçacak gibiydi. Etekleri zil çalarak kalktı. Dük’ün önünde diz çöküp şöyle dedi:

–      Adamı  öyle  adaletli  bir  şekilde  yöneteceğim  ki,  gösterdiğiniz  bu  lütuftan  dolayı  pişman

olmayacaksınız.  Ömrüm  boyunca  size  minnettar  kalacağım.  Efendim  Don  Kişot’un  dediği  gibi, sadakatsizlik nankörlerin işidir. Nankörlük ise Allah’ın sevmediği huylardandır...

Bütün bu olup bitenler karşısında çılgına dönen Rahip dayanamayıp Dük’e çıkıştı:

–   Sırtımdaki kutsal cübbe adına yemin ederim ki, siz de en az şu iki deli kadar çıldırmışsınız! Bu

saçmalıkları  daha  fazla  dinleyemem...  İzin  veriniz  de  gidip  kiliseye  kapanayım  ve  aklınızı  geri bağışlaması için Tanrı’ya yalvarayım!

Dük, Papaz’ın bu ciddi tavrı karşısında kahkahalarla güldü... Kara cübbeli, başka birşey demeden hızla yerinden kalktı; kapıya yürüdü, yol göstermeye çalışan hizmetçiyi iterek salondan çıktı.

Ev sahibi bizimkilere döndü:

–     Baş  rahibimizin  kabalığını  hoş  görün...  Onun  adına  sizden  özür  dilerim.  İkiniz  de,  kendini

beğenmiş  bu  adama  pek  güzel  bir  ders  verdiniz.  Sayın  şövalyem,  beni  hakem  tayin  etmekle onurlandırdınız;  ancak  kararımı  bildirmedeki  tereddüdümü  anlamışsınızdır  sanırım.  Eğer  adilce davranıp sizin haklı olduğunuzu söylemiş olsaydım, Rahip bunun acısını unutmaz, mutlaka halkı bana karşı kışkırtırdı... Hatta bununla da yetinmez, beni Krala şikayet ederdi. Beni anlıyorsunuz değil mi? Sizin gibi, Krala meydan okuyacak kadar cesur değilim...

Don Kişot, Dük’ün bu sözlerinden çok duygulandı. Geriye doğru yaslanarak, bir asilzâdeye yakışır ses tonu ile, cevap verdi:

–     Saygıdeğer  efendimiz,  iltifatlarınızla  beni  şereflendirdiniz.  Şundan  kesinlikle  emin  olunuz  ki,

kendimi  hakarete  uğramış  saymıyorum...  Bir  kimsenin  hakarete  uğraması  için,  sataşan  adamın kendisini savunacak güçte olması gerekir. Bu, şövalyeliğin önemli bir kuralıdır. İzin verirseniz bir misalle açıklayayım: Soylu bir bey yolda giderken, eğitimsiz bir sokak çocuğu yerden bir taş alıp ona fırlatsa; soylu bey hakarete uğramış sayılmaz... Çünkü, o soylu bey dönüp kılıcını çektiği zaman, çocuk kendini savunacak güçte değildir... İşte bu sebeple, kutsal şövalyelik törelerine göre; çocuklar, kadınlar, yaşlılar, din adamları ve deliler dokunulmaz kabul edilmişlerdir... Dolayısıyle bu gibilerin sataşmaları da hakaret sayılmaz.

Dük’le  karısı,  akıllılık  ile  delilik  arasında  gelip  giden  bu  adamı  hayretle  dinlediler.  Değme filozoflara taş çıkarttıracak sözlerine şaşırıp kaldılar...

–    Şu kıymetli konuşmanızla, soylu bir şövalye olduğunuzu bir kere daha ispatlamış oldunuz, dedi

Düşes. Değerli tecrübelerinizden ve engin bilginizden istifade edebilmemiz için sizden rica ediyoruz, topraklarımızda biraz daha kalınız!

Kocası onu tasdik etti:

–   Evet, rica ediyoruz, lütfen bizi bu zevkten mahrum bırakmayın!

–   Size hizmet etmek benim için şereftir, güzel Prenses’im ve soylu Dük’üm... Ancak gezici bir

şövalyenin eğer yapacak şerefli bir hizmeti yoksa, aynı yerde fazla kalması törelere aykırıdır. Aksi halde, saray şövalyesi gibi, bir merasim askerine dönerim...

Düşes, demagoji yaparak konuyu değiştirmeyi daha uygun buldu:

–    Bana sık sık “güzel prensesim” demekle, eşsiz güzelliği dillere destan Toboso’lu Dulsinea’yı

üzmüş olmuyor musunuz?

–   Yanlış hatırlamıyorsam, bunu bir kere daha söylemiştiniz soylu Senyora! Ancak o zaman benim

yerime seyisim cevap vermişti. Cevabını yerinde bulduğum için itiraz etmemiştim. İzin verirseniz, ben  şunları  da  ilave  etmek  istiyorum:  Size  güzel  demekle  Dulsinea’ya  haksızlık  yaptığımı sanmıyorum. Zira, ne siz ne de o, bu güzelliğinizi kendiniz seçmiş veya kazanmış değilsiniz. Ayrıca, sadece fizikî güzellik kadına üstünlük kazandırmaz. Ancak ahlâk ve huy güzelliği ile beraber olursa bir kıymet ifade eder. Eğer şu güzelliğinizin yanında yılan gibi bir diliniz olsaydı, Dük Hazretleri sizinle  hayatını  birleştirmeyi  göze  almazdı  sanırım!  Dulsinea’ma  gelince...  O,  başka  bir  güzeli kıskanmayacak kadar faziletli ve soylu biridir.

Düşes dayanamadı:

–   Saygıdeğer şövalye, siz Papaz okulundan mı mezun oldunuz Tanrı aşkına?

–   Güzel Senyora! Eğer papaz okulları doğru düşünmeyi öğretiyor olsalardı, sizin Baş Rahib’in

benden  daha  mantıklı  davranması  gerekmez  miydi?. Ayrıca  sandığınız  kadar  da  bilgili  bir  insan değilim. Sadece çok okur, çok düşünürüm... Size bir sır vereyim: Mağribliler’den çok dostum oldu. Bence İspanya’ya doğru düşünmeyi öğretenler onlardır!

–   Bu söylediklerinizi Kralımız duymasın!

–   Siz söylemezseniz duymaz!

Sanço, araya girdi:

–      Vallahi  benim  efendim  Kral  mıral  dinlemez!  Kimselerden  hatta  büyücü  Tereston’dan  bile

korkmaz...

–   Sanço, kaç kere söyledim; Tereston değil Freston!

–   Ne  önemi  var  Senyör,  siz  anlıyorsunuz  ya!  Evet!  Benim  efendim  kraldan  korksaydı,  kürek

mahkûmlarını serbest bırakır mıydı? Muhafızlara bir meydan okuyuşu vardı ki görmeliydiniz...

–   Savaşa tutuştuğu arslanlar da krala aitti değil mi?

–   Yaa! Bak, her şeyi biliyorsunuz, söylemeye ne hâcet...

–   Şu Freston denen belalı büyücü de olmasa işler ne kadar iyi giderdi...

–   Sormayın  güzel  Prenses’im!  O  teres  herifin  yüzünden  efendim  Dulsinea’sını  dünya  gözü  ile

göremiyor...

–   Bu bir imtihan! dedi Don Kişot... Freston belası ile imtihan ediliyor ve buna katlandığım için de

ödüllendiriliyorum…  Şu  anda,  sizin  gibi  soylu  kimselerin  şeref  misafiri  olmam  bunun  en  güzel delilidir.

–    Size saygısızlık eden Papaz Efendinin şu anda burada bulunmasını ve bu sözlerinizi duymasını

isterdim...

–   Özür dilerim, Senyora! O konu kapanmıştır...

–   Peki, Arslanlı Şövalye... Nasıl isterseniz. Eğer mahzuru yoksa, size özel bir soru sorabilir miyim?

–   Elbette, altesleri...

–   Bana  kalırsa,  seyisiniz  Sanço’ya  fazla  güveniyorsunuz...  Ara  sıra  size  yalan  söylemiş

olabileceğini hiç düşünmediniz mi? Mesela, şu Dulsinea ile buluşmanız konusunda...

–       Güzel  Prenses’im,  Sanço’yu  iyi  tanımadığınız  için  bu  sorunuzu  yadırgamıyorum...  Öyle

zannediyorum ki, babası bile benim kadar onu yakından tanıyamamıştır! Belki biraz gevezedir, lafını tartıp biçmeden konuşur; ama asla yalancı değildir... İlk gördüğünüz anda şapşal, zekâdan noksan, görgüsüz  bir  köylü  sanırsınız. Ancak,  bazen  öyle  laflar  eder  ki,  zekâsının  inceliğinden  mi  yoksa saflığından mı söylediğine karar vermek zordur.. Şövalye tarihçileri, ondan daha vefakâr bir seyis gösteremezler. Giriştiğimiz maceralarda dayağın fazlasını o yediği halde beni bırakıp gitmedi. Yol arkadaşlığında da üstüne yoktur. Onunla beraber iken hiç canınız sıkılmaz. Kısacası onu koca bir krallığa değişmem.

–   Krallık deyince aklıma geldi. Sizce, kocamın hediye ettiği şu adayı iyi idare edebilecek mi?

–   Onun  iyi  niyetinden,  dürüstlüğünden  şüphem  yok.  Rüşvet  almayacağından,  adam

kayırmayacağından eminim. Bütün korkum, kitaplardan uzak olması... Kutsal kitabımızı bile, ancak üstündeki  haçtan  tanıyabilir.  Demek  istediğim  şu  ki:  Eğer  danışmanları  ve  mektupçusu  onu aldatmazsa; resmi işlerin de hakkından gelecektir... Fakat, çok saf olduğundan, adasını teslim almaya gitmeden  önce  biraz  kulağını  çekmem  gerekecek.  İdarecilik  sırasında  nelere  dikkat  etmesi  lâzım geldiğini  maddeler  halinde  yazıp  eline  vermeyi  düşünüyorum.  Sıkıştığı  yerde  açıp  mektupçusuna okutsun...

Düşes, Sanço’nun idarecilik kabiliyetini ölçmek için onunla yalnız görüşmek istediğini söyledi. Bunun için Don Kişot’tan izin istedi. Kahramanımız:

–   Hay hay... dedi, mutlaka bu isteğinizin bir sebebi vardır.

Prenses, has hizmetçilerinden birini çağırdı. Sanço’yu misafir odasına götürmesini söyledi. Bizimki hizmetçiyi takip ederken;

–   Vali olacak adama acaba neler sorulur? diye merak ediyordu...

Hizmetçi ile müstakbel vali odaya girdikten biraz sonra Düşes de geldi. Sanço’ya oturması için yer gösterdi. Hizmetçiye kendilerini yalnız bırakmasını söyledi.

–   Sayın Vali Bey, bu odada gördüğün gibi ikimizden başka kimse yok... diyerek söze başladı.

Sanço:

–    Saygıdeğer Senyora, efendim “İki kişinin olduğu yerde üçüncü Tanrı’dır.” demişti. Ben de öyle

olduğuna inanıyorum...

–   Merak etme dostum, ben de dini bütün bir Hristiyanım... Sana çok özel bir soru soracağım. Dindar

bir insan olduğuna göre, bana yalan söylemeyeceğini umuyorum...

–   Eğer gerçekten bildiğim bir şey ise, doğru cevap vereceğimden emin olabilirsiniz prensesim...

–   Sevgili Sanço, şu Dulsinea hikâyesine pek aklım yatmadı doğrusu!... İçimde efendini aldatmışsın

gibi bir his var... Ne dersin, yanılıyor muyum?...

–   Başkalarının bizi dinlemediğinden emin olabilirim değil mi?

–   Elbette!  Bundan  hiç  şüphen  olmasın.  Söylediklerin  bu  odadan  dışarı  çıkmayacaktır.  Sırrını

saklayacağıma söz veriyorum...

–   İzin verirseniz, yine de etrafa bir göz atmak istiyorum.

Sanço,  Düşes’in  izin  vermesini  beklemeden  köşe  bucağı  yokladı.  Kapıyı  açıp  arkasına  baktı. Kimselerin bulunmadığından emin olduktan sonra yerine döndü. Titrek bir sesle:

–    Vallahi güzel Prenses’im, şüphelerinizde haksız değilsiniz... dedi, evet bazen efendimin hoşuna

gidecek  şeyler  uydururum.  Eğer  böyle  yapmazsam,  inanın  yollarımız  iki  günde  ayrılır...  Onunla geçinebilmek  için,  sabit  fikir  halini  almış  değerlerine  dokunmamak  gerekir.  Bunların  başında Dulsinea gelir...

–   Yani aslında Dulsinea diye biri yok mu demek istiyorsunuz?...

–   Yok elbette! Ama bu gerçeği asla efendime kabul ettiremezsiniz... Don Kişot ne kadar gerçek ise,

Dulsinea da o kadar gerçektir!...

–   Desene senin efendin delinin biri!?

–   Evet efendim... Ama zararsız bir delidir.

–   Ve sen de adamın deli olduğunu bile bile hizmetine girdin?...

–   Ne demek istediğinizi anlamadım sanmayın Senyora! Hakkınız var; ben de pek akıllı sayılmam!

Ama bizim deliliğimiz, güzel bir delilik!...

–   Deli bir seyisten vali olur mu, Sanço Panza?

–   Senyora, babam pek çok delinin kral olduğunu ve ülke yönettiğini söylerdi. Deliden kral oluyor da

neden vali olmasın? Ama yine de karar sizin! Basit bir ada için size yalvaracak değilim. Nasıl olsa, bir gün efendim bir krallığın başına geçecek... O zaman çok sevdiği hizmetçisine bir değil birkaç ada bile bağışlayıverir. Çünkü bana söz verdi. Don Kişot, sözünün eri bir şövalyedir. Dünya malında asla gözü  yoktur.  Dulsinea’sına  mektup  götürmeye  razı  oldum  diye  iki  sıpasını  bağışlayıverdi... İhtiyaçlarımızı karşılayıp başkasına yük olmayalım diye evinden aldığı altınlarını da bana emanet etti. Anlayacağınız onun hem seyisi hem de hazine bakanıyım...

–   Sanço kardeş, sana adayı bağışlayan kocam Dük Hazretleridir. O da en az efendin kadar sözünün

eri bir soyludur... Ben sadece seni denemek istemiştim, o kadar.

–    Ada  dediğiniz  de  ne  ki!  Cebime  koyup  köyüme  götüremem  ya...  Bana  verilen  yalnız  oranın

yönetimidir. Yönetim ise zor bir iştir... İmtihanı kaybetmek de var.

Valinin  de  seyisin  de  midesi  birdir.  Biri  öbüründen  fazla  yiyemez.  Ben  cahil  bir  keçi  çobanı olduğum için hesaptan korkarım! Sözün kısası, eğer gerçekten beni valiliğe layık görmüyor iseniz, açıkça söyleyebilirsiniz; hiç gücenmem. Beleş bir vali olmaktansa seyis kalmayı tercih ederim...

–   Sanço dostum! Kocamın hediye ettiği adanın ismi Beleşonya’dır...

–   Söyleyene değil, söyletene bak, derler...

*  * *

Dük, adamlarına şatonun avlusunda toplanmaları için emir verdi. Herkes merak içindeydi. Soylu bey, kalabalığa seslenmek üzere binek taşına çıktı. Yanında Don Kişot, Sanço Panza ve eşi de vardı.

–   Ey burada bulunanlar, diye bağırdı, herkes beni can kulağı ile dinlesin! Size önemli bir kararımı

açıklayacağım... Şeref misafirimiz olan soylu şövalye Mançalı Don Kişot’un da onayını alarak seyisi Sanço Panza’yı Beleşonya Adası’na vali tayin etmiş bulunuyorum!

Kalabalık, önceden öğretilmişler gibi, hep bir ağızdan bağırdı:

–   Yaşasın Beleşonya Valisi Sanço Panza!

Dük, yeni Vali’ye öne ilerlemesini söyledi. Bizimki paytak adımlarla öne çıkarken herkes gülmemek için kendisini zor tutuyordu. Eğer Dük’ün sıkı talimatı olmasaydı, kahkahaları koyvereceklerdi.

Soylu beyin işareti üzerine Beleşonya kahyası atını ileri sürdü. Elinde tuttuğu emirnâmeyi saygı ile açtı:

–        Efendimiz  Dük  Hazretlerinin  başkanlığında  toplanan  Dükalık  Meclisinin  aldığı  kararı

açıklıyorum, diye başladı... Meclisin soylu üyeleri, oy birliği ile, Arslanlı Şövalye Mançalı Don Kişot’un seyisi Sanço Panza’nın valiliğini kabul etmişlerdir. Efendimiz de kararı onaylayıp altına mührünü basmıştır. Karar hepimiz için hayırlı olsun. Yaşasın Dük’ümüz, yaşasın Beleşonya Valisi!

Kalabalık hep bir ağızdan tekrarladı:

–   Yaşasın Dükümüz, yaşasın Beleşonya Valisi!

Dük kalabalığı selamlayıp tekrar söz aldı:

–      Geleneklerimiz  icabı,  yeni  valimizi  uğurlamadan  önce,  şerefine  bir  av  partisi  düzenlemiş

bulunuyoruz.  Ekselans  Sanço  Panza  artık  resmen  vali  olduğuna  göre,  onun  emri  benim  emrim sayılacaktır... Kendisine saygıda kusur edenleri şiddetle cezalandıracağımı bilmenizi isterim! Hemen hazırlık yapılsın. Bir saat sonra yola çıkıyoruz.

Dük’ün tumturaklı konuşması bitince bir gürültü koptu ki, evlere şenlik. Davul, mızıka ve boru sesleri her yanı inletti..

Sanço Panza’nın emrine tahsis edilen adamlar, ellerinde ağır bir zırh ve süslü silahlarla gelip önünde eğildiler. Onu giyindirmek için izin istediler. Bizimki avazının çıktığı kadar bağırdı:

–   İşte bu olmaz efendiler! Ölürüm de bu acayip şeyleri üzerime taktırmam!

Adamlara nezaret eden Beleşonya Kahyası, baştan beri -bir oyun olduğunu bildiği halde- Sanço’nun vali tayin edilmesine karşı çıkmış; ancak Dük’e söz geçiremediği için karara boyun eğmek zorunda kalmıştı... Şu anda, onu herkesin gözünden düşürmek için iyi bir fırsat yakalamıştı:

–      Aman  Vali  Bey,  ne  yapıyorsunuz?  Eğer  av  techizatını  giyinmezseniz,  herkes  sizin  silah

kullanamadığınızı sanacak...

–   Silahtan nefret ederim! dedi Sanço, hem iyi silah kullandığımı da kim söyledi?

–   Hiç silah kullanamayan, ava çıkmayan vali olur mu?

–   Bana bak Kahya! Seni hiç gözüm tutmadı... Vali dediğin makamında oturur, devlet işlerine bakar.

Avcılıkla devlet işlerinin ne ilgisi var?

–   Ama Sayın Vali.....

–   Aması  maması  yok!  Alın  şu  demir  yığınlarını,  derhal  aldığınız  yere  koyun!  Yoksa,  valilik

makamına oturunca benden çekeceğin var!

Don  Kişot,  Sanço’nun  bağırmalarını  duymuş;  yine  bir  çam  devirip  işleri  berbat  etmesin  diye yardımına koşmuştu. Yardımına koşanlar arasında Düşes de vardı. Bizimki efendisini görünce, ne oluyor demeye kalmadan, çocuk gibi, şövalyenin üzengisinden tutup yalvarmaya başladı:

–       Sevgili  efendim,  şu  saygısız  adamlar  bana  zorla  zırh  giyindirmeye,  silah  kuşandırmaya

çalışıyorlar! Eğer biraz daha yüz bulsalar, vallahi boz eşeğimden indirip deli bir ata bile bindirir bunlar...

Mançalı Şövalye, Düşes’in yanında, adamlarla muhatap olmak istemediği için seyisini yatıştırmaya çalıştı:

–    Bak oğlum, yani Sayın Beleşonya Valisi, bu beyler nereden bilsinler ki sen silahtan, kavgadan

nefret  edersin... Yine  nereden  bilsinler  ki,  sevgili  boz  eşeğini  şövalye  Lancolet’in  soylu  atı  ile değişmezsin...

Sonra Düşes’e döndü:

–   Sevgili Prenses’im! dedi, seyisim valilikten vazgeçme pahasına da olsa bu iki prensibinden taviz

vermez. Ancak, takdir edersiniz ki, bu huyları onun iyi bir vali olmasına engel değildir.

–   Prensipli valileri severim. Sizinle aynı fikirdeyim sayın Arslanlı Şövalye... Düşes’in Sanço’ya sahip çıkması Beleşonya Kahyası’nın hiç hoşuna gitmemişti:

–   Pek saygıdeğer Düşes’im dedi, av sırasında vahşi bir hayvanla karşılaştıkları takdirde vali beyin

kendilerini nasıl koruyacaklarını merak ediyorum?

Bu soruya Sanço cevap verdi:

–   Güzel Prenses’im! Av partisini benim şerefime tertiplediğinizi söylemiştiniz. Daha doğrusu Dük

hazretleri böyle dedi.... İzin verirseniz, şerefin böylesinden feragat ediyorum! Ben, köyünden dışarı çıkmamış,  sıradan  bir  keçi  çobanıyım.  Çelik  çomak  oynamaktan  ve  saklambaçtan  başka  eğlence bilmem.  Soylu  olmadığım  için,  soyluların  işine  akıl  erdiremiyorum...  Vahşi  hayvan  kovalamanın neresi eğlenceli anlayamıyorum?. Avcılıkla valilik arasında da bir bağ kuramadım. Eğer böyle bir bağ mevcutsa; valilerin çoğunu avcılar arasından seçmeleri gerekmez miydi?.

Don Kişot, seyisinin bir münasebetsizlik edip kendisini küçük düşüreceğinden korkuyordu. Gerçi, şu ana kadar söyledikleri tam bir valiye yakışır şeylerdi, ama ne yapacağı belli olmazdı... Hele tutup atasözü yumurtlamaya başlarsa, herkesi güldürebilirdi.

Hızlıca  öksürüp  Sanço’nun  dikkatini  çektikten  sonra,  eliyle  “sus”  işareti  yaptı.  Sonra  Düşes’e dönerek şöyle dedi:

–   Güzel Senyora, yeni valinizin bir huyunu daha söylememe izin veriniz: Çenesi açıldı mı susmak

bilmez.. Eğer nezaket gösterip susmasını beklerseniz, burada sabahı edersiniz.

–   Peki, istemiyorsa silah kuşanmasın. Fakat onu size emanet ediyorum. Daha görevine başlamadan

vahşi hayvanlara yem olmasını istemiyorum.

Bu arada Dük bütün hazırlıklara nezaret etmiş, adamlarına gerekli talimatları vermiş bulunuyordu. Av kervanı, davul, zurna ve boru sesleri arasında yola çıktı. Herkes atını mahmuzlarken Sanço da boz eşeğini dehledi.

Don  Kişot’la  seyisi  nasıl  dost  iseler,  Rosinenta  ile  boz  eşek  de  öylesine  can  yoldaşıydılar... Şövalyenin  soylu  atı,  daima  kendisini  karakaçana  göre  ayarlıyor;  onun  yorulduğunu  hissettiği  an adımlarını yavaşlatıyordu.

Kervan, düz ve geniş bir araziye ulaşınca Dük’ün emriyle mola verildi. Çadırlar kuruldu. Hava kararmak üzere olduğundan aşçılar akşam yemeği için hazırlık yapıyorlardı. Aşçıbaşı, hizmetçileri etrafına toplayıp onlara şu talimatı verdi:

–     Efendimiz, sofraların açık araziye yani çimenlerin üzerine serilmesini emretmişlerdir! Haydi,

hepiniz iş başına!

Sanço Don Kişot’a döndü:

–   Senyör, aşçıbaşının ne güzel bir sesi var değil mi? Kahramanımız seyisinin ne demek istediğini çok iyi anlamıştı:

–   Oğlum  Sanço,  sen  artık  sıradan  bir  insan  değil;  herkesin  gözü  üzerinde  olan  bir  valisin!

Yalvarırırm, şu pisboğazlığı terket! Nefsine hâkim olamayan bir adam, koca bir adaya nasıl hâkim olabilir?  Korkarım,  valilik  makamına  oturduğun  gün,  ilk  vereceğin  emir  kocaman  bir  sofra hazırlatmak olacaktır... Bilesin ki, karnını pahalı yiyeceklerle tıka basa dolduran bir vali, kötü bir idarecidir... Her yerde olduğu gibi, Beleşonya’da da fakir insanlar var. Bunlar içinden gücü, kuvveti ve zekâsı yerinde olanlara iş bul. Kimsesiz yaşlılara, elinden iş gelmeyen sakatlara ve mecnunlara yetecek kadar maaş bağla. Sakın, zenginlerin ve soyluların sofrasına oturma! Onların sana verecekleri ziyafetler, devlet kapısından bir menfaat koparmak içindir. Hele hele rüşvete asla tenezzül etme! Köylünün  getireceği  cılız  bir  tavuk  bile  rüşvet  sayılır...  Görevin  sona  erip  seni  uğurlarlarken, “Devletin ve zenginlerin malı ile ceplerini doldurdu, gidiyor.” demelerindense, “Saf köylü, çulsuz geldi çulsuz gidiyor.” desinler daha iyidir....

Sanço bunları düşünürken Dük de biraz sonra vali namzedi için hazırladığı oyunu düşünüyordu. Sizin anlayacağınız koyun can derdinde, kasap et derdinde...

Sofra toplanırken belki inanmayacaksınız ama, Sanço ilk defa bir zengin sofrasından yarı aç olarak kalkıyordu... Efendisinin nasihatlerinden sonra, Beleşonya Kahyası da gelip karşısına oturunca iştahı iyice kaçmış, derin düşüncelere dalmaktan yemek yiyecek fırsat bulamamıştı.

Gözü  hep  seyisinin  üzerinde  olan  Don  Kişot  da  bu  durumu  farketmiş;  nasihatlerinin  tesirini göstermiş olmasından büyük mutluluk duyuyordu...

Hizmetçiler sofraları topladığında hava iyice kararmış bulunuyordu. Dük, Don Kişot’la Sanço’yu çadırına davet etti:

–    Eşimle birlikte o heyecan verici maceralarınızı dinlemek istiyoruz, dedi, lütfen bizi bu zevkten

mahrum bırakmayın...

Kahramanımız tam cevap vermek üzereyken, valinin sağ yanındaki ormandan öyle bir gürültü koptu ki,  herkes  neye  uğradığını  bilememenin  şaşkınlığı  ile  yerinde  çakıldı  kaldı.  Çok  geçmeden gürültülerin yerini savaş nâraları aldı. “Allah, Allah!” sesleri yeri göğü inletti… Dük, korkmuş gibi davranak bağırdı:

–   Mağriblilerin baskınına uğradık galiba! Bu savaş nâraları o dinsizlerden başkasının olamaz... İspanyollar, burada büyük bir medeniyet kurmuş Endülüs Müslümanlarını bu isimle çağırıyorlardı:

Mağribliler...

Don Kişot, kılıcına el atmış olmakla beraber, hayretle sordu:

–     Soylu  Düküm,  Kralımızın  ve  kilisemizin  emriyle  bu  dinsizleri  gebertip  köklerini  kurutmamış

mıydık?.

–   Öyle ama, dedi Dük, yine de yer yer küçük topluluklar halinde birleşip isyan ediyorlarmış! Korkudan bacakları titreyen Sanço söze karıştı:

–   Ormandan gelen savaş nâralarına bakılırsa, üstümüze saldırmaya hazırlananlar pek de küçük bir

topluluğa benzemiyorlar...

Beleşonya Kahyası fırsatı değerlendirdi:

–   Ne o, Vali’miz korkuyorlar mı yoksa?

Eğer, savaş nâralarının yükseldiği ağaçlıkların arkasından acayip kılıklı bir atlı çıkıp onlara doğru geliyor olmasaydı; Sanço bu sorunun cevabını vermekte hayli zorlanacak gibiydi... Kahya’nın sorusu unutulmuş,  bütün  başlar  gelen  atlıya  çevrilmişti.  İyice  yaklaşınca,  bunun  adamdan  çok  şeytana benzediği  görüldü.  Elinde  kocaman  bir  boynuz  taşıyordu.  Bir  ok  atımı  kadar  mesafeye  gelince, boynuzu ağzına götürdü. Öyle bir öttürdü ki, Don Kişot hariç herkesin korkudan tüyleri diken diken oldu. Mançalı Yiğit Şövalye, Rosinenta’sını mahmuzlayıp ileri çıktı:

–   Soylu Dük’üm! dedi, izin veriniz de şu iblise dünyanın kaç bucak olduğunu göstereyim! Kılıcımla

onu geldiği cehenneme geri göndereyim!

–   Sabırlı ol cesur şövalyem! Önce niyetinin ne olduğunu öğrenelim.... Dük, Don Kişot’u durdurduktan sonra yabancıya döndü:

–   İn misin, cin misin; neyin nesisin ey haberci?

Acayip kılıklı atlı, boğuk ve tüyler ürperten bir sesle cevap verdi:

–   Ben, bütün kötü cinlerin ve büyücülerin ilham kaynağı şeytanım!

–   Zalimlerin, hainlerin ve bütün kötü insanların da ilham kaynağı... diye ilave etti Don Kişot. Şeytan duymamış gibi davranarak sözlerine devam etti:

–   Sizinle  bir  alıp  vereceğim  yoktur  Dük  Efendi...  Benim  işim  Mançalı  Don  Kişot’la!  Eğer

karşımdaki şu adam, aradığım şövalye değil ise ben de şeytan olmayayım!

Kahramanımız,  atını  iki  adım  ileri  sürdü.  Sanço,  efendisinin  cesaretine  hayran  kaldı.  Kendisi, neredeyse korkudan altınııslatmak üzere idi... Don Kişot, şeytanı azarlar gibi bir sesle cevap verdi:

–     Evet,  aradığın  kişi  benim!  Freston’un  akıl  babası,  kötülüklerin  başı,  lanetlenmiş  pis  mahluk!

Söyle, derdin nedir?

–   Eğer Toboso’lu Dulsinea’nın elimde olduğunu bilseydin daha dikkatli konuşurdun! Şunu bilmeni

isterim ki, şeytan da olsam hakaretten hoşlanmam! Hem sen kendini ne sanıyorsun be, iskeleti çıkmış yaşlı bunak! Sırtına bindiğin uyuz bir at, arkana taktığın şapşal bir şişko ve şu müzelik silahlarla düzeni bozulmuş dünyaya adalet getireceğini mi sanıyorsun?.

–     Tamam... dedi Don Kişot, aynı şeyleri söyleyerek beni kutsal görevimden çevirmeye çalışan

ahmak insanlara bunu telkin eden de sensin! Sevgili Dulsinea’mın hayatı mevzu bahis olmasaydı, ben sana düzeni bozulmuş dünyanın kaç bucak olduğunu gösterirdim, şantajcı iblis!

–   Ya şartlarıma boyun eğip benimle anlaşırsın, ya da Dulsinea’dan vazgeçersin!

–   Lafı uzatma, sabrımı taşırıyorsun! Şartın ne ise onu söyle!

–   Hah şöyle yola gel, dedi Şeytan, şartımın ne olduğuna gelince... Biraz sonra adamlarım büyülü

Dulsinea’yı bir araba içinde buraya getirecekler. Büyü çözmekle meşhur Fransız Büyücü Merlin, sana Dulsinea’yı büyüden kurtarmanın şartlarını anlatacak. Ondan sonra karar senindir. Artık şu moruk suratını daha fazla görmek istemiyorum; haydi bana eyvallah!

Şeytan atını mahmuzlamış giderken Don Kişot bağırdı:

–   Bir dakika bekle! Sana son bir soru daha soracağım. Ondan sonra ne cehenneme gidersen git... Şeytan atının dizginlerini çekti:

–   Sor bakalım, dedi alaylı bir sesle, ama lafı uzatma, işim acele...

–   Ormanda savaş nâraları atanlar senin adamların mıydı?

–   Elbette... Benim adamlarım çoktur!

–   İyi ama, Mağribliler gibi “Allah, Allah!” diye bağırıyorlardı?.

–   Ne  sandın  ya!  “Şeytan,  Şeytan!”  diye  mi  bağıracaklardı?  Bizim  işimiz  bu: Aldatmak,  daima

aldatmak...

Şeytan  atını  mahmuzlamadan  önce  elindeki  boynuzu  bir  kere  daha  öttürdü.  Sanço,  korkudan Düşes’in eteklerine yapıştı. Bunu gören Şeytan ona doğru bakarak şöyle bağırdı:

–    Valilik kim, sen kim be korkak şişko! Biraz sonra seni öyle bir imtihan bekliyor ki, anan bile

duysaydı mezarında gözyaşı dökerdi...

Giderken korkunç bir kahkaha koyverdi. Sanço’nun aklı başından gitti... Şeytan iyice uzaklaştıktan sonra, bizimki Düşes’e döndü:

–   Güzel Senyora... dedi, duydunuz mu şu İblis midir Şeytan mıdır nedir söylediklerini? Efendime ve

sevgilisine yaptıkları yetmiyormuş gibi, bana da kafayı takmış... Halbuki ben ne düzeni bozulmuş dünyaya adalet getirmeye çalışan bir şövalyeyim ne de soylu bir prenses! Sakın, şerefime av partisi verdiniz diye kızmış olmasın bu İblis?

–   Sanmam, dedi Düşes, olsa olsa vali oldun diye kıskanmıştır!

–   Valiliğin  kıskanılacak  nesi  var  Tanrı  aşkına!  Efendimin  anlattıklarına  bakılırsa,  valiliğin

hakkından gelmek, Sırat Köprüsünden geçmek kadar zor iş...

Düşes, Sanço’nun kulağına eğildi:

–   Dostum, hani Dulsinea diye biri yoktu?.

Bizimki de prensesin kulağına eğilip fısıltı halinde şu cevabı verdi:

–     Vallahi  güzel  Senyora,  deli  olan  efendim  değil  benmişim...  Eğlence  olsun  diye,  uyduruk  bir

şövalyenin  arkasına  takıldığımı  sanıyordum.  Meğer  efendim  gelmiş  geçmiş  şövalyelerin  en büyüğüymüş! Baksanıza, şeytan onunla özel olarak uğraşıyor....

Don Kişot, bu ikisinin kafa kafaya verip neler konuştuklarını merak ediyordu. Ancak saygısızlık olur diye de araya girmiyordu. Derken şeytanın bahsini ettiği araba ağaçlıkların arkasından çıktı. Çıktı ama ne çıkış. Toplar gümbürdüyor, silahlar patlıyor, borular çalıyor; gören de yeni icat edilmiş bir savaş arabası geliyor sanırdı... Arabanın etrafını saran muhafızların elinde yanan meşaleler vardı. Adamların kopardığı çığlıklar dağı taşı inletiyordu. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, araba yürürken kulakları tırmalayan tuhaf sesler çıkarıyordu.

Sanço, bu korkunç manzara karşısında daha fazla dayanamadı:

–   Eyvah, kıyamet kopuyor galiba! deyip bayıldı; Düşes’in kucağına düştü....

Dük, Vali’nin bayıldığını görünce telaşa kapıldı:

–   Eğer onu ayıltamazsak, bütün masraflar boşa gidecek, diyerek hayıflandı.

Düşes, Sanço’yu bir kenara yatırdı. Yüzüne sular serpti. Bizimki gözlerini açtığında araba da iyice yaklaşmış  bulunuyordu.  Şimdi  ayrıntılar  daha  da  seçilir  hale  gelmişti.  Arabaya  dört  iri  öküz koşulmuş, öküzlerin üzerine siyah örtüler atılmıştı. Boynuzlarında ise yanan mumlar vardı. Öküzlerin dizginini, yine siyahlar giyinmiş, sakalı belinde, yaşlı bir büyücü tutuyordu. Araba iyice yaklaşınca, kendisinden beklenmeyen bir çeviklikle, dizginleri öyle sıkı çekti ki, öküzler oldukları yere zank diye çakılıp kaldılar.

Yaşlı büyücü ayağa kalkarak şöyle bağırdı:

–   Ben büyücü Lirgandeoyum!

Başka hiç bir şey söylemeden, sakalını sıvazlayarak yerine oturdu. Sonra yüzü peçeli birisi kalktı:

–   Ben de, hiç kimsenin yüzünü göremediği, cadıların kraliçesi Çirkin Alkûfe’yim!

Derken o da oturdu. Sırayı bir üçüncüsü aldı:

–   Meslektaşlarım alınmasınlar... Ben, evet ben, gezici şövalyelerin ve de özelikle soylu Amadis de

Gaulla’nın can düşmanı büyücü Arsalusum!

Arsalus da sözü uzatmadan oturunca etrafı bir sessizlik kapladı. Herkes işin nereye varacağını merak ederken, arabanın üzerinde bulunan beyaz örtülü sandukadan tatlı bir müzik sesi yükseldi.

Sanço, sevinç dolu bir sesle bağırdı:

–   İşler iyiye gidiyor galiba! Zira, bu müzik hiç de şeytan müziğine benzemiyor...

Büyücüler,  vakit  geçirmeden,  sandukanın  üzerindeki  beyaz  örtüyü  kaldırdılar.  Ortaya,  tahtında kurulmuş bir peri kızı çıkıverdi. Altın pullarla işlenmiş, yeşil kadifeden bir elbisesi vardı. Arabanın etrafını saran adamların ellerinde tuttukları sayısız meşaleninışığında kızın yüzü ay gibi parlıyordu. Yaşı yirminin üzerinde değildi. Çok asil bir duruşu vardı.

Don Kişot, bu büyüleyici güzellik karşısında kendinden geçti. Dili tutulmuş gibi ne söyleyeceğini bilemedi.  Onu  hayran  hayran  seyretmenin  ötesinde  bir  şey  yapamıyordu.  Konuşamıyordu  ama düşünüyordu:

–     İşte  Mançalı  Don  Kişot’un  temiz  bir  aşkla  sevdiği,  uğrunda  bin  bir  çileye  katlandığı,  eşsiz

Toboso’lu Dulsinea budur. Şu eşsiz güzel nerede, o ağzı sarmısak kokan çirkin köylü kızı nerede!

Tam bunları düşünürken şimşek gibi bir soru geldi aklına:

–   Aman Tanrım! Hani Dulsinea büyülenmişti ya?

Sanki  bu  sorunun  cevabını  vermek  üzere,  muhafızların  arasından  bir  atlı  fırladı.  Göz  açıp kapayıncaya kadar, atın üzerine dikildi. Oradan da arabaya atladı. Adamdan çok iskelete benziyordu. Avurtları içeriye göçmüş, gözleri çukurlarına kaçmış, çirkinmi çirkin bir yüzü vardı. Üzerinde bir tek tel saç bulunmayan kafası, bal kabağı gibi parlıyordu.

Kulakları tırmalayan tiz bir sesle bağırdı:

–   Beni dinle dostum Mançalı Don Kişot!

–   Senin gibi dost cehennemin dibine batsın, iskelet kılıklı herif, diye karşılık verdi kahramanımız...

–   Yoo, dostum... Sevgilini, beş dakika için de olsa, eski haline getiren iyi kalpli bir büyücüye böyle

davranmamalısın!

–   Okuduğum kitaplarda, hiç iyi kalpli bir büyücüye rastlamadım... Hepsi de şeytanın uşağıdırlar!

–   Sevgilini o çirkin köylü kızı olarak tekrar görmek istemiyorsan gevezelik etme! Bir dakika sonra

bu baş döndürücü güzellik kaybolacak. Ne dersin, adamlarım örtüsünü tekrar örtsünler mi?

–   Örtsünler! Örtsünler! diye olanca gücüyle bağırdı Don Kişot... Başta Dük ile karısı olmak üzere, orada bulunanlar da bağırdılar:

–   Örtsünler! Örtsünler!

Büyücü adamlarına emir verdi:

–   Örtüyü örtün!

İskelet  kılıklı  büyücü,  kemikleri  çatırdayarak  arabadan  aşağı  atladı.  Gelip  Sanço’nun  karşısına dikildi. Yuvalarında fır fır dönen gözlerini ona çevirdi:

–   Şimdi de sen dinle Mançalı Şövalye’nin sadık seyisi! Ne kadar sadık bir uşak olduğunu göreceğiz

bakalım... Zira, Dulsinea’nın büyüsünü çözmek ancak senin elindedir!

–   Hoppala! dedi Sanço, iki adım geriye çekilerek; ne diyor yahu şu iskeletor kılıklı herif? Şeytan

gibi o da kafayı bana taktı...

–   Yanlış duymadın! dedi büyücü, efendim şeytan böyle buyurdu...

–   Efendin de sen de yerin dibine batasınız e mi! Yahu kardeşim, senin gibi kardeş cehennemde

yansın, büyü çözmek kim ben kim? Sen ki o kadar tecrübenle bu işi ancak beş dakika becerebildin....

–      Sızlanmayı  bırak  da  beni  dinle!  Ben  sadece  bir  elçiyim.  Efendimin  emrini  tebliğ  etmekle

sorumluyum. O buyurdu ki: Beleşonya Adası’na yeni tayin edilmiş bulunan, Mançalı Don Kişot’un vefalı seyisi Sanço Panza kendi rızası ile o nazik bedenine altı bin altı yüz sopa vurmayı kabul eder de bu sayıyı tamamlarsa, büyü bozulacak; Dulsinea eski güzelliğine kavuşacak, ölünceye kadar da öyle kalacaktır...

–     Neee! Aman Tanrım... Bu adam ya sayı saymasını bilmiyor, ya da hiç dayak yememiş! Seni

iskeletor kılıklı, mezar kaçkını seni! Efendin gibi yüz şeytan da gelse seni elimden alamazlar!

Tam büyücünün üzerine yürümek üzere idi ki, efendisi Don Kişot koşup önüne dikildi:

–    Aman, gözünü severim Sanço! Hakaret ettiğin adamın kim olduğunu biliyor musun? O meşhur

büyücü Fransız Merlin’dir...

–   Vallahi, isterse İspanya Kralı olsun, vız gelir! Adamın ne dediğini duymadınız mı?

–   Sevgili oğlum, dost dediğin zor günde belli olur. Bana olan bağlılığını göstermenin tam zamanıdır.

–   Aman efendim, ne olur aklınızı başınıza alın! İşin içine Dulsinea girince, gerçekten çılgın bir

adam olup çıkıyorsunuz! O kadar sopayı değil vurmakla, saymakla bitiremem. Vallahi daha elliyi bulmadan nalları dikerim...

Don Kişot, Sanço’yu küstürmemek için hep alttan alıyordu:

–   Ne olursun Sanço, ocağına düştüm; gel şu ise razı ol! Büyücü Merlin tekrar söz aldı:

–   Belki  sizin  için  bir  iyilik  yapabilirim...  Efendim  Şeytan  beni  kırmaz.  Bana  verdiği  yetkiye

dayanarak sopaların sayısını yarıya indiriyorum. Ayrıca, bunun için bir tarih de koymuyorum. Üç bin üç yüz sopayı veya kırbacı dilediği zaman, kendi eliyle nazik bedenine vurabilir. İsterseniz takside de bağlayabilirsiniz...  Yalnız  hesabını  iyi  tutun.  Sayı  tamamlanır  tamamlanmaz,  Dulsinea  büyüden kurtulup eski güzelliğine kavuşacak ve ömrünün sonuna kadar da hep güzel olarak kalacaktır...

–     Bak  Sanço,  gördün  mü?  dedi  Don  Kişot,  Merlin  dostumuz  pek  zannettiğin  kadar  kötü  biri

değilmiş...

–   İnanın efendim, Dulsinea’nın aşkı gözünüze perde çekmiş! Yoksa, kalkıp şu mezar kaçkını herife

“dostumuz” demezdiniz...

Sonra iskelet adama döndü:

–   Bana bak, şeytanın dostu! Sorabilir miyim acaba, neden üç bin bilmem kaç sopayı efendim değil

de ben yiyecekmişim? Dulsinea’ya aşık olan ben miyim?

–   Şeytanın işine akıl ermez, dostum!

–   Bana “dostum” deyip durma, vallahi elimdeki şu sopayla kemiklerini parça parça ederim!

–   Biraz evvel de dediğim gibi, ben bir elçiyim... Yapabileceğim azami iyiliği yaptım. Gerisi seninle

efendin arasında kalmış bir şey. Sorduğun sorunun cevabına gelince... Kim bilir, Şeytan’ı kızdıracak ne iyilikler yaptın! Çünkü efendimin en çok nefret ettiği insanlar, iyilik yapan insanlardır...

Büyücü bunları söyledikten sonra Don Kişot’a döndü:

–    Görüşme bitmiştir şövalye dedi, sopa işi tamamlanıncaya kadar sevgilin elimizde rehine olarak

kalacak...

Kahramanımızın cevabını beklemeden adamlarına işaret etti. Dizginleri elinde tutan yaşlı büyücü, kırbacını öyle bir şaklattı ki, öküzler ok gibi fırladılar. Dulsinea’yı taşıyan araba yine korkunç sesler çıkararak ormana doğru yol aldı.

Don Kişot, seyisini ikna etmenin bir çaresini düşünürken Dük’ün sesi işitildi:

–   Beni dinle Arslanlı Şövalye’nin sadık uşağı! Eğer efendinin biricik sevgilisi Dulsinea’yı büyüden

kurtaracak bu fedakârlığı göze alamazsan, şu valilik işini yeniden düşünmem gerekecek... Efendisine ihanet eden bir seyisten, iyi bir vali de olmaz!

–   Vay benim talihsiz anacığım! Kıçına bir tokat vurmaya kıyamadığın Sançocuğun, büyülü bir karı

yüzünden üç bin bilmem kaç sopa yiyecek... Efendim de meğer ne katı yürekli bir adammış! Anladık,

şeytana meydan okuyacak kadar cesur bir şövalye ama, iskeleti çıkmış, o mezar kaçkını büyücünün karşısına dikilip de şöyle bağıramadı: “Bana bak cehennem zebanisi! Sanço’yu bu işe karıştırma... Ne hesabın varsa benimle gör. Dulsinea benim sevgilim olduğuna göre, onu büyüden kurtarmak da bana düşer!” Evet, aynen böyle demeliydi... O zaman ne yiğit aşık olduğunu görür, hepimiz takdir ederdik...

Düşes, gülmemek için kendisini zor tutuyordu:

–    Sevgili Sanço, bence efendine haksızlık ediyorsun.. dedi, Şeytan sopaları senin yemeni istemiş.

Ne büyücünün ne efendinin yapabileceği birşey yoktu. Eğer, Dulsinea’nın kurtuluşuna sebep olacak bu fedakârlığa  razı  olmazsan,  bu  haber  kısa  zamanda  Beleşonya’ya  ulaşacak,  ada  halkı  “efendisine ihanet eden bir seyis bize valilik yapamaz” deyip isyan edeceklerdir.. Hem efendine hem de ada halkına karşı küçük düşmek istemiyorsan bu işe şerefinle razı olursun...

–   Güzel Prenses’im... Sıradan bir köylünün şerefi ile böyle yakından ilgilenmeniz beni ziyadesiyle

duygulandırdı!  Anlaşılan  siz  de  üç  bin  bilmem  kaç  sopayı  yememi  istiyorsunuz.  Bana,  hiç  bir soylunun  gösteremeyeceği  yakınlığı  gösterdiniz.  Adam  yerine  koyup,  yedirdiniz  içirdiniz...  Her şeyden önemlisi, bana koca bir adanın valiliğini bağışladınız. Ayrıca, efendimi de çok severim. Bakmayın öyle abuk sabuk laflar ettiğime. Ne yaparsınız, can pazarı işte... Çok haklısınız: Efendisine ihanet eden korkak bir seyisten, vali olmaz. Sözün kısası, hem sizi hem de efendimi memnun etmek için, şeytanın şart koştuğu sopaları yemeyi kabul ediyorum.

–   Üç bin üç yüz sopayı... diyerek sayıyı pekiştirdi Don Kişot ve koşarak Sonço’nun boynuna sarıldı.

–   Ömrüm  oldukça  bu  iyiliğini  unutmayacağım  oğlum...  Beni  ne  kadar  sevindirdiğini  tahmin

edemezsin!

Dük’le Düşes de onu tebrik ettiler. Böyle şerefli bir karar verdiği için takdirlerini dile getirdiler.

–     Şu  soylular  da  ne  tuhaf  insanlar...  dedi  Sanço  içinden,  dayak  yemenin  şerefle  ne  ilgisi  var

anlayamıyorum....

Dük, karısını bir kenara çekip şöyle dedi:

–     Oyun  tahmin  ettiğimizden  de  güzel  sonuçlandı.  Her  şey  karanlıkta  başladı,  karanlıkta  bitsin.

Adamlarımıza şatoya dönme emri vereceğim, ne dersin?

–   Haklısınız efendim, yeterince eğlendik. Foyamız meydana çıkmadan gitsek iyi olacak...

Geri dönen Dük, Don Kişot’tan ve seyisi Sanço Panza’dan başlarına gelen aksiliklerden dolayı özür diledi.

–    Bu kadar yorgunluktan sonra hiç kimsede avlanacak istek kalmadı sanırım... dedi, şatoya geri

dönsek iyi olacak.

–   Haklısınız Dük Hazretleri... diye cevap verdi kahramanımız, herşey karanlıkta başladı, karanlıkta

bitsin... Zira, karanlık bütün günahların üstünü örten kirli bir yorgandır!

Dük, Don Kişot’un cevabına şaşırdı kaldı... Deli şövalyenin, bu son sözleri bilerek mi yoksa öyle rastgele mi söylediğini anlayamadı.

*  * *

Av kervanı şatoya vardığında, neredeyse gün ağarmak üzereydi. Dük, hizmetçileri çağırdı. Onlara, misafirlerin yataklarını hazırlamaları için emir verdi.

Bir saat sonra herkes odasına çekilmiş, şatoyu bir sessizlik kaplamıştı. Sanço, yatağında döndü durdu... Çok yorgun olduğu ve gözlerinden uyku aktığı halde, uyuyamıyordu. Sonunda iyi bir çare

buldu. Yiyeceği sopaların sayısını saymaya başladı. Daha yarısına gelmeden gözleri kapanıverdi...

Beleşonya’nın müstakbel valisi uyandığında, vakit öğleyi çoktan geçmişti. İstirahat etmek şöyle dursun, yirmi büyücüden veya elli katırcıdan dayak yemiş gibi her yanı ağrıyordu. İstemeye istemeye yatağından kalktı. Kapıda bekleyen hizmetçiye efendisini sordu. Çoktan kalkmış olduğunu ve Dük’le birlikte gezmeye çıktığını öğrendi.

Hizmetçi Sanço’ya bir emri olup olmadığını sordu. Bizimki:

–   Çabuk, bana yiyecek bir şeyler getir! dedi.

Hizmetçi giderken arkasından bağırdı:

–   Dur bakalım, nereye gidiyorsun?

–   Size yemek getirmeye efendim...

–   Daha sözüm bitmeden, ne diye arkanı dönüp gidiyorsun! Sana böyle mi terbiye verdiler?.

–   Özür dilerim Senyör!

–   Bir de okur yazar adam bul! Elinde kalem kâğıtla gelsin; mektup yazdıracağım. Haydi git şimdi!

–   Emredersiniz Senyör!

Çok geçmeden hizmetçi ile okur yazar adam geldiler. Sanço, mektupçuya yer gösterdi. Yemeğini yerken:

–   Yaz! dedi, Beleşonya Valisi Sanço Panza’dan karısı Teresa Panza’ya...

–   Yazdım... dedi adam.

Yemek bittiğinde mektup yazdırma işi de bitmiş bulunuyordu. Mektupçuya:

–   Oku bakalım, dedi, neler yazmışsın!

Adam okumaya başladı:

Beleşonya Valisi Sanço Panza’dan karısı Teresa Panza’ya

Sevgili karıcığım,

Sana daha evvel bahsetmiş olduğum ve fakat senin de bir türlü inanmak istemediğin “ada” ya kavuşmuş; buraya vali tayin edilmiş bulunuyorum. Çok yakın bir zamanda adamı teslim almaya gideceğim. İsmi Beleşonya’dır ama sakın beleşe aldığımı düşünme... Bana tam üç bin bilmem kaç sopaya patladı! Anlatmak uzun sürer. Anlatsam da anlayacağını sanmıyorum. Çünkü, ben bile daha tam anlamış değilim...

Teresa, sen artık sıradan bir köylü karısı değil, şanlı şerefli bir vali karısısın. Sokağa çıkıp kapı önlerine oturma; dedikoducu karılarla çene yarıştırma! Hani bizim oralarda Aldonza Lorenzo adında bir köylü kızı vardı ya... Meğer soylu bir sülaleden geliyormuş. Asıl adı da Toboso’lu Dulsinea imiş... Efendim ona deliler gibi aşık. Sakın bunları başkasına anlatma! Elin ağzı torba değil ki büzesin...

Şu sıralarda soylu bir Dük’ün misafiri bulunuyoruz. Efendim Don Kişot’a krallar gibi hürmet ediyorlar. Onun deli bir şövalye olduğunu söyleyenlere inanma. Hiç deli bir adama soyluların hürmet ettiğini gördün mü?

Dük’ün karısı soylu prenses de çok iyi bir hanım. Bizim oralardaki soylu karıları gibi burnu havada değil, çok alçak gönüllü, melek gibi bir Senyora...

Sana, şerefime verilen av partisinde Dük’ün hediye ettiği yeşil elbiseyi gönderiyorum. Onu boz ve kızıma güzel bir entari dik. Beleşonya’ya varıp da işleri düzenine koyduktan sonra, sizleri yanıma almayı düşünüyorum. Artık sen ve kızım eşek sırtına değil, atlı arabalara yakışırsınız. Laf eşekten açılmışken, sakın boz eşekten vazgeçtiğimi düşünmeyesin... Değil vali, Osmanlı sultanı yapsalar yine de ondan vazgeçmem.

Tanrı seni ve kızımı korusun. Beni de unutmasın.

Bilmem ne Dükünün şatosu, 20 Temmuz 1614.

Kocan Beleşonya Valisi Sanço Panza.

Yazıcı, mektubu okuduktan sonra, “nasıl olmuş mu” der gibi Sanço’nun yüzüne baktı.

–   Güzel, güzel... dedi, fena olmamış.

Mektubu  adamın  elinden  aldı.  Doğruca  Düşes’in  yanına  gitti.  Dük’ün  karısı  onu  görünce  çok sevindi:

–   Hoş geldiniz Vali Hazretleri... dedi.

–   Bana haketmediğim iltifatlarda bulunuyorsunuz güzel prensesim... Hazır yüz bulmuşken, birşey

söyleyebilir miyim?

–   Söyle bakalım!

–   Soylu  Senyora’m,  biliyorsunuz  uzun  zamandır  evimden  ayrıyım.  Şöyle  uzaktan  da  olsa,  bir

mektupla  karımın  hatırını  sormak  istedim.  Postacınızla  onu  karıma  ulaştırırsanız  size  minnettar kalırım...

–   Hay hay... dedi Düşes. Sonra yanında duran has hizmetçisine emir verdi:

–   Tez postacımı bul, hazırlık yapsın! Sayın valimizin karısına ulaştırılacak bir mektubu var... Tekrar Sanço’ya döndü:

–   Hani siz okuma yazma bilmezdiniz, nasıl yazdınız onu?

–   Ben yazmadım Senyora... Mektupçunuza yazdırdım.

–   Aferin  Sanço!  Tam  bir  valiye  yakışır  şekilde  hareket  etmişsin...  Zira,  soylular  mektuplarını

kendileri yazmazlar.

–   Vallahi, ben soylu olduğum için değil; okuma yazma bilmediğim için yazdırdım Senyora...

–   Sebep mühim değil, sen neticeye bak.

–   Eh ne diyeyim... Doğrusunu siz daha iyi bilirsiniz.

–   Karın Teresa’ya bir mektup da ben yazmak istiyorum. İzin verir misin?

–   İzin ne kelime Prenses’im! Şeref verirsiniz...

–   Ona ayrıca şöyle vali karısına yakışır bir hediye de göndereceğim.

–   Bu iyiliğinizi asla unutmayacağım güzel Senyora...

Tam bu sırada şatonun avlusunda bir gürültü işitildi. Düşes’in has hizmetçisi nefes nefese içeriye girdi:

–   Sevgili hanımım, yaşlı bir yabancı sizinle görüşmek için izin istiyor.

–   Haydi Sanço, dedi Düşes. Aşağıya inip bir bakalım, ne istiyor şu yaşlı yabancı.

Gelen ak sakallı bir ihtiyardı. Atının üzerinde zor duruyordu. Çok uzaklardan gelmiş gibi bir hali vardı.

Düşes:

–   Şatomuza hoş geldiniz ey yabancı! Sizi çok uzaklardan buraya çeken sebep nedir acaba? Sizin için

ne yapabiliriz?

–      Saygıdeğer  Düşes,  ben  dünyanın  tâ  öbür  ucundaki  Candaya  ülkesinden  geliyorum.  Kontes

Trifaldi’nin emektar bir uşağıyım. Kendisi, korkusuz gezici şövalye Mançalı Don Kişot’un sizde şeref misafiri olarak kaldığını öğrenmiş bulunuyor. Kontesimizin başına öyle bir felaket geldi ki, en katı yürekliler bile onun haline acıyorlar.

–   İyi kalpli hizmetçi! Hanımın Trifaldi’nin başına gelen felaketi biz de duyduk ve çok üzüldük. Onu

bu hale getiren büyücü Malambo’nun ne ifrit yaratık olduğunu bilmez değiliz. Daha başka şeyler de duyduk... En iyisi Kontes gelip şeref misafirimize her şeyi kendisi anlatsın.

Bu  arada  Dük  ile  Don  Kişot  da  gezmeden  dönmüş;  konuşmaların  sonuna  yetişmişlerdi.  Yaşlı hizmetçi, yerlere kadar eğilerek onları selamladı. Sonra tekrar Düşes’e dönüp cevap verdi:

–   Kontesimiz de nerede ise gelmek üzeredir. Beni önden göndererek durumu size izah etmemi istedi. Bütün gözler avlu kapısına çevrilmişti. Bir kaç dakikalık sessiz bekleyişten sonra Kontes Trifaldi

gözüktü. Yanında bir çok da nedimesi vardı. Kontes dahil hepsi peçeli idi. Don Kişot dayanamayıp yaşlı hizmetçiye sordu:

–   Hanımın ve nedimeleri neden Mağribli kadınlar gibi peçe takıyorlar? Yoksa siz Hristiyan değil

misiniz?

–    Ah benim iyi yürekli şövalyem... Biraz sonra bu peçe hikâyesinin sırrını bizzat Kontes’imizin

ağzından işitecek ve büyücü Malambo’ya lânet okuyacaksınız!

–   Tanırım o iblisi! Gezici şövalyelerin düşmanıdır...

–   Sadece gezici şövalyelerin mi Senyör! Hanımıma ettiklerini duysanız ondan intikam almak için

mutlaka yemin edersiniz...

Yaşlı  adam  sözlerini  tamamladığında  Kontes  de  iyice  yaklaşmış  bulunuyordu.  Nedimelerinin yardımı ile atından indi. Oldukça yaşlı görünüyordu ama, kendisinden beklenmeyen bir çeviklikle gelip Don Kişot’un önünde eğildi. Şövalye bir kaç adım geriye çekilerek buna mâni olmaya çalıştı:

–  Ayağa kalkınız soylu Senyora! Sizi ayaklarıma kapanmış görmek hoşuma gitmiyor... Malambo’nun

sizinle alıp veremediği nedir? O iblisi çok iyi tanırım. Söyleyin lütfen, size ne yaptı?

–   Ah iyi yürekli, demir bilekli, şöhreti İspanya sınırlarını aşmış Mançalı Don Kişot!

–   Soylu Kontes, şunu bilmenizi isterim ki, söyledikleriniz doğru olsa bile, gerçek bir şövalye asla

aşırı iltifattan hoşlanmaz... Devleri dize getirdiğim, arslanlara meydan okuduğum ve şeytana kafa tuttuğum  zaman  bile  gurura  kapılmadım! Yalnız,  şövalyelik  geleneğinin  verdiği  hakka  dayanarak, arslanların bakıcısına gördüklerini gidip Dulsinea’ma anlatmasını istedim.

Sanço dayanamayıp ileri atıldı:

–      Efendimin  anlattıkları  aynen  doğrudur.  Arslanların  bakıcısı,  gidip  gördüklerini  Dulsinea’ya

anlatacağına söz verdikten sonradır ki efendim kafeslerin kapağını kapatmasına izin verdi.

Kontes Trifaldi rolündeki kadın, Sanço’nun, anlattıklarını dinlerken şöyle düşünüyordu:

–   Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş... Bunların ikisi de zırdeli.

Ancak, Düşes’i kızdırmamak için rolüne devam etti:

–   Sevgili Sanço, dünyanın ta öbür ucundan kalkıp gelmemin sebebi boşuna değil tabii. Beni o hain

Malambo’nun şerrinden ancak Mançalı Don Kişot’un kurtarabileceğini söylediler.

–   İyi de Senyora, dünyanın ta öbür ucundan buraya nasıl gelebildiniz?

–   Merlin’in atı ile...

–   Nee! Merlin’in atıyla mı? diye bağırdı Don Kişot, o sihirli atın şöhretini duymuştum. Bir senelik

yolu bir saatte alır. Alnındaki bir kamadan idare edilir. Merlin onu sihirli tahtalardan yapmıştır. Adı “Kamalı Rüzgâr”dır.

–    Siz sadece cesur bir silahşör değil, aynı zamanda bilgili bir insansınız, dedi Trifaldi. Her şeyi

biliyorsunuz.

–   Sıradan bir saray şövalyesi ile gezici bir şövalye arasındaki fark budur Kontes Hazretleri... Sanço dayanamadı:

–   Kontes Senyora, şu Merlin dediğiniz adam, iskeletor kılıklı, kel kafalı, baykuş gözlü bir büyücü

müdür?

–   Evet ta kendisi.. Dulsinea’yı büyüden kurtarmak için size yardım eden Merlin.

–   Vay  başıma  gelenler!  Demek  size  bunu  da  anlattı.  Desenize  ufukta  bir  kaç  bin  sopa  daha

gözüküyor...

–     Sanço,  lütfen  sözümüzü  kesme!  diye  uşağına  çıkıştı.  Don  Kişot,  baksana  daha  Merlin’deyiz;

Malambo’ya bir türlü geçemedik...

Sonra Trifaldi’ye döndü:

–    Kontes Senyora! Size yardımcı olabilmem için her şeyi anlatmanız gerekir. Malambo size ne

yaptı? Merlin bu işe neden karıştı? Yüzünüzdeki peçenin sırrı nedir?

–   Anlatayım şövalye hazretleri. Kocam Candaya Kralı, çaresiz bir hastalığa yakalanıp ölünce genç

yaşımda dul kaldım. Onun yerini alacak yiğit birini bulamadığım için acısını yüreğime gömüp ülke yönetimini elime aldım. Bu hınzır Malambo, sarayıma kadar gelip çirkin tekliflerde bulundu. Açıkça onun metresi olmamı istedi. Yüzüne öyle bir tokat indirdim ki, neye uğradığını şaşırdı.

–   Elinize sağlık, iyi etmişsiniz!

–   Muhafızlara, onu dışarı atmaları için emir verdim. Ayakları havada giderken şöyle bağırdı: “Ben

sana büyücüler kralı Malambo’ya hakaret etmenin ne demek olduğunu gösteririm! Sana öyle bir oyun oynayacağım  ki,  utancından  halkın  önüne  çıkamayacaksın!”  Gerçekten  dediğini  yaptı...  Sabah kalktığımda  gördüklerime  inanamadım.  Aynanın  karşısında  saatlerce  ağladım.  Beni  yaşlı  dadı Dolorida’nın kılığına sokmuş; bu yetmiyormuş gibi bir de sakal takmıştı. İşte böyle... Der demez peçesini indirdi. Kocaman sakalı ortaya çıktı. Sonra nedimelerine işaret verdi. Onlar da peçelerini indirdiler.

Don Kişot:

–   Olamaz! diye bağırdı.

–   Evet Mançalı Don Kişot, işte gördüğün gibi, nedimelerime de sakal taktı o kötü kalpli Malambo!

–   Eğer  Malambo’yu  yakalayıp  sizi  bu  sakallardan  kurtaramazsam,  gider  kendi  sakalımı

Mağriblilere yoldururum...

–    Merlin, gerçekten doğru söylemiş. Malambo’nun hakkından yalnız siz gelebilirsiniz... Onun için

sihirli atını size gönderdi. Kamalı Rüzgâr’ı şu ilerideki ağaçlıklara gizledik. Ne zaman yola çıkmak isterseniz, adamlarım onu size getirecekler. Yalnız Merlin’in bir şartı var: Seyisiniz de sizinle bu yolculuğa çıkacak... İyi kalpli büyücü, Sanço’yu çok sevmiş; “Efendisine gösterdiği bağlılıktan dolayı sihirli atıma binmeye hak kazanmıştır.” dedi...

–   Siz onu benim külahıma anlatın Senyora Trifelek!

–   Trifelek değil, Trifaldi... diye düzeltti Don Kişot.

–   Her ne ise... Efendimin de evvelce söylediği gibi, iyi kalpli büyücü yoktur. Hele o iskeletor kılıklı

adamın beni sevmiş olabileceğine dünyada ihtimal vermem! Mutlaka bu macerada payıma düşen üç beş yüz sopa daha vardır...

Kontes’in yerine Düşes cevap verdi:

–     Sevgili Sanço, sen de çok şüphecisin doğrusu! Şu güzel hanımların bu acayip göbeklerle ve

sakallarla dolaşmasına nasıl gönlün razı olabilir? Mutlaka efendinle birlikte sihirli ata binmelisin! Yoksa hanımlar senin korkak biri olduğunu zannedecekler...

–     Güzel  Prenses’im!  Hiç  düşündünüz  mü  acaba?  Neden  şu  büyü  çözme  işleri  hep  gelip  beni

buluyor? Haydi Toboso’lu Dulsinea’nın büyüsü çözülsün diye üç bin bilmem kaç sopa yemeye razı oldum. Çünkü, o soylu hanım ekmeğini yediğim ve kendisini çok sevdiğim efendim Don Kişot’un sevgilisidir... Ya şu dünyanın öbür ucundan gelmiş Kontes bilmem ne....

–   Kontes Trifaldi!

–   Trifaldi Mırifaldi her ne ise... Ne ilgim vardır bu soylu hanımla? Bana kuru bir ekmeği bile nasip

olmamıştır. Anam değil, bacım değil... Neden tanımadığım bir hatun için sonu nereye varacağı belli olmayan bir maceraya atılayım? Hem oldum olası sihirli, büyülü işlerden korkarım...

Sanço’yu razı etmek için bu sefer Dük devreye girdi:

–   Her şey bir tarafa... Efendini bu macerada yalnız bırakmak sana yakışmaz!

–   Anlaşıldı  Dük  Hazretleri...  Yine  bütün  soyluların  oy  birliği  ile  sihirli  bir  ata  binmeye

zorlanıyorum. Haydi sizin dediğiniz gibi olsun! Bakalım bu işten kaç sopa ile kurtulacağım?

Kontes Trifaldi’nin sevinçten etekleri zil çalıyordu:

–    Soylu Dük’üm, eğer izin verirseniz ve Mançalı Don Kişot ile iyi kalpli seyisi Sanço Panza da

hazır iseler, Kamalı Rüzgâr’ı getirmeleri için adamlarıma emir vereyim...

–   Biz hazırız sayın Kontes, dedi Don Kişot.

–   Ben de gerekli izni veriyorum, diye ilave etti Dük.

Bunun üzerine Kontes Trifaldi nedimelerinden birini çağırdı:

–   Ey sakalından güzelliği gizlenmiş olan has nedimem! dedi, git atı bıraktığımız yerde bekleyen dört

vahşiye söyle, onu buraya getirsinler! Eğer dikkatsizlikleri yüzünden Merlin’in emanetine bir zarar gelirse, dördünü de kazığa bağlatacağımı bilsinler!

–     Emriniz  başım  üzerine,  dedi  has  nedime. Atını  öyle  bir  mahmuzladı  ve  öyle  kısa  zamanda

ağaçlıklara daldı ki değme yiğitler bunu beceremezdi...

Kahramanımız sihirli atı beklerken aklına parlak bir fikir geldi. Seyisi ile baş başa görüşmek için Dük’ten izin istedi. Sanço’yu bir kenara çekti:

–    Sevgili oğlum, biliyorsun sonu nereye varacağı belli olmayan bir yolculuğa çıkacağız... Sözün

kısası, diyeceğim o ki, hazırlık yapacakmış gibi odana çıksan da Dulsinea’mı büyüden kurtaracak şu sopalardan hiç olmasa beş yüzünü yesen... Bilirsin, başlamak bitirmenin yarısıdır!

–     Efendim, siz gerçekten çıldırmışsınız! Çingenenin karı boşadığı bir saatte kalkmış benden ne

istiyorsunuz! Yok, yok.. Doğrusu şöyle: Ben diyorum hamileyim, siz diyorsunuz ki bahçenden bir gül versene... Kör olası büyücüler mutlaka size bir şeyler ettiler! Yoksa, şu sihirli ata nasıl bineceğimi düşünüp korku nöbetleri geçirirken bu teklifi yapmazdınız...

–     Sanço,  yalvarırım  bağırma!  Elâleme  rezil  olacağız...  Hiç  olmazsa,  bu  maceradan  sağ  salim

döndüğümüz zaman sopa işini halledeceğine söz ver!

–    Tanrı’m bana sabır, efendime de akıl ve insaf ver! Tamam Senyör, söz veriyorum... Ancak bir

şartla. Bu macerada yiyeceğim sopaları sayıdan düşeceğiz...

–    Sanço, senin bu yaptığına “şike” derler.. Bakalım şeytan razı olacak mı? Merlin’e sormamız

lazım..

–  Yüce efendim, lütfen biraz mantıklı olun! Dayağı yiyecek olan Merlin değil, benim... Şurada veya

burada, ne fark eder? Sopa, sopadır. Neticede ben yiyorum ya...

–   Haklısın Sanço! Aklım yattı bu işe... Şimdi gönül rahatlığı ile sihirli yolculuğa çıkabiliriz.

–   Doğrusunu söylemem gerekirse, benim gönlüm pek rahat değil Senyör...

İki dost asgarî müştereklerde anlaşmış olarak Dük’ün yanına dönerlerken, Kamalı Rüzgâr da uzaktan göründü. Truva Atına benzeyen bu acayip nesneyi dört vahşinin omuzlarında gören Sanço’nun yine muzipliği tuttu:

–   İşte tabutumuz geliyor, efendim...

–   Hay seni geveze uşak! Benzetecek başka şey bulamadın mı?

Dev gibi dört adam, sihirli atı getirip orta yere koyduklarında kan ter içinde kalmışlardı. Kontes Trifaldi, kazasız belasız bu işin hakkından geldikleri için her birine birer altın bahşiş verdi.

Sonra, Merlin’in atını hayran hayran seyreden Don Kişot’a döndü:

–   Soylu şövalyem... dedi, size yolculuk sırasında sıkı sıkıya uymanız gereken bir kuralı hatırlatayım.

Atın sahibi büyücü Merlin dedi ki: “Mançalı Şövalye Don Kişot’a ve seyisi Sanço Panza’ya söyle! Kamalı  Rüzgâr’a  bindikleri  andan  itibaren  gözlerini  bağlasınlar. Yolculuk  bitinceye  kadar  sakın açmasınlar.”

–   Atın gözlerini bağlarsak, önünü nasıl görür? diye itiraz etti Sanço.

–   Hayır şakacı bey! diye cevap verdi Trifaldi, atın değil sizin gözleriniz bağlanacak...

–   Peki sebebini de sordunuz mu, soylu Kontes? dedi Don Kişot.

–   Elbette... Dedi ki: “Atım şimşek hızı ile uçtuğu için gözleri açık olursa başları döner, dengelerini

kaybedip düşerler.” Böyle birşey olursa, ben ve nedimelerim ömür boyu bu çirkin sakalları taşımak zorunda kalırız...

–   Kadına bak yahu! dedi Sanço, bizim hayatımızı değil de sakalını düşünüyor!

–   Hey büyük Tanrı’m! diye bağırdı Don Kişot, dünyada bundan daha saygısız bir adam var mı

acaba?

Trifaldi, ikisinin kapışıp oyunu bozmalarından korktuğu için araya girdi:

–     Seyisinize  haksızlık  ediyorsunuz  Senyör  Şövalye!  dedi.  Sanço  o  sözleri  hakaret  olsun  diye

söylemedi... Sadece köylü dili ile üzüntüsünü belli etti, o kadar...

–   Çabuk, Kontes’ten özür dile! Yoksa o şom ağzını şu kılıçla param parça ederim!

–   Özür dilerim Kontes Hazretleri! Görüyorsunuz ya: Efendim kızdığı zaman kârını zararını hesap

edemez... Düşünmüyor ki, beni öldürürse sevgilisi Dulsinea ömür boyu çirkin bir köylü karısı olarak kalacak! Vallahi, Dulsinea’nın güzel hatırı için üç bin bilmem kaç sopa yiyecek enayi zor bulunur...

Don Kişot hariç, orada bulunanların hepsi kahkaha ile güldüler. Trifaldi ile nedimelerinin nerede ise sakalları düşecekti...

–   Evet Senyora... diye devam etti Sanço, ben ve efendim şu düzeni bozulmuş dünyada nesli tükenmiş

iki kişiyiz... Bir üçüncüsünü gösterebilenin alnını karışlarım!

–    Çok haklısınız iyi kalpli Sanço! dünyanın ta öbür ucundan gelip sizi bulmamız da bunu ispat

ediyor...  Şu  çaresiz  derdimizi  sizden  başka  çözecek  yiğit  yok. Yalvarırım,  bir  an  önce  Kamalı Rüzgâr’a binin ki, bu çirkin sakallardan bizi kurtarın!

–   Peki Senyora! dedi bizimki, eğer efendim hazırsa, ben de hazırım.

Kontes Trifaldi, koynundan kenarları özenle işlenmiş süslü bir eşarp çıkardı.

–    Sayın Mançalı Şövalye Don Kişot, sizden son bir ricam var, dedi. Çeyiz sandığımdan seçerek

aldığım şu eşarbı kendi ellerimle o cesur gözlerinize bağlamak istiyorum.

–   Bu benim için şereftir soylu Senyora, diye cevap verdi kahramanımız.

Düşes ondan aşağı kalır mı. O da koynundan süslü bir eşarp çıkardı:

–   Ben de şu güzel eşarbı iyi kalpli Sanço’nun gözlerine bağlamak istiyorum, dedi.

Don Kişot, sert adımlarla sihirli ata yaklaştı. Tam binmek üzereydi ki, Trifaldi’ye dönüp sordu:

–   Merlin neden atına eğer bağlamamış Kontes Hazretleri? Bunun bir sebebi mi var acaba?

–   Evet soylu şövalye... dedi Trifaldi, atı yapıp bitirdikten sonra, denemeler sırasında eğerden hiç

hoşlanmadığını keşfetmiş...

Sanço yine muziplik yaptı:

–   Desenize -çok affedersiniz- gidip dönünceye kadar kıçımız nasır bağlayacak!

–   Yoo!  dedi  Kontes,  Zümrüdüanka  gibi  uçar.  Binicilerini  asla  rahatsız  etmez...  Sadece

kulaklarınızda bir rüzgâr sesi duyarsınız o kadar.

Hizmetçilerin yardımı ile ata binen Don Kişot, eğersiz, üzengisiz, dizginsiz bu tuhaf nesnenin sırtına zor oturdu... Öyle komik bir duruşu vardı ki, görenler gülmemek için dudaklarınıısırdılar.

Sıra  Sanço’ya  gelmişti.  Fazla  kilolu  olduğu  için  ancak  iki  hizmetçinin  yardımı  ile  efendisinin terkisine binebildi. Oturması ile feryat etmesi bir oldu:

–   Amanın, amanın! Değil gidip dönünceye kadar, beş dakika bile böyle oturamam... Merlin denen

şeytanın  uşağından  da  bundan  daha  iyi  bir  şey  beklenemez  zaten;  atı  da  kendine  benziyor!  Ne olursunuz Düşes Hazretleri, bana şu yumuşak minderlerinizden birini veriniz...

–   Olmaz! diye bağırdı Trifaldi, minder yasak... Merlin’in kesin talimatı var: Ne eğer, ne minder!

–   O zaman sen de Amazon kadınları gibi yan bin! dedi Düşes, bu da yasak değil ya?

–   Oturuş şekline ait bir şey söylemedi... diye ilave etti Kontes.

Bunun üzerine hizmetçiler Sanço’yu yan oturttular.

–   Eh, fena değil dedi bizimki.

Soylu hanımlar gelip, hem efendisinin hem de Sanço’nun gözlerini o süslü fakat kalın eşarplarıyla bağladılar... Kahramanlarımıza başarı dilediler. Korkak seyis, dayanamayıp gözlerini açtı:

–   Soylu Senyoralar! dedi, öyle kuru bir başarı dileği yetmez. Lütfen, şu iki yiğit için bildiğiniz bütün

duaları okuyun!

Don Kişot, gözlerindeki bağı çözmeden Sanço’ya bağırdı:

–    Hay korkak şişko hay! Seni bu halde gören de asılmaya gidiyor sanacak... Tez bağla şu yaşlı

gözlerini, kaybedecek vaktimiz yok! Macera beklemez, oğlum...

–   Ne talihsiz insanım ben! diye inledi Sanço, dua istemeye bile hakkım yok.. Düşes Hazretleri, bir

kere daha zahmet buyurup gözlerimi bağlayın, lütfen! Herkes hakkını helal etsin!

Sanço’nun gözleri ikinci defa bağlandıktan sonra, Don Kişot iyice yerine yerleşti:

–   Hazır mısın sevgili oğlum? dedi, bana sıkı sarıl, sakın korkma!

–   Tamam Senyör! Sarıldım, hazırım...

–   Aman gözünü severim, merakın yüzünden bizi felakete atma! Yükseklere çıktığımız zaman, ne

pahasına olursa olsun gözlerindeki bağı çözme!

–   Söz efendim, ne pahasına olursa olsun, dediğinizden dışarı çıkmayacağım...

Don Kişot, atı hareket ettirmek için, el yordamı başındaki kamayı aradı. Daha eli kamaya değer değmez çevrede bulunanlar bağırdılar:

–   Yolunuz açık olsun korkusuz ikili!

Düşes, kahramanlarımızın duyacağı şekilde bağırdı:

–   Amma da hızlı gidiyorlar!

Kontes Trifaldi tasdik etti:

–   Evet, ok gibi uçuyorlar!

Dört bir yandan rüzgar esmeye başlayınca Don Kişot tekrar uşağına seslendi:

–   Sıkı tutun Sanço, sakın düşme!

–   İyi ama Senyör... Adamlar gökte uçtuğumuzu söylüyorlar, sesleri kulağımızın dibinden geliyor! Bu

nasıl iştir?

–    Senin sihirli işlere aklın ermez, oğlum! Sihirli bir ata bindiğimizi ne çabuk unuttun? Yüz fersah

yükseğe çıksak bile, yerdeki sesler kolayca işitilir...

Hizmetçiler, ellerindeki körüklerle rüzgâr yaptıkça bizimkiler üşüdüklerini hissettiler.

Don Kişot:

–    Sevgili seyisim, bana kalırsa karın ve dolunun oluştuğu gök katına geldik... Burası ikinci kattır.

Üçüncü katta gök gürültüsü ve şimşek şakırtısı duyacağız. Böyle yükselmeye devam edersek, ateş tabakasına da ulaşacağız demektir!

Yerdekiler, kahramanımızdan aldıkları bilgiye göre hareket etmeye başladılar. Çok geçmeden, her taraftan top gümbürtüleri koptu.

Sanço, efendisine daha sıkı sarıldı:

–         Vallahi,  siz  dünyanın  en  bilgili  insanısınız  Senyör!  Sadece  yeryüzündekileri  değil,

gökyüzündekileri de biliyorsunuz...

–    Sevgili oğlum, şimdi Tanrı’ya daha yakınız! Hiç telaşlanma, kendini kaderin şefkatli kollarına

teslim et!

Tam bu sırada, hizmetçiler uçlarında çaput yanan uzun çubukları kahramanlarımızın yüzlerine doğru yaklaştırdılar.

Sanço:

–   Sevgili efendim, kaderin şefkatli kolları biraz fazla sıcak değil mi?

–   Demin bahsini ettiğim ateş tabakasına yaklaşıyoruz...

–   Aman efendim yalvarırım, biraz aşağı inmenin çaresine bakın; daha şimdiden sakalımın yarısı

yandı!

–   Hele şu kamayı aşağı doğru indireyim, belki ateş tabakasından kurtuluruz...

Don Kişot kamayı aşağı indirir indirmez, hizmetçiler alevli çubukları geriye çektiler. Körükçüler

tekrar var güçleriyle rüzgar yapmaya başladılar.

–   Gördün mü oğlum? dedi kahramanımız, talih rüzgârı tekrar bizden yana esmeye başladı...

Dük  ve  eşi  yeterince  eğlendiler.  Sıra  sihirli  atın  ayaklarına  ustalıkla  yerleştirilen  patlayıcıları ateşlemeye gelmişti. Trifaldi ve on iki nedimesi rolündeki hizmetçi kızlar kaçıp kayıplara karıştılar. Dük  adamlarına  patlayıcıları  ateşlemeleri  için  işaret  verdi.  Çok  geçmeden  Kamalı  Rüzgâr’ın parçaları dört bir yana savruldu. Don Kişot’la Sanço, neye uğradıklarını bilemeden kendilerini yerde buldular. Dük, Düşes ve orada bulunan hizmetçiler bayılmış gibi yapıp öteye beriye yattılar.

Kahramanlarımız  ahlaya  oflaya  kalktılar.  Nerede  olduklarını  anlamak  için  gözlerindeki  bağları çözdüler. Sanço bağırdı:

–   Bu bizimkisi sihirli macera değil, keloğlan masalı!

–   Ne demek istiyorsun sen? diye çıkıştı Don Kişot.

–   Az gittik, uz gittik; dere tepe düz gittik... Bir de baktık ki, bir arpa boyu yol gitmişiz!

Mançalı Şövalye, tam Sanço’ya haddini bildirmek üzere harekete geçmişti ki; biraz ileride toprağa saplanmış bir mızrak görüp irkildi... Mızrağın ucunda kocaman bir bayrak sallanıyordu. Sanço’yu unutup  mızrağa  doğru  yürüdü.  Bayrağın  üzerine  yeşil  kordelayla  bir  parşömen  levha  asılmıştı. Levhaya altın harflerle şunlar yazılmıştı:

“Ey gezici şövalyeler zincirinin son altın halkası, korkusuz Mançalı Don Kişot ve onun fedakâr seyisi Sanço Panza!

Kötü  kalpli  büyücü  Malambo,  sihirli  atıma  binip  geldiğinizi  ve  ona  haddini  bildireceğinizi duyunca çok korktu. Bana haber gönderip büyüyü çözeceğine söz verdi. Ben de Kontes Trifaldi ve on  iki  nedimesini  eski  güzelliklerine  kavuşmuş  görmedikçe  bir  şey  yapamayacağımı  söyledim. Bunun üzerine Kontes ve nedimelerinin eski güzelliklerini iade etmekle kalmayıp onları Candaya sarayına kadar da getiriverdi. Şimdi bir görseniz; yüzleri eskisinden daha güzel...

Atıma gelince... Onu hiç merak etmeyin. Yenisini yapmak üzere kolları sıvadım. Sadık uşağınızın verdiği sözü yerine getirmesini sabırsızlıkla bekliyorum. Üç bin üç yüz sopayı veya kırbacı şerefi ile  yiyip  tamamlayınca  Dulsinea,  Trifaldi’den  yüz  kat  daha  güzelleşmiş  olarak  hürriyetine kavuşacaktır. Keşke bu sayıyı daha da azaltabilseydim...

Büyücülerin olabildiğince iyi kalplisi Dostunuz Merlin.

Mesajı yüksek sesle okumuş olduğundan Sanço da duymuştu. Mızrağı yerinden çıkardı. İki eliyle sıkıca  kavrayıp  alay  sancağı  taşıyormuş  gibi  ciddi  adımlarla  Dük’ün  yanına  gitti.  Mızrağı  onun yanıbaşına dikti...

–    Haydi Senyör, kendinize gelin artık! diye seslendi. Hiçbirimizin burnu kanamadan macera sona

erdi... Bakın bir de mesaj var!

Dük,  derin  bir  uykudan  uyanıyormuş  gibi,  yavaş  yavaş  gözlerini  açtı.  Düşes  de  aynı  oyunu tekrarladı. Sonra, bahçede yere serilmiş olan diğer oyuncular da birer birer uyandılar... Dük gözlerini oğuşturarak  mızrağın  ucunda  sallanan  mesajı  okudu.  Sevinçle  Don  Kişot’un  boynuna  sarıldı. Büyücülerin en kötü kalplisini dize getirdiği için onu tebrik etti... Bu arada Sanço’ya iltifat etmeyi de unutmadı.

Düşes:

–    Sanço dostum! dedi, tanıdığım kadarıyla sen meraklı bir adamsın... Mutlaka yukarılara çıkınca,

dayanamamış, neler olup bittiğini anlamak için gözlerindeki eşarbı indirmişsindir... Haydi saklama! Bize anlatacağın çok enteresan şeyler olmalı...

Sanço, gözucu ile, efendisine baktı. Onun çok neşeli olduğunu görüp söze başlama cesareti buldu:

–     Şey...  Çok  haklısınız  güzel  Senyora!  Sabır  ve  metanet  soylulara  yakışan  huylardır...  Bense

merakını  yenemeyen,  iradesiz  bir  uşağım...  Efendim  gireceğimiz  gök  katlarını  önceden  haber veriyordu.  Cehenneme  yakın  ateş  katına  gireceğimizi  söyleyince,  ne  yalan  söyleyeyim,  artık dayanamadım. Gözlerimi örten güzel eşarbınızı azıcık aralayıverdim...

–   Eee! dedi Düşes, sonra?

–   Aşağıya bakınca bir de ne göreyim. Dünya bir armut kadar küçülüvermişti... Üstünde dolaşan

insanlar da yürüyen birer tahta bitine benziyorlardı!

–   Hay münasebetsiz hay! diye bağırdı Don Kişot, benzetecek başka şey bulamadın mı?

–   Ne kızıyorsunuz Senyör? Ben gördüklerimi anlatıyorum...

–   Sanço doğru söylüyor, dedi Dük, bırakalım da gördüklerini anlatsın!

–   Madem  yerdekilere  kızıyorsunuz;  ben  de  göktekileri  anlatırım...  Etrafıma  baktığımda  Oğlak

burcunun yanından geçiyorduk. Yedi tane oğlak saydım. Pek de sevimli şeylerdi... Küçüklüğümde, affınıza sığınarak, keçi çobanlığı yaptığım için oğlakları çok severim. Allah sizi inandırsın, eğer efendimin kızmayacağını bilseydim, sihirli atı durdurmasını isteyecek onları bir güzel okşayacaktım... Ah Senyora, sihirli at sanki aklımdan geçenleri okumuş gibi kulağıma eğildi...

Düşes dayanamadı:

–    Sanço, biraz fazla atıyorsun gibi geliyor bana! Tahta bir at, nasıl konuşur? Hem de kulağına

eğilerek...

–    Sihirli olduğunu unutuyorsunuz ama! Kontes Trifaldi’nin anlattıkları ne kadar gerçekse; benim

gördüklerim de o kadar gerçek, soylu Prenses’im...

Düşes, bu saf görünüşlü şişkonun deli olduğuna pek ihtimal veremedi. Kocasının kulağına eğildi:

–   Ne dersin? Biz mi onunla o mu bizimle dalga geçiyor?

–   Doğrusu bundan ben de pek emin değilim, dedi Dük.

Soylu Hanım tekrar Sanço’ya döndü:

–   Sakın hareketimi yanlış değerlendirme, dedi. Konuştuklarımız karı kocayı ilgilendiren şeylerdi!

–   Elbette Senyora... Görgüsüz bir köylü karısı gibi bağırarak konuşacak değildiniz ya! Soylulara

gizlilik yaraşır...

–   Lütfen devam edin, özü sözü doğru sevgili Sanço...

–   Sihirli at kulağıma eğilip şöyle dedi: “Hayvanları çok sevdiğini biliyorum. Tahtadan yapılmış da

olsam,  ben  de  hayvan  sayılırım.  Onun  için  sana  bir  iyilikte  bulunacağım.  Şuracıkta  durup  seni bekleyeceğim. Sırtımdan in ve o güzel oğlakları dilediğin kadar sev...” Sonra, dediği gibi yapıp durdu. Ben de efendime hissettirmeden yavaşça indim. Yarım saatten fazla oğlakları sevdim...

–   Peki, sen oğlaklarla oynarken Don Kişot ne yapıyordu? Sanço’nun yerine efendisi bu soruya cevap verdi:

–   Bu adam ya yalan söylüyor, ya da hayal görmüş!

–   Ne  yalan  söylüyorum  ne  de  hayal  gördüm.  İsterseniz  sevdiğim  oğlakları  tarif  edeyim,  doğru

söyleyip söylemediğime siz karar verin...

–   Anlat bakalım... dedi Düşes, doğrusu çok merak ettim! Sanço devam etti:

–   İkisi kırmızı, ikisi yeşil, ikisi mavi...

–   İkisi de sarıydı değil mi? diye alay etti Dük.

–   Yoo!  Hesabım  o  kadar  da  zayıf  değil,  dedi  bizimki.  Okur  yazarlığım  yok  ama;  ona  kadar

saymasını bilirim... Geriye bir oğlak kaldı... O da boz renkteydi...

–   Senin eşeğin gibi mi? dedi Don Kişot. Be geri zekâlı oğlum... Atıyorsan bari destekli at! Sen hiç

yeryüzünde böyle keçiler gördün mü?

–    Efendim, eğer senin de gözlerin açık olsaydı palavra atmadığımı görürdün. İzin ver de yeryüzü

keçileri ile gökyüzü keçileri arasında bu kadar fark olsun!

Dük’le karısı, şatonun bahçesinden dışarı bir adım bile atmamış olan bu saf köylünün nasıl olup da bunca şeyi uydurabildiğine hayret ettiler. Dük, işi tadında bırakmak için, sihirli at macerasını sona erdirmeye karar verdi. Maksadını açıklamak üzere ayağa kalktı:

–   Sevgili dostlarım! dedi, artık Sanço’yu adasına yolcu etmenin zamanı geldi. Beleşonya halkı onu

bahar yağmuru gibi dört gözle bekliyorlar... Yarın sabah erkenden valimizi yolcu edeceğiz. Hepinizin uğurlama merasiminde hazır bulunmasını istiyorum.

Sonra Sanço’ya döndü:

–   Sevgili dostum, yol hazırlığı yapman için seni serbest bırakıyorum...

Beleşonya Valisi, koşup Dük’ün önünde diz çöktü. Gösterdiği lütuftan dolayı kendisine teşekkür etti.

–   Soylu Dük’üm! dedi, okuma yazmam olmadığı için edebiyattan hiç anlamam... Soylu diliyle nasıl

teşekkür edilir bilmiyorum. Ama şu valilik işinde sizi mahçup etmeyeceğime söz veriyorum. Bütün alçaklara inat, Beleşonya’yı öyle bir idare edeceğim ki dillere destan olacak...

–    Sana güveniyorum Sanço! Şu sihirli at macerasında ne yaman adam olduğunu gösterdin... Seni

daha fazla tutmayalım. Yolculuk için hazırlık yapman gerekecek.

–   Hazırlık dediğiniz de ne ki Dük Hazretleri... Heybeme yol müddetince yetecek kadar peynir ekmek

koydum mu gerisi vız gelir... Atladığım gibi boz eşeğime, ver elini Beleşonya!

–   Yoo, işte bu olmaz! dedi Dük, koskoca vali peynir ekmek mi yermiş? Kızarmış piliçler, reçeller,

tereyağlar, ballar yakışır sana!

–    Özür dilerim efendim! Vali de olsam, ben yine Sanço Panza’yım. Daha işin başında imtihanı

kaybetmek istemem...

–    Beni şaşırtıyorsun, Sanço! Sanki karşımda bir zamanların keçi çobanı değil de bilge bir filozof

veya Mağribli bir imam var... Korkarım, sana hediye etmeyi düşündüğüm valilik cübbesini de kabul etmeyeceksin?

–   Bakın efendim... O iş başka! Vereceğiniz cübbe, valilik makamının bir âlâmeti olduğundan elbette

ki alacağım...

–   Eğer bütün valilerim senin gibi olsa, sırtım asla yere gelmez! Böyle akıllı bir adam, nasıl olur da,

okuduğu şövalye romanlarıyla aklını bozmuş bir delinin ardından gider, anlamıyorum?

–   İşte bu olmadı, Dük Hazretleri! Kimin deli kimin akıllı olduğunu Tanrı bilir... Koca bir valilikten

vazgeçme pahasına da olsa efendime laf söyletmem! Eğer efendimin bir deli olduğuna inanıyorsanız, ben de onun seyisi olmam sebebiyle pek akıllı sayılmam... İsterseniz şu valilik işini yeni baştan düşünün!

Don Kişot, bütün konuşmaları dinliyor, sabırla işin nereye varacağını bekliyordu...

–   Aferin Sanço! dedi Dük, bu imtihanı da kazandın... Niyetim efendine olan bağlılığını denemekti. Sonra, hiç kızgınlık alâmeti göstermeyen Don Kişot’a döndü:

–   Çok  özür  dilerim  soylu  şövalye!  Seyisinizi  denemek  için  sarfettiğim  gayrı  ciddi  sözlere

kızmadınız umarım?

–    Dük Hazretleri, bunun bir deneme olduğunu pekâlâ biliyordum. Saf bir köylü olmasına rağmen

Sanço bile anladı... Yoksa, çok sevdiği adasından kolay kolay vazgeçmez...

–    Her neyse, sadede gelelim. Yeni valimize yönetim konusunda bazı nasihatlerde bulunacağınızı

söylemiştiniz. Uşağınızı alıp odanıza çıkabilirsiniz... Akşam yemeğinde buluşuruz.

Don Kişot önde, Sanço arkada şatoya girdiler. Doğruca şövalyenin odasına çıktılar. Efendisi ona her zamankinden daha nazik davrandı. Yer gösterip oturmasını söyledi.

–   Oğlum Sanço! diyerek söze başladı kahramanımız, bilmiş ol ki dünyada en zor işlerden biri adam

idare  etmektir.  Devlet  yönetimi,  fırtınalı  bir  denizde  yolculuk  etmeye  benzer.  Burada  vali  ötede emanete ihanet etmiş bir hain muamelesi görmek istemiyorsan söyleyeceklerimi can kulağı ile dinle. Zira, bu sözlerim bir pusula gibi sana yol gösterecektir:

•   Oğlum Sanço! Her idareciyi bekleyen üç tehlike vardır: Para, kadın ve içki. Parayı seven adama

maaşı  az  gelir.  Önce  hediye  kabul  ederek  işe  başlar.  Sonra  rüşvet  gelir.  Bilmiş  ol  ki,  hakimin karısının kabul edeceği hediyeler hakimin hesabına geçer. Karın aç gözlülük edip lükse dalarsa, itibarın beş paraya iner. Aman kaleyi içerden sağlam tut. Köylünün getireceği cılız bir tavuk bile rüşvet sayılır. Sakın zenginlerin ziyafet davetlerine katılma. Zenginlerin eğlencelerine katılan, onlarla düşüp kalkan bir valiyi halk sevmez... Kadınların gözyaşları seni aldatmasın. Resmi işler için dahi olsa, bir kadınla aynı odada yalnız kalma. Valiliğin uzun sürerse karın Teresa’yı ve çocuklarını yanına aldır. Devlet adamı ağzı sıkı olmalı. Halbuki hiçbir sarhoşun sır sakladığı görülmemiştir...

•   Oğlum Sanço! Bilirim uykuyu seversin, ama Beleşonya adasında en evvel kalkan ve en son yatan

kişi sen ol.

•    Oğlum Sanço! Az fakat tatbik edebileceğin kadar kanun çıkar. Tatbik edemedikten sonra en sert

kanunlar bile bir işe yaramazlar... Ne çok sert ne de çok yumuşak ol. Orta yolu tercih et. Bu yol, bilgili ve hikmet sahibi kimselerin yoludur. Ne pahasına olursa olsun adaletten ayrılma. Zenginin serveti, fakirin sefaleti gözünü bağlamasın. Haklı kimse, güçlü o olsun. Suçluya hakettiği cezadan fazlasını yükleyip kanunun pençesi altında ezme. Bir gün düşmanlarından birini yargılaman gerekirse eski husûmeti kalbinden çıkarıp at. Sadece delillere göre hareket et. Sakın sinirli iken karar verme. Kanunların gerektirdiği cezayı verdiğin adama kötü söz söyleyip zavallıyı daha fazla küçük düşürme. Düşmüşe bir tokat da sen vurma.

•   Oğlum Sanço! Gece gündüz sık sık halkın içine karış. Çarşıyı pazarı, okulu, hapishaneyi ve devlet

dairelerini  dolaş.  Buralarda  görülmen  herkesin  kendisine  çeki  düzen  vermesine  sebep  olacaktır. Meyhaneciye,  kumarcıya,  tefeciye,  fahişeye,  stokçuya  göz  açtırma.  Bilmiş  ol  ki,  çürük  bir  elma, sepetteki sağlamları da çürütür... Eğer saydığım kimselere göz yumarsan, namuslu ve dürüst halkına zulmetmiş olursun.

•    Oğlum Sanço! Dükün hediye ettiği valilik cübbesini kabul etmekle iyi ettin. Zira her makamın

gerektirdiği bir kıyafeti vardır. Sakın hırpani kılıkta dolaşma. Sade ve temiz giyin. Bunu söylerken, değnek yutmuş gibi gururla dolaş demiyorum. Bir zamanlar keçi çobanı olduğunu unutma ve yeri geldiği  zaman  söylemekten  çekinme.  O  zaman,  seni  bununla  utandırmak  kimsenin  aklına

gelmeyecektir...

•    Oğlum Sanço! Sık sık banyo yap. Teke gibi kokan bir valiyi kimse sevmez. Tırnaklarını vakti

gelince kes. Bazı kimseler uzun tırnakla dolaşmanın soyluluk olduğunu zannederler. Halbuki ellerinin bu haliyle kerkenez pençesine benzediğinin farkında değillerdir.

•   Oğlum Sanço! Sakın çiğ soğan ve sarımsak yeme. Kokan bir ağızdan inci gibi sözler dökülse bile,

seni dinleyen başını çevirmek zorunda kalır. Herkesin önünde geğirme. Ancak görgüsüz ve kaba insanlar böyle yaparlar. Bilirim pisboğazın birisindir. Ama yalvarırım nefsine hakim ol. Az ye ve mümkün mertebe tek yemeğe razı ol. Bu, hem beden hem de ruh sağlığın için iyidir.

•     Oğlum Sanço! Kimsesiz yaşlıları, fakiri, yetimi ve dul kadını gözet. Gücü ve zekâsı yerinde

olanlarına iş bul. Elinden iş gelmeyenleri maaşa bağla.

Bak Sanço! Seni oğlum gibi severim. Eğer bu öğütlerimi tutarsan, iki dünyada da aziz olursun. Ben de verdiğim emeklerin boşa gitmediğini görür mutluluk duyarım.

–   Vallahi, güzel efendim... Bilirsiniz fazla zeki bir adam değilim. Bütün bu saydıklarınızı aklımda

tutamayacağım diye korkuyorum. Siz, Dükün yanında atıp tuttuğuma bakmayın... Aslında bu valilik işi, sırat köprüsünden geçmek gibi zor bir iş. Bilmiyorum, hakkından gelebilecek miyim?

–      Bu  korku  aslında  mesuliyet  duygusundan  geliyor.  Aferin  oğlum!  Merak  etme,  sen  bu  işi

becereceksin. Öğütlerimi unutabileceğin meselesine gelince: Bu gece oturup hepsini tek tek bir kâğıda yazacağım. Yarın sabah eline veririm. İhtiyacın oldukça, mektupçuna okutursun.

–   Sağolun efendim! Tanrı sizi bütün kötü büyücülerin, aslında iyisi olmaz ya, şerrinden korusun...

–   Sanço, büyücü deyince, kanayan yarama tuz biber ektin...

–   Anlayamadım Senyör?

–   Anlayamazsın tabii, kanayan senin yaran değil... Sevgilim eşsiz Toboso’lu Dulsinea çirkin bir

köylü karısı kılığında çile doldururken, sen valilik sevdasındasın... Şu söz verdiğin sopaların daha ellisini bile yemiş değilsin. Hazır şurada biz bize iken yüz taneciğini ödeyiversen ne kaybedersin!

–   Güzel güzel konuşurken Dulsinea da nereden çıktı? Sizinkine, pişmiş aşa su katmak denir. Kürek

mahkumu değil ya haspa! Hem bu kılıkla namusunu daha kolay korur... Sanki eski güzelliğine kavuşur kavuşmaz onunla evlenip çoluk çocuğa karışacaksınız!

–   Sanço, sen katı kalpli, hain bir uşaksın!

–   Hoppala! Demin sevgili oğlunuzken, şimdi hain uşak mı oldum? Sözümden asla caymış değilim!

Kendimi hazır hissettiğim an borcumu ödeyeceğim...

–   Eh ne diyeyim…

Tam  bu  sırada,  hizmetçi  gelip  ev  sahiplerinin  kahramanlarımızı  akşam  yemeğine  beklediğini söyledi.

Yemekte, Sanço kendisinden beklenmeyen bir ciddiyet içersindeydi. Düşes ne kadar uğraştı ise de onu güldüremedi. Hele Don Kişot... Çocuğunu toprağa vermiş bir baba gibiıztırap çekiyordu.

Dük, sonunda dayanamayıp sordu:

–   Ne oldu, aranızda üzücü bir hadise mi geçti?

–   Hayır Dük Hazretleri, dedi Mançalı Şövalye, ancak doğrusunu söylemek gerekirse, vücudumun

yarısını kaybetmişim gibi acı duyuyorum... Sanço’ya öyle alışmışım ki, bir gün ondan ayrılacağım hiç aklıma  gelmemişti.  Evlenmediğim  için,  evlat  sevgisinin  ne  olduğunu  bilmiyorum.  Ama,  öyle inanıyorum ki, eğer bir oğlum olsaydı ona duyacağım sevgi herhalde bundan farklı olmazdı.

Sanço kendisini tutamadı. Bir çocuk gibi, sümüğünü çekerek ağlamaya başladı. Düşes’le kocasının hazırladıkları oyunda bu sahne yoktu... Onun için nasıl hareket edeceklerini ve ne söyleyeceklerini bilemediler.

Don Kişot:

–     Sanço, sen de ne sulu gözlü bir valisin diyerek onu kucağına bastırdı. Şövalyelik geleneğini

bozmamak için ağlamadı. Ancak, bunu dudaklarınıısırarak gösterebildi. Ev sahipleri onları bu halde görünce, eğlenme istekleri kalmadı. İki insanın acılarıyla alay edecek kadar katı yürekli değillerdi. Bu hüzünlü sahne, yemeğin bittiğini haber veriyordu…

Dük, ciddi bir tavır takınarak:

–   Dostlarım! dedi, bence en iyisi sizleri başbaşa bırakmak. Haydi odalarınıza çıkın. Bolca sohbet

edin hasret giderin. Adamlarım sizi sabah erkenden kaldıracaklar.

Don Kişot, ikisi adına, gösterdiği anlayıştan dolayı Dük’e teşekkür etti. İyi akşamlar dileyip yemek salonunu terkettiler.

Kahramanlarımızı gönderdikten sonra Düşes kocasına şöyle dedi:

–   Dünya üzerinde böylesine birbirini anlayan ve seven iki deli daha gösterilemez.

–   Bunlar, sakın deli rolü yapan iki uyanık olmasınlar? dedi Dük.

–   Ara sıra akılları yerine gelen iki deli olmaları daha mantikî. Yoksa, insan sırf deli rolü yapmak

için evini barkını terkeder mi?

–   Doğru, dedi Dük, galiba sen haklısın. Her neyse, bu hamur çok su götürür... Hele Sanço şu valilik

işine bir başlasın; ondan sonra ne mal olduğunu göreceğiz...

Don Kişot ile seyisi gece yarısına kadar sohbet ettiler. Sanço, bir ara şövalyeyi teselli etmek için şöyle dedi:

–   Sevgili efendim, fazla üzülmenize gerek yok. İşleri yoluna koyar koymaz sizi yanıma aldıracağım.

Siz yanımda olmadan o kadar zor işlerin hakkından gelemem.

–   Hayır oğlum! dedi kahramanımız, sakın böyle bir şeye teşebbüs etme... Hâkimiyet, ancak tek elden

mükemmel yürür. Bütün bunlar aramızda kalsın. Her bildiğin doğru olsun ama, her doğruyu her yerde söylemek doğru değildir.

–   Bu kadar doğruyu birbirine karıştırmadan nasıl sıralayıverdiniz; hayret!

–   Eğer şu konuştuklarımızı doğrudur diye Beleşonya halkına söylemeye kalkarsan seni, Düke hatta

Krala gammazlarlar.

–    Şimdi daha iyi anladım, efendim... Çok haklısınız vallahi. Başta o suratsız kahya kuyumu kazar

benim.

–   Benim de o adamı gözüm tutmadı. Ona karşı çok dikkatli ol. Sağlam pabuca benzemiyor... Sanço’nun esnemeye başladığını gören Don Kişot, onun uykuya ihtiyacı olduğunu anladı:

–   Sevgili oğlum, bu kadar sohbet yeter... dedi, git odana istirahatine bak. Sabah erkenden kalkman

gerekiyor. Ben de bu arada sana vereceğim kağıdı hazırlayayım.

–   İyi geceler Senyör! Keşke ben de sizin gibi az uyku ile idare edebilsem...

*  * *

Sanço,  yatağa  yatar  yatmaz,  uykuya  daldı.  Peşi  peşine  rüya  görmeye  başladı.  İlk  rüyasında Beleşonya  kahyasını  hazineden  altın  çalarken  yakaladı.  Eşek  sudan  gelinceye  kadar  sopa  attırdı. Valimiz,  bir  çok  mahkemeye  bakmak  zorunda  kaldı.  Sıkıştığı  yerde,  mektupçusuna,  efendisinin verdiği altın öğütleri okuttu. Mahkemenin birinde zor bir dava ile karşılaştı. Altın öğütlerin içinden bunu çözecek bir maddeye rastlamadı. Çaresizlik içinde sağa sola dönerken uyandı. Terden sırıl sıklam olmuştu. Kalktığı gibi Don Kişot’un odasına koştu. Kapıyı zorladı ama açamadı. O zaman arkadan kilitli olduğunu anladı. Efendisini uyandırmak için kapıyı tıklattı. Mançalı Şövalye, bildiğiniz gibi uykusu hafif bir soyluydu. Kapıdaki tıkırtıyı duyunca telaşa kapıldı. Kılıcına el atıp seslendi:

–   Eğer ateşi başına vurmuş hizmetçi kızlardan biri isen; bilmiş ol ki Dulsinea’ma asla ihanet etmem!

Bugüne kadar, çok şükür, ona ihanet etmedim. Ölünceye kadar da etmeyeceğim! Beni de kendini de rezil etmeden, uslu uslu git, yatağına yat! Haydi kızım!

–   Sevgili efendim! Neler saçmalıyorsunuz Tanrı aşkına? Benim, ben! Oğlunuz Sanço...

–   Münasebetsiz herif... Gecenin bu saatinde, hırsız gibi, ne diye kapıyı zorluyorsun?

–   Sormayın Senyör... Yazdığınız öğütler eksik! Zor bir mesele var, çözemiyorum!

–   Eyvah! Şu anda işiyle iyice kafayı bozmuş... Öğütlerin eksik olduğunu da nereden çıkarıyorsun?

Onları daha yazıp eline vermiş değilim ki. İşte, yastığımın altında duruyor... Yoksa vali oldun diye büyücüler sana da mı çengel attılar?

–     Sevgili efendim, iş ciddi! Kahyayı hazineden altın çalarken yakaladım. Gerçekten de sağlam

pabuç değilmiş... Altıyüz bilmem kaç sopa attırdım namussuza! Sonra en az on mahkemeye baktım. Dokuzunu adaletle neticelendirdim. Ancak birinde tereddüt ettim. Mektupçuya...

–     Tamam,  tamam  anladık,  dedi  kahramanımız,  gir  bakayım  içeri!  Oğlum,  fazla  yemek  yemenin

neticesi budur işte...

–   Bırakın şimdi yemek işini falan efendim... Bu zor davayı nasıl çözeceğim?

–   Yahu bizimki hala rüya görüyor galiba!

Don  Kişot, Yaradana  sığınıp  Sanço’ya  bir  tokat  indirdi.  Beleşonya  Valisi,  faltaşı  gibi  açılmış gözlerle efendisine bakıyordu.

–     Bu  tokat  aklını  başına  getirmiştir  sanırım...  Haydi  bakalım,  dava  bitmiştir!  Git  şimdi  odana

uyumaya bak; sabaha az kaldı.

*  * *

Dük’ün  talimatı  üzerine  hizmetçiler  Sanço  ile  efendisinin  yatak  odalarının  kapılarını  dövmeye başladılar. Don Kişot, zaten uyanık olduğu için, kalkıp kapıyı açtı. Hizmetçiye daha nazik olmasını ihtar etti.

Beleşonya Valisi’ni uyandırmak biraz zor oldu. Muhtemelen hala rüya görüyordu.

Bütün şato halkı ayaktaydı. Dük, etrafına emir yağdırıyordu. Düşes de mutfağa inmiş, kahvaltıyı hazırlayan aşçılara nezaret ediyordu.

Kahvaltı  saati  neşe  içinde  geçti.  Don  Kişot,  dün  akşamki  gibi  üzgün  görünmüyordu.  Hatta  ev sahiplerini güldürmek için Sanço ile bolca şakalaştı.

Kahvaltı  bittiğinde  Sanço’yu  Beleşonya’ya  uğurlayacak  merasim  alayı  bahçedeki  yerini  çoktan almış bulunuyordu.

Dük’le karısı, yanlarında Don Kişot ve Sanço Panza ile birlikte uğurlama alayını teftiş ettiler. Dük, kendisi  için  özel  olarak  hazırlanmış  yüksek  bir  yere  çıktı.  Beleşonya  Valisi’ni  uğurlamak  için toplandıklarını söyledi. Sanço’yu tumturaklı sözlerle övdü. Önceden hazırlattığı valilik cübbesini kendi eliyle ona giydirdi. Sonra Düşes’e sıra geldi. O da süslü bir kılıcı özene bezene Sanço’ya kuşandırdı. Protokola göre üçüncü sırada Don Kişot vardı. Herkes merakla onun ne yapacağını ve ne söyleyeceğini  bekliyordu.  Elbisesi  yamalı,  çorabı  delik  bir  şövalyenin  seyisine  verecek  nesi olabilirdi.

–   Oğlum Sanço! diye söze başladı, ben de sana değil valilik sırasında, belki ömrün boyunca ihtiyaç

duyacağın kıymetli bir hediye vermek istiyorum.

Dük’le karısı çok şaşırdılar. Bu çulsuz şövalyenin seyisine verebileceği kıymetli nesi olabilirdi...

Kahramanımız devam etti:

–    Dün gece yazacağıma söz verdiğim “Altın Öğütler” hazır. Hem ruhuna hem bedenine hem de

yönetime çok faydası dokunacak kuralları bir bir sıraladım. Eğer bunlara göre hareket edersen sırtın yere gelmez.

Sonra cebinden bir defter çıkardı. Sanço defteri görünce çocuk gibi sevindi. Don Kişot’un elinden, kutsal bir kitap gibi, saygı ile aldı. Öpüp başına koydu:

–    Sevgili efendim, şu “Altın Öğütler”i kral hazinesi ile değişmem, dedi, onu en sağlam kasada

muhafaza edeceğim. İhtiyaç duydukça açıp mektupçuma okutacağım.

Dük, Don Kişot’a yaklaştı.

–   Eğer izin verirseniz, valimiz için hazırladığınız şu altın öğütleri herkesin huzurunda sesli olarak

okumak istiyorum.

–       Bu  tevazunuz  beni  çok  duygulandırdı  Dük  Hazretleri,  dedi  kahramanımız,  sizin  yönetim

prensiplerinizin yanında benim öğütlerim çok sönük kalır. İzin ne kelime, şeref verirsiniz...

–     Vali  Hazretleri,  şu  kıymetli  hazinenizi  beş  dakika  için  bana  emanet  eder  misiniz?  dedi  Dük

Sanço’ya dönerek:

Beleşonya Valisi öyle bir kabarış kabardı ki, görenler onu İspanya Kralı zannederdi. Elindeki defteri nazlana nazlana uzattı.

Dük, biraz evvel nutuk çektiği yüksek yere çıktı. Yüksek sesle ve üzerine basa basa Don Kişot’un Sanço için yazdığı altın öğütleri okudu. Bitirdikten sonra Mançalı Şövalyeyi tebrik etti. Ayrıca çok güzel ve okunaklı bir yazı ile yazıldığını söylemeyi de unutmadı. Hazinesini Sanço’ya geri verdi.

Orada  bulunan  ve  yazılı  öğütleri  dinleyen  hiç  kimse  bunların  Don  Kişot  gibi  deli  bir  şövalye bozuntusunun aklından çıkmış olabileceğine inanamadı. Dük ve Düşes de inanamamışlardı doğrusu. Ancak çok iyi biliyorlardı ki, odasında faydalanabileceği bir tek kitap yoktu.

Dük,  kahramanımıza  nutuk  taşına  çıkmasını  rica  etti.  Kalabalığa  dönüp  altın  öğütleri  dinleyen herkesin onu alkışlamasını istedi. Öyle bir alkış tufanı koptu ki, yer yerinden oynadı...

Merasim bittikten sonra, Dük hizmetçilere valinin atını getirmelerini emretti. Sanço koşup Dükün önünde diz çöktü:

–  Yalvarırım size haşmetli efendim! Beni boz eşeğimden ayırmayın. Hatırınız için üzerimde emanet

duran şu valilik cübbesi ile kılıcı taşımaya katlanırım, ama can yoldaşımdan ayrı düşemem asla!

–   Üzülme Sanço! dedi Dük, kalk ayağa lütfen. Kıymetli valimizin hatırını bir ata değişecek değiliz

ya..

Sonra  adamlarından  birine  döndü.  Valinin  eşeğini  çözüp  getirmesini  söyledi.  Bir  başkasını  da aşçıbaşına gönderdi. Yiyecekle doldurulmasını emrettiği heybeyi getirmesini istedi.

Sanço’nun  Don  Kişot’tan  ayrılması  çok  zor  oldu.  En  son  onunla  vedalaştı.  Yine  kendisini

tutamayarak ağladı. Eşeğini dehleyip giderken şöyle dedi:

–   Ne yapayım... Ada işini aklıma sokan sizsiniz!

*  * *

Vali Sanço Panza, Beleşonya sınırına yaklaşınca, yanındaki muhafızlardan birini önden gönderdi. Yetkililere  yeni  valinin  gelmekte  olduğunu  haber  vermesini  söyledi.  Emri  alan  muhafız  atını mahmuzladı, hızla gözden kayboldu.

Haberi alan Yönetim Kurulu Üyeleri, valiyi surların dışında karşıladılar. Yaşlı bir üye öne çıkıp;

–   Şehrimize hoş geldiniz Vali Hazretleri, şeref verdiniz, dedi.

–   Şehir değil ada! diye gürledi Sanço, Beleşonya’ya şehir diyeni içeri tıkarım bilmiş olun...

–   Aslında burası şehir bile sayılmaz, dedi yaşlı üye ezile büzüle, ama biz yeni valimize iltifat olsun

diye bin nüfuslu köye şehir dedik... Ada denizin ortasında olur. Buraya ada dersek herkes bize güler...

–   Uzun zaman başsız kaldığınız hemen belli oluyor! Anlaşıldı, işi sıkı tutmam gerekecek... “Burası

bir adadır.” diyorsam adadır, o kadar! Denizi menizi ne karıştırıyorsunuz...

–    Çattık belaya... dedi içinden yaşlı üye, Dük nereden bulmuş bu kafadan çatlak adamı? Emriniz

başımız üzerine efendim, doğrusunu siz daha iyi bilirsiniz. Köyümüzün, çok affedersiniz, adamızın geleneğine göre önce kiliseye gitmemiz gerekiyor. Papaz Efendi valiliğinizi kutlayıp dua edecek.

–   Güzel ve anlamlı geleneklere saygım var, dedi Sanço, buyurun gidelim!

Beleşonya Valisi önde, Yönetim Kurulu Üyeleri arkada surlardan içeri girdiler. Yüksek çan kulesi ve üzerine yerleştirilmiş kocaman bir haç işareti ile kilise adeta ben buradayım diye bağırıyordu.

Papaz Efendi, yeni valiyi ve yanındakileri kapıda karşıladı. Sanço, bu güleryüzlü din adamını görür görmez ona içiısınıverdi. Dük’ün şatosundaki kara cübbeliye hiç benzemiyordu...

–     Sayın  Peder,  dedi  Sanço,  eğer  sizce  mahzuru  yoksa,  uygulayacağınız  merasimin  programını

söyleyin ki bir yanlışlık yapmayayım. Sizin anlayacağınız, ömrümde ilk defa vali oluyorum...

–   Hay hay Vali Hazretleri, zaten ben de bunu yapacaktım.

–   Acelecilik ettim desenize...

–   Hayır efendim, siz doğru olanı yaptınız... Önce yöneticinin halka karşı vazifelerini konu alan kısa

bir  vaaz  vereceğim.  Sonra  valililiğinizi  kutlayacağım. Arkasından  adanın  altın  anahtarını  teslim alacaksınız...

–    Duydun mu Peder? dedi Sanço yaşlı Yönetim Kurulu Üyesine dönerek, işte size akıllı bir insan

örneği... Beleşonya’nın ada olduğunu ne çabuk öğrenmiş! Devam ediniz lütfen!

–     Ondan  sonra  hep  birlikte  mahkeme  salonuna  gideceğiz.  Geleneklerimiz  icabı,  hakim  postuna

oturup bir kaç davaya bakacak ve neticelendireceksiniz. Aldığınız kararları göz önünde bulundurarak iyi biri olup olmadığınızı oya sunacağız. Çıkan neticeye göre ya valimiz olarak kalacak veya....

–   Veya geldiğim gibi geri gideceğim; değil mi aziz Peder?

–   Kızmayın efendim... Bu, Beleşonya’nın değişmez geleneğidir.

–   Bunda kızacak ne var efendi? dedi Sanço, çok doğru ve yerinde bir geleneğiniz var. Size baş

olacak adamı denemek, en tabii hakkınız...

Papaz  Efendinin  vaazında  yer  verdiği  öğütler  Don  Kişot’unkilere  çok  benziyordu.  Sanço yanılmamıştı. Peder iyi bir din adamı idi...

Papaz da yeni valiyi sevmiş olacak ki, tebrik ve dua sırasında ona çok samimi davranmıştı. Anahtar

tesliminden sonra hep birlikte mahkeme salonuna gidildi.

Salonun kapısında onları tanıdık bir yüz karşıladı... Sanço adamı görür görmez neşesi kaçtı. Papaz, görevliyi valiye takdim etmek üzere tam harekete geçmişti ki;

–   Zahmet etmeyin Peder! dedi Sanço, biz onunla çok iyi tanışırız...

Bu  resmi  görevli,  Beleşonya  Kahyası’ndan  başkası  değildi. Yerlere  kadar  eğilerek  yeni  valiyi selamladı. Yüzünde alaylı bir ifade vardı.

–   İlk fırsatta bu tilki gözlü adamdan kurtulmanın bir yolunu bulmam lazım, dedi içinden Sanço. Valiyi hakim postuna oturttular. Bizimki, tam karşısına gelen duvara iri harflerle birşeyler yazılmış

olduğunu gördü.

–   Ne yazıyor acaba burada? diye kendi kendine sordu.

Sağ tarafında dikilen Papaz’a döndü:

–   Şurada ne yazıyor, Peder?

–   Bu yazı sizin adaya ayak bastığınız gün ve saati bildiriyor, dedi Papaz.

–   Okur musunuz lütfen!

–   ”Senyör Don Sanço Panza, şu yılın, şu ayın, şu günü ve şu saati Beleşonya adasına ayak bastı.

Uzun seneler saltanat sürmesi dileğiyle.”

–   Kim yazdırdı bunu? diye etrafındakilere sordu.

–   “Ben” dedi Kahya sırıtarak, eğer valiliğiniz oy birliği ile tasdik edilirse; bu yazının üzerine

kocaman bir resminizi de astırmayı düşünüyorum...

–    Seni gidi dalkavuk seni! diye kükredi Sanço, bir zamanlar keçi çobanlığı yaptığımı ve şövalye

seyisliğinden  buraya  geldiğimi  bildiğin  halde,  ismimin  başına  soylulara  mahsus  Senyör  ve  Don lakablarını koydurursun ha! Ya şu sondaki cümleye ne demeli? Buraya zevk sefa içinde saltanat sürmeye mi geldim ki, benim adıma böyle şeyler yazdırıyorsun? Çabuk o yazıları söktür duvardan! Yoksa ilk baktığım dava seninki olacak!

–   Fakat Vali Hazretleri?

–   Fakatına makatına başlarım şimdi, iki yüzlü herif! Biraz daha yüz bulsan, beni “Beleşonya’nın

Kurtarıcısı” ilan eder çıkarsın...

Kahya Sanço’nun çok ciddi olduğunu görüp fazla ileriye gidemedi. Emrini yerine getirmekten başka çaresi yoktu. Yanına iki adam alıp yazıları söktürmeye başladı.

Beleşonya Valisi Papaz’a döndü:

–   Ne dersin Peder, haksız mıyım?

–   Yerden göğe kadar haklısınız Vali Hazretleri. Sizin yerinizde ben olsaydım aynı şeyi yapardım...

–   Bunu duyduğuma sevindim Peder, bana cesaret verdiniz...

Sonra Yönetim Kurulu Üyelerine baktı:

–   Devletin işi beklemeye gelmez ağalar, dedi, mahkeme başlamıştır. Sırada kim varsa içeri alın! Yönetim  Kurulu  Başkanı  kapıdaki  nöbetçiye  işaret  verdi.  İki  adam  gelip  Vali’nin  karşısına

dikildiler. Elinde makas tutanı yerlere kadar eğilerek söz istedi.

Sanço:

–   Anlat bakalım terzi efendi, dedi. Adam şaşırdı:

–   Terzi olduğumu nasıl anladınız Vali Hazretleri?

–   Elindeki makas kulağıma fısıldadı... Beni, babamın güzel hatırı için mi vali yaptılar sanıyorsun

geveze adam? Bırak şimdi bunları, derdin neyse onu anlat!

–   Efendim, şu adam...

–   “Şu adam” denmez görgüsüz herif! Şu efendi veya şu müşterim diyeceksin...

–   Haklısınız Vali Hazretleri... Şu müşterim, elinde bir parça kumaşla dükkanıma girdi. Kumaşı

önüme koyup, “Bundan bana bir külah çıkar mı?” diye sordu. Ben de ölçtükten sonra, “Çıkar.” dedim. Adam, çok afedersiniz, müşterim ya kuşkulu biri olduğu veya terziler hakkında kötü düşündüğü için kumaşın bir miktarını yürüteceğimi zannederek “İki tane çıkmaz mı?” dedi. Aklından geçenleri tahmin ettiğim için “Çıkar.” dedim. Şüphesini yenememiş olacak ki; “Hele iyi ölç, üç tane çıkmaz mı?” dedi. “Çıkar.” dedim. Bu minval üzere külah sayısını beşe kadar çıkardı... Bu sabah külahlarını almak için dükkanıma geldi. Külahları görünce çok kızdı: “Bu külahlar iki yaşındaki çocuğun kafasına bile zor gelir!” diye bağırdı ve kumaşının parasını istedi. Kumaştan bir santim çalmış isem, çocuklarıma kefen olsun! karar sizindir Vali Hazretleri...

Sanço cimri müşteriye döndü:

–   Doğru mu terzinin anlattıkları?

–   Doğru ama Tanrı aşkına için şu külahlara bakınız!

Külahları  görünce  orada  bulunanlar  kahkahayı  koyverdiler.  Beleşonya  Valisi  biraz  düşündükten sonra kararını açıkladı:

–    Gereği düşünüldü... Terzi, açıkgözlülüğünün cezası olarak emeğinden vazgeçecek. Müşteri de,

şüpheciliğinin ve açgözlülüğünün cezası olarak kumaşından vazgeçecek. Takkeler veya külahlar her ne  iseler,  şu  andan  itibaren  devlet  malıdırlar.  Ben  de  devletin  temsilcisi  olarak  fakir  çocuklara verilmesini uygun buldum. Görevli arkadaş, takkeleri teslim alsın. Papaz Efendinin münasip göreceği fakir çocuklara dağıtsın. Ne dersin Peder, adalet yerini buldu mu?

–   Bundan daha adil bir karar düşünemiyorum Vali Hazretleri.

–   Sıradaki gelsin!

Nöbetçinin açtığı kapıdan terzi ile müşterisi çıkarken, bir başka ikili girdi. Onlar da diğerleri gibi gelip valinin karşısında dikildiler.

–   Hanginiz şikayetçi olan? diye sordu Sanço. Arkada duranı ezile büzüle, zor işitilen bir sesle:

–   Ben, Vali Hazretleri, dedi.

–   Anlat, nedir şikayetin?

–   Vallahi anlatmaktan utanıyorum, dedi adam, zira kendisinden şikayetçi olduğum kimse çok dürüst

bildiğim bir dostumdur.

–   Ona biz karar veririz, dedi Sanço, sen anlatmana bak!

–   Bir  müddet  önce,  bu  arkadaşım  gelip  benden  on  altın  borç  istedi.  Ben  de  iyilik  olsun  diye

reddetmeyip  istediği  altınları  verdim.  Bu  gün  borcunu  hatırlatıp  durumu  müsait  ise  ödemesini isteyince, onları çoktan ödediğini söyledi. Ne diyeceğimi bilemedim. Çünkü ödemediğini çok iyi biliyorum...

–   Sen ne diyorsun sopalı efendi?

Valinin bu hitabı sizi şaşırtmasın. Zira, ikinci adam gerçekten elinde kalın bir sopa taşıyordu..

–   Arkadaşımdan on altın aldığımı inkar edecek değilim... Ancak, isterseniz, on altını arkadaşımın

eline verdiğime yemin edebilirim, uzatın asanızı!

Vali asasını uzattı. Adam asayı almak için elindeki kalın sopayı arkadaşına verdi. Sağ elini asanın üzerindeki  haçın  üzerine  koydu.  Tam  bir  Hristiyan’a  yakışır  şekilde,  on  altını  arkadaşının  eline verdiğine, yemin etti...

Sanço, borç veren adama sordu:

–   Arkadaşının, geleneklerimize uygun bir şekilde ettiği şu yemine bir diyeceğin var mı?

–   Ne  diyeyim?  Çok  hayret  ettim!  Çünkü  ben  dostumu  yalan  yere  yemin  etmez,  dini  bütün  bir

Hristiyan bilirim... Madem öyle diyor, demek ben aldığımı unutmuşum. İyice yaşlandım anlaşılan.. Yemin eden adam, neticeden memnun bir yüzle, valinin asasını geri uzattı. Sonra arkadaşının eline verdiği sopasını alıp ona teşekkür etti...

İki dost validen izin isteyip salonun kapısına doğru yürürlerken Sanço’yu derin bir düşünce aldı. Neticeden hiç memnun değildi. Vicdanı adaletin yerini bulmadığını söylüyordu...

Adamlar tam kapıdan çıkmak üzere idiler ki, Vali nöbetçiye bağırdı:

–   Söyle onlara, tekrar karşıma gelsinler; mahkeme devam edecek!

Herkes işin nereye varacağını merakla beklemeye başladı. Salonda çıt çıkmıyordu.

Sopalı adamda evvelki neşe kalmamış, korkudan yüzü sap sarı kesilmişti...

–   Neden öyle heyecanlandınız sopalı dostum, dedi Sanço, bir şeylerden mi korkuyorsunuz?

–   Siz geri çağırınca, ister istemez, heyecanlandım efendim...

–   Yaa, öyle mi? Hele şimdi de siz asanızı bana uzatın, sayın dini bütün arkadaş!

Adam elleri titreyerek sopayı valiye uzattı. Sanço, sopanın sağını solunu iyice kontrol ettikten sonra onu diğer adama verdi:

–   Buyurun iyi kalpli dostum, arkadaşınız şimdi gerçekten borcunu ödemiş oldu!

–   Vali Hazretleri, benimle alay mı ediyorsunuz? Bu adi sopa on altın eder mi?

–   Eder dostum, eder... Bana inanmıyorsan kır da içine bak! Bizi Beleşonya adasına boşuna mı vali

yaptılar sanıyorsun?

Adam sopayı döşemeye vurup parçaladı. Herkesin gözleri önünde on tane çil çil altın yere döküldü.

–   Altınlarını çabuk topla dostum! dedi Sanço, sırada başkaları var. Devlet işi beklemeye gelmez...

Adam altınlarını toplarken, salonda bulunan bütün üyelerin vicdanında şu ses yankılandı: “Meğer deli değil, veli imiş!”

Alacaklı sevinmiş, borçlu üzülmüş ve utanmış olarak salondan çıktılar. Sanço kapıdaki nöbetçiye seslendi:

–   Sırada kim varsa gelsin!

Açılan kapıdan hışımla bir kadın girdi. “Adalet istiyorum, adalet!” diye bağırıyordu. Sanço’nun karşısına gelince, konuşmak için izin istemeye bile lüzum görmeden, tekrar bağırdı:

–   Adalet istiyorum Vali Hazretleri, adalet istiyorum!

–   Ya biz burada ne yapıyoruz be kadın! Leblebi şekeri mi dağıtıyoruz? Öyle kuyruğuna basılmış

fare gibi cıyaklıyacağına, derdin neyse onu anlat! Yapılacak bir sürü devlet işi var, seninle vakit kaybedemeyiz...

Tam bu sırada jandarmalar zayıf, kısa boylu, epeyce de çirkin bir adam yaka paça getirdiler. Kadın adamı görünce sesini daha da yükseltti:

–   Vali Hazretleri adalet istiyorum! Şu hain adam, bahçemdeki el değmemiş taze gülümü kopardı...

–   Bir gül için bunca kıyametler koparacak ne var a görgüsüz kadın!

–   Bak, bak... Erkek olduğunuzu nasıl da belli ettiniz! Hemen adamın tarafını tuttunuz... Adalet yerini

bulmadan şuradan şuraya adımımı atmam, bilmiş olun!

Sanço, yönetim kurulu üyelerine döndü:

–    Yahu bu da adaletle kafayı bozmuş... dedi, daha karar vermiş değilim ki taraf tuttuğumu nasıl

söyleyebiliyor? Efendiler, Beleşonya’da taze bir gülün fiyatı kaç paradır?

–   Vallahi onu sahibi daha iyi bilir... diye cevap verdi kahya sırıtarak.

–   Sana sormadım dalkavuk herif! Şöyle biraz uzak dur bakayım!

–   Herkesin önünde gururumu incitiyorsunuz, Vali Hazretleri. Bugüne bugün Beleşonya’nın kahyası,

yönetim kurulunun da başıyım...

–    Bir yerde baş bir tane olur! Burada baş benim ve sana ağzını kapamanı emrediyorum! Yoksa

gözünün yaşına bakmam içeri tıkarım!

Vali’nin Kahya’yı paylaması Papaz’ın hoşuna gitti. Yardımcı olmak için:

–     Vali  Hazretleri...  dedi,  benim  anladığım  kadarıyla  kadının  anlatmaya  çalıştığı  gül  ile  sizin

bildiğiniz gül farklı şeyler...

–   Sevgili Peder, gülün çeşitleri olduğunu bilmeyecek kadar cahil değilim. Neticede, alt tarafı bir gül

değil mi canım!

Sanço’nun saflığı karşısında salonda bulunanlar kahkaha ile gülmeye başladılar. Vali, işin içinde başka bir iş olduğunu anladı...

–    Bana bak kadın! dedi, lafı ağzında geveleyip durma... Burası adalet kapısı. Adaletin kapısında

utanmak olmaz.. Derdin neyse açıkça anlat.

–   Adaletin yerini bulması için dediğinizi yapacağım. Şuırz düşmanı adam, tenha bir yolda karşıma

çıkıp, zorla bana tecavüz etti. Namusumu iki paralık etti. Adalet istiyorum.

Sanço adama sordu:

–   Ne diyorsun, kadının anlattıkları doğru mu?

–   Azı doğru, çoğu yanlış Vali Hazretleri...

–   Haydaa! Al birini vur öbürüne... Bu da bilmece gibi konuşmaya başladı! Ne demek, azı doğru

çoğu yanlış?

–   Anlatayım Vali Hazretleri: Hâşâ huzurunuzdan, bendeniz domuz tüccarıyım. Köyünüzden oldukça

uzak bir çiftliğim var...

–   Ağzından çıkanı kulağın duysun domuz çobanı! Burası köy değil, koskoca bir adadır. Yabancı

olduğun  için  bu  defaya  mahsus  seni  affediyorum.  Bir  daha  Beleşonya  Adası’na  köy  dediğini duymayayım; anladın mı?

–   Eyvah! dedi adam içinden: İşim bu deliye kaldıysa yandı gülüm keten helva...

Delinin suyuna gitmekten başka çaresi yoktu:

–   Cahilliğimi bağışlayın Vali Hazretleri, dedi, bir daha adanıza köy dersem ekmek çarpsın!

–   Aferin! Akıllı bir adama benziyorsun... Nasıl oldu da şeytana uydun?

–     Oldu  bir  kere  efendim...  Nefsim  şeytanla  bir  olup  sırtımı  yere  getirdi.  Adanıza  getirdiğim

domuzları satıp paramı cebime koymuş çiftliğime gidiyordum. Bu kadın, tenha bir yolda karşıma çıktı:

–  Az bir para karşılığında, bahçemden taze bir gül koparmak istemez misin? dedi. Cilveleriyle beni

baştan çıkardı. Fiyatta anlaştık. Tam işin ortasında fiyatını iki katına çıkardı. Kabul etmezsem bağırıp çağıracağını  ve  beni  herkese  rezil  edeceğini  söyleyerek  tehdit  etti.  Zaten  işin  başından  beri vicdanımla  kavga  halinde  idim.  Çoluk  çocuğumun  rızkını  üç  beş  dakikalık  bir  haram  zevkte harcamaya gönlüm razı değildi. Rezil olma pahasına kadının yeni teklifini kabul etmedim. Dediği gibi yaptı.  Avazının  çıktığı  kadar  “Yetişin,  kimsesiz  bir  kadına  tecavüz  ediyorlar.”  diye  bağırmaya başladı.  Sonrası  malum...  Jandarmalar  bizi  yakalayıp  buraya  getirdi.  Kutsal  kitap  üzerine  yemin ederim ki işin aslı böyledir Vali Hazretleri.

Kadın tekrar şirretliği ele alıp bağırmaya başladı:

–    Şu temiz alnıma kara bir leke sürdüğü yetmiyormuş gibi, şimdi de iftira ediyor! Bu acıya daha

fazla dayanamayacağım, yetişin dostlar bayılıyorum, deyip kendisini yere attı.

Sanço hiç istifini bozmadan adama sordu:

–   Domuzların kaç para yaptı?

–   Hepsi bir kese altın tuttu, dedi adam.

–   Derhal o bir kese altını çıkar; namusunu iki paralık ettiğin şu kimsesiz zavallı kadına ver!

–   Ama nasıl olur, Vali Hazretleri?

–   Aması maması yok! Ne diyorsam onu yap!

Kadın bayılma numarası yaptığı yerden bir kese altının sözünü duyunca sevincinden fırlayıp kalktı:

–     Hay adaletinizle bin yaşayasınız, Vali Hazretleri! Gerçi namus para ile ölçülmez ama, şuırz

düşmanına iyi bir ders verdiniz... Allah ne muradınız varsa versin!

–   Eğer gönlümdeki muradı bilseydin bu duayı ettiğine pişman olurdun...

Kadın Sanço’nun söylediklerini duymadı bile. Adamın elleri titreyerek verdiği bir kese altını kaptı. Göğsüne sıkı sıkıya bastırdı. Rüzgar gibi koşup salondan çıktı...

Vali, ağlamaklı olan adama döndü:

–    Tez şu kadının arkasından yetiş! Bir kenarda, altınlarını ondan zorla geri al. Sonra da gel beni

gör... Adamlarıma emir vereceğim, sana karışmayacaklar.

Domuz tüccarı, emri alır almaz, ok gibi fırladı. Orada bulunanlar neticenin nereye varacağını merak ediyorlardı. Zira, Sanço’nun niyetini tam anlamış değillerdi...

–   Vali, efendim Don Kişot meğer ne kadar haklıymış... Gerçekten de herkesin bir Dulsinea’sı var!

Şu ikisi de aynı Dulsinea’nın peşinde. Bakalım hangisi kazanacak...

Papaz  hariç,  salonda  bulunanlardan  hiç  kimse  bu  sözlerin  manasını  anlayamadı...  Başta  Kahya olmak üzere bir çoğu, “Valimiz yine tozuttu!” diye düşünüyorlardı...

Çok geçmeden, bahçesinden taze gül koparılan kadın kapıda göründü:

–   Vali Hazretleri! diye bağırdı, oırz düşmanı herif altınlarımı zorla almaya kalktı...

–   Peki, alabildi mi?

–   Bende o sünepeye para kaptıracak göz var mı! Vallahi anasından doğduğuna pişman ettim... Kadın  doğru  söylüyordu... Adam  kapıdan  içeri  girerken,  jandarmaların  yardımı  ile  ayakta  zor

durabiliyordu. Eli yüzü kanlar içinde kalmıştı. Vali bağırdı:

–   Ne bu halin, sünepe herif!

–   Sormayın efendimiz... Kadın keseye yaklaştırmadı bile. Kaplan gibi üzerine atılıp pençeleriyle

beni perişan etti...

–   Şimdi beni iyi dinle zilli karı! diye kükredi Sanço, sen Beleşonya Valisi’ni kendin gibi geri zekalı

mı sandın? Eğer şu bir kese altını koruduğun gibi, namusunu da korusaydın, bu soğan erkeği herif kılına bile dokunamazdı! Demek adamı baştan çıkaran sensin. Tez aldığın bir kese altını sahibine geri ver!

Kadının  yüzü  şaşkınlıktan  kül  gibi  oldu.  Şimdi  gerçekten  bayılmak  üzereydi.  Son  bir  gayretle kendisini toparlamaya çalıştı:

–   Onların bana verilmesini emreden sizsiniz! Bir valiye sözünden dönmek yakışır mı?

–   Bana  bak  şirret  karı!  Tepemi  attırma  benim;  çabuk  adamın  parasını  geri  ver!  Yoksa  seni,

Beleşonya’ya ibret olsun diye, darağacına çektiririm...

Kadın, valinin çok ciddi olduğunu görüp daha ileriye gidemedi. İstemeye istemeye adamın bir kese altınını geri verdi.

Sanço tekrar gürledi:

–   Sana yarın akşama kadar mühlet veriyorum! Pılını pırtını topla, adamızı terket! Eğer seni bir daha

topraklarımızda görürsem, işte herkesin önünde söz veriyorum, gözünün yaşına bakmam astırırım... Yıkıl çabuk karşımdan!

Kadın, dili tutulmuş bir halde, tek kelime edemeden, başı önünde salonu terketti. Sanço bu sefer adama döndü:

–   Şimdi de sen dinle, domuz tüccarı! Sana bu adada ticaret yapmayı yasaklıyorum. Git domuzlarını

başka yerde sat! Bu sana ders olsun; bir daha çoluk çocuğunun nafakasını kötü yollarda harcama. Senin gibi dangalaklar olmasa, bu saçı uzun aklı kısa zavallılar ayağa düşer mi? Kötü yola düşen kadınlar, gökten zenbille fahişe olarak mı iniyorlar! Haksız mıyım, söyle!

–   Yerden göğe kadar haklısınız, Vali Hazretleri...

–   Tez yıkıl karşımdan; gözüm görmesin seni!

Adamı da böylece defettikten sonra Papaz’a döndü:

–   Ne dersin Peder, adalet yerini buldu mu?

–   Allah şâhidim olsun ki buldu, Vali Hazretleri!

–   O güzel dilin bal yesin! istediğim budur. Gerisini boş ver...

*  * *

Yönetim Kurulu Üyeleri, Sanço’nun valilikte kalıp kalmamasını oya sunmak üzere, protokol icabı, başkandan yani Kahya’dan izin istediler. Vali’den iyice gözü korkmuş olan Kahya, istemeye istemeye gereken izni verdi.

Bütün  üyeler,  ki  aralarında  Papaz  da  vardı,  oy  birliği  ile  Sanço’nun  valilikte  kalmasına  karar verdiler.  Kahya,  böyle  bir  karar  vermek  için  vaktin  erken  olduğunu,  bu  sebeple  oylamaya katılmayacağını bildirmişti.

Papaz Efendi, Kahya’nın ne düzenbaz ve kıskanç bir adam olduğunu çok iyi biliyordu. Kutlama günlerinin dışında kiliseye uğramaz, zengin olduğu halde fakirlere bir kuruş sadaka vermez, fırsat bulduğu  zaman  rüşvet  almaktan  çekinmez,  yolsuzluk  yapanlara  göz  yumar,  kısacası  Beleşonya’da kötülüklerin  babası  bir  adamdı...  Böyle  birisinin  adaletli  bir  valiyi  sevmeyeceği  kesindi.  Hele Sanço’nun Papaz’ı kendi tarafına çekmeyi başarması yok mu, kahyayı çileden çıkarıyordu. Halbuki, Sanço’nun  Papaz’a  yaklaşması  hiç  de  siyaset  icabı  değildi.  Bu  iyi  kalpli  din  adamını  gerçekten sevmişti.

*  * *

Beleşonya’da yeni vali böylece yerini sağlama alırken, efendisi Don Kişot zor günler yaşıyordu... Dük ile karısı, Sanço’yu yolcu ettikten sonra, tek kalan Mançalı Şövalye ile eğlenmeye çalışıyorlardı. Ancak ikili beraberlik bozulduğu için kahramanımızın neşesi iyice kaçmış, içine kapanıp kalmıştı. Artık şato sahiplerini eskisi kadar eğlendiremez olmuştu...

Dük  ve  karısı,  Don  Kişot’un  Dulsinea’ya  olan  bağlılığın  derecesini  ve  ahlak  konusundaki görüşlerini denemek üzere bir oyun tertiplemeye karar verdiler.

Her şeyden habersiz olan Mançalı Şövalye, macerasız geçen günlerine üzülüyor, saray şövalyesi gibi hazırdan yiyip içip yatmaktan sıkılıyordu. Yumuşak yatağı batar olmuştu. İlk fırsatta şatodan kaçmanın bir yolunu bulamazsa sıkıntıdan patlayabilirdi. Bu gece çok daha zor geçeceğe benziyordu. Hava oldukça sıcaktı. Şövalyemiz, odanın serinlemesine yardımcı olur düşüncesi ile bahçeye bakan pencereyi açtı. Ayak seslerinden aşağıda birilerinin dolaştığını farketti. Kulak kabarttığında bunların gevezelik eden iki genç hizmetçi kız olduklarını duydu. Ne konuştukları rahatlıkla işitiliyordu:

–     Hayır  Emeranka!  diyordu  genç  kızlardan  biri  öbürüne,  söylediğin  şeyi  asla  yapamam.  Ben

şövalyenin aşkı ile mum gibi erirken, sen kalkmış türkü söylememi istiyorsun...

Diğeri cevap verdi:

–   Beni yanlış anladın güzel Altisidora! Türkü her zaman neşeli iken söylenmez ya... Gizli aşkını dile

getirmek için gizli gizli yazdığın şiirlerinden birini şu yanık sesinle oku... Oku da, o taş kalpli şövalye belki duyar, insafa gelir...

–   Hayır bunu ona yapamam! Bırak aşkım gizli kalsın. Çünkü o Toboso’lulu Dulsinea’yı seviyor...

–   O büyülü karıdan neyin eksik, güzelsin, gençsin, seviyorsun?

–   Emerenka, üzerime fazla varma! Sonra dayanamaz harpımı elime alıp bir okumaya başlarsam,

üzüntüden dağlar taşlar erir. Düşes de sesimi duyar, derken dile düşer rezil olurum...

–   Düşes’in uykusu çok ağırdır, duyacağını sanmıyorum.

–   Eh mademısrar ediyorsun, iki dörtlük söyleyeyim. İçimdeki bu acıyı daha fazla taşıyamayacağım... Karasevdalı kız Altisidora, harpını eline aldı. Akort etmek için tellerini tıngırdattı. Don Kişot,

duydukları karşısında şaşırıp kaldı. Kızın okuyacağı şiirin bir şeye benzeyip benzemediğini merak ediyordu. Çünkü kendisi de gençliğinde bir çok şiirler yazmıştı... Onları dinlediğini belli etmek için yalancıktan hapşırdı. Kızlar emeklerinin boşa gitmediğine pek sevindiler.

Altisidora, sesine hüzünlü bir ton vererek, şiirini okumaya başladı: Mança ilinden gelen yiğit,

Kara sevdalara düşürdü beni.

Yüreği taştan mı yapılmış bilmem,

Mum gibi eritti, bitirdi beni.

Ne olursun kulun kölen olayım.

İzin ver de Dulsinea’n olayım.

Bir sıcak bakışın yetişir bana,

Adımı sorarsan Altisidora..

Don Kişot, kızı dinledikten sonra kendi kendine şöyle söylendi:

–     Vah zavallı! Tavşan dağa küsmüş, dağın haberi yok... Benim gönlüm Dulsinea’dan başkasına

ebediyen kapalıdır. Ahlak ve sevda konusunda eşsiz şövalye Amadis’in izinden gidiyorum. Bunu ispat etmek için işte pencereyi kapatıyor, yatağıma yatıyorum...

Kızlar ne kadar çalıp söyledilerse de netice alamadılar. Çaresiz, gidip Düşes’e durumu anlattılar. İzin isteyip odalarına çekildiler.

Kahramanımız sabah erkenden kalktı. Deri elbiselerini giydi. Kılıcını kuşandı. Çizmeleri giymesi hayli zor oldu. Eskimiş ve derileri kurumuş olduğundan artık ayaklarına küçük geliyorlardı. Dükün hediye ettiği kırmızı pelerini omuzlarına attı. Başına o meşhur, gümüş simli, yeşil takkesini giydi. Yanından ayırmadığı tesbihini eline aldı.

Odasından çıkıp salona doğru yürüdü. Şövalyelere yakışır sert adımlarla koridoru geçti. İki genç kız bir köşeye gizlenmiş onu seyrediyorlardı. Kızları mahçup etmemek için görmezden geldi. Kızlardan biri bayılmış gibi yapıp koridora boylu boyunca uzanıverdi. Diğeri arkadaşının başına dikilip yas tutmaya başladı:

–   Vah benim güzel kardeşim, vah talihsiz Altisidora! Ne oldu sana? Don Kişot’ta şafak attı:

–   Ben onun rahatsızlığının sebebini biliyorum! diye bağırdı.

–   O halde ilacını da biliyorsunuzdur...

–   Evet biliyorum. İşsiz kaldığı için boş hayaller kuruyor. Bu yaştaki kızlar, dikiş dikmeli, yemek

pişirmelidir. Ayrıca, söyle ona şiirini hiç beğenmedim... Şiirden başka her şeye benziyor.

Yas tutan kız, bu cevaplara çok kızdı:

–   Defol git başımızdan taş kalpli şövalye! Sen böyle sırık gibi tepesinde dikildikçe kızcağız kendine

gelemeyecek...

–     Kendi  düşen  ağlamaz...  Benim  bu  işte  hiçbir  günahım  yok.  Ona  en  ufak  bir  ümit  verdiğimi

hatırlamıyorum. Sen de çöpçatanlık yapmaktan vazgeç!

Kahramanımız iki kızı kendi hallerinde bırakıp salona doğru yürüdü. Dük onu kapıda karşıladı. Haberi yokmuş gibi davranıp iki kıza ne olduğunu sordu.

Don Kişot:

–   Bu yaştaki kızlar boş bırakılmamalı. Düşes Hazretlerine söyleyin, onları yaşlı nedimelerin yanına

versin.  Yemek  pişirip  dikiş  diksinler.  Bilmiyorlarsa  öğrensinler.  Ayrıca  size  tavsiyem,  yaşları geçmeden onları evlendirin...

Dük,  oyunun  tutmadığını  görünce,  canı  iyice  sıkıldı.  Belli  etmemeye  çalışarak,  şövalyeye, tavsiyelerine uyacağını söyledi.

Kahvaltı pek neşesiz geçti. Don Kişot’un ciddi tavırları şato sahiplerinin neşesini kaçırıyordu.

O gün kayda değer bir olay geçmedi. Kahramanımız, şatodan kaçmak için planlar kuruyor fakat Sançosuz ne yapacağını bilemiyordu. Dük’le eşi arazilerini dolaşmaya çıktıkları için o akşam yemek geç yendi. Yemekten sonra ev sahipleri yorgun olduklarını söyleyerek şövalyeden izin istediler.

–   Siz de odanıza çekilip istirahatinize bakın, dediler.

–   Bir iş yapmadım ki yorulayım... diye cevap verdi şövalye, bütün gün tembel tembel oturmak ve

hazırdan  yemek  gezici  şövalyeler  için  utanılacak  bir  durumdur.  Bana  ve  seyisime  gösterdiğiniz yakınlığın ve misafirperverliğin karşılığında bir hizmette bulunamamanın ezikliğini hissediyorum...

–     Kendinize  haksızlık  ediyorsunuz...  dedi  Düşes,  sadece  Candaya  Kontesi  Trifaldi’yi  büyüden

kurtarmanızın  karşılığını,  size  ömür  boyu  baksak  bile,  ödeyemeyiz...  Mançalı  Don  Kişot’un misafirimiz  olduğunu  bütün  İspanya  hatta  bütün  dünya  biliyor.  Bu  şeref  bize  yeter.  Ayrıca  sizi yanımızda görmek bize emniyet veriyor...

Bu  iltifatlar  kahramanımızın  yüreğini  biraz  serinletmişse  de,  şatodan  kaçma  fikrinden vazgeçirebilmiş değildi. Düşes’e iltifatlarından dolayı teşekkür etti. Odasına çıkmak üzere izin istedi.

Vakit gecenin yarısını çoktan geçtiği halde şövalyenin gözlerinde uykudan eser yoktu:

–    Kaçmalı ama... Nereye ve nasıl? Bu soruyu defalardır kendisine soruyor ancak inandırıcı bir

cevap bulamıyordu.

–   Ah Sanço! diyordu, seni şu ada sevdası beni de Dulsinea sevdası bitirecek...

Tam  bunları  düşünürken  bahçeye  bakan  pencereden  üzerine  çıngıraklar  bağlanmış  bir  ipin sallandığını  gördü.  İpin  ucunda  bir  sepet  vardı.  Sepetin  içi  kedi  doluydu.  Don  Kişot,  vaziyeti öğrenmek için tam yerinden kalkmıştı ki, aksilik bu ya, kediler dışarı çıkmaya çalıştığından sepet devrildi.  Kedilerden  bir  kaçı  düşerken  pencerenin  parmaklıklarına  tutundular.  Oradan  da  odaya atladılar. Kuyruklarına bağlı çıngırakların çıkardıkları seslerden ürken kediler, deliler gibi sağa sola koşuşturuyorlardı. Bu koşuşturma sırasında, odanın içini aydınlatan mumları devirip söndürdüler. İçerisi karanlığa gömülmüş, göz gözü görmüyordu.

Don Kişot neye uğradığını bilemedi:

–   Bu mutlaka büyücülerin işidir! diye bağırdı. Derhal kılıcını çekti.

–   Defolun büyücünün uşakları! Bütün büyücüler toplanıp gelseler yine de beni korkutamazlar. Ben,

Mançalı Şövalye Don Kişot’um! Hepinizin kellelerini uçurmadan kaçıp canınızı kurtarın. Çıngırak seslerine  bir  de  şövalyenin  nârâları  karışınca  kediler  can  havliyle  pencereye  koşup  dışarıya fırladılar. Ancak bir tanesi köşeye sıkışmış olduğundan kaçamamıştı. Kahramanımızın elindeki kılıcı etrafa sallayarak bağırdığını gören kedicik, kendisini müdafaa etmek için şövalyenin üzerine atladı. Dişlerini onun burnuna geçirdi. Don Kişot acı bir çığlık kopardı.

Dük’le  Düşes  yetişinceye  kadar  Mançalının  yüzü  tırnak  izlerinden  delik  deşik  oldu.  Kedinin pençeleri şövalyenin kılıcından daha iyi iş görmüştü. Kediyi onun yüzünden çekip aldıklarında bile hala bağırıyordu:

–   Bırakın da şu büyülü mahluğa dünyanın kaç bucak olduğunu göstereyim!

Don Kişot büyücülere tehdit savururken, Dük hizmetçi kızlardan birine ilaç ve temiz bez getirmesini söyledi.

İlacı getiren kız şövalyenin yabancısı değildi. Güzel Altisidora, yumuşak elleriyle Mançalı yiğidin yaralarını sararken kulağına eğilmiş şöyle diyordu:

–  Ah taş yürekli şövalye! Gönlü yaralı bir kızın bedduaları tutmaz mı sanırsınız? Ne olur, daha kötü

durumlara düşmeden aşkımı kabul edin...

Kahramanımızın cevap vermediğini görünce kızar gibi yaptı:

–   Dilerim o korkak seyisin üç bin üç yüz sopayı yemekten vazgeçer de Dulsinea’n ömür boyu çirkin

bir köylü karısı olarak kalır!

Don Kişot, Altisidora’yı hiç duymuyormuş gibi yaptı. Herhangi bir tepkide bulunmadı. Kız, yaraları sararken  bilerek  bastırıyor,  fakat  bizimki  “uf”  bile  demiyordu.  Tedavi  işi  bitince  bizimki  Dük’e teşekkür etti.

Altisidora’nın acemice sardığı sargılar kahramanımızın yüzünü çok komik bir hale sokmuştu. Düşes gülmemek için kendisini zor tutuyordu.

–   Şimdilik kolay atlattınız, dedi kahramanımıza.

–   Evet Düşes Hazretleri, dedi şövalye, ama ilk raundu böyle kolay atlattığımı duyan büyücüler

peşimi bırakmayacaklardır. Biraz cesaretleri varsa, ikinci karşılaşmayı açık bir arazide yaparlar. O zaman Mançalı Don Kişot’un kim olduğunu onlara gösteririm.

Dük, oyunu planlarken, işin bu derece kötüye varabileceğini düşünmemişti. Şövalyenin parçalanmış yüzünü görünce derin bir vicdan azabı duydu. Altisidora da ona acımış olacak ki Düşese artık bu oyunu daha fazla sürdüremeyeceğini söyledi. Sahneden çekilmek için izin istedi.

Kahramanımızın yaraları sarıldıktan sonra, Dük etrafındakilere odayı boşaltmalarını söyledi. Bir iki teselli edici sözden sonra o da izin istedi. Şövalyeyi, istirahat etmesi için, yalnız bıraktı.

Zavallı Don Kişot, beş gün yataktan çıkamadı. Ateşler içinde yattı. Dük’le karısı onu sık sık ziyaret edip yakından ilgilendiler.

–   Hiç dikkat ettiniz mi? diyordu Düşes kocasına, adam en zor şartlar altında bile hayatından şikayet

etmiyor...

–      Evet...  dedi  Dük,  sıkı  sıkıya  bağlı  olduğu  şövalye  romanları  onu  bu  şekilde  davranmaya

zorluyor...

*  * *

Sanço  Panza,  efendisinin  başına  gelenlerden  habersiz,  valilik  işini  canla  başla  yürütmeye çalışıyordu.  Yönetim  kurulu  üyeleri,  oylamadan  sonra  onu  sarayına  götürdüler.  Saray  dedikleri sıradan bir evdi; ama Sanço itiraz etmedi... Muhafızlar önde vali arkada geniş bir salona girdiler. O da nesi! Öyle bir sofra kurulmuştu ki, Dük’ün şatosunda bile böylesini görmemişti.

–   Nedir bu! diye gürledi.

–   Ne olduğunu pekâlâ görüyorsunuz, diye cevap verdi Kahya.

–   Ben görmediğimi söylemedim dalkavuk herif!

–   Adımı “dalkavuk”a çıkardınız gitti, Vali Hazretleri... İnanın buna çok üzülüyorum.

–   Kime sordunuz da devletin parasıyla bu kadar masraf ettiniz diyorum? Çabuk cevap ver!

–   Âdettendir  efendimiz...  Yeni  vali  imtihanı  kazanıp  kalıcılığı  onaylandıktan  sonra  kendisine

mükemmel bir ziyafet verilir...

–   İsraftır bu! Kimin parası ile kime ziyafet veriyorsunuz? Bu kadar yemekle koca Beleşonya doyar

be!

Sonra Papazı çağırdı:

–   Söyle peder Tanrı aşkına! Kitapta yeri var mı bunun?

–   İnsanlar artık kitaba göre değil, kendi kafalarından koydukları kurallara göre hareket ediyorlar...

Şahsi fikrimi sorarsanız, bu konuda ben de size katılıyorum: Evet, israftır...

–   Ne yapacağız peki şimdi? Bu kadar yemeği çöpe mi dökeceğiz?

–   Artık olmuş bir kere... Emri veren siz değilsiniz. Madem bu kuralı sizden öncekiler koymuş; siz

de bir kanun çıkarır bunu yasaklarsınız olur biter...

–    Vallahi çok akıllı adamsın Peder! Allah’ın ne sevgili kuluymuşum ki, tam efendimi kaybettiğim

bir sırada karşıma seni çıkardı...

–   Sizin gibi bir dost kazanmak benim için şereftir Vali Hazretleri. İzin verirseniz şu topluluğa bir

kaç söz söylemek istiyorum.

–   İzin senindir, Peder.

Papaz Efendi derin bir nefes aldıktan sonra söze başladı:

–   Ey Beleşonya adasının muhterem büyükleri! Kabul etmemiz gerekir ki, valimize danışmadan bir

hata  işledik.  Eğer  bu  bir  günah  ise,  valimiz  hariç,  hepimiz  bu  günaha  ortağız...  Bunca  yiyeceği kaldırıp çöpe atmak ikinci bir günahtır. Valimiz izin verirlerse, ikinci günahı işlemeyelim. İlk ve son defa olarak şu sofranın başına oturalım.

Papaz konuşmasını yaparken Sanço’nun gözleri Kahya’yı aradı. Adam ortalarda görünmüyordu:

–   Eh dalkavuk düzenbaz! dedi, kim bilir yine ne dolaplar çeviriyorsun...

Papaz konuşmasını bitirince Sanço’ya döndü:

–   Yine de son karar sizindir Vali Hazretleri...

–   Haklısınız Peder! Bu kadar yiyeceği çöpe dökmek, nimetlere karşı nankörlük olur... Haydi o

halde, buyurun sofraya! İlk ve son defa olarak!

Yemeğe oturulduğu sırada salonun kapısı açıldı. Kahya, yanında beyaz elbiseli, elinde asa bulunan bir adamla içeriye girdi. Adam gelip Sanço’nun başına dikildi. Vali, destursuz bağa giren bu adama sordu:

–   Sen de kimsin? Tepemde ne işin var?

–   Ben sizin özel doktorunuzum Vali Hazretleri.

–   Daha neler göreceğiz bakalım... Çok şükür doktorluk bir hastalığım yok. Bu güne kadar öksürük ve

nezleden başka hiç bir hastalığa yakalanmadım. Çekil git başımdan şimdi!

–     Affınıza  sığınarak  hatırlatayım  ki,  beni  bu  göreve  Dük  Hazretleri  atadı.  Beleşonya  adasının

geleceği için sağlığınızla ilgilenmek zorundayım...

–   Bana bak saray soytarısı! Her horoz kendi çöplüğünde öter... Burada vali bensem kararları da ben

veririm. Neticede bir hata yapmış isem, bunun hesabını önce Tanrı’ya sonra da Dük’e ben veririm!

İşin kötüye gittiğini gören Papaz araya girdi:

–   Bırakınız kalsın efendim... Size ne zararı var? Afiyetle yemenize bakın.

–   Eh Peder’in tatlı hatırı olmasaydı, ben gösterirdim sana, ukala herif! Ne ise... Kal bakalım. Yalnız

biraz uzak dur, huylanıyorum...

Geleneklere göre, herkes önce valinin ilk lokmayı almasını bekliyordu. Sanço tam elini uzatmıştı ki doktor bağırdı:

–      Sakın  Vali  Hazretleri!  O  yemek  çok  baharatlıdır.  Baharat  ise  çok  su  içirir.  Çok  su  kanı

sulandıracağından baş dönmesi yapar.

Vali’nin cevabını beklemeden yanında duran hizmetçiye emir verdi:

–   Çabuk o yemeği valimizin önünden kaldır!

Sanço tıp işinden fazla anlamadığı için sesini çıkarmadı. Nasıl olsa geride daha bir sürü yemek

vardı.

–    Peki, şu her haliyle usta ellerden çıktığı belli olan nar gibi kızarmış kekliklere bir diyeceğin

olamaz değil mi? Afiyetle yiyebilirim.

–   Aman efendim, ne yapıyorsunuz? Hekimliğin babası Hipokrates der ki: “Omnis saturatio mala,

perdicis  autem  pessiama.”  Sizin  anlayacağınız:  “Her  kızartma  hazımsızlık  yapar  kekliğinki  en beteridir.”

–    Şimdi ayağa kalkarsam, seni o baban olacak Hiperpatates’in yanına gönderirim! Zebani kılıklı

herif! Madem ne yiyeceğime sen karar vereceksin, o halde bana dokunmayacak şeyleri göster de onlardan yiyeyim. Yoksa açlık tepeme vurduğu zaman ne yapacağımı Tanrı bilir!

–   Bir valinin yediği şeylere dikkat etmesi gerektiğini nihayet siz de kabul ettiniz. Bana sorarsanız,

şurada duran tavşan yahnisinden uzak durmalısınız. Şu dana eti de kızartma veya çevirme olmasaydı bir parça yemenize izin verebilirdim. Aman, aman... Şu türlü kadar mide düşmanı bir yemek yoktur! Onu ancak cahil köylüler, papaz çömezleri ve maden işçileri yerler... Kısacası, şu sofrada, bir valinin yedikten sonra hasta olarak kalkamayacağı bir yemek göremiyorum... Ancak sizin aç kalmanıza da gönlüm  razı  değil.  Mamafih,  üzerine  hafif  ayva  reçeli  sürülmüş  bir  dilim  ekmek  yemenize  izin verebilirim...

Sanço öfkeden deliye dönmek üzereydi. Eğer efendisi Don Kişot’un altın öğütlerini hatırlamamış olsaydı, İspanya ordusu gelse doktoru onun elinden alamazdı...

Sofrada bulunan bütün üyeler ve özellikle Papaz Efendi, Vali’nin sabrına hayran kaldılar.

Sanço, derin bir nefes aldıktan sonra doktora döndü:

–   Adını bağışlar mısın doktor efendi?

–   Adım Pedro de Agüro’dur efendim.

–   Peki, Pedro filanca; hangi okuldan mezun olduğunu da sorabilir miyim?

–   Osuna Üniversitesi’nden Vali Hazretleri.

–   Nerelisin, nerede doğdun?

–   Almadovar’ın Tartefuar köyünde doğmuşum.

–   Baban ne iş yapardı?

–   Köyün Papazı idi efendim.

Sanço, sorularıyla adamı köşeye sıkıştırmış, sıra nakavt yumruğunu vurmaya gelmişti:

–    A benim soyunu sopunu küçük gören, şom ağızlı hekimim! dedi, bak sen de benim gibi köyde

doğmuşsun... Neden köylüleri küçük görüyorsun? Baban papaz olduğu halde, neden türlü yemeğini sadece papaz çömezlerine ve maden işçilerine lâyık görüyorsun?

–   Vali Hazretleri, konuyu değiştiriyorsunuz!

–   Konumuz tıp ve ben de tıptan bir kelime anlamam öyle mi? Sen beni geri zekâlı bir adam mı

sandın  a  hekim  bozuntusu!  Valinin  midesi  başka,  şurada  bulunan  efendilerin  midesi  başka  mı yaratılmıştır? Neden onlara serbest olan yiyecekler bana yasak oluyor?

Doktor, hiç beklemediği bu sorular karşısında ne diyeceğini bilemedi. Sanço onu şaşkınlığı ile başbaşa bırakıp sofradakilere döndü:

–   Söyleyin ey Beleşonya’nın büyükleri, haksız mıyım?

Hep bir ağızdan cevap verdiler:

–   Haklısınız Vali Hazretleri!

–   O  halde  doktorun  suçu  sabit  olmuştur!  Muhafızlar!  Yakalayın  şu  adamı  ve  derhal  götürüp

hapsedin!  Bir  hafta  müddetle  istirahat  etsin.  Ayva  reçelinden  ve  ekmekten  başka  yiyecek verilmeyecek!

Adam şaşkın şaşkın etrafına bakınırken, muhafızlar gelip kıskıvrak yakaladılar.

–   Fakat bu yaptığınız......

–     Kapa  çeneni  terbiyesiz  herif!  Eğer  bir  kelime  daha  edersen,  şuradaki  asa  ile  sana  öyle  bir

girişirim ki, hiç bir kanun adamı, kötü bir hekimi babası Hiperpatates’in yanına gönderdim diye ceza vermez!

Doktor, Sanço’nun çok ciddi olduğunu görüp korkudan sapsarı kesildi. Muhafızlar hapsetmek için götürürlerken itiraz etmedi.

Beleşonya Valisi, kendini akıllı zanneden hekimi böylece safdışı ettikten sonra Kahyayı çağırdı:

–    Buraya gel, düzenbaz herif! Eğer bu oyunu sen düzenlememiş isen ben de ne olayım... Son defa

olarak seni ikaz ediyorum. Bir daha böyle kirli bir iş çevirdiğini göreyim, Dük’ün adamı olduğuna filan bakmam, tıkarım kodese! Defol git şimdi karşımdan, iştahımı kaçırıyorsun!

Kahya, deli zannettiği bu adama kül yutturamayacağını anlamış, hiç sesini çıkarmamıştı. Doktorun âkibetine uğramamak için tıpış tıpış salonu terketti...

Sanço,  ikinci  belayı  da  defettikten  sonra  sofradakilerden  özür  diledi.  Hep  birlikte  soğumuş yemeklere kaşık çaldılar...

Tam yemeğin orta yerinde, dışarıdan kan ter içinde bir adam geldi. Halinden yabancı olduğu belli oluyordu:

–   Vali Hazretleri’ni göreceğim, kendisine verilecek çok önemli bir mesaj var! dedi. Sanço yerinden kalktı:

–   Vali benim! dedi, ver bakayım şu önemli mesaj neymiş?

Adam koynundan mühürlü bir zarf çıkarıp Sanço’ya uzattı. Bizimki okuma yazma bilmediğinden zarfın üzerindeki yazıyı okuyamadı.

Zarfı Papaz’a uzattı:

–   Oku bakayım Peder! Üzerinde ne yazıyor?

Papaz zarfı alıp okudu:

–   ”Beleşonya Valisi Don Sanço Panza’ya veya Özel Mektupçusuna. Dikkat çok gizlidir.” Zarfı geri aldıktan sonra bağırdı:

–   Kimdir benim özel mektupçum?

Yemekte bulunan üyelerden biri ayağa kalktı:

–   Benim Don Senyör! diye cevap verdi.

–     İşte  şimdi  ayıp  ettin  mektupçu  efendi!  Daha  işin  başında  bozuşmamızı  istemiyorsan  bu  iki

kelimeyi  bir  daha  ağzına  alma!  Ben  ne  Don’um  ne  de  Senyör...  Beleşonya Adası  Valisi  Sanço Panza’yım, anladın mı?

–   Anladım Vali Hazretleri...

–   Okuman yazman iyi midir?

–   İyidir efendim; üstelik Viskaya’lıyım...

–   Viskayalılar’ın bir üstünlüğü mü var?

–   Övünmek gibi olmasın, bizim köyde okuma yazma bilmeyen yoktur...

–   Yine çam devirdin Viskayalı! Okuma yazma bilmemek o kadar kötü bir şey mi ki? Aferin sizin

köyün öğretmenine, çalışkan adammış...

–   Yine övünmek gibi olmasın Vali Hazretleri, köyün öğretmeni benim babamdır...

–   İyi ki övünmüyorsun ha! Bir de övünsen, Kral’la akraba çıkacaksın...

Bu ince espri orada bulunan herkesin hoşuna gitmiş olacak ki kahkahayla güldüler. Sanço, sofradakilere döndü:

–   Beleşonya’nın muhterem büyükleri! dedi, izin verirseniz çalışma odama çıkıp şu önemli mesajın

ne olduğunu anlamak istiyorum. Siz yemeğinize devam edin. Devletin işi beklemeye gelmez. Haydi hepinize afiyet olsun!

Vali önde özel mektupçusu arkada salonu terkettiler. Kapıdan çıkınca Sanço sordu:

–   Valinin çalışma odası nerede?

–   Bu koridorun sonunda, dedi mektupçu, işte şu kapısı görünen oda.

İçeri girince, Sanço etrafa göz gezdirdi. Odanın bahçeye bakan büyük bir penceresi vardı. Yere işlemeli kalın kilimler serilmişti. Ayrıca, oturanların rahat etmesi için duvar boyunca minder ve yastıklar vardı. Vali baş köşeye geçip oturdu. Mektupçuya da oturması için yer gösterdi:

–   Aç şu zarfı bakalım! dedi, mektup bizim Dükten geliyor olmalı. Mektupçu zarfı özenle açtı. Mektubu dışarı çıkardı.

–   Oku! dedi Sanço.

Adam okumaya başladı:

Beleşonya Topraklarının Sahibi Dük’ten Vali Senyör Don Sanço Panza’ya,

Casuslarımdan  öğrendiğime  göre,  bana  düşman  bazı  kimseler,  tarihini  kesin  olarak  tespit edemediğimiz  bir  gecede,  Beleşonya  adasına  baskın  düzenleyeceklermiş.  Bu  günden  itibaren nöbetçilerin  sayısını  arttırın.  Gerekli  bütün  emniyet  tedbirlerini  alın.  Silahsız  yatmayın. Kendinizi,  halkınızı  ve  adanızı  bir  valiye  yakışır  şekilde  koruyacağınızdan  şüphem  yoktur... Düşmanlar çok kalabalık gelir, çatışma uzarsa, bana derhal bir haberci ile durumu bildirin ki takviye  kuvvetler  göndereyim.  Gerekirse  başlarına  Don  Kişot’u  veririm.  Biliyorsunuz,  o  bir orduya bedeldir. Tanrı sizi kötü insanların şerrinden korusun.

Bizim Şato, 16 Ağustos, Sabahın Dördü. Dostunuz Dük

İmza ve mühür

Hiç beklemediği bu haber karşısında Sanço’nun ağzı bir karış açık kaldı. Bir müddet düşündükten sonra mektupçuya döndü:

–   Şu Dük’ün düşmanları da amma tuhaf insanlarmış! dedi, benimle ne alıp verecekleri olabilir? Bir

hesapları varsa, gitsinler Dük’le paylaşsınlar...

–   Siz Dük’ün valisi değil misiniz?

–   Ne varmış bunda?

–   Siz demek Dük demek, size zarar vermek demek Dük’e zarar vermek demek...

–   Haydi canım sende! Ben ölünce Dük’ü gömecek değiller ya... Bence bu işin içinde başka bir iş

var! Söyle bakayım mektupçu, sır saklayabilir misin?

–   Sır saklamasam beni mektupçu yaparlar mıydı Vali Hazretleri?

–   Orası hiç belli olmaz...

–   Eğer bana güvenmiyorsanız, sırrınız sizde kalsın efendim... Öğrenmeye hiç de istekli değilim. Ne

kadar çok sır taşırsam, canım o kadar tehlikede demektir...

–       Sen  güvenilir  bir  adama  benziyorsun.  Hislerim  beni  kolay  kolay  aldatmaz.  Onun  için

düşündüklerimi  senden  saklamayacağım.  Diyorum  ki,  bu  iş  düşman  işi  değil;  olsa  olsa  anarşist işidir...  Beleşonya’ya  gelişimle  menfaatleri  tehlikeye  giren  biri,  işsiz  güçsüz,  serseri  takımını kiraladı; üzerime saldırtacak... Menfaatleri tehlikeye giren bu adam, kahyadan başkası olamaz! Ne yazık ki, elimde kesin deliller yok. Yoksa, Dük’ün adamı filan olduğuna bakmaz, yalancı doktorun yanına hapsederdim...

Bunları söyledikten sonra mektupçuya sordu:

–   Sen ne kadar zamandır Beleşonya’dasın?

–   On seneyi geçiyor, Vali Hazretleri.

–   Peki, kahyayı nasıl bilirsin? Düşündüklerimde haksız mıyım?

–   Madem siz bana güvenip sırrınızı açtınız. Ben de size karşı dürüst olacağım. Doktoru hapsetmekle

iyi ettiniz. Onu öğretip üzerinize salan kahyadan başkası değildir. Beleşonya’da ne kadar kirli işler varsa mutlaka kahyanın parmağı vardır. Ama bunu o kadar ustalıkla ve gizlilikle yapar ki, asla ipucu bırakmaz. Dük’e her sene pahalı hediyeler götürerek onu da kendi tarafına çekmeyi başardı. Hal böyle olunca herkes ondan korkar, ne derse boyun eğmek zorunda kalır. Sizden önceki valiler bile onunla uğraşmaya cesaret edemediler.

–   Peki, ne tavsiye edersin mektupçu kardeş? Ben böyle Bizans oyunlarından hiç anlamam...

–   Zaten anlasaydınız onunla mücadeleyi göze alamazdınız... Bu cesaretiniz, korkarım, sizi valilik

makamından edecek... Değil mi ki, Dük de onun tarafında; işiniz çok zor!

–   Gözümü korkutmaya çalışma mektupçu! O adama asla boyun eğmeyeceğim. Götürebildiğim yere

kadar götürürüm. Bana düşen elimden geleni yapmaktır. Gerisine karışmam. Kaderin muradı ne ise o olur...

*  * *

Düşes, Sanço’yu Beleşonya Adası’na yolcu ettikten sonra, çağırdığı postacısına valinin mektubunu vermiş, onu doğruca karısı Teresa Panza’ya teslim etmesini emretmişti. Ayrıca kendisi de valinin eşine hitaben bir mektup yazmış, hediyeler yollamıştı.

Postacı uzun bir yolculuktan sonra köye varmış, ilk rastladığı kişiye Beleşonya Valisi Senyör Don Sanço Panza’nın evini sormuştu. Rastlantı bu ya aradığı evi sorduğu kişi, Sanço’nun genç kızı Sançika idi... Kız, postacının kendisi ile dalga geçip geçmediğinden emin olmak için onu baştan ayağa bir güzel  süzdü.  Postacı,  yirmisine  yeni  basmış,  iyi  giyimli,  oldukça  yakışıklı  bir  delikanlıydı.  Her halinden serseri biri olmadığı anlaşılıyordu. Sançika da ondördüne basmaya iki ay kalmış, güzel mi güzel,  boylu  boslu  bir  kızdı.  Onu  görenler  annesine  çektiğini  söylüyorlardı.  Genç  postacı,  kızın kendisini alıcı gözü ile süzdüğünü görünce, toz içinde kalmış elbisesine çeki düzen vermeye çalıştı.

Sançika:

–      Sayın  Bayım,  diye  söze  başladı,  siz  genç  bir  kızla  alay  edecek  birine  benzemiyorsunuz...

Sorduğunuz kişi benim babamdır, ama hiç bir yerin valisi değildir. Kendisini şövalye zanneden deli bir adamın arkasına takılıp gitmiş, saf bir köylüdür...

–     Güzel  Senyora,  dedi  postacı,  hem  babanıza  hem  de  efendisi  Mançalı  Şövalye  Don  Kişot’a

haksızlık ediyorsunuz... Büyük toprakların sahibi Dükümüz, babanızı Beleşonya adasına vali tayin etti. Şu sıralarda devlet işlerine bakmaktan başını kaşıyacak zaman bulamıyordur. Efendisi Don Kişot’a gelince,  onun  için  söylediklerinizi  ne  siz  söylemiş  ne  de  ben  duymuş  olayım.  Çünkü,  şu  anda Dükümüz’ün şeref misafiridir.

–   Eh ne bileyim... Dediğiniz gibi olsun! Ayıp olmazsa, geliş sebebinizi sorabilir miyim?

–   Babanız Senyör Don Sanço Panza, karısı Dona Teresa Panza’ya bir mektup gönderdi.

–   Babam okuma yazma bilmez ki?

–   Bir valinin okuma yazma bilmesi gerekmez. Bütün okuma yazma işlerine özel mektupçusu bakar...

–   Anlamadım ya, her neyse!

–   Ayrıca Dük’ün hanımı Senyora Düşes Hazretleri de annenize bir mektup ve hediyeler gönderdi.

–   Annem şu anlattıklarınızı duyunca ne yapacak merak ediyorum. Heyecandan düşüp bayılmasa

iyidir... Haydi bakalım, onu daha fazla bekletmeyelim!

Postacı:

–   Senyora, bir vali kızının yaya yürüyüp de sıradan bir hizmetçinin at üzerinde onu takip etmesi hoş

karşılanmaz. Düşes Hazretleri bunu duyarsa bana çok kızar... Buyurun ata siz binin! Ben sizi yaya takip ederim...

–   Ay, dünyada olmaz! Anam beni bu halde görürse derimi yüzer... Bizde misafire eziyet etmek çok

ayıp sayılır. Ama mademısrar ediyorsunuz, terkinize bineyim. Gerçi bunu gören köylü kadınları da dedikodu yapar ama; olsun sen niyete bak!

Teresa  Panza,  uzaktan  bir  atlının  geldiğini  ve  terkisinde  de  Sançika’nın  oturduğunu  görünce gözlerine inanamadı.

–   Vay başıma gelenler, diyerek bir feryat kopardı, babasız bir kızın sonunda yapacağı budur işte! Atlı iyice yaklaşınca, Teresa avazının çıktığı kadar bağırdı:

–   Kız kör olasıca, nedir bu halin! Beni bütün köye rezil mi etmek istiyorsun?

–   Anacığım, vali hanımları öyle sıradan köylü karıları gibi bağırmazlar!

–   Vah benim kötü talihim! Bu da sonunda babası gibi kafayı üşüttü galiba?

–   Anacığım, madem bana inanmıyorsun, işte susuyorum. Doğrusunu postacı bey anlatsın...

Postacı atından aşağı indi. Sançika’nın da inmesine yardım etti. Sonra gidip Teresa’nın önünde eğildi.

–   Ay, ay! Ne yapıyor bu adam? diye bağırdı kadın. Kız bu herif sarhoş galiba!

–   Anacığım, ne olursun, sonunda utanacağın şeyler söylemektense, biraz sabret!

–   Kızınız haklı, Senyora Dona Teresa Panza Hazretleri! dedi postacı. Size kocanız Beleşonya Adası

Valisi Senyör Don Sanço Panza’nın bir mektubunu getirdim... Onu vali tayin eden Dükün eşi Senyora Düşes Hazretleri de ayrıca size bir mektupla birlikte hediyeler gönderdi.

Postacı  henüz  sözlerini  tamamlamıştı  ki,  Teresa  heyecandan  düşüp  bayıldı.  Seyre  gelen  komşu kadınlar koşup yardım ettiler. Ellerine yüzüne su serpip ayıltmaya çalıştılar. Seyre gelenler, sadece kadınlar değildi. İçlerinde pek yabancımız olmayan köyün papazı ile berberi postacının söylediklerini

duymuş, bir türlü inanmak istememişlerdi.

–   Bu cahil keçi çobanından vali olur mu hiç? diyorlardı kendi kendilerine... Komşu kadınları Teresa’yı ayıltmaya çalışırken papaz ileri atıldı:

–   Postacı Efendi! dedi, ben Sanço’nun yabancısı değilim. Teresa bacı okuma bilmediği için o

mektupları nasıl olsa bana okutacaktır. Ver bakayım şunları!

Postacı itiraz etmedi. Mektupları çantasından çıkarıp Papaza uzattı. Berber meraktan çatlayacak gibiydi:

–   Tanrı aşkına sesli oku, Peder! Ne yazıyor biz de duyalım...

Teresa güçlü bir kadın olduğu için baygınlığı uzun sürmedi. Papazı, elinde mektuplarla görünce sordu:

–   Peder işin doğrusu nedir?

–   Vallahi Teresa bacı! dedi, şu mektuplara bakılırsa postacı haklı... Bu mektubu Sanço’dan başkası

yazdırmış olamaz. Bin sayfalık koca bir kitabın içinden bile ona ait bir cümleyi bulup çıkarabilirim... Şu ikincisine gelince: Yazının düzgünlüğü, ifadelerin saray dilinden olması gösteriyor ki, gerçek bir Düşes tarafından yazılmıştır...

–   Bakın şu işe! Şimdi ben gerçekten bir vali karısı mı oldum? Postacı fırsatı kaçırmadı:

–   Evet, Senyora! izin veriniz de Beleşonya Adası Valisi Senyör Don Sanço Panza’nın biricik meşru

karısı Dona Teresa Panza’nın elini öpeyim...

–  Ay, ay! dedi Teresa, uzak dur benden postacı mısın nesin! Daha bu nasırlı ellere kocamdan başka

hiç bir erkeğin eli değmemiştir! Vali karısı oldum diye geleneklerimizi bozacak değilim...

Postacı pişkin bir gençti. Vaziyeti kurtarmak için derhal ağız değiştirdi:

–   Şu soylu hareketinizle, size olan saygım bir kat daha artmış bulunuyor Senyora Don Teresa Panza

Hazretleri! İzin veriniz de, hanımım soylu Düşes Hazretlerinin size hediye olarak gönderdiği altın kaplama mercan gerdanlığı takdim edeyim... Hemen çantasına el attı. Gerdanlığı çıkardı. Görenler gözlerine inanamadılar.

Postacı:

–   Sançika Bacı! dedi, bu nâdide gerdanlığı o güzel ellerinle annenin boynuna takar mısın?

Genç kız, elleri titreyerek gerdanlığı aldı. Ömründe görmediği bu göz kamaştırıcı mücevhere bir müddet hayran hayran baktı...

–   Kız, ana! dedi, bu süslü gerdanlık yaşlı bir kadından çok, genç bir kıza yakışmaz mı?

–   Kızım, sen soylu Düşes’ten daha mı iyi bileceksin? Onu sana verdiğimi duyarsa çok ayıp olur.

Hele biraz takıp hevesimi alayım; sonra yine sana veririm.

Seyirciler  kahkahayla  güldüler.  Sançika,  istemeye  istemeye  gerdanlığı  annesinin  boynuna  taktı. Soylulara ve zenginlere mahsus bu gerdanlık, yamalı elbiseler üzerinde çok tuhaf duruyordu...

Postacı tekrar çantasına el attı. Üzeri gümüş simlerle işlenmiş kırmızı kadifeden bir elbiselik kumaş çıkardı.

–   Düşes Hazretleri bunu da kızınıza gönderdi... dedi. Vücut ölçülerini tam bilemediği için dikilmiş

elbise yerine bu güzel kumaşı gönderdi.

Teresa kumaşı alıp şöyle bir evirip çevirdikten sonra kızına verdi:

–   Bak, soylu Prensesimiz seni de düşünmüş... Onunla sana öyle güzel bir elbise dikeceğim ki, köyün

bütün genç kızları kıskanacaklar.

Postacı son olarak, çantasından Sanço’nun gönderdiği yeşil av elbisesini çıkardı:

–   Bu da Dükümüz’ün Vali Hazretlerine hediye ettiği av elbisesidir... dedi, kendisi devlet işleri ile

çok meşgul olduğu için ava çıkacak zamanı yok; onu size gönderdi. Bozup kendinize veya kızınıza elbise yaparsınız. Size teslim etmem gereken emanetler bu kadar.

Berber hemen atıldı:

–    Papaz Efendi, lütfen Sanço’nun ve Düşes’in mektuplarını yüksek sesle okur musunuz? Sanırım,

benim gibi şurada bulunanlar da merak içindeler...

–   Bunun için Teresa Bacı’dan izin almamız gerekir... dedi papaz, mektupların sahibi o.

–   Okuyun Peder! dedi Teresa, siz ve şurada bulunanlar yabancımız değilsiniz...

Papaz Efendi önce Sanço’nun mektubunu okudu. Adanın üç bin bilmem kaç sopaya patladığını söylediği cümle pek anlaşılamadı...

Postacı:

–   Valimiz ince bir şaka yapmış olmalı... dedi.

–   Evet çok ince olduğu için anlayamadık, dedi Papaz...

Sıra  Düşes’in  mektubuna  geldi.  Etrafta  çıt  yoktu.  İlk  defa  soylu  birinden  gelen  bir  mektubu dinleyeceklerdi. Bir kelimesini bile kaçırmak istemiyorlardı. Papaz Efendi yüksek sesle okumaya başladı:

Düşes’ten Dona Teresa Panza’ya Sevgili Teresa,

Kocanız Sanço’nun üstün kabiliyetleri, iyiliği ve adaletli kararları karşısında elimizdeki sayısız adalardan birine vali yapmaya karar verdik. Kocam Dük Hazretleri, gözümüz gibi sevdiğimiz Beleşonya Adası’nı onun emrine vermiş bulunuyor. Aldığımız güvenilir haberlere göre burasını kartallar gibi yönetmekte, adaleti ile etrafa ün salmaktadır. Böyle bir kocanız olduğu için ne kadar şükretseniz azdır. İyi bir koca bulmak ne kadar zor ise; iyi bir vali bulmak ta o kadar zordur. Bize Sanço gibi bir vali gönderdiği için Tanrı’ya her gün dua ediyoruz.

Sevgili  dostum,  size  altın  süslemeli,  mercan  bir  gerdanlık  gönderiyorum.  Bu  mercanların Doğu’dan gelmiş inciler olmasını ne kadar isterdim. Ama inanın benim bile inci bir gerdanlığım yok. Sizinle tanışmayı, şöyle kadın kadına oturup sohbet etmeyi çok istiyorum. İnşallah bir gün o da  olur.  Kızınız  Sançika’ya  selam  ve  sevgilerimi  iletin.  Onun  düğününü  kendi  elimle  yapmak istiyorum.

Sizin oralarda meşe palamutlarının çok güzel olduğunu duydum. Eğer zahmet edip iki düzine gönderirseniz beni çok memnun etmiş olacaksınız. Uzun, uzun yazın bana. İşlerinizi, sağlığınızı anlatın. Bir şeye ihtiyacınız olursa postacıma söylemeniz yeter. Derhal yerine getirilecektir. Tanrı sizi korusun; bizi de unutmasın!

Sizi candan seven dostunuz DÜŞES

Teresa mektubu dinlerken Düşes’in alçak gönüllülüğüne ve samimiyetine hayran kaldı. Köylüler de duyduklarına inanamadılar. Papaz mektubu okuyup bitirince Sanço’nun karısı açtı ağzını:

–   Komşular duydunuz mu Düşes’in bana yazdıklarını? Buradaki soylu karılarından on kat daha soylu

olduğu halde cümlelerinde kibirden eser yok. Bizimkiler kiliseye bile bir kraliçe edasıyla giderler. Ayrı sıralarda oturur, bir köylü karısı ile konuşmayı küçüklük sayarlar. Esen yelin bile kendilerine değmemesini isterler. Neymiş efendim, sözüm ona soylu imişler. Gelsinler de soyluluk dersini benim Düşesim’den alsınlar. Ne yalan söyleyeyim, bizim soylular bu dakikadan itibaren gözümden düştüler. Artık  onlara  zerre  kadar  saygım  kalmadı.  Aynı  topraklarda  yaşadığımız,  aynı  havayı  aynı  suyu paylaştığımız  halde  bir  selamı  bizden  esirgerler.  Kendilerinden  başkasına  hep  hizmetçi  gözüyle bakarlar.  Düşesin  yazdıklarını  duydunuz.  Bana  “dostum”  diyor. Ah,  ben  de  cahilliğimden  bütün soyluları kibirli insanlar bilirdim. Şu alçakgönüllülüğe bakın. Bana altın işlemeli, mercan gerdanlık gönderiyor, ama masrafa girmeyeyim diye karşılığında meşe palamutu istiyor. İnan olsun, ben de şu dağın  en  iri  palamutlarını  arayıp  bulacağım  ve  Düşesim’e  onları  göndereceğim...  Görenler hayatlarında böyle iri palamuta rastlamadıklarını söyleyecekler.

Seyre gelen, gördükleri ve duydukları karşısında hayrette kalan komşular, Teresa’nın komşularından saf bir kadın, soyluluktan söz açılmışken, aklına gelenleri söylemekten çekinmedi:

–   Kız Teresa! Şimdi böyle söylüyorsun ama yarın “Vali Karısı” oldum diye bize tepeden bakarsan

şu sözlerini yüzüne çarpmasını bilirim...

–    Yoo,  sevgili  komşum.  Beni  asla  kibirlenirken  göremeyeceksin.  Şimdi  neysem,  atlı  arabalara

bindiğim zaman da oyum. Yolda birinizi görür de almazsam arabanın tekerleri kırılsın. Evimde pişen yemekten size de tattırmazsam boğazıma dizilsin.

Sançika, anasının kulağına eğilip birşeyler fısıldadı.

Teresa:

–   Çok haklısın kızım, dedi ve Papaz Efendiye döndü:

–   Peder, şimdi izninizi istiyorum. Misafirimiz uzun yoldan geldi. Aç ve yorgundur. Postacı kendisinin hatırlanmış olmasına çok sevindi:

–   Çok düşüncelisiniz Senyora Dona Teresa Panza! Atıma ve bana yiyecek birşeyler verirseniz

minnettar kalırım. Zira hemen geri dönmem gerekiyor.

–      Bu  kadar  yorgunluktan  sonra  geri  dönmek  olur  mu!  Çok  şükür,  bir  misafirimizi  yedirip

barındıramayacak kadar da fakir değiliz.

–   Özür dilerim Senyora! Bu teklifinizi asla kabul edemem. Beni anlamaya çalışın...

–   Ay, ay! Şu Düşesimin postacısı bile ne kadar asil. Erkeksiz bir evde gecelenmeyeceğini nasıl da

kibarca dile getiriyor... Ben senin anan, Sançika da bacın sayılır oğlum.

–   Senyora Ana! Takdir edersiniz ki ben de bir emir kuluyum. Emanetleri verir vermez geri dönmem

söylendi.

–   Eh gayri sen bilirsin; ne diyeyim. Benim soyluların işine aklım fazla ermez. Vali karısı olalı şunun

şurasında kaç saat oldu!

Teresa, Sançika’ya önden koşmasını, kurutulmuş etten ince dilimler keserek ocağa atmasını ve içine on tane yumurta kırmasını söyledi. Kız, ceylan gibi sekerek evin yolunu tuttu. Köylüler, gördükleri ve duydukları karşısında sevineceklerini mi yoksa üzüleceklerini mi bilemediler. Evini barkını, çoluğunu çocuğunu geride bırakıp, kendisini şövalye zanneden bir delinin ardına düşen şapşal Sanço, vali olmuştu... Bu inanılacak şey miydi! Şöyle veya böyle, köylerinden bir vali çıkmıştı... İlk defa bir Düşes, köyün sıradan bir karısına arkadaşına yazar gibi mektup yazıyor ayrıca ona altın işlemeli, mercan bir gerdanlık gönderiyordu.

Seyirciler  arasında  en  şaşkın  olanı  şüphesiz  Berber  idi.  Rüyada  olup  olmadığını  anlamak  için yüzünü çimdikliyordu. Teresa papazdan mektuplarını alıp misafiriyle eve giderken bizim usta traşcı hala şoktan kurtulamamış bulunuyordu:

–   Peder, yaradana sığınıp bana esaslı bir tokat atar mısın?

–   Berber kardeş, ne dediğinin farkında mısın?

–   Evet Peder; bana bir tokat at dedim.

–   İyi de, bu nereden icabetti? Eğer gizli bir günahın var ve bir tokatla ödeyeceğini sanıyorsan;

bilmiş ol ki kendini aldatıyorsun.

–     Hayır  dostum,  hayır!  Beni  yanlış  anladınız.  Şu  mektuplar,  hediyeler  ve  postacı  işi  olmasa

Sanço’unun  vali  olduğuna  beni  kimsecikler  ikna  edemezdi.  Bunun  bir  rüya  olduğunu  sanıyorum. Gördüklerime ve duyduklarıma hala inanmış değilim. Sizden tokat istememin sebebi, aklımı başına getirmesi içindi.

–   Bak dostum! İtiraf edeyim ki ben de Sanço’nun vali olduğuna inanmış değilim. Bu işin içinde bir

oyun var gibi geliyor bana. Eğer fırsatını bulup şu postacıyı bir köşeye çekebilseydim, işin aslını öğrenebilirdim.

–   Fırsatı kaçırmış sayılmazsınız. Adam hemen geri döneceğini söylemişti. Onu yol üzerinde bekler,

ağzını arar, bir güzel konuştururuz.

–   Hay aklınla bin yaşayasın dostum! Öyle ya... Bunu nasıl oldu da düşünemedim?

–   Cahil olduğumuza bakma, kafamız çalışır Peder.

Beleşonya Valisi’nin iki eski dostu, postacının gelişini beklemek üzere yol kenarına oturdular. Vakit geçirmek için sohbet ederlerken, yabancıya Don Kişot’tan haber sormadıklarını hatırladılar. Eğer adamın dilini çözebilirlerse onu da soracaklardı.

*  * *

Sançika,  misafire  anasının  dediğinden  daha  fazla  ikramda  bulundu.  Postacının  Düşes’e  Sanço ailesinin fakir ve görgüsüz olduğunu anlatmasını istemiyordu. İki hanımın, erkeksiz de olsa, evi çekip çevirebildiklerini söylemeliydi. Misafirin karnını doyurduktan sonra doğruca ahıra gitti. Atın önüne bolca yulaf koydu. Beklenmedik müjdelerle gelen bu yabancı genci sevmişti. Doğrusunu söylemek gerekirse delikanlı da onu sevmişti. Eğer verebileceğine aklı yatsa, babasından Sançika’yı istemeye dünden  razı  idi.  Düşes’in  mektubunda  vaadettiği  düğünün  kendi  düğünü  olmasını  o  kadar  arzu ediyordu ki. Hatta bunun için, yemeğini bitirdikten sonra, gizli ve uzun bir dua bile etmişti.

Sayılı dakikalar çabuk biter demişler. Gerçekten de öyle oldu. Teresa’nın ve Sançika’nın Sanço Panza hakkında sordukları sorular ve bizimkinin verdiği cevapler bitince ayrılık vakti gelip çattı. Teresa, kaba saba görünüşlü bir kadındı, ama iki gencin sık sık göz göze geldiklerini farkedemeyecek kadar da aptal değildi. İçinden şöyle geçiriyordu:

–   Doğrusu birbirlerine pek yakışıyorlar. Ancak Vali Bey bu işe ne der bilemem. Çünkü son söz ev

reisinindir. Ne bileyim. Hani olur ya, bakarsın ”Bir vali kızı postacıya yakışır mı?” diyebilir...

Yabancı, hareket etmek için izin isterken, gösterdikleri misafirperverlikten, dolayı teşekkür etti. Sançika’nın yüzüne bakarak:

–       Düşes  Hazretlerine  Panza  Ailesi’nin  ne  kadar  misafirperver  ve  alçakgönüllü  olduklarını

anlatacağım. İnanın sizinle tanışmaktan şeref duydum, dedi.

Teresa,  postacının  gitmekten  bahsettiğini  duyunca  yüreği  ağzına  geldi.  Zira,  Düşes’in  istediği palamutları toplamayı unutmuş olduğunu hatırladı:

–   Aman Postacı oğlum! Ananın başı için biraz daha eğlen. Sanço’dan haber sorayım derken Düşes

Hanım’ın istediği palamutları unuttum. Palamut ağaçları hemen şuracıkta, pek yakınımızdadır. İki nefeste gider gelirim.

Bu önemli isteğe hayır denemezdi doğrusu:

–   Peki Senyora Dona Teresa Panza. Sizin için biraz daha bekleyeceğim, dedi.

Teresa  gidecekti  gitmesine  ama  içine  bir  korku  düştü.  İki  genci  yalnız  bırakmanın  doğru olmayacağını düşündü. Ayrıca bütün köyün gözleri onların üzerindeydi. Bir şey olmasa bile dedikodu çıkarabilirlerdi.

Postacı uyanık bir gençti. Onun gidip gitmemek arasında tereddüt ettiğini görünce vaziyeti anladı:

–    Senyora Ana, biz de seninle gelelim; yardım ederiz, dedi. Cevap vermesini beklemeden ayağa

kalktı. Böylece Teresa’yı içine düştüğü zor durumdan kurtarmış oldu.

–   Sağ olasın Postacı oğlum! Tanrı gönlüne göre versin...

Üçü birlikte palamut ağaçlarına giden yolu tuttular. Postacı, atına binmemiş, onun yularından tutarak hanımlarla birlikte yürüyordu.

Teresa,  sözünü  ettiği  iri  palamutlardan  bir  torba  dolusu  topladı.  Gençler  ona  yardım  etmek istedilerse de kabul etmemiş; kendi hediyesini kendi eliyle toplaması gerektiğini söylemişti...

Postacı, palamut torbasını çantasına yerleştirirken sordu:

–   Senyora Ana, siz de Düşes Hazretlerine bir mektup yazmak istemez misiniz?

–   İsterim istemesine, hem de çok isterim ama, ben okuma yazma bilmem ki...

–   Yazı  yazmasını  bilmeyişiniz,  mektup  göndermenize  engel  değil  ki!  Bütün  soylu  kişiler  ve

hanımları mektuplarını kendileri yazmazlar. Her birinin özel mektupçusu vardır. Siz söylersiniz ben de yazarım.

–    Büyük yerde yetiştiğin nasıl da belli! Her şeyin kolayını buluveriyorsun. Peki öyleyse... Kâğıt

kalem  çıkar  ve  yazmaya  başla  bakalım. Yalnız  cahilliğimden  bir  hata  yaparsam  hemen  hatırlat! Sevgili Prensesime mahçup olmak istemem.

–   Hata yapacağınızı tahmin etmiyorum ama, böyle bir şey olursa hatırlatırım. Beraberce doğrusunu

yazarız dedi genç adam.

Teresa söyledi postacı yazdı. Sonunda ortaya şu mektup çıktı:

Beleşonya Adası Valisi’nin Eşi Senyora Teresa Panza’dan Soylu Düşes Hazretlerine Sevgili Senyora,

Sizin gibi yüce bir Kraliçenin ben kulunuza mektup yazmış olmasına ne kadar sevindim ve ne kadar  şeref  duydum  anlatamam.  Mercan  gerdanlık,  bu  köydeki  soyluları  bile  kıskandıracak güzellikte. Kocama bir ada bağışlamanız ne büyük lütuf. Gerçi bizim Papaz Efendi, çömezi Sanson ve  Berber  Nikolas  Usta  Sanço’nun  vali  olduğuna  pek  inanmıyorlar,  ama  hiç  ehemmiyeti  yok. Aslına bakarsanız gerdanlığı ve av elbisesini görmesem ben bile inanmayacaktım. Çünkü kocam bugüne kadar bana ve güttüğü keçilerden başkasına emir vermiş değildir.

Güzel ve soylu Senyora, madem Sanço artık resmen validir; atlı arabaya binip şöyle bir başkente gitmeye can atıyorum. Lütfen kocama söyleyin çokça para göndersin. Komşu karılarının dediğine bakılırsa Madrid’de ekmeğin okkası bir riyal, etinse otuz maravadis’miş. Ne korkunç pahalılık!

Komşu  karıları,  ayrıca,  ne  kadar  çok  alışveriş  yapar,  ne  kadar  çok  para  harcarsam  kocamın şerefinin  artacağını  söylüyorlar.  Çünkü  görenler,  “Kim  bu  zengin  hanım?”  diyecekler; uşaklarımdan  biri  de  “Beleşonya  Adası  Valisi’nin  karısı”  diyecek  böylece  Sanço’nun  şöhreti bütün  Madrid’de  duyulacakmış.  Ben  de  saygı  görüp  el  üstünde  tutulurmuşum.  Öyle  sonradan görmeler  gibi  takıp  takıştırıp  arabaların  içinde  kırıtmak  hoşuma  gitmeyecek,  ama  kocamın şerefini artırmak için bunlara katlanmak zorundayım...

Değerli Senyora, istediğiniz meşe palamutlarını kendi ellerimle topladım. Arzu ettiğim kadar büyüklerini bulamadım. Hani, isterdim ki her biri şöyle devekuşu büyüklüğünde olsun.

Lütfen ara sıra bana mektup göndermeyi unutmayın. Buradaki soyluların sizinle yakınlığımın devam ettiğini duyup hasetten çatlamalarını istiyorum. Ben de size köyde olup bitenleri haber veririm. Tanrı sizin gibi yüce bir Senyorayı korusun; bu arada bizi ve kocam Beleşonya Valisi’ni de  unutmasın!  Kızım  Sançika  da  selam  eder  ellerinizden  öper.  Eğer  kızmazsanız,  bana gönderdiğiniz mercan gerdanlığı o da takıp hevesini almak istiyor. Bir gün sizinle tanışma arzusu ile yanıp tutuşan dostunuz

Teresa Panza.

Teresa bir yanlışlık yapmamak için mektubu tekrar okuttu:

–   Güzel olmuş, değil mi Postacı oğlum? dedi, bir yanlışlık yapmadık inşallah...

–   Çok güzel oldu Senyora Ana! dedi Postacı, tam vali hanımlarına yakışır bir mektup yazdırdınız...

İzin verirseniz hemen yola çıkmak istiyorum; iyice geç kaldım.

–    Peki oğlum, “yolcu yolunda gerek” demiş atalarımız. Senin için hep dua edeceğim. Sen de bizi

unutma.

–   Unutmam Senyora Ana! Herşey için teşekkür ederim. İnşallah bir gün yine görüşürüz...

Genç Adam  bu  son  cümleyi  söylerken  Sançika  ile  göz  göze  geldiler.  Teresa  başını  öne  eğip görmezden geldi...

Postacı ikisine de veda ettikten sonra atına atladı. Gözden kayboluncaya kadar bir kaç defa arkasına dönüp onlara el salladı.

Papaz  Efendi  ile  Berber  Nikolas  beklemekten  usanmış;  tam  evlerine  dönmek  üzere  idiler  ki, Postacı’nın neşeli bir türkü söyleyerek yaklaştığını gördüler. Genç atlı yanlarına gelince onları tanıdı:

–   Hayrola efendiler, gezmeye mi çıktınız?

–   Öyle sayılır, dedi Berber...

–   Hazır böyle karşılaşmışken, sana merak ettiğimiz bir kaç soru sorabilir miyiz? diye ekledi Papaz. Postacı, bu iki meraklı adamdan kolay kurtulamayacağını anladı. Ayrıca Sanço’nun eski dostları

olmaları sebebiyle onları kırmak istemiyordu.

–     Sorun  bakalım  efendiler...  dedi,  ama  önümde  katetmek  zorunda  olduğum  uzun  bir  yol  var...

Sorularınızı buna göre sorun.

Berber dayanamadı:

–   Pek acelesi olan birine benzemiyorsun evlat! dedi, seni beklemekten kıçımız nasır tuttu!

–   Orası bizi ilgilendirmez! diye çıkıştı Papaz, yabancı birine karşı daha nazik olmalısın dostum...

–   Sorularınızı sormaya başlayacak mısınız yoksa gideyim mi? diye sert çıktı Postacı.

–   Bu cahil adamın kusuruna bakmayın Postacı Bey... Tanrı biliyor ya, Sanço’nun vali olabileceğine

bir türlü aklımız yatmadı... Teresa’ya hediyeler gönderen Düşes’in de gerçek olduğuna inanmıyoruz.

–   Açık konuşun efendiler! Yani benim yalancı biri olduğumu mu söylemek istiyorsunuz.

–   Hani diyoruz: Don Kişot’la seyisi Sanço seni kiralamış olmasınlar? Eğer böyle bir şey varsa,

bize karşı dürüst ol. Sırrını ölünceye kadar saklayacağımıza söz veriyoruz!

–   Evet, söz veriyoruz! diye ilâve etti Berber.

–   Yoo efendiler, bu kadarı fazla! Eğer valimizin eski arkadaşları olmasaydınız, bu hakaretinizin

karşılığını  size  pek  pahalıya  ödetirdim.  Şüpheniz  varsa,  buyurun  benimle  gelin!  Efendim  Dükün Senyör Don Sanço Panza’ya bir değil birkaç ada birden bağışlayabilecek geniş toprakların sahibi olduğunu gözlerinizle görün. Nitekim, lâyık görmediğiniz, arkadaşınız şu anda basbayağı Beleşonya Valisidir ve adasını şahinler gibi adaletle yönetmektedir.

–   Evet, dedikleriniz doğru olabilir... dedi Papaz alttan alarak, ama yine de “Dubitat Augustinus”

–   Agustin şüpheleniyor.

–   Vallahi kim şüphelenirse şüphelensin! Ben de derim ki: “Operibus Credite et non Verbis” -

Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz.- Tekrar ediyorum: Şüpheniz varsa benimle gelirsiniz. Uzun lafa gerek yok!

–    Peki delikanlı... Acaba sorabilir miyiz: Efendisi soylu Don Kişot dururken neden uşağını vali

yapsınlar?

–   Çünkü vali olmak isteyen Don Kişot değil, seyisi Sanço Panza idi... Mançalı Şövalye’nin dünya

makamlarında gözü yok...

–   Dostumuz Don Kişot ne yapıyor?

–   Dük’ün şatosunda şeref misafiridir. Krallar gibi itibar görüyor... Papaz, birkaç defa üst üste haç çıkardıktan sonra,

–   Tanrı’m sen aklımı koru! diye dua etti, ya biz dostlarımızı tanıyamamışız ya da şu yabancı başka

iki insandan bahsediyor...

Postacı, Papaz’la Berber’i şaşkınlıkları ile başbaşa bırakıp atını mahmuzladı. İki şüpheci dost, yabancının arkasından bakakaldılar...

*  * *

Beleşonya Valisi Sanço Panza, Dük’ten aldığı uyarıcı mektuba rağmen işlerini aksatmadı. Her gün en  az  beş  mahkemeye  bakıyor,  çarşıyı  pazarı  teftiş  ediyordu.  Ayrıca  geceleri  adayı  dolaşmaya çıkıyor,  yakaladığı  serserilere  nasihat  ediyor;  yola  gelmeyenlerini  hapsettiriyordu.  İşsizlere  iş buluyor; kimsesiz fakir yaşlıları ve yetimlerine bakmak zorunda olan dul kadınları maaşa bağlıyordu. Bu hareketini takdir edenlere şöyle diyordu:

–   Bir gün dostum Beleşonya Papazı bana şu öğütte bulundu: “İşsizlik ve fakirlik Tanrı’nın insanlara

verdiği iki zor imtihandır. Bu imtihanlarla karşı karşıya kalan kimseler çabuk aldanırlar. Eğer bunlara sahip çıkarsan onları kurtarmış olursun.” Aslında dostumun tavsiye ettiği şey, devletin başta gelen görevidir. Burada devlet ben olduğuma göre vazifemi yapıyorum...

Sanço, bir gece adayı dolaşırken iki kişinin düello ettiklerini gördü.

–     Bu  adanın  valisi  olarak  size  emrediyorum,  kılıçlarınızı  indirin!  diye  bağırdı.  İki  rakip  emre

uyarak silahlarını indirdiler.

Sanço devam etti:

–   Sizi böyle karşı karşıya getiren nazik mesele nedir? Genç olanı gelip valinin önünde diz çöktü:

–   Vali Hazretleri! dedi, biz bu dostumla iki iş ortağıyız... Verdiği sözden cayıp hakkım olan parayı

vermedi. Ben de hakkımı alabilmek için silaha sarılmak zorunda kaldım.

–   Burası dağ başı mı be! diye gürledi Sanço, neden bana gelip derdini anlatmadın?

Sonra diğerine döndü:

–   Arkadaşının anlattıkları doğru mu?

–   Doğru değil Vali Hazretleri! diye itiraz etti beriki, o benim iş ortağım değil, sırtımdan geçinen bir

parazittir. Kumara oturduğumuz zaman, diğerlerinin elini gözleyerek, işaretle bana tüyo verir. Ben de hâsılatı kaldırdıktan sonra ona emeğinin karşılığı olarak bir miktar para veririm. Ancak, bu gece haketmediğinden fazlasını istedi. Ben de vermek istemeyince kılıcına sarılıp düelloya davet etti. Gerisini biliyorsunuz...

–    Vay köftehorlar vay! “Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş.” diye buna derler... Peki, kumarcı

dostum, bu geceki partiden kaç para kaldırdın?

–   Hasılat pek fena değildi; bin riyalden biraz fazla...

–   Ver bakayım şu parayı!

–   Ama Vali Hazretleri?

–   Aması maması yok! Ne diyorsam onu yap! Yoksa ikiniz de hapsi boylarsınız...

–   Eh, ne yapalım! dedi adam parayı verirken, farzet ki bu gece kaybettim. Yarın yine yolacak bir

kaç kaz buluruz nasıl olsa...

Sanço paraları alırken:

–   Bulursan yolarsın! dedi...

Aldığı paralardan yüz riyalini kumarbaza geri verdi:

–   Al bu parayı! Sana yarın akşama kadar mühlet, derhal adamızı terkedeceksin! On yıl müddetle

Beleşonya topraklarına ayak basman yasak.

Adamın hayretle yüzüne baktığını görünce bağırdı:

–   Tez yıkıl karşımdan! Fikrimi değiştirip cezanı idama çevirmeden toz ol!

Adam:

–   Delidir, ne yapsa yeridir! dedi içinden ve tabanları yağlayıp kaçmaktan başka çare bulamadı. Sanço, geride kalan parazite döndü:

–   Böyle bir adamın suçuna ortak olmaktan utanmıyor musun?

–   Yaptığımın  şerefli  bir  iş  olmadığını  biliyorum  Vali  Hazretleri...  Küçük  yaşta  yetim  kaldım.

Annemin  evlendiği  adam  bana  sahip  çıkıp  bir  iş  öğretmedi.  Karın  tokluğuna  ayak  işlerinde çalıştırdığı yetmiyormuş gibi sık sık dövüyordu. Evden kaçmaktan başka çare bulamadım...

–   Anlaşıldı, anlaşıldı! dedi Vali, yarın sabah gel beni gör. Sana namusunla çalışabileceğin bir iş

vereceğim. Al şu beş riyalı, anlaşmamızın avansı olsun...

–   Verin elinizi öpeyim, Vali Hazretleri! Tanrı sizi başımızdan eksik etmesin...

Beleşonya Valisi etrafındakilere döndü:

–      Yarından  tezi  yok,  bütün  kumarhaneleri  kapattıracağım!  Beleşonya’da  herkes  alın  teri  ile

kazandığını yiyecek...

Mektupçu:

–   Diğerleri için bir şey diyemem ama, şu karşıdakini biraz zor kapatırsınız!

–   Nedenmiş o? diye gürledi Sanço, buranın valisi bensem pekâlâ da kapatırım!

–   Oranın sahibini tanımadığınız için böyle söylüyorsunuz...

–   Bana bak, Mektupçu! Ne demeye çalışıyorsun? Çıkar ağzındaki baklayı!

–   Oranın sahibi, Dük’ün ve özellikle de kahyanın yakın adamıdır. Her sene onlar için su gibi para

harcar...

–   Yahu, bu adada ne kadar kirli işler varsa altından kahya çıkıyor! Dük gibi akıllı bir adam nasıl

olur  da  tavuğu  tilkiye  emanet  eder?  Mutlaka  çevirdiği  dolaplardan  haberi  yoktur.  Yarın  bütün kumarhanelerle birlikte şu para babasınınkini de kapatayım görsünler. Valilikten de olacağımı bilsem bunu yapacağım. Bir kumarcıya gücü yetmeyen vali, vali midir! Ben kapatayım Dük de hesabını sorsun... Teftiş bitmiştir efendiler. Hepinize iyi geceler!

Sanço muhafızları alıp vilayet konağına döndü. Vakit gece yarısını çoktan geçiyordu.

Sabah, Güneş’in ilkışıkları Beleşonya üzerine düşerken, muhbirler harekete geçmiş; kahyaya ve kumarhane sahibine olup biteni haber vermişlerdi. Adada geçen bütün kirli işlerde parmağı olan bu iki adam, kafa kafaya verip Sanço’dan kurtulmanın yollarını aradılar. Kahya, şeytanî planlar yapma konusunda kumarcıdan bir gömlek daha üstündü.

–      Bu  gece  harekete  geçiyoruz,  dedi,  o  şapşal  keçi  çobanını  değil  vali  olduğuna,  anasından

doğduğuna pişman edeceğim! Beleşonya Kahyası’nı herkesin önünde küçük düşürmenin ne demek olduğunu görecek... Yazdığım mektubun Dük’ten geldiğine inandı ya, gerisi kolay!

Vali  Sanço  Panza,  başına  geleceklerden  habersiz,  erkenden  uyandı.  Sınırdışı  ettiği  kumarcıdan aldığı parayı, “Fakirlere Yardım Sandığı”na bağışladı. Kendisini görmeye gelmesini istediği adama iyi bir iş buldu. Muhafızlarını ve yönetim kurulu üyelerini yanına alarak, başta para babasınınki olmak üzere bütün kumarhanelerin kapısına kilit vurdurdu.

–   Gösterdiği cesarete, bütün üyeler hayran kalmış olmakla beraber, bunu sadece Papaz Efendi dile

getirme cesareti gösterebildi:

–    Bugüne kadar hiçbir valinin cesaret edemediği bir işi göze alıp kumarhaneleri kapattınız! dedi,

özellikle Düke yakınlığı ile tanınmış o zengin adama ait kumarhaneyi kapatmakla gerçek bir vali olduğunuzu ispat ettiniz. Başınıza bir hal gelir de öbür dünyaya göç ederseniz, ki arzu ettiğimiz bu değildir, sizi uzun zaman başımızda vali görmek istiyoruz, bütün kalbimle şehadet edip diyeceğim ki: “Sanço Panza dostum iyi bir vali idi!”

–   Tanrı seni iki dünyada aziz etsin Peder! Öyle veya böyle, sonunda gideceğimiz yer toprak değil

midir? Kral da keçi çobanı da kendileri ile birlikte bir çöp götüremezler. Tek götürebildikleri şey günahlarıyla sevaplarıdır. Efendim Don Kişot der ki: “Kralın, keçi çobanından daha çok verecek hesabı vardır. Çünkü birinin güttüğü hayvan diğerininki insandır...” Ben de öyle inanıyorum. Vali Sanço’nun  seyis  Sanço’dan  daha  çok  verecek  hesabı  vardır...  Yarın  Tanrı’nın  huzuruna  “bir kumarcıya gücü yetmemiş vali” olarak çıkmak istemiyorum.

Mahkemeydi, teftişti derken gece yarısı gelip çatmış, Sanço’nun yorgunluktan ayakta duracak hali kalmamıştı. Odasına çekilmiş, pijamasını giymiş tam yatmaya hazırlanırken öyle bir gürültü koptu ki, Don Kişot bile burada olsaydı korkudan ödü kopardı... Sanki adayı batırmak için her taraftan topa tutuyorlardı. Çan sesleri, çığlıklar, tüfek patlamaları da cabasıydı.

Sanço, korkudan yüreği ağzına gelmiş bir halde, kapıya koştu. Kapıyı açınca, başlarında kahyanın bulunduğu yirmi kadar silahlı adamla yüz yüze geldi. Kahya, valiyi görünce avazının çıktığı kadar bağırdı:

–    Baskın var, Vali Hazretleri! Anarşistler adamızı bastı! Derhal silahlarınızı kuşanıp ordumuzun

başına geçin!

–     Ben  harp  sanatından  hiç  anlamam!  dedi  Sanço,  o  işlere  efendim  Don  Kişot  bakıyordu.  Ne

silahları, ne ordusu?

–   Vali Hazretleri şakanın sırası değil!

–   Ne  şakası  Kahya!  Bende  şaka  yapan  bir  adamın  hali  var  mı  hiç?  Korkudan  dizlerimin  bağı

çözüldü... Dünyada ne kadar anarşist varsa Allah belalarını versin! O kadar işe yaramaz vali varken beni mi buldular...

–   Efendim, bütün ada düşmanlarımız tarafından sarılmış vaziyette. Size hem saldırı hem de savunma

silahlarınızı getirdik. Silahlarınızı kuşanıp önümüze düşmek vazifenizdir. Bir vali sadece sulh zamanı değil, harp zamanı da önde gider... Kaybedecek bir saniye bile zamanımız yok! Birazdan anarşistler vali konağını basıp hepimizi kılıçtan geçirirler! Eğer hemen silahlanıp ordunun başına geçerseniz, askerlerimiz sizi önde görünce cesarete gelip düşmanı yenebilirler.

–   Eh, madem valinin görevleri arasında ordunun başına geçmek de var... Getirin silahlarımı!

–   Kahyanın adamları, ellerinde tuttukları meşalelerinışığında Sanço’yu giydirmeye başladılar. Önce

“savunma  silahı”  dedikleri  iki  madeni  levha  getirdiler.  Birini  önüne,  diğerini  arkasına  dayayıp üzerinden sıkıca bağladılar. Öyle ki valinin değil adım atmak, kıpırdayacak hali kalmamıştı...

Sonra saldırı silahı olarak eline efendisi Don Kişot’unkine benzeyen uzun bir mızrak tutuşturdular. Zavallı ayakta durabilmek için mızrağı değnek gibi kendisine dayanak yaptı...

Kahya, avazının çıktığı kadar bağırdı:

–   Vali Hazretleri! Zaman aleyhimize çalışıyor!

–   Vallahi aleyhimize çalışan biri varsa, senden başkası olamaz...

–   Şakanın sırası değil efendim, hemen önümüze düşün!

–   Beni öyle bir sardınız ki, iskele kazığından farkım kalmadı. Değil bir adım atmak, ayakta zor

duruyorum!

Kahya adamlarına işaret verince, hepsi birlikte meşalelerini söndürdüler. Etraf birden bire zifiri karanlığa gömüldü. Göz gözü görmüyordu.

Kahya’nın sesi tekrar işitildi:

–   Kırmızı Alarm, Kırmızı Alarm! Anarşistler etrafımızı sardı! Muhafızlar, siz valimizi koruyun! Ortalık  ana  baba  gününe  döndü.  Bağıranlar,  koşanlar,  saldıranlar  birbirine  karıştı.  Bir  kör

döğüşüdür  başladı.  Bu  arada  Kahya  bir  omuz  darbesi  ile  Sanço’yu  yere  yıkmış;  sağa  sola koşuşturanlar ona basarak geçiyorlardı... Eğer başını kolları arasına almayı akıl edememiş olsaydı, sağ kalması mümkün değildi.

Ağır  gövdeli  bir  adam,  kale  burcuna  tırmanır  gibi,  Sanço’nun  göğsüne  çıktı.  Etrafa  emirler yağdırmaya başladı:

–     Bizimkiler bu taraftan! Anarşistlerin çoğu şu taraftan hücum ediyor! Valimizi merak etmeyin,

Arslanlar gibi çarpışıyor... Düşmanı kovuncaya kadar silahlarınızı indirmemenizi emrediyor!

Sanço, göğsünü kale burcu gibi kullanan bu adamı sesinden tanıdı. Evet, kahyadan başkası değildi...

Canını dişine takarak, güçlükle bağırdı:

–   Kahya! İn göğsümden aşağı, lanet olası adam!

–   Özür dilerim Vali Hazretleri! dedi beriki, karanlıktan ve savaş heyecanından nereye bastığımı

bilemedim!

İnerken tabanlarını öyle bir bastırdı ki, bizimki bütün kaburgalarının kırıldığını zannetti. Erkekliği elden bırakmamak için “üf” bile demedi. Acısını yüreğine gömdü...

Bu arada birileri silahlarını atıp kaçar gibi yaptılar. Aynı anda kahya bir sevinç çığlığı kopardı:

–     Yaşasın  kaçıyorlar!  Büyük  bir  zafer  kazandınız  Vali  Hazretleri!  Haydi  kalkın  da  zaferinizi

kutlayalım!

–    Bu zafer senin zaferin Kahya! diye bağırdı Sanço yattığı yerden... Madem şu baş belası savaş

bitti, kaldırın beni yerden!

Kahya ayağını hızlı bir şekilde döşemeye vurdu. Bu işaretle birlikte meşaleler tekrar yandı.

Sanço:

–     Zaferinizle ölümümü aynı anda kutlamak istemiyorsanız, beni şu levhaların arasından çıkarın

lütfen!

Kahya’nın adamları ipleri çözüp levhaları aldılar. Sanço’nun pijamaları terden sırıl sıklam olmuştu. Hizmetçiler yetişip terini sildiler. Bir emri olup olmadığını sordular:

–   Beni yatağıma götürün! dedi.

Götürüp yatağına yatırdılar.

–   Şu yerde duran su testisini verin bakayım!

Verdikleri testiyi başına dikti. Kana kana su içti.

–   Şimdi dağılın etrafımdan! diye bağırdı, sizi gidi iki yüzlü insanlar...

Sabaha kadar deliksiz bir uyku uyudu. Beleşonya’ya geldiği günden bu yana ilk defa olarak geç kalktı... Vücudunun her yanı çürük içindeydi. Güçlükle giyindikten sonra doğruca ahıra gitti. Boz eşeğinin boynuna sarılıp ağlamaya başladı:

–     Sevgili  can  yoldaşım!  dedi,  valilik  sevdasına  düşüp  seni  de  ihmal  ettim,  kusuruma  bakma...

Efendimiz  Don  Kişot’un  emrinde  iken  ne  mutluyduk.  Bütün  belaları  o  göğüsler,  biz  karnımızı doyurmaktan başka bir şey düşünmezdik...

Sanço eşeğine semer vurduğu sırada kahya ve adamları çıkageldi. Kahya:

–   Vali Hazretleri sabah gezintisine mi çıkıyorlar?

–   Valilik de, sabah gezintisi de sizin olsun! Ben bu işte yokum, arkadaş! Alın valiliğinizi, verin

hürriyetimi... Kendinize, adanızı anarşistlerin saldırısından koruyacak başka bir enayi bulun...

–   Dün gece kazandığınız zaferden sonra böyle bırakıp gitmek olur mu?

–   Sen onu benim külahıma anlat! Takke düştü, kel göründü...

–   Ne dediğinizi anlayamadım Vali Hazretleri?

–   Anlarsın,  anlarsın...  Cin  gibi  adamsın!  “Her  horoz  kendi  çöplüğünde  öter.”  diyen  ne  doğru

söylemiş: Benim yerim burası değil, Mançalı Don Kişot’un yanıdır. Beleşonya’ya çulsuz geldim, yine çulsuz  gidiyorum.  Devletin  bir  kuruşuna  el  uzatmadım.  Rüşvet  almadım.  Görevimi  kötüye kullanmadım. Buna hepiniz şahitsiniz...

Kahya susuyor, adamları da ondan korktukları için ağızlarını açıp bir kelime söyleyemiyorlardı. Sanço, bütün kötülüklerin başı olan adama döndü:

–   Valiniz olarak sizden son bir ricam var!

–   Ricanız bizim için emirdir Vali Hazretleri! dedi Kahya, içinden de (yeter ki başımızdan defol)

diye geçirdi...

–   Bir adamınızı gönderip Papaz Efendiyi çağırtın; onunla vedalaşmak istiyorum...

Kahya Vali’nin bu son isteğinden rahatsız oldu. Sanço’yu ne kadar sevmiyor ise, Papaz’dan da o derece nefret ediyordu. İstemeye istemeye bir adamını gönderdi.

Bizimki eşeğine semeri vurup kolanlarını sıkıladıktan sonra boş heybeyi semere yerleştirdi. Yuları eline alıp etrafındakilere seslendi:

–       Yol  açın  efendiler!  dedi,  sevgili  dostumu,  sözüm  meclisten  dışarı,  ahırda  karşılamak

istemiyorum...

Adamlar, büyük bir saygı ile, kenara çekilip yol açtılar. Sanço, açık havaya çıkınca bir kaç derin nefes aldı:

–    Ey hürriyet, ne büyük nimetmişsin! diye mırıldandı, “Bülbülü altın kafese koymuşlar yine de ah

vatanım demiş.”

Kahya’nın gönderdiği adam bütün olup bitenleri Papaza anlattı. Sanço’yu çok sevmiş olan bu iyi kalpli din adamı duyduklarına üzüldü:

–    Kötülükler karşısında susmayın! dedi, siz Kahya denen kötü adamın şerrinden korkup sustukça

Tanrı size iyi bir vali göndermeyecektir. Yazık ki ayağınıza gelmiş bir nimeti tepiyorsunuz. Herkes lâyığını bulur. Biz, Sanço Panza gibi bir valiye lâyık değilmişiz ki elinizden alınıyor...

Kahya’nın adamı başını önüne eğmiş, bu haklı sözler karşısında söyleyecek bir şey bulamıyordu. Papaz ona biraz beklemesini söyledi. Bir torbaya bulabildiği kadar yol azığı doldurdu.

–    Benim bildiğim vali, heybesi boş olarak yola çıkacaktır, dedi, onun aç susuz kalmasına gönlüm

razı değil.

Torbayı eline aldı. Haberci ile birlikte valinin kendisini beklediği yere geldi. İki dost kucaklaştılar. Papaz sitem dolu bir sesle:

–   Ne o dostum, bizi bu kadar çabuk mu terkedecektiniz?

–   Dün  geceki  rezaletten  sonra  ki,  kahya  buna  zafer  diyor,  bu  işi  beceremeyeceğimi  anladım.

Beleşonya’nız sizin olsun...

–    Vali Hazretleri, eğer rahatsız olduğunuz bir konu varsa dedi Papaz, derhal Yönetim Kurulu’nu

toplayıp görüşelim.

–    Yoo, Peder! Belki iyi bir huy değil, ama, biz Panza ailesi biraz inatçı insanlarızdır. Üç bin

bilmem  kaç  sopa  yeme  karşılığında  kabul  ettiğim  şu  valilikten  altı  bin  bilmem  kaç  sopaya malolacağını da bilsem vazgeçiyorum...

Kahya itiraz etti:

–   Olmaz! Böyle elinizi kolunuzu sallayarak çıkıp gidemezsiniz adamızdan...

–   Yok yahu! Neden gidemeyecekmişim bakayım?

–   Makamda kaldığınız günlerin hesabını vermeniz gerekir! Geleneklerimize göre hesap vermeden

bir yere gidemezsiniz...

–   Verilecek bir hesabım varsa o da önce Tanrı’ya sonra Düke’dir! Sen kim oluyorsun da bana hesap

soruyorsun? Bal gibi biliyorsun ki çulsuz geldim, çulsuz gidiyorum...

–   Orası hiç belli olmaz! Papaz dayanamadı:

–   Hey  efendiler!  Siz  ne  biçim  insanlarsınız  ki  valiniz  hakarete  uğrarken  susarsanız?  Sizin  şu

korkaklığınız yüzünden başımıza öyle bir bela gelir ki, bundan sadece biz değil masum insanlar da zarar görürler... Yazık, çok yazık!

–     Bu vaazlarını pazar gününe sakla Papaz Efendi! diye bağırdı Kahya, madem Valimiz’e kefil

oluyorsunuz, bize de güle güle demek düşer... Zannettiğiniz kadar katı yürekli biri değiliz!

–    Gitmeden önce bir iki kelime daha söylememe izin verin, dedi Sanço. Siz de biliyorsunuz ki

meteliksiz geldim meteliksiz gidiyorum. Ancak bu, fakir geldim fakir gidiyorum demek değildir... Evet, fakir olarak geldim, ama zengin olarak ayrılıyorum. Çünkü Allah bana Papaz Efendi gibi bir dost kazandırdı. Hayatımda saygı duyabileceğim iki insan tanıdım. Biri efendim Don Kişot, ikincisi aziz Peder’dir. Diğer bir kazancım da şudur: İnsanları idare etmenin kolay olmadığını öğrendim. Valilik işini hakkı ile yürütürüm sanıyordum. Hadiseler gösterdi ki bu mümkün değilmiş. Haydi bana eyvallah.

Papaz’dan başka cevap veren olmadı:

–   Güle güle dostum, seni hiç unutmayacağız.

Tam eşeğine binmeye hazırlanırken Papaz elini onun omuzuna koydu:

–      Aziz  dostum,  boş  bir  heybe  ile  yola  çıkılır  mı?  dedi,  senin  bu  adadan  bir  çöp  bile

götürmeyeceğini  bildiğim  için,  çam  sakızı  çoban  armağanı  bulabildiğim  kadar  yiyecek  getirdim. Ananın ak sütü gibi helâl olsun; afiyetle ye!

–    Keşke bütün papazlar senin gibi olsa! Görüyorsun ya dostum! İşte ben böyle patavatsız adamın

biriyim... Doğru dürüst teşekkür etmesini bile beceremem...

–    Sen niyete bak dostum... dedi Papaz, niyet öyle bir sihirdir ki; günahı sevaba, sevabı günaha

çevirir!

–   Okumuş adamın hali başka! Altın harflerle yazılacak bir laf ettin vallahi... Eh ne diyeyim artık: İki

dünyada aziz olasın!

*  * *

Beleşonya’dan yola çıkalı iki saat ancak olmuştu, ama Sanço kendisini iki gün yaya yürümüş gibi yorgun  hissediyordu.  Gölgesi  bol  bir  ağaç  bulup  dibine  kamp  kurdu.  Şöyle  birkaç  saat  kestirip hürriyetin tadını çıkarmayı düşünüyordu ki, uzaktan bir keşiş kafilesinin yaklaşmakta olduğunu gördü. Saydı,  tam  altı  kişiydiler.  Ellerindeki  uzun  değneklerinden  ve  kıyafetlerinden  bunların  kutsal toprakları ziyaret etmekten gelen Hristiyan hacılar olduğunu anladı.

Sanço’ya yaklaştıkları zaman, içlerinden biri ileriye çıkarak, aç olduklarını ve eğer karınlarını doyurursa başlarından geçen ilginç olayları anlatacaklarını söyledi ve arkasından hemen ekledi:

–      Eğer  azizleri  seven  dini  bütün  bir  Hristiyan  iseniz,  beş  on  riyal  karşılığında,  size  hediye

edebileceğimiz havarilere ait kutsal parçalarımız da var...

–   Bende hiç kutsal parça kolleksiyonu yapan zengin bir soylu görünüşü var mı? dedi Sanço, akıllı

bir  adam  şu  boz  eşeğimden  başka  servetim  olmadığını  hemen  ilk  bakışta  anlayıverir.  Ancak,

etrafımda aç insanlar varken, bir heybe dolusu yiyeceği saklayacak kadar da cimri değilim.

Heybesini  getirip  hacıların  önüne  koydu.  Adamlar  yere  bir  örtü  serdiler.  Heybede  ne  varsa boşalttılar. Arılar gibi başına üşüştüler. Karınlarını doyurup kalktıkları zaman örtünün üzerinde bir ekmek kırıntısı dahi kalmamıştı.

Sanço, faltaşı gibi açılmış gözleriyle onları seyrediyordu:

–   Şunlara bak! dedi içinden, hacı kafilesi değil çekirge sürüsü mübarekler... İçlerinden biri, teşekkür etme zahmetine bile katlanmadan, küçük bir istekte bulundu:

–   Ey gönlü görünüşünden daha zengin adam! Bu güzel ziyafetin üzerine, bize ikram edeceğin bir

tulum şarabın yok mu?

–   Başka bir isteğin var mı sultanım! dedi Sanço kızarak.

–   Hele siz şarabı bulun gerisini düşünürüz...

–   Sen kendini kral sarayında mı sandın be adam! Bu zavallı iki günlük yol müddetince ne yer diye

düşünmeden heybemdeki her şeyi silip süpürdünüz... Şimdi de kalkmış diş kirası istiyorsunuz! İnsaf! Vallahi insaf!

–      İyi  bir  Hristiyan  ettiği  iyiliği  başa  kakmaz!  Yoksa  melekler  yazdıkları  sevabı  silerler...

Mağribliler gibi, sizde olmayan bir şeyi zorla isteyecek değiliz. Biz de acil stoktan içeriz...

Bunları dedikten sonra, abasının altından koca bir tulum çıkardı. Yere diz çöktü. Gözlerini yumup tulumu başına dikti.

–   Kolay gelsin, aziz Peder!

Hacı ham hum sesleri çıkararak mukabelede bulundu.

–   Ne kibar adam! dedi Sanço, yıldızları sayarken bile teşekkürü ihmal etmiyor... Hristiyan hacılardan biri Sanço’nun yanına yaklaştı:

–   Gel iyi kalpli arkadaş! dedi, seninle başbaşa konuşabileceğimiz tenha bir yere gidelim...

–   Benimle tenhada konuşacak neyiniz olabilir Peder?

–   Beni takip et, zararlı çıkmazsın!

Esrarengiz hacı, Sanço’nun elinden tutup yürümeye başladı. Diğerlerinden iyice uzaklaşınca, bir fundalığın arkasına geçtiler. Adam, bizimkine eski bir dost gibi sarıldı:

–   Beni tanımadın mı, Sanço kardeş? dedi, eski komşun ve çocukluk arkadaşın Arap Rahmi’yi nasıl

tanımazsın!

–     Hay Allah  iyiliğini  versin  emi!  Bu  kılıkta  nasıl  tanıyabilirdim  ki?  O  mezar  soyguncularının

yanında ne işin var? Ailenle birlikte Cezayir’e kaçtığını duymuştum.

–   Sorma, uzun bir hikâye... Sırrımı saklayacağına söz verirsen anlatırım.

–   Başımdan  hiç  bela  eksik  olmuyor  zaten.  Bir  eksik  bir  fazla,  ne  fark  eder!  Haydi  anlat,  söz

veriyorum kimseye bahsetmeyeceğim.

–     Sevgili  dostum,  kilisenin  desteğini  kazanmak  için  kralın  çıkardığı  kanunu  biliyorsun. Ancak

Hristiyanlık dinine geçen Müslümanlara İspanya’da kalma izni veriliyordu... Din değiştirmeyi kabul etmeyenler malını mülkünü bırakıp memleketi terketmek zorundaydı. Kanuna uymayan Mağribliler’i öldürmek ve malına el koymak serbestti. Böylece birlikte yaşamış ve kader birliği yapmış yerlilerle Müslüman  halk  karşı  karşıya  getirildi.  Ekserimiz  kaçmaya  fırsat  bulamadan  evlerimizde,  çoluk çocuğumuzla birlikte koyunlar gibi boğazlandık...

–      Bütün  bunları  bana  niçin  anlatıyorsun?  Ben  hiç  bir  Müslümanı  öldürmedim,  mallarına  el

koymadım...

–   Biliyorum, tâ çocukluğundan tanırım seni... Bir tavuğu bile boğazlayamayacak kadar yufka yürekli,

iyi  bir  insansın.  Şimdi  asıl  meseleye  geleceğim:  Kaçarken,  gizli  bir  yere  sakladığım  altınlarımı almaya  fırsat  bulamadım.  Ayrıca  bu  kadar  altını  yanımızda  bulundurmak  tehlikeli  olurdu. Yakalanacak  olursak,  altınlarımızı  almak  için  bizi  öldürebilirlerdi...  Cezayir’e  gidince  parasızlık yüzünden çok sıkıntı çektik. Altınlarımı sakladığım yerden alabilmek için keşiş kılığına girip bu hacı kafilesine katıldım.

–   Peki senin Müslüman olduğunu anlamadılar mı?

–   Merak etme, onlar Hristiyanlığı benim kadar da bilmiyorlar. Üstelik hepsi de sahte keşiş! Yolda

rastgele açtıkları mezarlardan kemik ve tabut parçaları çıkarıp zengin Hristiyanlara “kutsal parça” diye satıyorlar...

–   Vay namussuzlar! “Her haçın altında bir iblis yatar.” sözü bunlar için söylenmiş desene! Ben de

onları  namuslu  birer  din  adamı  zannedip  yiyeceğimi  paylaştım.  Ne  paylaşması  canım...  Hepsini yedirdim!

–   Üzülme sevgili komşum... Ben sana yol müddetince yetecek kadar yiyecek veririm. Bunu söyledikten sonra abasını açtı. Her yanından yiyecek torbaları sarkıyordu...

Sanço:

–   Sen de mi dostum! diye bağırmaktan kendini alamadı.

–   Ne yapayım arkadaş? Oyunu kuralına göre oynamazsam aç kalırım... Bırak şimdi bunları, asıl

meselemize  gelelim:  Eğer  altınlarımı  sakladığım  yerden  çıkarmama  yardım  edersen  emeğinin karşılığını fazlasıyla öderim.

–    Bak Mağribli dostum! Zaten valilik belasından yakamı zor kurtardım... Başka bir belaya daha

girmeye hiç niyetim yok!

–   Anlayamadım? Ne valiliği ne belası?

–   Uzun hikâye... Boş ver! Benim kimsenin altınında gözüm yok. Sana da nasihatim olsun: Sakın bu

teklifi başka kimseye yapma! Sonra hem altınlarından hem kellenden olursun... Biz İspanyollar altın lafını duyduk mu babamıza bile ihanet ederiz! Şu bizim sahte hacılar sana yeteri kadar ders vermemiş anlaşılan.  Baksana  adamlar  para  için  mezar  soymaktan  çekinmiyorlar!  Sözün  kısası,  ne  sen  beni gördün ne de ben seni!

–   Sağolasın dostum. Allah seni iki dünyada aziz etsin!

–   Yahu Mağribli, aynı bizim Beleşonya Papazı gibi laf ettin! Sakın bizim Peder, din değiştirmiş gibi

görünen bir Mağribli olmasın?

–        Mümkündür,  dostum...  Kendisini  görmediğim  için  bir  şey  diyemem.  Bizimkileri  fazla

bekletmesem iyi olur. Adamlar şüphelenebilir.

Sanço’nun eski komşusu abasının altına gizlediği torbalardan ona yetecek kadar yiyecek verdi. Sahte hacılarla yola çıkıncaya kadar burada beklemesini söyledi.

–   Onlarla tekrar karşılaşmanı istemiyorum. Ben bir şeyler söyleyip kendilerini ikna ederim. Haydi

hakkını helal et.

İki  çocukluk  arkadaşı  biribirlerine  sarılıp  vedalaştılar.  İspanya  Kralı,  bu  manzarayı  görseydi, hırsından çatır çatır çatlardı...*

*  * *

Sanço, hacı kafilesi uzaklaşıncaya kadar saklandığı yerde bekledi. Adamlar gözden kaybolunca eşeğinin yanına döndü. Hava kararmadan geceleyebileceği emniyetli bir yer bulabilmek için acele etti. Arkadaşının verdiği yiyecekleri heybesine doldurdu. Karakaçanın sırtına atlayıp dehledi.

Yolu sık bir ağaçlığa düştüğü zaman hava da iyice kararmış bulunuyordu. Mevsim yaz olduğundan geceyi burada geçirebileceğini düşündü. Uyuyabileceği rahat bir yer ararken eşeği ile birlikte derin bir kuyuya düştüler. Siz deyin beş, biz diyelim on metre boşlukta uçtular... Sanço neye uğradığını bilemedi. Korkudan yüreği ağzına geldi. Ancak, durum pek korktuğu gibi değildi. Eşek dibe ulaşınca, dört ayağı üzerine düşmüş, ikisinin burunları dahi kanamamıştı. Sanço, fâni âlemde mi yoksa bâki âlemde  mi  olduğunu  kestiremedi.  Vücudunu  yokladı.  Yarası  beresi  yoktu.  En  ufak  bir  acı  bile duymuyordu.

–   Tamam işte! dedi, sevgili eşeğimle birlikte dünya değiştirdik... İnleyip sızlanmakta olan boz eşeğini teselli etti:

–   Korkma arslanım! Biz kader arkadaşı değil miyiz? Her ne günah işlemişsek, beraber işledik.

Biraz sonra zebaniler gelip hesabımızı görürler... Ancak, öyle zannediyorum ki, ben senden daha fazla dayak yiyeceğim. Çünkü sen ne keçi çobanlığı yaptın, ne de ada valisi oldun...

Eşek derin bir inilti daha kopardı. Sanço, can yoldaşının bunu kendisini teselli etmek için yaptığını zannetti:

–   Ne yapalım, başa gelen çekilir... Üzülmenin faydası yok. Tam bu sırada aklına korkunç bir düşünce geldi:

–   Eyvah!  dedi,  Efendime  ve  Dük’e  söz  verdiğim  üç  bin  bilmem  kaç  sopayı  ödeyemeden  fani

dünyadan ayrıldım. Eğer haklarını helâl etmemişlerse -öldüğümü bilmiyorlar ki nasıl etsinler- yandım demektir.  Zira  bu  kadar  sopayı  zebanilerin  eliyle  yiyeceğim...  Diğer  günahlarımın  bedeli  olan sopaları da onlara eklediler mi, buradan dünyaya yol olur...

Bir  müddet  daha  eşeği  ile  böyle  tek  taraflı  sohbet  ettikten  sonra  acıktığını  hissetti.  Beklediği zebaniler de gelmemişti...

–   Eğer heybem ve içindeki yiyecekler duruyorsa, dünyadayız demektir... Çünkü Efendim Don Kişot,

öte dünyaya giderken yanımızda bir çöp dahi götüremeyeceğimizi söylemişti!

El yordamı ile haybesini aradı. Semerin iki yanında asılı duruyordu. Yiyecekler de içinde idi.

–    Çok şükür ölmemişiz! diyerek bir sevinç çığlığı kopardı. Ancak sevinci uzun sürmedi. İçinde

bulunduğu zor durumu hatırladı...

–   Ben acıktığıma göre, eşeğim de acıkmıştır. Bu karanlık kuyuda, onun yiyebileceği bir tutam ot bile

yoktur...

Doğru söylüyordu. Yiyeceğini onunla paylaşmaktan başka çaresi kalmıyordu. Yiyeceğin yarısını, bir lokma kendisine üç lokma eşeğine düşecek şekilde, paylaştırdı. Diğer yarısını ölmeyecek kadar azar  azar  yemeleri  gerekiyordu...  Eğer  birileri  gelip  yardımlarına  yetişmez  ise,  açlıktan  ve susuzluktan bağıra bağıra ölecekleri muhakkaktı.

Sanço,  uyku  uyanıklık  arasında,  eşeğinin  sırtında  dik  durmaya  çalışarak  sabahı  etti.  Güneşin ilkışıklarıyla birlikte bizimkinin kalbinde bir kurtuluş ümidi doğdu. Onu ümidi ile başbaşa bırakıp Don Kişot’a dönelim.

Kedi hikayesinden sonra, Dük’le karısı bir iki oyun daha düzenlediler. Ancak, uşaklar bu işten

yoruldukları için eskisi kadar rollerini iyi oynamadılar. Kahramanımızla açıkça alay ettiler. Mançalı Şövalye, kendisini sirk maymunu yerine koyan bu insanlardan nefret etti. Bir gece yarısı, bütün şato halkı uykudaykan, sessizce ahıra indi. Rosinenta’sını eyerledi. Kimseye duyurmadan şatoyu terketti...

–    Sançosuz maceraya atılmak, silahsız ava çıkmaya benziyor, dedi içinden, seyissiz bir şövalyeyi

kim ciddiye alır?

Uşağının aklına “ada valiliği”ni soktuğu için kendi kendine çok kızıyordu. Hayır, kızmak yetmezdi... Seyisini  elinde  tutamayan  beceriksiz  bir  gezici  şövalyeye  daha  ağır  cezalar  gerekirdi.  Düşündü taşındı, üç gün müddetle ağzına bir şey koymamaya karar verdi.

Nereye gideceğini, ne yapacağını bilemediği için atının yularını serbest bırakıp kendisini kaderin kollarına terketti... Rosinenta, uyuz bir beygirden beklenmeyen asil ve hızlı adımlarla yol aldı. Öyle koşturuyordu ki, kahramanımız buna bir anlam veremedi...

Don Kişot ve Sanço ne kadar dost iseler, Rosinenta ile boz eşek de öyle samimiydiler. Soylu at, yol arkadaşının  tehlikede  olduğunu  hissetmiş,  kuyunun  bulunduğu  tarafa  yönelmişti.  Hızlı  koşmasının sebebi de buydu... Rosinenta, hızını kesmeden kuyunun bulunduğu ağaçlığa daldı.

Şövalye başını dallardan korumaya çalışırken bağırdı:

–   Niyetin beni sırtından atmak mıdır, sevgili atım? Bu ne telaş böyle! Yardımımıza ihtiyacı olan bir

zavallı mı var?

Kuyunun bulunduğu yere çok yaklaşmış olduklarından, Sanço efendisinin sesini duymuştu.

–    Aman Tanrım! diye bir çığlık attı, eğer bu ses Mançalı Şövalyenin sesi değil ise ben de ne

olayım! Kulaklarıma inanamıyorum!

Rosinenta kuyunun başına gelince, durabilmek için ön ayaklarını yere dayamaya çalıştı. Bir kaç metre kızak gibi kaydı. Öyle ki, neredeyse şövalyeyi seyisinin yanına gönderecekti. Don Kişot, iki eliyle eyere sıkıca sarılmamış olsaydı, havada uçması işten bile değildi.

Sanço, avazının çıktığı kadar bağırdı:

–    İmdat! Yalvarırım, imdat! Valiliğe özenip efendisini terkeden ve bunun cezası olarak şu dipsiz

kuyunun dibini boylayan günahkâr seyise yardım edin!

Mançalı Şövalye atından indi. Kuyunun başına geldi. Aşağıya baktı. Ancak hiç bir şey göremedi. Sanço bağırmaya devam ediyordu. Ses yankılandığı için ne dediği anlaşılmıyordu.

Kahramanımız ellerini ağzına dayayıp aşağıya bağırdı:

–   Bütün kutsal şeylerin hatırı için yalvarırım, kim olduğunu söyle! Azap çeken bir ruh isen, gezginci

şövalye olarak sana ne gibi faydam dokunabileceğini bildir!

–    Acı çektiğim doğrudur, ama ruh filan değilim sevgili efendim! Benim, ben... Seyisiniz sâbık

Beleşonya Valisi Sanço Panza’yım! Ölmüş filan değilim. Bu kör kuyunun dibinden beni kurtarmanızı bekliyorum...

–   İşte buna sevindim sevgili oğlum!

–   Ah sevgili efendim... Ne kadar iyisiniz!

Tam bu sırada boz eşek -sahibini tasdik edermiş gibi- uzun uzun anırdı... Don Kişot’ta şafak attı:

–   İşte bu olmadı! diye bağırdı, ben bu sesi çok iyi tanırım... Sanço’nun eşeğinden başkası olamaz.

Cennet’ten -haşa- eşek anırması gelmeyeceğine göre, Sanço ile can yoldaşı gerçekten tehlikedeler...

Var gücü ile aşağıya bağırdı:

–   Dayan oğlum Sanço! Seni mutlaka oradan kurtarmanın bir yolunu bulacağım. İzin ver de okuduğum

şövalye maceralarını şöyle bir aklımdan geçireyim. Mutlaka buna benzer bir olay geçmiştir... Bana güven, gerisini merak etme sen...

–    Eğer okuduğunuz onca kitabı aklınızdan geçirecek olursanız yandım demektir. Yalvarırım acele

edin! Düşünmeniz uzun sürerse, korkarım ikimizin cesetlerini yukarı çekmek zorunda kalacaksınız...

–    Bir gezici şövalye seyisi, en zor şartlar altında bile ümidini yitirmemelidir. Gevezelik yapıp

dikkatimi dağıtma. Bırak da şöyle sakin kafayla biraz düşüneyim.

–   Tok ne bilir açın halinden... Yukarıda işler tıkırında nasıl olsa, düşünün efendim, düşünün... Sanço  böyle  söylene  dursun,  Don  Kişot  okuduğu  şövalye  maceralarını  şimşek  hızıyla  aklından

geçiriyordu. Derken şövalyeler şahı Amadis’in bir macerasını hatırlayıverdi. Seyisini, içine düştüğü bataklıktan ustalıkla kurtarmıştı. Ha bataklık ha kuyu ne fark ederdi...

Vakit geçirmeden işe koyuldu. Yüksek kale duvarlarına tırmanmak için yanına aldığı uzun halatı ustalıkla çözdü. Ucundaki demir çengeli çıkardı. Halatı aşağı sarkıtırken bağırdı:

–   Oğlum Sanço! Aşağıya gönderdiğim halatın ucunu beline sıkıca bağla. Rosinenta ile birlikte seni

yukarı çekeceğiz. Yalnız, biz seni yukarı çekmeden önce, eşeğin halatlarını iyice sıkıla.

–   Beni yukarı çekmenizle halatların ne ilgisi var anlayamadım soylu efendim?

–   Sen dediğimi yap, gerisine karışma!

Sanço halatın ucunu yakaladı. Beline sıkıca bağladı. Yukarıya bağırdı:

–   Ben hazırım Senyör!

Mançalı Şövalye halatın diğer ucunu Rosinenta’nın beline bağladı.

–   Haydi arslanım, çek! diye emir verdi, dostumuzu o karanlık yerden kurtaralım. Soylu at, var gücü

ile ileriye hamle yaptı. Bir iki patinajdan sonra ipi çekmeye başladı. Sanço, Rosinenta’nın işini kolaylaştırmak  için  kuyunun  duvarlarına  tutunmaya  çalışıyor  ise  de,  toprakıslak  olduğundan  bunu beceremiyordu.

Sanço yukarı çıktığı zaman her yanı çamur içinde kalmıştı. Don Kişot onu bu halde görünce çok şaşırdı:

–      Tıpkı  Amadis’in  seyisine  dönmüşsün!  diye  bağırdı.  Efendisi  onu  içine  düştüğü  bataklıktan

kurtardığı zaman senin gibi böyle çamurlara bulanmış haldeydi...

Sanço kahramanımızın söylediklerini duymadı bile:

–   Eşeğim, eşeğimi kurtarın! diye inledi.

Don  Kişot,  seyisinin  belindeki  halatı  çözdü.  İki  dost  sarılıp  koklaştılar.  Sanço  çocuklar  gibi ağlıyordu...

Şövalye vakit geçirmeden, daha önce çıkarmış olduğu, demir çengeli tekrar halatın ucuna bağladı. Çengelli ucu kuyudan aşağıya sarkıttı. Halatın diğer ucunu götürüp bir ağacın gövdesine bağladı. Sanço,  oturduğu  yerden  efendisinin  yaptıklarını  ağzı  bir  karış  açık  seyrediyordu.  Kahramanımız kuyunun başına geldi. Halatı iki eliyle sıkıca kavrayıp kuyudan aşağı indi. Çok geçmeden nefes nefese yukarı çıktı.

–   Bu iş de tamam! dedi, gençliğimde dağcılık kursu aldığım çok iyi olmuş... Halattan tutunarak aşağı

indim. Çengeli eşeğin semerine sıkıca geçirdim. Şimdi hep birlikte onu yukarı çekeceğiz.

–      Sevgili  efendim,  sizin  gibi  bir  şövalyenin  seyisi  olmaktan  şeref  duyuyorum.  Bir  Osmanlı

levendinden daha beceriklisiniz...

Don  Kişot  cevap  vermedi.  Halatın  ağaca  bağladığı  ucunu  söktü.  Getirip  Rosinenta’nın  beline bağladı.

–   Haydi yiğit atım! dedi, dostluk böyle günde belli olur...

Don  Kişot,  Sanço  ve  Rosinenta  güçlerini  birleştirerek  boz  eşeği  yukarıya  çektiler.  Zavallı, sahibinden daha beter bir haldeydi. Teşekkür etmek için şöyle bir güzel anırmak istedi, ama çenesini açacak mecali kalmamıştı... Olduğu yere çöktü kaldı.

Kahramanımız, seyisi ile eşeğinin üzerindeki çamurları yıkamak için su aramaya çıktı. Fazla uzağa gitmesine lüzum kalmadan büyük bir su birikintisi gördü. Gelip seyisi ile eşeğini bu su birikintisinin yanına götürdü.

Sanço:

–   Önce eşeğim! dedi.

Don Kişot, seyisinin ne inatçı bir adam olduğunu bildiği için fazla üstelemedi. İkisi birlikte önce boz eşeği yıkadılar. Sıra Sanço’ya gelince:

–   Olmaz! dedi uşak, soylu bir şövalyeye seyisinin elbiselerini yıkamak yakışmaz...

–   Bana bak Sanço! diye çıkıştı efendisi, üç günlük valilik yaptın diye bana soyluluk dersi vermeye

kalkışma! Çabuk soyun bakayım! Yoksa seni zorla soymasını bilirim...

Sanço bir yandan soyunuyor, bir yandan da Don Kişot’a iltifat yağdırıyordu:

–  Ah sevgili Efendim... Şu tatlı azarlarınızı ne kadar özledim bilemezsiniz. Beleşonya Kahyasına da

dediğim gibi Sizi İspanya Krallığına değişmem...

–    Ah dalkavuk uşak ah! Şu söylediklerini kral duyacak olsa, seni akıllı bir adam yerine koyup

ikimizin de derisini yüzdürür...

–   Sizinle darağacına bile güle oynaya giderim Senyör...

–   Şu söylediklerinde samimi misin oğlum?

–   Elbette efendim! Bundan şüpheniz mi var?

–   Madem  öyle,  göster  bakalım!  Ben  elbiselerini  yıkarken  şu  ağacın  arkasına  geç,  hazır

soyunmuşken, borcun olan üç bin üç yüz sopanın bir kısmını ödeyiver. Rosinenta’nın dizgin kayışını çıkarıp eline vereyim. Sen vur, hesabını ben tutarım...

–   Sevgili efendim, siz gerçekten delisiniz!

–   Ne oldu? Hani benim için darağacına güle oynaya giderdin! Sopa lafını duyunca yelkenleri suya

indiriverdin...

–   Sözümden caymış değilim. Eşeğimle düştüğüm o kör kuyunun dibinde bile bunu düşündüm. Ancak

her şeyin bir sırası var... Tam hayata dönmenin ve size kavuşmanın sevincini yaşarken tutmuş benden kırbaç yememi istiyorsunuz...

–   Ah korkak şişko! Sana güvenmekle hata etmişim... Bana öyle geliyor ki, şu korkaklığın yüzünden

Dulsinea’m ölünceye kadar çirkin bir köylü kızı olarak kalacak...

–    Size kavuşmak için koca bir ada valiliğini tepip gelen seyisinize güvenin efendim. Boz eşeğim

üzerine yemin ederim ki, kendimi hazır hisseder etmez borcumu ödeyeceğim. En kısa zamanda üç bin bilmem kaç sopayı tamamlayıp yengemizi büyüden kurtaracağım...

–   Soylu bir bakire nereden yengen oluyormuş, patavatsız herif!

–   Ne diye kızıyorsunuz, Senyör? Hayırlısı ile sopa sayısını tamamlayıp sevgilinizi eski güzelliğine

kavuşturduğum zaman, nasıl olsa şanlı şerefli bir düğünle dünya evine gireceksiniz...

–    Anlat, gerçek aşktan habersiz keçi çobanı, anlat... Be sersem köylü, onunla evleneceğimi kim

söyledi?

–   Bazen sizi hiç anlamıyorum efendim... Evlenmeyi düşünmediğiniz bir kız için neden bunca çileye

katlanıyor, deli divane oluyorsunuz? Madem ona kavuşmak gibi bir idealiniz yok, ne diye üç bin bilmem kaç sopa yemem içinısrar ediyorsunuz?

–    Sıradan bir uşak, soylu idealleri anlayamaz... Onunla evlenip çoluk çocuğa karışırsam, düzeni

bozulmuş  şu  dünyaya  adaleti  kim  getirecek?  Zâlimlerin  hain  pençesi  altında  inleyen  zavallıların yardımına kim koşacak?

–    Çok haklısınız Senyör! Basit bir ada valiliğini bile ağzına gözüne bulaştıran bir keçi çobanı,

elbette soylu idealleri anlayamaz...

“Her yiğidin bir yoğurt yeyişi vardır.” derler ya... İşte bizim iki dost da biribirlerine kavuşmuş olmanın sevincini böyle yaşıyorlardı.

*  * *

Don  Kişot’la  Sanço  Panza  birbirlerine  kavuştuktan  sonra  şanlarına  şan  katacak  yeni  maceralar aramak üzere yola çıktılar. Elbiseleri kurumuş olan Sanço, eski neşesine kavuşmuş; bütün deliliklere kucak açarcasına efendisine teslim olmuştu.

Saatlerce yol aldıkları halde ilgi çekici bir olayla karşılaşmamışlardı. Uzaktan hana benzeyen bir konak görünüyordu.

Don Kişot:

–   İşte geceyi geçirebileceğimiz güzel bir han, diye bağırdı.

Sanço hayretini gizleyemedi:

–   Eyvah bizim şövalye akıllanmışa benziyor! Hana, “han” dedi.

Bunu biraz sesli söylediğinden efendisi duymuştu:

–   Ne var bunda hayret edilecek, oğlum? Han ise “han” dır. Kalkıp saray veya şato diyecek değildim

ya!

–   Vallahi Senyör, sizdeki bu düzelme hayra alâmet değil.

–   Kes sesini geveze şişko! Sakın bizi han sahibine karşı mahçup edecek şeyler yapma! Bilmiş ol ki,

gezici bir şövalyenin ne mal olduğu seyisinden belli olur.

–    Siz izin vermedikçe lafa karışırsam eşeğim karın ağrısından ölsün! Merak etmeyin, sizi küçük

düşürecek patavatsızlıklar yapmayacağım. Eğer şerefinizi artıracak ise, ve siz de izin verirseniz, bir zamanlar Beleşonya’ya vali olduğumu söyleyebilirim...

–   Bence mahzuru yok. Ama bunu söylerken sakın değnek yutmuş gibi kasılma!

–   İçiniz rahat olsun, efendim. Sevgili dostum Beleşonya Papazı kadar mütevazi davranacağım.

–   Sanço, senin papazlarla aran pek iyi değildir. Nasıl oldu da onunla anlaşabildin?

–   Bu Papaz, gerçek bir din adamı idi efendim. Dük’ün şatosunda size terbiyesizlik eden o uyduruk

papazlardan değildi. Bana yazılı olarak verdiğiniz öğütleri okudukça; “Efendin Don Kişot doğru söylüyor; gerçek din büyükleri de bunu emreder.” diyordu...

–   Bunu duyduğuma çok sevindim. Demek gerçek din adamlarının nesli tükenmemiş...

–   Dahası da var efendim. Ben, her mahkemenin sonunda, “Nasıl peder, adalet yerini buldu mu?”

diye sordukça; O, “Tanrı şâhidim olsun ki buldu.” diye beni tasdik ediyordu. Hatta bir ara, içinden bir sesin kendisine benim Cennet’in kapısını araladığımı söylediğini de anlattı. Bunu duyunca nasıl sevindim tahmin edebilirsiniz. Eğer olsaydı, bir kese altınımı ona seve seve hediye ederdim. Ancak devletin kasasından bir kuruş dahi almadığım için şimdiki gibi meteliksizdim...

–     Aferin  oğlum,  şu  valilik  imtihanını  beklediğimden  de  iyi  verdin.  Bu  bahsettiğin  papaz,  bir

Mağribli olmasın?

–   Hay aklınızla bin yaşayın! Ben de sizin gibi düşünüyorum. Hatta bu tereddütümü Mağribli komşum

Arap Rahmi’ye de açtım. “Olabilir” dedi.

Sanço bunları söyler söylemez büyük bir çam devirdiğini anladı. Arkadaşına verdiği sözü unutmuş, onunla görüştüğü ağzından kaçırıvermişti.

Don Kişot hayretle sordu:

–   Bu Arap Rahmi de kim oluyor?

–   Eski bir komşumuz, Senyör...

–   Peki nerede gördün onu?

–   Nerede olacak, efendim... Rüyamda tabii...

–   Hay seni! Boşu boşuna heyecanlandırdın...

Sanço’nun  yüreği  korkudan  güm  güm  atıyordu.  Efendisi  rüyanın  devamını  sormasın  diye  lafı değiştirdi:

–  Arkamdan “hırsız vali” diyeceklerine, “fırsatları değerlendirmesini bilemeyen bir aptal” desinler

daha iyidir... Değil mi Senyör?

–    Haklısın oğlum. Cebin şişkin vicdanın kararmış olacağına, cebin boş vicdanın ak olsun daha

iyidir... Don Kişot’un seyisine de bu yakışır.

Sohbete öylesine dalmışlardı ki, uzaktan han zannettikleri büyük konağın önüne geldiklerini zor farkettiler. Kahramanlarımızı, dış kapıda, iyi giyimli, her halinden soylu bir bey olduğu göze çarpan bir adam karşıladı. Yerlere kadar eğilerek;

–   Hoş geldiniz, şöhreti bütün İspanya’ya hatta bütün dünyaya yayılmış olan Mançalı Şövalye! dedi,

konağıma şeref verdiniz...

Don Kişot, yeni bir oyunla karşı karşıya olduğunu hissetti. Ancak peşin hüküm vermemek için sordu:

–   Adını bağışlar mısın, yiğidim? Kiminle müşerref olduğumu bilmek isterim...

–   Sevgili Senyör! Sizi daha önce ağırlayan Dük kadar zengin ve şöhretli biri değilim. Seyisinize ada

değil, ancak bir tarla bağışlayabilirim. Üstelik eğlenceden de fazla hoşlanmam. Latifeyi aşan şakalar, ancak  hafif  insanların  işidir.  Bununla  beraber,  içinde  bulunduğu  meclise  sıkıntı  veren  bir  soylu olduğum söylenemez. Hikmetli sözleri ve dostu incitmeyen latifeleri severim. Ne demek istediğimi anladığınızı umarım...

–    Sizi çok iyi anlıyorum Sayın...... Adınızı henüz bağışlamadığınız için size nasıl hitap edeceğimi

bilemiyorum!

–   Adım Don Antonio’dur, Şövalye Hazretleri. Sizi köşkümde ağırlamaktan şeref duyacağım. Deniz

ticareti ile uğraştığım için adım karada pek duyulmamıştır. İspanya limanlarında dürüst bir tâcir

olarak tanınırım. Kökü derinlere uzanan soylu bir ailenin çocuğuyum.

–      Sizinle  tanışmaktan  şeref  duydum  Sayın  Don  Antonio!  Adımı  ve  Dük’le  olan  maceramızı

bildiğinize  göre  gezici  şövalyeliğe  inanan  bir  soylusunuz.  Sözlerinizden,  bana  oynadığı  oyunları tasvip etmediğinizi anladım. İnanın Senyör, başkalarını aldatan insan en evvel kendisini aldatmış olur... İkiyüzlülük çift taraflı kesen bir kılıca benzer. Bir tarafı aldattığı insanı keserken diğer tarafı sahibini keser. Ne demek istediğimi anladığınıza şüphem yok...

–    Bütün görüşlerinizi, samimiyetle, paylaştığımı bilmenizi isterim. Sizi kapıda fazla tuttuğum için

kabalığımı bağışlayın!

–   Yoo, Senyör! Bundan büyük bir zevk duydum.

–   Uzun  yoldan  geldiniz.  Aç  ve  yorgunsunuzdur.  Adamlarım  size  hizmet  etmekten  şeref

duyacaklardır. Aşçım oldukça maharetli bir ustadır.

Sanço, yemek lafını duyunca dayanamadı:

–   Misafirperver bir soylu, her şeyden önce mutfağından belli olur. Uzak yoldan gelmiş misafirleri,

zengin bir sofradan başka memnun edecek şey düşünemiyorum Soylu Antonio!

Don Kişot, dişlerini gıcırdatarak, seyisini dinledi. Gözleri sinirden ateş fışkırıyordu:

–    Senyör Antonio! Seyisimin gevezeliğini bağışlayın. Ne kadar üzerinde durdu isem de, bu çam

devirmelerinin önüne geçemedim. Sanço, korkudan Don Antonio’nun arkasına saklandı. Efendisinin kızdığı zaman ne yapacağı belli olmazdı.

Ev sahibi Don Kişot’u teselli etti:

–   İçiniz rahat olsun Arslanlı Şövalye! Sanço’nun adını ve meziyetlerini de duymamış değiliz. Ancak

bilgisiz ve görgüsüz kimseler onun açık yürekliliğini gevezelik olarak yorumlayacaklardır. Saf ve dürüst bir insan olduğu içindir ki, aklına geleni söyleyiveriyor... Onun Beleşonya adasını şahinler gibi yönettiğini  bilmediğimizi  mi  sanıyorsunuz!  Lütfen  vefakar  seyisinize  baskı  yapmaktan  vazgeçin. Bırakın, dilediği gibi konuşsun.

Don  Antonio’nun  bu  açıklamalarından  sonra  Mançalı  Şövalyenin  içi  rahatladı.  Sanço’ya  olan kızgınlığı bir anda dağılıverdi. Artık ne kadar patavatsızlık yaparsa yapsın, bir anda kaç atasözü yumurtlarsa yumurtlasın ehemmiyeti yoktu.

Akşam  yemeği  Sanço’nun  beklediğinden  daha  az  tantanalı  geçti.  Dükün  şatosundaki  gibi  resmi formaliteler yoktu. Gösterişten uzak, sade bir sofranın etrafında toplanıp karınlarını doyurdular. Don Antonio,  güler  yüzlü,  fakat  az  konuşan  bir  insandı.  İltifatları  ölçülü,  latifeleri  düşündürücü  idi. Dikkatli bir göz, onun açık vermemek için aşırı bir gayret gösterdiğini hemen farkederdi... Bakalım bu işin sonu nereye varacaktı?

Don Antonio, misafirlerin yorgun olduğunu bahane ederek, akşam sohbetini kısa kesti:

–    Sıcak bir banyodan sonra daha rahat uyuyabileceğinizi düşündüm, dedi ve ilave etti: Banyoda

sıcak suyunuz hazır, sizi bekliyor. Adamlarımın vereceği temiz iç çamaşırlarını kabul ederseniz beni sevindirmiş olursunuz...

Don Kişot çok duygulanmıştı:

–   Şu soylu lütuflarınızın altından nasıl kalkacağımızı bilemiyorum. Size yalvarırım, Sayın Senyör!

Eğer kendisinden kurtulmak istediğiniz bir düşmanınız varsa adını vermeniz yeter. Yılanın deliğinde de olsa, onu bulur çıkarırım. Ne pahasına olursa olsun, yemin ederim ki, sizi ondan kurtarırım.

–     Bunun  için  yemin  etmenize  hiç  gerek  yok,  Senyör  Don  Kişot!  Sözünüz  benim  için  senettir

efendim... Ancak ne var ki...

–   Çekinmeyin, lütfen! Düşmanınız ne kadar tehlikeli olursa olsun; inanın hiç ehemmiyeti yok. Sizin

için bütün tehlikelere göğüs germeye hazırım! Ben öyle soyluların sofrasından beleş yiyen bir saray şövalyesi değilim. Gerçek bir gezici şövalyeyim.

–   Gösterdiğiniz yakın dostluktan istifade eden fırsatçı biri durumuna düşmek istemiyorum... Lütfen

şimdi gidip banyonuzu yapın ve sizin için hazırlattığım temiz yataklarınıza yatıp istirahatinize bakın. Bu konuyu sonra görüşürüz...

–   Hayır Senyör! Şimdi konuşacağız: Düşmanınızın adını duymadan şuradan şuraya adımımı atmam!

–   Madem  çokısrar  ediyorsunuz,  söyleyeceğim. Ancak,  size  yakınlık  gösterirken,  asla  böyle  bir

karşılık beklemedim. Bunu kesinlikle bilmenizi isterim.

–    Şu sözlerinizden şövalyelik törelerini fazla bilmediğiniz anlaşılıyor. Gerçek bir şövalye, elini

kılıcına attığı zaman, asla karşılık beklemez. Sizin yerinizde yoksul bir köylü de olsaydı -inanın- aynı şeyi yapardım. Karşılık bekleyerek yapılan iyilik makbul değildir.

–   Sözleriniz yüreğime su serpti, Senyör! Göstereceğiniz fedakarlıkla yalnız beni değil; bu çevredeki

bütün dürüst insanları memnun etmiş olacaksınız... Kısacası, bizi müşterek bir düşmandan kurtarmış olacaksınız.

–  Affınıza sığınarak derim ki; sözün iyisi kısa olanıdır. Lütfen düşmanınızın adını verin, olup bitsin.

Yarından tezi yok, onu anasından doğduğuna pişman edeceğim!

–    Çok haklısınız, efendim. O halde dinleyin: Beyaz Aylı Şövalye diye biri türedi. Önüne gelene

meydan okuyup etrafı haraca kesiyor. “Beni yenecek adam daha anasından doğmadı.” deyip çalım satıyor. Zırhını delecek, kalkanını parçalayacak ve onu atından aşağı düşürecek bir yiğit çıkmadı bu güne kadar...

–     Beyaz Aylı değil, Siyah Aylı olsa vız gelir! Zırhı saf çelikten, kalkanı tunçtan olsa yine de

elimden kurtulamaz. Ben devleri dize getirmiş, vahşi Arslanları süt dökmüş kedi gibi emrime itaat ettirmiş bir şövalyeyim! Şövalyelik şerefini iki paralık eden bir çapulcu da ne ki! Eğer erkeklikten ufak bir nasibi varsa, yarın karşıma çıkma cesareti gösterir. O zaman kimin gerçek kimin uyduruk şövalye olduğu meydana çıkar. Varın yüreğinizi serin tutun. Sabah ola hayrola...

–    Yatmadan önce sizin için dua edeceğim. Şimdi buyurun banyonuzu yapın ve odanıza çekilip

istirahatinize bakın. İyi uykular Senyör Mançalı Don Kişot ve iyi kalpli Sanço Panza!

İkisi birlikte cevap verdiler:

–   Size de soylu Don Antonio!

*  * *

Sabah tan yeri ağarırken Don Kişot kalkmış Sanço’nun odasının kapısını yumrukluyordu:

–   Kalk ey uykucu Şişko! Gün bizim günümüz. Şanımıza şan katacak büyük bir macera bizi bekliyor. Sanço,  gürültüye  uyanmış,  uyku  sersemliğinden  kapıyı  bulmaya  çalışıyordu.  Efendisinin  sesini

tanımıştı:

–   Sabahın köründe gözünüze çöp mü düştü Senyör! Nedir aceleniz? Beyaz Aynalı Şövalye, şu anda

yatağında horul horul uyumuyorsa ben de ne olayım.

–    Hay sersem herif hay! Daha düşmanımızın adını doğru dürüst söyleyemiyorsun. Beyaz Aynalı

değil Beyaz Aylı Şövalye.

–    Beyaz Ay, Beyaz Ayna ne fark eder? Daha yüzünü bile görmediğimiz bir adam nereden bizim

düşmanımız oluyormuş!

–    A benim salak oğlum! Dünyadaki bütün kötü adamların bizim düşmanımız olduğunu ne zaman

öğreneceksin!

–       Efendim,  sakın  iyi  bir  kahvaltı  yapmadan  şu  Aynasız  Şövalye’yi  aramaya  çıkacağımızı

söylemeyin.

–    Tıka basa şişirilmiş bir mide ile kılıç sallanmaz! Elbette kahvaltı yapmadan önce düello işini

bitirmemiz lazım.

–    Vallahi o sizin probleminiz, Senyör! Ben kılıç sallamayacağıma göre, iyi bir kahvaltı yapmama

kimse engel olamaz... Ayrıca, boş bir mide ile iyi kılıç sallanacağı konusunda size katılmıyorum.

Don Kişot, kapının önünde, pijamalı olarak efendisi ile çene yarıştıran seyisinin yakasına yapıştı. Onu öyle bir silkeledi ki, zavallı zelzele oluyor sandı:

–    Bir kelime daha edersen, seni elimden kimseler kurtaramaz! Çabuk, hemen giyin! Silahlarımı

kuşanmamda yardımcı ol. Ondan sonra da ahıra inip Rosinenta’mı hazırla.

–   Emriniz başım üzerine sevgili efendim! Hemen giyiniyorum...

–   Aferin! Uşağım olduğunu ve her uşağın görevi gereği efendisine itaat etmek zorunda olduğunu

unutma! Üç günlük bir valilik yaptın diye havalara girme!

Sanço, hiç cevap vermeden koştu. Pijamalarını çıkardı. Bir çırpıda elbiselerini giydi. Çizmelerini ayağına geçirirken, bir asker gibi komut verdi:

–   Seyisiniz emrinize âmâdedir, Sayın Şövalye Hazretleri!

Efendisinin silahlarını kuşandırdı. İzin isteyerek ahıra indi. Rosinenta’nın eyerini vurup koşumlarını sıkıladı. Bu arada boz eşeğine hal hatır sormayı da ihmal etmedi...

Mançalı  Şövalye  aşağı  salona  indiği  zaman  Don  Antonio’nun  kahvaltıyı  hazırlatmakla  meşgul olduğunu gördü. Kendi kendine:

–   Demek ev sahibimiz de erken kalkmış, dedi.

Karşılıklı  selamlaşıp  hal  hatır  sordular.  Don  Antonio,  kahramanımıza  Beyaz  Aylı  Şövalye’yi aramaya çıkmadan önce hafif bir kahvaltı yapmasını tavsiye etti. Don Kişot, kabalık olmasın diye ikramı geri çevirmedi. Bu işe en çok Sanço sevinecekti...

Efendisinin emrini yerine getirmiş olan itaatkâr Seyis, salona girip Rosinenta’nın hazır olduğunu bildirdi.  Daha  kapıdan  içeri  adımını  atarken,  nefis  bir  kahvaltının  “ye  beni”  diye  göz  kırptığını görmüş; ancak Don Kişot’tan korktuğu için sevincini belli etmekten kaçınmıştı.

Don Antonio ile Mançalı Şövalye sofraya oturdular. Sanço, ayakta duruyor; nezaketen “buyur” edilmeyi bekliyordu. Nihayet, ev sahibinden beklediği o tatlı cümleyi duydu:

–   Buyurun sofraya sevgili Sanço!

Don Kişot, bir iki şey atıştırdıktan sonra, kalkmak için izin istedi:

–    Sayın Soylu Antonio! Müsadenizle, şöyle bir deniz kenarına inip Rosinenta ile birlikte nefes

açmak istiyorum. Lütfen siz devam edin.

Sanço,  istemeye  istemeye,  yerinden  kalkmaya  davrandı.  Efendisi,  bir  el  işareti,  ile  oturmasını istedi:

–    Sevgili Seyisim, şimdilik sana ihtiyacım yok. Soylu Antonio izin verirlerse, kahvaltıya devam

edebilirsin.

Ev sahibi:

–   Bence hiç mahsuru yok, dedi. Hem fırsatını bulmuşken Sanço’nun valilik macerasını kendisinden

dinlemek isterdim.

Don Kişot, seyisine öyle sert bir bakış fırlattı ki, Sanço’nun korkudan yüzü sarardı. Bu bakışı ile ona neyi anlatmak istediği çok açıktı:

(– Sakın ha, gururlanıp haddini aşma! Gevezelik yapıp seni dinleyeni usandırma!)

Don Kişot, üstünü başını düzeltip silahlarına çeki düzen verdi. Sert adımlarla ahıra indi. Sanço’nun çoktan hazır ettiği atını dışarı çıkardı. Binek taşına yaklaştırdı. Sırtına atladığı gibi mahmuzladı.

Sahile indiği zaman bir de ne görse beğenirsiniz: Tepeden tırnağa silahlanmış bir şövalye onu bekliyor. Elinde tuttuğu kalkanın ön yüzünde gümüş işlemeli, pırıl pırıl bir ay resmi göz kamaştırıyor. Yiğit ve kızıl bir ata binmiş...

Don  Kişot’un  heyecandan  bütün  hücreleri  titredi.  Beyaz  Aylı  Şövalye  ile  bu  kadar  çabuk karşılaşacağını hiç tahmin etmemişti.

Silahlı adam, Mançalı Şövalyenin şaşkınlığından faydalanmak istedi:

–     Bakıyorum  korkudan  dilin  tutuldu;  şövalye  bozuntusu!  Sen,  köpeksiz  köyde  değneksiz  gezen,

gösteriş meraklısı bir silahşörsün. Yok devleri yenmişmiş, yok arslanları dize getirmişmiş... Bizim karnımız tok bu palavralara! Halep orada ise arşın burada...

Don Kişot, her şeye katlanabilirdi, ama hakarete asla. Şövalyelik töresini hiçe sayan bu çapulcuya haddini  bildirmeden  bu  meydanı  terketmeyecekti.  Kızdığını  belli  etmemeye  çalışarak  muhatabına cevap verdi:

–     Dudaklarınızdan  dökülen  şu  çirkin  sözler,  eminim  adı  tarihe  geçen  bütün  gezici  şövalyelerin

kemiklerini  sızlatmıştır.  Siz  asla  şövalye  olamazsınız.  Bu  meslek,  şerefli  bir  meslektir. Adınızın çevrede Beyaz Aylı Şövalye’ye çıkmış olmasına çok üzüldüm. Çünkü siz olsa olsa şövalye gibi giyinmiş serserinin, çapulcunun birisiniz!

–   Bu hakareti canınla ödeyeceksin Mançalı Don Kişot!

–   O hiç belli olmaz Beyaz Aylı çapulcu!

–   Kendine  o  kadar  güveniyorsan,  bir  anlaşma  yapalım.  Eğer  beni  yenecek  olursan;  silahlarımı

bırakacak, Dulsinea’na kölelik yapacağım. Yok yenilen sen olursan, benim sevgilimin Dulsinea’dan daha güzel olduğunu itiraf ederek şövalyeliği bırakacaksın. Evine çekilip uslu uslu oturacaksın. Düşün taşın, kararını öyle ver. Burası er meydanıdır. Eğer benimle karşılaşmaktan korkuyorsan, bunu da anlayışla karşılarım. O zaman sen yoluna ben yoluma!

–   Beni yeterince tanısaydınız, asla korkaklıkla itham etmezdiniz.

Beyaz  Aylı  Şövalye  ile  Don  Kişot  böyle  ağız  kavgası  ile  birbirlerinin  moralini  bozmaya çalışırlarken  Don  Antonio  da  çıkagelmiş  onları  seyrediyordu.  Muhatabının  bütün  kabalıklarına rağmen Mançalı Şövalyenin kızmadığını ve bir soyluya yakışır şekilde cevaplar verdiğini görüyor onu takdir ediyordu...

Her ikisi de Don Antonio’nun geldiğini farketmişlerdi. Beyaz Aylı Şövalye, ev sahibinin duyacağı şekilde düello şartlarını tekrarladı. Don Kişot’a bunları kabul edip etmediğini sordu.

Mançalı’nın cevabı sert ve kesin oldu:

–       Sizinle  karşılaşmadan  bu  meydanı  terketmem  asla  düşünülemez.  Şartlarınızı  aynen  kabul

ediyorum. Soylu Antonio da hakem olsun. Sözü daha fazla uzatmanın bir anlamı yok. Çıkın karşıma ve hemen savaş vaziyeti alın!

Düello geleneklerine göre hakem söz aldı:

–   İki şövalye, benim topraklarımda, düello etmeye karar verdiniz. Şartlarınızı dinledim. Kim yiğit

ve kim haklı ise gâlip o olsun! Buyurun meydan sizindir!

Don Antonio,  aslında,  bu  konuşması  ile  Don  Kişot’a  moral  vermiş;  ondan  yana  olduğunu  ima etmişti. İki rakip, hamle yapabilecekleri bir mesafeye kadar birbirlerinden uzaklaştılar. Beyaz Aylı Şövalye’nin atı daha çevik görünüyordu. Silahları da daha yeni ve daha üstündü. Don Kişot, bunların hiç birine aldırış etmeden savaş vaziyeti aldı. Hakemin işareti ile birlikte dizginleri serbest bırakıp atlarını  mahmuzladılar.  Olanca  hızlarıyla  biribirlerinin  üzerine  saldırdılar.  Rosinenta,  yolun  üçte birini alamadan Beyaz Aylı Şövalye’nin atı yolu çoktan yarılamıştı bile. İki at karşılaştıkları zaman, yabancının atı -bir deri bir kemik olan- Don Kişot’un atına öyle bir bindiriş bindirdi ki; zavallı Mançalı Şövalye havalarda uçup Rosinenta ile birlikte yere serildi. Beyaz Aylı Şövalye atından inip hasmının göğsüne oturdu. Kargısını boğazını dayadı:

–    Yenildin şövalye! Düello şartlarına uyup sevgilimin Dulsinea’dan daha güzel olduğunu itiraf

edeceksiniz. Ondan sonra da silahlarınızı bırakıp evinize gidecek, uslu uslu bir köşede oturacaksınız!

–   Silahlarımı bırakıp evime çekilmeyi kabul ediyorum. Ancak, Dulsinea’m kadınların en güzelidir.

Bense şövalyelerin en bahtsızıyım. Şartlarınızdan birini kabul etmediğime göre beni öldürebilirsiniz. Haydi durmayın; kargınızı boğazıma batırın!

–    Hayır soylu beyim! Bunu asla yapamam... Büyülü bir kadın için bir yiğidin canına kıyamam.

Toboso’lu Dulsinea varsın benim sevgilimden güzel olsun. Sizin şövalyelik meydanından çekilmeniz bana yeter...

–   Ey yiğit Şövalye! Sesiniz hiç de yabancı gelmiyor... Siz asla kötü bir insan olamazsınız! Lütfedip

tolganızın siperini kaldırın da yüzünüzü göreyim.

–   Yoo, Senyör! Bu kadarı fazla! Anlaşmamızda yüz göstermek yoktu. Yenilen taraf siz olduğunuza

göre böyle bir şeyi istemeye hiç hakkınız yok. Hem bu neyi değiştirir ki? Kader benim lehimde hüküm verdi. Kadere boyun eğmekten başka çareniz yok. Kim bilir, belki hakkınızda hayırlı olan da budur!

–     Çok  haklısınız  yiğit  Şövalye!  Bir  gün  böyle  bir  sonuçla  karşılaşacağım  aklımın  köşesinden

geçmedi. Ne yapalım. Şövalyeliğim buraya kadarmış.

–   Size inanıyor ve sözünüzü yerine getirmenizi bekliyorum. Haydi bana müsaade!

Beyaz Aylı Şövalye, Don Antonio ile Mançalı Şövalyeyi selamladı. Atına atlayıp hızla oradan uzaklaştı.

Rosinenta, hala yattığı yerde boylu boyunca uzanmış duruyordu. Don Kişot, ondan yana bakmadı bile. Silahlarını çıkarıp orta yere bıraktı. Ev sahibi, bizimkinin koluna girdi. Birlikte savaş meydanını terkettiler...

Kara  haber  tez  yayılırmış  derler  ya;  Sanço’nun  efendisi  ile  görüşmesine  fırsat  kalmadan, hizmetçilerden  geveze  biri  ona  kötü  haberi  yetiştirdi.  Zavallı  seyis,  olduğu  yerde  dondu  kaldı. Devleri yenen, Arslanları dize getiren yiğit ve cesur bir şövalye, türedi bir çapulcuya nasıl yenik düşerdi!  Aklı  almıyordu...  Haberi  yetiştiren  adam  Rosinenta’nın  hala  savaş  meydanında  nalları havada yattığını söyleyince beyninden vurulmuşa döndü. Koşar adımlarla evi terketti. Savaş alanına gelince, gördüğü manzara karşısında öyle duygulandı ki; gözyaşlarına engel olamadı. Yerde yatan

Rosinenta’nın boynuna sarılıp ağlamaya başladı:

–   Ne oldu sana, efendimin güzel atı? Büyücülerin efendimle uğraşmaları yetmiyormuş gibi sana da

mı musallat oldular! Önce çok sevdiği Dulsinea’yı çirkin bir köylü karısı kılığına soktular. Şimdi de senin sırtını yere getirip ona ikinci büyük darbeyi vurdular. Bütün büyücülerin canı cehenneme! Kalk güzel Rosinenta! Kalk efendimin iki gözü! Mağlubiyetin üzüntüsünden sana küsmüş olmalı. Biliyorsun, beni de çok sevdiği halde az mı dayağını yedim. Haydi kalk lütfen. Nallarının altını öpeyim, beni daha fazla üzme!

Rosinenta, Sanço’nun söylediklerini anlamış gibi silkinip kalktı. Zavallı hayvanın bütün vücudu toz içinde  kalmıştı.  bizimki,  gömleğini  çıkarıp  onunla  her  yanını  bir  güzel  temizledi.  Efendisinin silahlarını topladı. Kutsal birer eşya gibi kucaklayıp göğsüne bastırdı. Sanço önde, Rosinenta arkada eve doğru yürüdüler.

Don Kişot, beklemediği bu mağlubiyet karşısında sararıp soldu. Odasına çıkıp inzivaya çekildi. Yenilmiş olmaktan çok, silahlarını bırakıp şövalyelikten istifa etmesi onu kahrediyordu. Don Kişot’un er meydanından çekildiğini duyan bütün kötü insanlar, saklandıkları deliklerden çıkacak, zayıfları dilediğince ezeceklerdi... Don Kişot ne yapacağını bilmez bir haldeydi. Hiç kimseyi odasına kabul etmedi. Hatta çok sevdiği Sanço’yu bile. Akşam yemeğine de inmedi. Bu tatsız olay, bütün ev halkını yasa boğmuştu.

*  * *

Beyaz Aylı  Şövalye,  Don  Kişot’un  sırtını  yere  getirdikten  sonra,  Dulsinea’nın  çirkin  olduğunu söylemeyip anlaşmayı bozduğu halde niçin onun canını bağışlamıştı? Eğer söylendiği gibi, etrafı haraca kesen bir zorba ise; niçin galibiyetin tadını çıkarmamıştı? Mançalı Şövalye, sesinin yabancı olmadığını söyleyip yüzünü göstermesini rica edince neden heyecanlanmış, buna itiraz etmişti? Hiç vakit kaybetmeden atına atlayıp kayıplara karışması nasıl izah edilebilirdi? Havada kalan bütün bu sorular Don Kişot’un aklını allak bullak etmişti...

Bizim yenik şövalyeyi, cevabını bulamadığı, sorularıyla başbaşa bırakıp Beyaz Aylı Şövalye’ye dönelim. Onu, Don Antonio’nun evinden ayrıldıktan sonra, buraya yarım saatlik mesafede olan bir hana girerken görüyoruz. İki arkadaşı heyecanla onun dönüşünü beklemektedir. Bu ikisi yabancımız değildir. Don Kişot’un da yabancısı değillerdir... Biri köyün meşhur papazı; diğeri Berber Nikolas Usta’dır! Ya üçüncüsü, yâni Beyaz Aylı Şövalye? Neyse, sizi daha fazla merakta bırakmadan onu da söyleyelim: Papaz Efendinin okullu çömezi Sanson!

Güya üç arkadaş, çok sevdikleri Soylu Keseda’yı içine düştüğü delilikten kurtarmak için böyle bir oyun tertiplemişlerdir. Eğer şövalyeliği terkedip evine çekilirse, bu dermansız illetten kurtulacağına inanıyorlardı... Birinci denemede muvaffak olamadıkları halde yılmamışlar, Aynalı Şövalye’nin adını değiştirerek ikinci oyunu sahneye koymuşlardı. Tabii, bu arada, acemi Sanson’u bir güzel eğitmeyi de ihmal etmemişler; bildiğiniz gibi, onun eliyle Don Kişot hikâyesini sona erdirmişlerdi...

Ertesi günün sabahı, Don Kişot erkenden kalktı. Sanço’yu uyarıp yola çıkacaklarını haber verdi. Don Antonio da erken kalkmaya alışık olduğundan onları salonda karşıladı. Mançalı Şövalye, bir gecede  sararıp  solmuş;  yürüyen  iskelet  haline  gelmişti.  silahsız  oluşu,  onu  daha  da  derbeder gösteriyordu. Ev sahibi, tertiplenen oyunu ta başından beri biliyordu. Papaz Efendi ile Berber onu da ikna  etmiş,  oyuna  katıldığı  takdirde  Senyör  Keseda’ya  büyük  bir  iyilikte  bulunmuş  olacağına inandırmışlardı.

Sabah kahvaltısını beklemeyeceğini zira canı hiçbir şey yemek istemediğini söyleyen Don Kişot, ev sahibi Antonio’dan yola çıkmak üzere izin istedi. Beriki kalması içinısrar etmedi. Ancak, adamlarına ikisine de yol boyunca yetecek kadar yiyecek hazırlamalarını söylemeyi ihmal etmedi.

Sanço,  efendisinden  -yenilmişde  olsa  hâlâ  onun  efendisiydi-  aldığı  emir  üzerine  ahıra  indi. Rosinenta’yı ve boz eşeği hazırladı. Mançalı Şövalye rahat etsin diye onun silahlarını karakaçanın sırtına yükledi. Ev sahibine veda edip yola çıktılar. Sanço, efendisini neşelendirmek için atasözü dağarcığından birşeyler yumurtladı:

–    Erken çıkan yol alır, erken evlenen döl alır demişler. Erken çıkmakla iyi ettik. Erken evlendim

ama sâyenizde yeterince döl alacak zamanım olmadı...

–     Hiç  de  komik  değilsin  Sanço!  Boşuna  beni  eğlendirmeye  çalışma.  Bırak  elemimle  baş  başa

kalayım.

–   Efendim, o Aynalı mı Aynasız mı her ne karın ağrısı ise; mutlaka büyücülerin adamıydı. Yoksa,

sizin sırtınızı yere getirecek yiğit göremiyorum ben...

–   Bak bunda haklısın işte! Gelmiş geçmiş bütün büyük şövalyelerin kaderinde büyücülerle ve kötü

cinlerle mücadele etmek vardır. Şu anda on tanesini sayabilirim. Büyü deyince aklıma Dulsinea’m geldi oğlum...

–   Bülbülün çektiği dil belâsından. Nereden sözünü ettim şu canı cehenneme gidesi büyücülerin! Bu

rüzgarın arkası fırtınadır vallahi...

–      Çok  uzun  bir  yolumuz  var.  Hani  diyorum,  söz  verdiğin  dayak  işine  başlasan  hiç  de  fena

olmayacak... Ben yandım bari Dulsinea’m yanmasın. Onun çirkin bir köylü karısı olarak yaşamasına yüreğim dayanmıyor. Sevgilimin büyüden kurtulması için bütün servetimi seve seve feda ederdim. Benim iyi yürekli Sanço’m! Üç bin üç yüz kırbaç yemenin kolay olmadığını takdir etmiyor değilim. Ama ne yaparsın ki kara vicdanlı şeytanın şartı bu! Gözünü seveyim, gel şunun adını koyalım. Her kırbaç için takdir edeceğin ücrete razıyım. Hesabını yap, ne istediğini bana söyle!

Para  lafını  duyunca  Sanço’nun  yelkenleri  suya  indi.  Evine  eli  boş  dönmek  istemiyordu.  Karısı Teresa, onun beş parasız gelişini asla kabullenemezdi. Hele vali olduğunu bütün âlem duyduktan sonra...

–   Sizin servetinizde asla gözüm yok efendim, diye söze başladı. Ömrünüzün kalan kısmını fakirlik

içinde geçirmenizi hiç istemem. Yanımdaki paranız belki buna yeter.

–   Say bakalım, ne kadar var?

–   Boş  kaldıkça  işimin  biri  de  paranızı  saymaktır  Senyör...  Bir  kuruşu  kaybolacak  diye  aklım

çıkıyor. Hem uşağınız hem de hazine bakanınızım; unuttunuz mu?

–   Lafı dolaştırıp durma Sanço! Kaç param var, sen onu söyle!

–   Tamı tamına üç bin üç yüz beş lira efendim. Beş lirasını ihtiyat akçesi olarak ayırarak, geri kalanı

tamı tamına kırbaç sayısına denk geliyor...

–   Her kırbaca bir altın lira, öyle mi?

–   Ben aç gözlü biri değilim efendim. Bu kadarı da yeter!

–   Anlaştık, oğlum. Ancak bir tereddütüm var!

–   Pazarlık bitmişken, bu tereddüt de nesi oluyor sevgili Senyör?

–   Gerçi  hatırım  için  çok  ucuz  bir  fiyata  razı  oldun  ama;  yine  de  ücret  karşılığı  kırbaç  yemiş

sayılırsın... Ya şeytan bunu duyar da “anlaşma şartlarına uygun değildir” diye kabul etmezse! O

zaman benim param da senin yediğin kırbaçlar da boşa gider... İşte tereddütüm budur Sevgili Oğlum!

–    Aman Senyör, düşündüğünüz şeye bakın! Şöyle veya böyle; üç bin üç yüz kırbacı ben yiyecek

değil miyim? Böyle büyük bir fedakarlık karşısında tutmuş bana üç beş bin altın bahşiş vermişsiniz; bundan şeytan’a ne! İçiniz rahat olsun; kesinlikle kural dışı bir durum yok.

–    Peki oğlum, dediğin gibi olsun. Şu dayak işini bitir; yüz altın da benden. Yeter ki Dulsinea’m

kurtulsun.

–    İşte bundan emin değilim, Efendim! Beleşonya Papazı burada olsaydı, mutlaka şöyle derdi: “

Dostum Sanço! Vali iken gösterdiğin dürüstlüğü, ne yazık ki, efendine karşı gösteremedin. Karını ve çocuklarını  düşünüp  pazarlığa  giriştin.  Karşılığı  beklenerek  yapılan  iyilik  makbul  değildir. Zarardasın, dostum zararda!” Evet, aynen böyle derdi...

–    Şu dostun büyük adammış! Senin yerinde olsam, ada valiliğinden olduğum için değil; böyle bir

dosttan ayrı düştüğüm için üzülürdüm...

–    Kaderimizi elinde tutan Tanrı, öyle hüküm vermiş; ne gelir elden! Bütün gayretinize rağmen bir

Aynasıza mağlup oluşunuz da kader değil mi?

–   Sanço, bugün Seyyit Hâmit Bin Engelî gibi laflar ediyorsun. Mağriplilerle arkadaş olduğun belli

oluyor.

–   Aman Senyör, Mağriblileri bu işe karıştırma işler sarpa sarar!

Don  Kişot,  seyisinin  ne  demek  istediğini  anlayamamıştı.  Eğer  biraz  üzerine  gitse;  altınlarını sakladığı  yerden  çıkarmak  için  gelen  Mağribli  çocukluk  arkadaşından  bahsedebilirdi.  Neyseki  , üzerinde durmadı. Böylece, Sanço da sırrını saklamaya muvaffak oldu...

Sık ağaçlıklı bir yere gelmişlerdi. Mançalı Şövalye burada konaklamaya karar verdi. Maksadı, Sanço’ya kırbaç işini başlattırmaktı:

–   Sevgili oğlum, burası kırbaç işi için çok uygun bir yer; ne dersin?

–   İnsaf edin, Efendim! Hele oturup biraz dinlenelim. Arkasından bir güzel karnımızı doyuralım...

–   Sanço, sen korkağın birisin! Şu şişko vücuduna üç bin üç yüz kırbaç indirebileceğine hiç inanasım

gelmiyor...

–     Yoo,  Senyör!  Hor  görmeyin  garibi!  Dinlenip  yemeğimi  yedikten  sonra,  analar  ne  yiğitler

doğururmuş görürsünüz!

–   Breh, breh! Yiğide bak yiğide...

Don  Kişot’un  alaylı  sözleri  Sanço’ya  dokundu. Yemeği  filan  beklemeden,  aylardır  yıkanmayan gömleğini atletiyle birlikte çıkardı. Daha sağlamdır diyerek eşeğinin yularını çıkardı. İkiye katlayıp, bir ucunu eline doladı:

–   İşte size kendimi ispatlamak için yemekten önce bir kaç yüz kırbaç yiyeceğim.

–   Aman oğlum! Öfkeyle kalkan zararla oturur. Korkarım bu zararın ucu Dulsinea’ya dokunur...

–   Ben öyle ince laflardan anlamam, efendim! Neyse düşüncenizi doğrudan söyleyin.

–   Bu  sinirle  işe  başlarsan,  hızını  ayarlayamaz;  daha  elliyi  saymadan  ”kırbaç  şehidi”  olursun...

Yapma, gözünü severim; biraz sakinleş! Tamam anladım, yiğit adamsın...

–   Kalp kırmak kolay, ama tamir etmek zordur soylu efendim.

–   Hay keçi inatlı seyis hay! Peki, ne halin varsa gör... Ancak yine de yalvarıyorum, lütfen fazla hızlı

vurma!

–    Siz çok yufka yürekli bir insansınız. Acı çekmemi görmenizi istemem... Onun için şu ağaçların

arkasına  geçip  vücuduma  yiyebildiğim  kadar  kırbaç  indireceğim.  Kırbaç  sesini  duyacağınızdan hesabını tutmanız zor olmayacaktır. Haydi bana eyvallah!

Sanço,  efendisinin  kendisini  göremeyeceği  şekilde  ağaçların  arkasına  geçti.  Şöyle  hafiften  bir deneme yaptı. Değil elli, beş esaslı kırbacı bile göze alacağa benzemiyordu. Halbuki biraz evvel atarken mangalda kül bırakmıyordu.

Don Kişot, uşağından ses çıkmayınca sabırsızlandı:

–   Sanço oğlum, kırbaçların sesini duyamıyorum!

–   Duamı bitireyim; hemen başlayacağım efendim!

–   Ben de senin için bildiğim bütün duaları okuyacağım. Sakın ümitsizliğe düşüp vazgeçme! Tam bu sırada Sanço’nun aklına şeytani bir fikir geldi:

–   Tutmayın beni! diye bir nâra attı. Elindeki yuları var gücü ile önündeki ağaca vurmaya başladı.

Her kırbaç sesinden sonra bir feryat kopuyordu:

–   Ah, anam yandım!

Üç, beş, on derken yirmiye yaklaştığında feryatlar inlemelere dönüştü... Don Kişot’un içi parçalandı:

–     Aman  oğlum,  biraz  ara  ver!  Kendine  karşı  bu  kadar  insafsız  olma!  Böyle  devam  edersen,

korkarım “kırbaç şehidi” olacaksın... Yalvarırım, kaş yapayım derken göz çıkarma!

–     Gönlünüzü  ferah  tutun  Senyör!  Sırtım  acıya  alışmışken  şöyle  en  az  bin  kırbaç  atayım.  Köye

varmadan bu işi bitireceğimi umuyorum...

–        Sanço,  beni  bu  kadar  sevdiğini  bilmiyordum.  İnan,  yaşadığım  müddetçe  şu  iyiliğini

unutmayacağım.

–   Sizin için canım feda sevgili efendim. Şimdi izin verin de işime devam edeyim...

Kırbaç sesleri, feryatlar, inlemeler birbirini kovaladı. Derken Mançalı Şövalye’nin tuttuğu sayı bine ulaştı:

–     Tamamdır Sanço! Yeter Tanrı aşkına! Zamora kalesi bile bir saatte alınmamıştır. Gel şu işi

tadında bırakalım. Senin anlayacağın bu eşek bundan fazla yükü taşıyamaz. Yarın devam edersin.

–   Çok haklısınız, iyi yürekli efendim! Kırbaç yerleri, üzerine tuz ekilmiş gibi yanıyor.

Bizim kırbaç fedaisi, hiç vakit geçirmeden gömleğini giydi. Ahlayıp oflayarak Don Kişot’un yanına geldi.  Kırbaç  sallamaktan  ter  içinde  kalmıştı.  Efendisi  onun  bu  halde  görünce  derhal  pelerinini çıkarıp omuzlarına örttü:

–   Kırbaç atan, pardon, kırbaç yiyen birini bekleyen en büyük tehlike üşütüp hasta olmaktır. Ayakta

duracak halin yok; hemen uzan şu yumuşak çimenlere. Biraz uyu ki kendine gelesin.

Sanço, uyandığında akşam olmak üzereydi. Don Kişot, seyisinin gözlerini açtığına çok sevindi:

–   Kendini nasıl hissediyorsun, oğlum?

–   Bin katırcıdan sopa yemişim gibi, Senyör.

–   Hava kararmak üzere. Burada gecelememiz hiç de iyi olmaz. Şöyle rahat bir yatakta yatmanı

istiyorum. Eşeğine binebilecek misin?

–     Sevgili  efendim,  sözüm  meclisten  dışarı,  kırbaçları  popoma  indirmedim  ki.  Sırtıma  gelince,

uykuya yatmadan önceye kıyasla daha iyi durumda. Sizin anlayacağınız, hemen yola çıkabiliriz.

–   Sanço, sen tam şövalye olacak adamsın, inan... Doğrusunu söylemek gerekirse yediğin kırbaçların

dörtte birini ben yemiş olsaydım; yerimden kalkamazdım...

–   Soylu bir şövalyenin seyisini fazla küçük görmeyin, efendim.

–   İyi de, ilk maceralarımızda yediğin ufak tefek dayaklardan sonra az mı oflayıp inlemiş, bana

sitemler etmiştin?

–    Helva ateşte pişe pişe kıvamını bulur, koruk güneşte yana yana üzüme dönüşür. İnsanoğlu da

çektiği acılar nisbetinde olgunluğa ulaşır.

–   Elin Aynasızı işimizi bitirdikten sonra mı başıma filozof kesiliyorsun!

–   Siz de ne diye tanımadığınız bir serseri ile hayatınızın en değerli şeyi üzerine düelloya girdiniz?

–   Anlaşıldı, sen şövalyeliğin ş’sinden anlamıyorsun! En iyisi bu konuyu kapatalım...

–   Maksadım sizi üzmek değildi, efendim!

Hazırlıklarını tamamlayıp yola çıktılar. Yarım saat kadar yol almışlardı ki, uzaktan bir han göründü. Don Kişot:

–   Şansın varmış Sanço, dedi, bak rahat edebileceğimiz bir han pek de uzağımızda değilmiş.

Sanço, bir uzaktaki hana bir de efendisine baktı. Sonra içinden şöyle dedi.

–    Hayret bizim Bey bayağı akıllanmış. Hana, büyücü feşmekanın şatosu demedi. İyi ama, madem

akıllanmış,  ne  diye  benim  gibi  tabansız  bir  şişkonun  kendisine  bin  kırbaç  vuramayacağını düşünemiyor? Demek daha tam akıllanmamış. Eh, böylesi benim daha çok işime gelir...

Hana vardıklarında onları bir at bakıcısı kapıda karşıladı. Yerlere kadar eğilerek;

–   Hoş geldiniz, şeref verdiniz, soylu efendiler! dedi

Sanço adama bozuldu:

–   Sen eşek sırtında gezen şişko bir soylu gördün mü hiç, diye çıkıştı ve hemen ilâve etti:

–   Tez, efendimden özür dile!

–   Özür dilerim Soylu Senyör! Cahilliğimi bağışlayın.

–   Bağışladım gitti! Kalabileceğimiz, rahat iki odanız var mı?

–   Bu han çevredekilerin en iyisidir soylu efendim. Kibar insanlara vereceğimiz iki odamız daima

bulunur. Aşçımız da çok maharetlidir. Yemeklerin tadına baktıktan sonra bana hak vereceksiniz.

Sanço tekrar söz aldı:

–     Efendimin atına ve can yoldaşım boz eşeğime çok iyi bakacaksın. Önlerine bolca yulaf koy.

İkisini de bir güzel kaşağılayıp tüylerini parlat. Anladın mı?

–   Anladım bayım!

Don Kişot’la Sanço akıllı iki kişi gibi hareket ettiklerinden o akşam başlarına kötü bir şey gelmedi. Odaları yanyana idi. Yatmaya giderlerken Mançalı Şövalye seyisine sordu:

–    Bu gece de kendine şöyle üç beş yüz kırbaç indirmeyi düşünüyor musun, dostum? Hazır sırtın

alışmışken borcunun bir kısmını ödemiş olursun.

–    Aman Efendim, ne diyorsunuz siz! Adamlar bizi akıllı uslu iki insan biliyorlar. Kırbaç işine

başladık mı foyamız meydana çıkar ve inanın hancı bizi kapı dışarı eder...

–     Peki Sanço, sen nasıl istersen öyle olsun. Köyümüze varmadan bu işin hakkından geleceğine

inanıyorum. İyi uykular...

–   Sana da Senyör.

Bizimkiler, kayda değer bir olaya karışmadan, ertesi günü öğleye doğru handan ayrıldılar. Sanço, yolda kırbaç faslı için yine ağaçlıklı bir yer seçti. Feryat ve inlemeler eşliğinde bin beş yüz kırbacı yanındaki  ağacın  gövdesine  indirdi.  Zavallı  ağaç,  o  kadar  kırbacı  yer  de  iflah  olur  mu!  Bütün kabukları soyulup yere döküldü.

İşini bitirip geri döndüğünde, uyanık seyis, bayılmak üzere olan bitkin bir adam rolü oynamayı ihmal etmedi:

–    Senyör, yalvarırım, tutun beni! Neredeyse bayılmak üzereyim. Her ne kadar sırtım alışmışsa da

ilâve ettiğim beş yüz kırbaç fazla geldi.

Don Kişot, telaşla uşağını kucakladı:

–   Benim cesur ve fedakar oğlum! Bu kadar ileri gidecek ne vardı sanki! Otur, uzan şuraya. Sana bir

su vereyim de kendine gel. Dayan Sanço! Çoğu gitti azı kaldı. Şunun şurasında tamı tamına sekiz yüz kırbaç kaldı.

–    Benim iyi kalpli efendim! Aç karnına kırbaç yaralarına katlanmak cidden zor. Önce bir güzel

karnımı doyurayım. Sonra...

–   Sana hayret ediyorum be çocuk! Bin beş yüz kırbaç yedikten sonra bile mideni düşünebiliyorsun.

Pes doğrusu!

–   Can boğazdan gelir, demiş ulu atalarımız! Karnım tok, sırtım pek olduktan sonra gerisi vız gelir

vallahi... Göreceksiniz, yarın, geriye kalan sekiz yüz kırbacı helva ekmek yer gibi yiyeceğim.

–   Yine ağaçların arkasında değil mi?

–   Bunun iki sebebi var, efendim: Birincisi, ağaçlar bana cesaret veriyorlar. Sanki her biri dile gelip

koro halinde; “Haydi yiğit Sanço patlat kırbaçları” diye bağırıyorlar. İkinci sebebe gelince, beni çok sevdiğiniz için çektiğim acıları görmenizi istemiyorum. Belki şefkatinizden bu işten vazgeçersiniz de sevgiliniz Dulsinea ömrünün sonuna kadar çirkin bir köylü karısı olarak kalır diye endişe ediyorum...

–   Sen, tahmin ettiğimden de akıllıymışsın be Şişko Seyis!

Sanço, ahlayıp uflayarak, efendisinin önüne koyduğu yiyeceklerin hepsini mideye indirdi. Karnı doyduğuna göre, sıra sırtının pekliğine gelmişti. Don Kişot, pelerinini onun omuzlarına örterek bunu da temin etti. Sonrası mâlum: Güzel bir uyku...

Sanço uyandığında gece yarısını çoktan geçiyordu. Gözlerini açıp etrafı zifiri karanlıkta görünce efendisine sitem etti:

–   Aşk olsun Senyör, niçin beni uyandırmadınız?

–   O kadar bitkin bir halde yatıyordun ki, yüreğim parçalandı... Seni uyandırmaya kıyamadım.

–   Desenize geceyi burada geçirmek zorundayız!

–   Erken kalkmış olsaydın da elimizden başka bir şey gelmezdi...

–   Anlayamadım, efendim?

–   Anlaşılmayacak ne var! İhtiyat akçesi olarak ayırdığımız beş lirayı dün geceki han sefasında

harcadık. Geriye kalan üç bin üç yüz lira, anlaşmamız icabı senin malın sayılır... Karın ve çocukların için canını feda etme pahasına kazandığın bu parayı handa, hamamda yiyecek değiliz ya!

–   Siz çok iyi niyetli ve şerefli bir soylusunuz Senyör! Eğer geride karım ve çocuklarım olmasaydı,

inanın, hiç karşılık beklemeden o üç bin bilmem kaç kırbacı seve seve vücuduma indirirdim...

–    Sana bütün kalbimle inanıyorum, oğlum. Şövalye ruhlu çok insan var ki, karısını ve çocuklarını

düşündüğü için, kendisini insanlığın hizmetine adayamamış; evine kapanıp kalmıştır... İşte ben, bu

tehlikeye  düşmemek  için  evlenmedim.  Evimi  ve  sıcak  yatağımı  terkedip  yardıma  muhtaçların imdadına  koştum.  Buna  en  iyi  şahit  sensin. Ancak  kader,  yüzünü  bile  görmediğim  birinin  eliyle, kollarımı bağladı. Evime çekilip miskin soylular gibi yiyip içip yatmaktan ibaret olan bir hayata nasıl katlanırım bilemiyorum...

Sanço, çocuk gibi, hıçkırarak ağlıyordu. Böyle şerefli ve dürüst bir insanı aldatmış olmanın vicdan azabıyla inledi. Şefkat dilenen bir kedi gibi, başını onun dizlerine koydu:

–   Ya ben, Mançalı Don Kişotsuz bir hayata nasıl katlanacağım, efendim?

*  * *

Sabahın ilkışıklarıyla birlikte uyandılar. Sanço, iyi bir kahvaltı yapmak için heybesinin başına gitti. Ancak çok az yiyecekleri kaldığını gördü.

–   Ne olacak şimdi? der gibi Don Kişot’un yüzüne baktı.

Mançalı Şövalye:

–   Benim hiç iştahım yok; bir lokma dahi yiyebileceğimi sanmıyorum, dedi.

Bizimki buna sevineceğini mi yoksa üzüleceğini mi bilemedi. Efendisi düelloyu kaybettiği günden beri  mum  gibi  eriyordu.  Yenildiğine  değil,  şövalyeliği  terketmek  zorunda  kalışına  üzülüyordu şüphesiz. Sanço, kaç defa şöyle diyecek oldu:

–   “Bir serseriye verdiğiniz söz bu kadar önemli mi? Unutun gitsin! Yardıma muhtaç, imdat bekleyen

bunca  zavallı  varken  sırf  Beyaz  Aylı  Şövalye’ye  söz  verdim  diye  bir  köşeye  çekilip  onların iniltilerine kulak tıkayamazsınız.”

Ancak, hiç bir zaman bu cesareti kendisinde bulamadı. Efendisini tanıyordu. Ona kızmakla kalmaz; bir güzel pataklardı... Bunları düşünürken; bulabildiği birkaç dilim ekmekle peyniri mideye indirdi. Bir günlük yolları kalmıştı. Eğer hızlı giderlerse akşama varmaz köye ulaşırlardı. Yolları üzerinde ağaçlıklar  bol  olduğu  için  kırbaç  işini  merak  etmiyordu... Yiyecek  meselesi  de  o  kadar  önemli değildi. Midesi meşe palamuduna alışıktı...

Sanço, efendisinin derin düşüncelere dalıp gittiğini görünce, onun elinden şövalyeliği alan adama beddua etmekten kendini alamadı:

–   Eh, Aynasız çapulcu... Dilerim senin sonun da efendiminkine benzer!

Don Kişot’un hizmetine girdiği günden bu yana, belki ilk defa olarak yola çıkma teklifinde bulundu. Oturduğu yerde kırk yıl konaklasa kılını bile kıpırdatmayacak kadar gamsız olan bu adamın teklifine efendisi de şaşırdı:

–   Ne o Sanço, evini çok mu özledin?

–   Özlemedim desem yalan olur Senyör... Ancak acele edişimin sebebi sadece bu değil. Şimdi

kalkarsak, karanlığa kalmadan köyümüze ulaşabiliriz.

–   Peki, dediğin gibi olsun. Davran öyleyse; gidiyoruz!

Durup dinlenmeden öğleye kadar yol aldılar. Don Kişot, o kadar bitkindi ki, Rosinenta’nın sırtında zor duruyordu. İlk gördükleri ağaçlıkta mola verdiler. Sanço, son bir ümitle, heybeye saldırdı. Gayet tabii ki, eli boş çıktı.

Mançalı Şövalye dayanamadı:

–   Daha bu sabah onu boşaltan sen değil miydin a oğlum?

–   Ümit dünyası, Senyör... Bakarsın, Hızır sekiz yüz kırbaç yiyecek olan şu zavallıya acımıştır da

birşeyler koyuvermiştir...

–   Öyle zannediyorum ki, kırbaç işini burada bitirmek istiyorsun. Yanılıyor muyum?

–   Evet Efendim. Ancak boş bir mide ile buna nasıl katlanırım bilemiyorum. İzin verirseniz, biraz

meşe palamutu toplayıp yemek istiyorum. Hiç yoktan iyidir.

–   Sen bilirsin, mide senin...

Sanço, topladığı meşe palamutlarıyla karnını bir güzel doyurdu. Eşeğinin yularını çıkardı. Kırbaç işini bitirmek üzere efendisinden izin istedi. Palamut toplarken arkasına gizleneceği ağaçları da tespit etmiş bulunuyordu...

Diğerlerinde olduğu gibi, kırbaçlar yine gözüne kestirdiği ağacın gövdesine inmeye başladı... Fakat öyle feryat koparıyor, öyle acı iniltiler çıkarıyordu ki; duyan da derisini yüzüyorlar sanırdı.

Kırbaç sayısı beş yüze ulaştığında ağaç gövdesi kabuklarından kurtulmuş bulunuyordu. Don Kişot, uşağına moral vermeye çalışıyordu:

–   Aferin sana, oğlum. Yüze yüze kuyruğuna geldin. Biraz daha dişini sıkarsan bu iş bitti demektir!

–   İyi de Senyör; kollarımda derman, sırtımda kamçı değmedik yer kalmadı. Anamdan emdiğim süt

burnumdan geldi!

–   Aman Sanço, yaman Sanço! Sakın vaz geçeyim deme. Üç yüz kırbaç da ne ki! Helva ekmek gibi

yersin vallahi...

–   Baklava olsa yiyecek halim kalmadı. Ben işi bırakıyorum. Üç bin üç yüz altınınız da sizin olsun!

Yediğim kırbaçları helâl ediyorum...

–   Yoo, oğlum! Bu kadar aptal olamazsın. Niyetini anladım senin...

–   Neymiş efendim niyetim? Söyleyin ben de öğrenmiş olayım.

–   Fiyatı artırmamı istiyorsun!

–   Efendim, yemin ederim ki...

–   Kes sesini aç gözlü şişko! Dulsinea’mın büyüden kurtulmasına ramak kalmışken işi bırakmana razı

olacağımı sanıyorsan, beni daha yeterince tanımamışsın demektir. Ya bu işi kendi rızanla bitirirsin ya da gelir kalan kırbaçları sırtına ben indiririm!

–   Benim saf ve iyi yürekli efendim! İzin verin de size bir itirafta bulunayım...

–   Bir kelime daha edersen, yanına gelir dünyanın kaç bucak olduğunu gösteririm sana! Hem karının

ve çocuklarının hatırı için hem de Dulsinea’mın büyüden kurtulması için fiyatı iki katına çıkarıyorum! Bitir şu işi! Paranın geri kalanını köye varır varmaz öderim...

–   Fakat, Efendim...

–   Fakatı makatı yok! Başla diyorum; o kadar!

–   Eh, günah benden gitti! Pazara çıkarsan on altın etmez bir şişkoya altı bin bilmem kaç altın

verecek kadar deliyseniz ben ne yapayım!

Var gücü ile ağacın gövdesine kırbaç indirmeye başladı. Fakat o da nesi! Sanki kırbaçlar ağaca değil, gerçekten kendi sırtına iniyordu. Sahneye bir Sanço daha çıkmıştı... Beleşonya Valisi Dürüst Sanço Panza, efendisini aldatan sahtekâr Seyis Sanço Panza’nın elinden kırbacı almış; “Adam öyle dövülmez, böyle dövülür” deyip çıplak gövdesine vuruyordu. Aferin Beleşonya Valisi’ne! Dalavereci uşak bunu fazlasıyla haketmişti...

Kırbaç yiyen Sanço, inleyerek şefkat dileniyordu:

–   Ne yaptımsa, karım ve çocuklarım için yaptım. Efendimin ne karısı ne de çocukları var. Beni oğlu

gibi sever. Babadan oğula geçen para haram sayılmaz. Yalvarırım vurma; yeter artık!

–   Sen Beleşonya Valisini kendin gibi yarım akıllı mı zannediyorsun! Beni böyle cerbezeli sözlerle

kandıramazsın... Al sana! Al sana!

–   Yandım, anam!

–   Bu da yanmak mı? Asıl yangın efendin gerçekleri duyduğunda başlayacak...

–   Efendime itirafta bulunup bağışlanmamı dileyecektim; fakat fırsat vermedi. Lafı ağzıma tıkadı.

–   Beleşonya’da, el değmemiş gülünü pazara çıkaran kötü kadını hatırladın mı?

–   Beni öyle perişan ettin ki, karımı bile hatırlayacak hal bırakmadın...

–   O da senin gibi işin yarısından sonra, fiyatını iki katına çıkarmıştı!

–   Vah, bahtı kara anacığım! Beni doğuracağına bir taş doğursaydın da şu hakaretleri işitmeseydim!

–   Vicdan yarası, kırbaç yarasından daha az acı verici değildir ey sefil uşak! Bu kadar ceza aklını

başına getirmeye yeter sanırım...

Beleşonya Valisi, efendisini aldatan Sanço’yu hem kırbaç hem de dil ile, hatırı sayılacak derecede, yaraladıktan sonra sahneden çekildi...

Don Kişot’un hesabını tuttuğu kırbaçların sayısı sekiz yüzü çoktan geçmiş; nerede ise bine ulaşmak üzereydi. Kaç defa;

–   Yeter oğlum Sanço, borcunu tamamladın! diye bağırmışsa da sesini duyuramamıştı. Sanço’dan ses seda kesilince efendisi tekrar seslendi:

–   Sevgili uşağım! Sağ mısın ölü müsün? Beni duyuyorsan cevap ver!

İnlercesine bir ses cevap verdi:

–   Keşke o düştüğüm kör kuyudan öbür dünyaya göç etseydim! Ölmekten de beter haller varmış... Ah

şeytan! Ah doymak bilmeyen muhteris nefsim! İkiniz ne de kötü arkadaşlarsınız!

–    Sanço, kırbaç yedikten sonra zekân ve fazilet duyguların artış gösteriyor! Mağribliler gibi hep

hikmet dolu sözler söylüyorsun... Seyyit Hâmit bin Engelî seni duysa inan kıskanırdı.

–   Ah benim iyi kalpli efendim! Eğer iç dışa, dış içe çevrilse benim ne kötü bir uşak olduğumu görür;

vallahi nefret ederdiniz!

–    Kendine haksızlık ediyorsun oğlum! Hangi babayiğit üç bin üç yüzden fazla kırbaç yiyebilirdi,

söyler  misin?  Dulsinea’m  ve  ben,  sana  minnet  borçluyuz.  Ömrümüzün  sonuna  kadar  bu  iyiliğini unutmayacağız. Dünya gözü ile görmesem de, sevgilimin büyüden kurtulduğunu bilmek bana yeter. Şu anda  şeytanın  yüzünü  görmek  isterdim.  Seni  korkak  bir  uşak  zannetmekle  ne  kadar  hata  ettiğini anlamış, hırsından çatır çatır çatlıyordur...

–   Her şeyin doğrusunu Tanrı biliyor... Madem mutlusunuz, bana da ağzımı açmamak düşüyor. Kaş

yapayım derken göz çıkarmak istemem...

*  * *

Seyyit Hâmit’in el yazması notlarından öğrendiğimize göre, kırbaç olayından sonra, iki dost fazla vakit geçirmeden yola çıktılar. Kayda değer bir şeyle karşılaşmadan, akşama doğru köy sınırına girdiler. Sanço, tırmandıkları tepeyi hemen tanıdı. Burada az keçi gütmemişti. Tepenin başına varınca köy bütün güzelliği ile göründü. Hemen yere kapandı; toprağı öptü:

–    Tanrı’m sana şükürler olsun! Beni sağ sâlim çocuklarıma ve vatanıma kavuşturdun... Uyan ey

sevgili yurt! Oğlun Sanço Panza geldi. Yanında ondan daha değerli bir oğlun Mançalı Şövalye Don Kişot da var!

Efendisi bağırdı:

–    Saçmalama Sanço, kendine gel! Yenik bir oğlunu sevgi ile kucaklayan ana gördün mü hiç? Bu

utanç, korkarım, beni yer bitirir...

–     Yenmek  kadar  yenilmek  de  hayatın  gerçeklerindendir  sevgili  efendim!  Siz  elinizden  geleni

yaptınız.  Dini  bütün,  inançlı  bir  şövalye  olarak  kaderin  hükmüne  rıza  göstermelisiniz.  Eğer  sizi tanımasam, şu halinize bakıp, “ne gururlu adammış” diyesim geliyor. Siz tevazuyu seven, gururdan nefret eden bir soylusunuz. Ancak gururlu kimseler yenilgiyi hazmedemezler...

–     Sanço!  Beleşonya  Papazı’ndan  epey  ders  almışa  benziyorsun...  Sakın  bu  adam,  Mağribli  bir

dönme olmasın?

–   Siz de Mağribliler’le kafayı bozmuşsunuz Senyör... Şu Seyyit Hamid bilmem ne, size iyice tesir

etmiş, anlaşılan.

Böyle  sohbet  ederek  köy  meydanına  kadar  geldiler.  Az  ileride,  iki  velet  onların  gelişine aldırmaksızın kavga ediyorlardı. Biri, öbürüne şöyle bağırdı:

–   Oh olsun işte! Bir daha, ömrünün sonuna kadar o kızı göremeyeceksin! Bunu duyan Don Kişot, hemen seyisine döndü:

–   İşittin mi, şu veledin dediğini? “Bir daha asla o kızı göremeyeceksin” diyor!

–   İyi ama Senyör, şu bacaksızın söyledikleriyle bizim ne ilgimiz var?

–   Ah Sanço, bazen çok aptallaşıyorsun. Bizimle ne ilgisi var, olur mu! Velet, aklımdan geçenleri

okudu. Tam o konuştuğu sırada, içimden, “Acaba sevgilimi dünya gözü ile görebilecek miyim?” diye geçiriyordum. O da gerçeği şamar gibi yüzüme vurdu: “Oh olsun işte! Bir daha, ömrünün sonuna kadar, o kızı göremeyeceksin.”

–   Eh, ne diyeyim artık! Tanrı size akıl fikir versin. Bu arada beni de unutmasın...

Onları uzaktan gören bir çocuk, koşarak Papaz Efendiye haber verdi. O sırada, yanında kim vardı; tahmin edin bakalım? Berber Nikolas Usta mı? Hayır: Çömezi Sanson yani diğer adıyla Beyaz Aylı Şövalye!

Kısa zamanda köyün bütün çocukları meydanı doldurdular. Daha evvel, pek önemli görmediğimiz için,  bahsetmediğimiz  küçük  bir  ayrıntıyı  belirtmeden  geçemeyeceğiz.  Sanço,  boz  eşeğin  sırtına yüklediği silahların üzerine -görünmesinler diye- kocaman bir örtü örtmüştü. Bu örtü, uçan sihirli tahta attan kalan, üzeri alev resimleriyle süslü, kara bir cübbeydi... Bu haliyle, boz eşek, dünyanın en garip yaratığı gibi görünüyordu. İskeletleri çıkmış Rosinenta ile binicisi de ayrı bir manzaraydı. Çocuklar  bir  Sanço’yu,  bir  Don  Kişot’u  birbirlerine  göstererek  gülüşüyorlardı.  Kimileri  de ellerindeki  değnekleri  Rosinenta  ile  boz  eşeğin  orasına  burasına  dürtüp  eğleniyorlardı.  Papaz’la çömezi Sanson, onları dağıtmaya çalışıyorlarsa da muvaffak olamıyorlardı. Bu hengame içerisinde Don  Kişot  atından  indi.  Papaz’la  çömezini  hasretle  kucakladı.  Hal  hatır  sordu. Artık  akıllanmış olduğundan köyüne geri döndüğünü söylemeyi ihmal etmedi.

Papaz:

–    Bütün köy halkı buna sevinecek sevgili dostum, dedi, sizi tekrar aramızda görmekle ne kadar

mutlu olduk bilemezsiniz. Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz!

İki  delinin  döndüğü  haberi  Sanço’nun  karısı  Teresa’ya  da  ulaşmıştı.  Zavallı  kadın,  telaştan

yalınayak, başı kabak fırladı dışarı. Kızı Sançika da arkasından koşturuyordu. Köy meydanına ulaşıp kocasını boz eşeğin yularından tutmuş çekerken görünce, bağırdı:

–   Eyvahlar olsun! Bizim adamı valilikten atmışlar. Ben onun bu işi beceremeyeceğini tâ başından

beri  biliyordum.  “Bal  tutan  parmağını  yalar.”  Demişler;  ama  bizimki  hiç  parmak  yalamışa benzemiyor. Gittiği gibi geri dönmüş. Bu ev ne ile döner? Çoluk çocuk ne yer ne içer diye düşünmez mi bu insan? Bu ne biçim valilik?

Sanço, kendisini herkesin önünde mahçup eden, karısına bağırdı:

–   Sus Teresa! Nankör kadınlar gibi dırdırlanıp durma! Cebi altın dolu bir koca böyle mi karşılanır?

Dış görünüşüme bakıp aldanmamalısın. Eve gidince sana öyle şeyler anlatacağım ki, ağzın bir karış açık dinleyeceksin.

Altın sözünü duyunca, Teresa bir kedi gibi uysallaştı:

–      Demek  çok  para  kazandın  öyle  mi  kocacığım?  Üzümünü  ye  bağını  sorma  demişler,  nasıl

kazandığın hiç önemli değil vallahi... Yeter ki bizi rahat ettirecek kadar paramız olsun. Gel evimize gidelim.  Güzel  yemekler  pişirip  yedireyim.  Sançika  çamaşırlarını  yıkarken  ben  de  sana  banyo yaptırayım...

–      Bunlar  evde  konuşulacak  şeyler,  Teresa!  Eski  bir  vali  karısına  yakışmayacak  gevezelikler

yapıyorsun... Efendimden izin almadan sizinle gelemem.

Don Kişot, bütün konuşulanları duymuş; Sanço’nun söylediği son sözler çok hoşuna gitmişti:

–   Karın haklı oğlum! dedi. Seni özlemişlerdir; şimdi onunla doğruca evine git. Hasret gider. Yarın

şatoma gel, çobanlık işini görüşelim...

–   Peki Senyör, yarın görüşürüz.

Sanço,  karısı  ve  kızı  ile  birlikte  evine  doğru  giderken  Papaz  dayanamayıp  Mançalı  Şövalyeye sordu:

–   Sevgili dostum, bu çobanlık işi de neyin nesi oluyor? Hayvan ticaretine mi başlayacaksınız?

–   Birkaç baş hayvan alacağım, ama ticaret için değil. Sanço ile dağlara çıkıp çobanlık yapacağız...

–   Yoo, soylu dostum! Siz yeterince akıllanmamışsınız! Ha şövalyelik ha çobanlık; ne fark eder?

Yine kırda bayırda gezecek evinize gelmeyeceksiniz.

–   Yani sizce bütün şövalyeler ve çobanlar deli mi, Peder?

–   Hayır, onu demek istemedim. Bunlar sizin gibi soylu bir Bey’e yakışmayacak meslekler demek

istedim...

–     Neyse, bu konuyu sonra tartışırız. Zira çok halsiz ve yorgunum. Evime gidip istirahat etmek

istiyorum.

Tam bu sırada Don Kişot’un beyninde bir şimşek çaktı. Papaz’a ve çömezi Sanson’a döndü:

–     Beyler,  silahlarımı  niçin  bıraktığımı  ve  çok  sevdiğim  şövalyelik  mesleğinden  nasıl  olup  da

vazgeçtiğimi hiç sormadınız! Yoksa, biz gelmeden Beyaz Aylı Şövalye’ye yenildiğim haberi size ulaştı mı?

–   Papaz’la çömezi suçüstü yakalanmış iki insan gibi kızarıp bozardılar. Çömez dururken hocasına

yalan uydurmak yakışmayacağından Sanson cevap verdi:

–     Saygıdeğer  efendimiz!  Sizi  silahsız  olarak  görünce,  başınızdan  tatsız  şeyler  geçtiğini  hemen

anladık. Doğrusu çok merak ettiğimiz halde, üzülmeyesiniz diye sebebini sormadık...

–   Yaa, öyle mi? Ne kadar düşünceli dostlarım varmış!

Don Kişot başka soru sormadı. İki dostu onu şatosunun kapısına kadar getirdiler. Şato halkı -ki topu topu bir hizmetçi, yaşlı bir Kahya kadın ve evde kalmış bir kız yeğenden müteşekkil üç kişiydiler- efendilerinin geldiğini haber almış; sabırsızlıkla bekliyorlardı.

Don Kişot, onlara kısaca hal hatır sorduktan sonra, odasına çıktı. Yatağının hazırlanmasını istedi. Papaz,  ayaküstü,  kız  yeğenine  amcasının  henüz  tam  akıllanmadığını  şimdi  de  kafayı  çobanlıkla bozduğunu anlattı... Uşakla kadın kalfa da onları dinliyorlardı. Bu kötü haber üzerine üçü de Don Kişot’un odasına koştular. Kız yeğen:

–    Amca, biz seni akıllanıp evine döndü diye sevinirken, bu çobanlık işi de nereden çıktı, diye

bağırdı.

–   Bizim pederi Beleşonya Papazı’nın yanına insanlık dersi alması için göndersek çok iyi olacak...

Utanmadan, kocakarılar gibi gevezelik ediyor!

Kız -kız diyorsak da otuzunu çoktan geçtiği halde nasibini bulamamış bir bahtsızdı- tekrar çıkıştı:

–   Pedere ne diye kızıyorsunuz? Adam haklı! Bu yaştan sonra, dağlara çıkıp, “ak koyun meler gelir,

dağları deler gelir” diye türkü söyleyerek keçi güttüğünüzü görenler yine size gülecekler...

–    Bak, yavrum! “Bu kız neden evde kaldı?” diye üzülür dururdum... Ama şimdi bunu hakettiğini

görüyor ve eskisi kadar üzülmüyorum! Öyle halsiz ve bitkin durumdayım ki, yatıp uyumaktan başka bir şey istemiyorum. Yatağımı hazırlayın ve beni yalnız bırakın!

Yaşlı Kahya kadın, efendisini bir deri bir kemik kalmış görünce, gözyaşlarını tutamadı. Hem ağlıyor hem de şöyle diyordu:

–   Sevgili efendim! İyi yürekli, soylu insan! Size “deli” diyenler, sizi yeterince tanıma bahtiyarlığına

ermeyenlerdir... Anladığım kadarıyla, bu bahtiyarlığa bir tek Sanço Panza ulaşmış bulunuyor. Güya sizi eski sağlığına kavuşturmak için peşinizden koşanlar, bir gün olsun kapımızı çalıp, “İhtiyacınız nedir?” diye sormadılar. Gerçi bizi kimselere muhtaç etmediniz. Çok şükür her ihtiyacımızı karşılayıp öyle gittiniz. Ama, insan yine de dostlarından ilgi bekliyor...

–   Sadakat, Tanrı’nın en sevdiği huylardan biridir benim emektar kahyam! İyiliğini gördüğü insana

saygı  duymayan  bir  kimse,  O’nun  verdiği  nimetlere  karşı  da  nankörlük  eder...  Ben  senin hizmetlerinden memnunum. Dilerim Tanrı da memnun olsun. Haydi şimdi yatağımı hazırla da, yatıp biraz istirahat edeyim.

Kahya  kadın,  efendisinin  yatağını  hazırladı.  Çıkarken  aç  olup  olmadığını  sordu.  Don  Kişot, uyumaktan başka bir şey istemediğini söyledi.

Yaşlı kadın, dışarı çıkınca, evde kalmış kızın koluna yapıştı:

–  A benim zekâdan noksan kızım! Ne diye elin sözüne uyup amcanı üzersin! Eğer söylediklerini can

kulağı ile dinlemiş olsaydın, bir azizin sözlerinden farksız olduğunu anlardın. Hiç deli biri bunları düşünebilir mi...

*  * *

Mançalı Don Kişot, altı gün ateşler içinde yattı. Sanço’nun dışında hiç bir ziyaretçiyi tanıyamadı... Buna rağmen Papaz Efendi, Berber Nikolas Usta ve Mektepli Sanson onu yalnız bırakmadılar.

Sanço, efendisini eski neşesine kavuşturmak için akla gelmedik hikayeler uyduruyor ama bir türlü onu güldüremiyordu. İki çoban köpeği satın aldığını, yakında birkaç baş hayvan da satın alacağını; ancak onun yataktan kalkmasını beklediğini söyledi. Don Kişot, bu sözlerin hiç birine itibar etmedi.

Sonunda bir hekim çağırmak zorunda kaldılar. Adam geldi. Hastanın nabzını dinledi. Vücudunu yokladı:

–   Tanrı’dan ümit kesilmez ama bunun işi bitik, dedi. Bir iki güne varmaz vefat eder. Sanço, babası ölmüş gibi kendisini yere atıp dövünmeye, salya sümük ağlamaya başladı. Hekimi sükunetle dinleyen Don Kişot, gözlerini araladı. Seyisine, cılız bir sesle, çıkıştı:

–   Oğlum Sanço! Şu yaptığın çok ayıp bir şey! Ne öyle, yaramaz mahalle çocukları gibi tepinip

duruyorsun...

–   Sevgili efendim! Gözümün nuru! Bu azar yetmez bana! Kalk da şöyle bir iki patakla beni! Sensiz

ne yaparım? Nerelere giderim? Kim beni adam yerine koyar? Vallahi artık kimse keçilerini bile güttürmez!

–   Korkma, oğlum! “Çıkmadık canda bin ümit vardır.” derler. Kim bilir, belki daha şu fâni dünyada

içecek suyumuz yiyecek ekmeğimiz kalmıştır.

–   Hay şu güzel ağzınız bal yesin emi! Yüreğimi ferahlattınız. Sizin için dua edeceğim.

–   Sanço, sen eşi az bulunur vefalı bir dostsun!

Sonra odadakilere döndü:

–    Sevgili dostlarım! Eğer kusuruma bakmazsanız, yalnız kalmak ve uyumak istiyorum. Sabah ola,

hayrola; yarın görüşürüz! Hekimin ücretini vermeyi unutmayın.

Sanço dahil, herkes dışarı çıkıp hastayı yalnız bıraktı.

*  * *

Ertesi günün sabahı, Don Kişot, şatoyu çınlatan bir sesle herkesi hayrette bıraktı:

–    Tanrı’m sana şükürler olsun! Ömrümün son saatlerinde bana aklımı bağışladın! Günahkâr biri

olarak ölmeme razı olmadın.

Kız yeğen kapıya koştu. İçeri girmeden önce:

–   Amcacığım, yardıma ihtiyacın var mı? diye seslendi.

–   Gel kızım, gel kardeşimin emaneti!

Yeğen, korka korka kapıyı açtı. Eşikte durdu:

–   Demin ne demek istiyordunuz, efendim? Ne diye öyle avazınızın çıktığı kadar bağırıyordunuz?

–   Sevgili yeğenim, zihnim şu anda o kahrolası şövalye romanlarını okumazdan evvelki gibi temiz ve

açık! Hemen koş, bütün dostlarıma haber ver! Onlara bir deli olmadığımı göstermek istiyorum. Akıllı bir insan ve şerefli bir soylu olarak öldüğüme şahitlik etmelerini arzu ediyorum.

Yeğenin zahmetine lüzum kalmadı. Papaz, Berber ve Mektepli destursuz odaya daldılar. Onları görünce Mançalı Şövalye yatağından doğruldu:

–   Gelin dostlarım, gelin de Tanrı’nın son anda bana bahşettiği lütfa bakın! O yerin dibine batasıca

şövalye romanlarının aklımda topladığı kara bulutlar dağıldı. Ben Mançalı Şövalye Don Kişot değil, herkesin  saygı  duyduğu  iyi  yürekli Alonso  Kişano’yum.  Kutsal  dinimize  aykırı  olan  şu  gezginci şövalye  romanlarının  hepsinden  nefret  ediyorum.  Aklımı  başımdan  alıp,  bir  sürü  çılgınca  işler yaptırdıkları için yazarlarına da kin duyuyorum.Yaptıklarımdan utanıyor, sizi de üzdüğüm için özür diliyorum. Beni bağışlayın!

Bu sözleri dinleyen ev halkı ve üç kafadar hayretler içinde kaldılar. Geçirdiği ateşli hastalıktan dolayı ikinci bir çılgınlığa düştüğünü sandılar.

–   Nasıl olur? diye sordu Papaz Efendi. Bütün bu sözleri, tam Dulsinea’nın büyüden kurtulduğu bir

sırada nasıl söylersiniz?

–    Sus Tanrı aşkına Peder! Şakanın sırası değil şimdi. Daha ciddi şeylerden bahsedelim. Aklım

başımda. Ne dediğimi çok iyi biliyorum. Yaptığım delilikleri hatırlatıp beni mahçup etme! Bana son bir iyilik yapmak istiyorsanız, aklım başımda iken, noteri çağırın; vasiyetimi dikte ettirmek istiyorum.

Mektepli Sanson’u notere gönderdiler. Bizim çömez tam şatodan çıkarken Sanço ile karşılaştı. Don Kişot’un  emektar  seyisi,  efendisini  görmeye  geliyordu.  Sanson,  hemen  ayaküstü,  olup  biteni  ona nakletti. Sanço’da bet beniz kalmadı:

–   Eyvah, desene bizim efendi gidici! diye inledi...

Sanço odaya girince, Don Kişot’un yüzünü bir sevinç dalgası sardı. İçerdekiler;

–   İşte şimdi anlarız Don Alanso’nun akıllanıp akıllanmadığını, diye düşündüler. Mançalı Şövalye:

–   Hoş geldin oğlum Sanço, dedi. Çılgınlıklarımla en çok seni üzdüm... Ölmek üzere olduğum şu

saatlerde Tanrı bana aklımı bağışladı. Seni evinden, karından ve çocuklarından ayırdığım; dağ, bayır dolaştırdığım için beni affet! Birazdan noter gelecek; hakkın olan ücreti fazlasıyla yazdıracağım. Ancak  yine  de  beni  affetmeni  istiyorum.  Zira,  çılgınlıklarıma  herkesten  çok  sen  katlandın.  Sen olmasaydın, o delilik günlerimde ne yapardım bilemiyorum. Ele güne rezil olma pahasına peşimden ayrılmadın...

–   Ah, benim sevgili efendim! Siz, her zaman, tanıdığım insanların en akıllısıydınız. Mançalı Don

Kişot  iken  de  Arslanlı  Şövalye  iken  de  aklınız  başınızdaydı!  Bana  verdiğiniz  o  altın  öğütler olmasaydı Beleşonya’yı bir gün bile idare edemezdim... Eğer Aynasız bir Şövalye’ye yenildiniz diye hayata küsmüşseniz; suçu bana yükleyin: “Beceriksiz seyis, Rosinenta’nın eyerini iyi bağlayamamıştı” deyin. Sonra şövalye romanlarından hatırlarsanız, bir şövalyenin diğerini yenmesi pek tabiidir. Bugün yenilen yarın yener. Yalvarırım size kendinizi koyuvermeyin.

–    Rica ederim, Sanço! Aklını başına topla! Eski çamlar bardak oldu... Kendine çeki düzen ver.

Çiftinin çubuğunun başına dön. Çocuklarının eğitimiyle meşgul ol.

Seyisinin cevap vermesini beklemeden Papaz Efendi ile Berber’e döndü:

–     Şu  geveze,  şu  saf  Şişko’yu  size  emanet  ediyorum.  Yine  benim  gibi  biri  çıkar  da  şövalye

romanlarıyla aklını bozarsa, Sanço’yu aldatmasına izin vermeyin.

Tam bu sırada noter içeri girdi. Sanço birşeyler diyecek oldu, ama Papaz Efendi ona eliyle “sus” işareti yaptı. Noter efendi, kanun icabı, Don Kişot’un dostlarına onun aklı başında biri olduğuna şahitlik edip edemeyeceklerin sordu. Hepsi, teker teker, aklının yerinde olduğuna yemin ettiler...

–   O halde söyleyiniz vasiyetinizi Bay Alanso, dedi noter, yazmaya başlayabiliriz.

–   Yaz! dedi Alonso, Madde Bir: Çılgınlığım sırasında bana seyislik eden Sanço Panza’nın emekleri

karşılığı olarak kendisinde bulunan üç bin üç yüz altınım anasının ak sütü gibi helâl olsun. Ben bu altınların iki katını vermeye razıydım, fakat o itiraz etti... Hepiniz şahit olun ki, Sanço dürüst bir seyisdi. Çılgınlığım sırasında kendisine bir ada valiliği bağışlanmasını sağlamıştım. Şimdi, aklım başımda iken, elimden gelseydi ona bir krallık verirdim. Çünkü, temiz yüreği ile gösterdiği bağlılıkla bunu fazlasıyla haketmiştir.

Sanço,  duyduğu  sözler  karşısında  kendisini  tutamadı. Yerlere  yatıp  yuvarlanmaya,  iki  gözü  iki çeşme ağlamaya başladı:

–    Ben ölü bir Don Kişot’un eski postalını bile istemem! Efendim, ne olur beni de yanınıza alın!

Değil üç bin bilmem kaç, bir milyon altınım olsa kimse beni adam yerine koymaz!

Noter, içinden, Sanço’ya acıdı:

–    Efendisi akıllandı, ama, geride bütün köyün başına bela olacak zırdeli bir seyis bırakıyor, diye

düşündü...

Vasiyet işinin bir an önce bitmesi için Sanço’yu karga tulumba odadan çıkardılar... Don Kişot:

–   Devam et noter efendi, dedi. Madde İki: Malımın geriye kalanını kardeşimin kızı olan yeğenime

bırakıyorum. Ancak bunun için bazı şartlarım var:

1-Akıllı uslu bir gençle evlenecek. Şövalye romanları okuyan aylak birine varırsa, mirasımdan mahrum kalacaktır.

2-Evlense  de,  evlenmese  de  emektar  kahya  kadınımızı,  ölünceye  kadar  kimselere  muhtaç etmeyecektir.

3-Yine evlense de evlenmese de her işimize koşturan biricik uşağımızı, kendisinin razı olacağı bir ücretle, evde tutmaya devam edecektir.

Bu  vasiyetnâmemin  harfiyyen  uygulanmasında  burada  hazır  bulunanlar  ve  siz  yetkili  noter, mesulsünüz. Eğer ihmalinizden dolayı bir aksaklık olursa, günahı size aittir.

Ev halkından ve orada bulunanlarla tek tek vedalaştıktan sonra, bitkin bir halde yatağa uzandı. Üç gün boyunca ateşler içinde yattı. Yanına gelen hiç kimseyi tanıyamadı. Bununla beraber, yeğen tıka basa karın doyurmaktan, etrafına emirler yağdırmaktan geri durmadı... Amcasını ziyarete gelenler, onun bu halini görüp, ömrünün sonuna kadar evlenecek birini bulamayacağına kanaat getirdiler...

Bu kitabın hazırlanmasında, el yazması notlarından istifade ettiğimiz Seyyit Hâmit bin Engelî diyor ki: Dördüncü günün sabahı, her fâni gibi, Mançalı Şövalye Don Kişot da bu dünyaya gözlerini kapadı. Papaz Efendi, sıradan bir yazarın çıkıp da, onun maceralarını devam ettirmesini ve dolayısıyla saçma sapan  kitaplar  yazmasını  önlemek  için,  noteri  çağırdı.  Hazır  bulunanları  şahit  tutarak,  Mançalı Şövalye Don Kişot diye tanınan iyi yürekli Senyör Alonso Kişano’nun öldüğünü belgelemesini istedi. Noter dahil herkes ona hak verdiler. Gerekli belge hazırlandı. “Şu senenin, şu ayının şu gününde aşağıda isimler bulunanların huzurunda bu belge tanzim edildi.” diye kuvvetli bir not düşüldü... Bütün Mança ili, Don Kişot’tan nasibini alsın, her kasaba, her köy ona sahip çıksın diye doğduğu yerin adı açıklanmadı.

Seyyit Hâmit Bin Engelî’nin elimizde bulunan, Arap harfleriyle yazılı notları şöyle bitiyor:

“Ey benim maharetli kamışım (kalemim demek istiyor)! İyi yazıp yazmadığına karar vermek bana düşmez. Don Kişot’un hatırasına saygı göstermek üzere, seni şu duvara asıyorum. Artık, bir milyon altın  da  verseler,  şövalye  romanı  yazmayacağım...  Zaten,  bu  kitabı  da,  o  saçma  sapan  şövalye romanlarını  gülünç  göstererek  gözden  düşürmek  için  yazdım.  Gayret  bizden,  muvaffak  etmek Allah’tandır. Hoşça kal sabırlı okuyucum!”